BBC’nin özel haberine göre, teknoloji devi Google, 2023’te Türkiye’nin güneydoğusunu vuran 7.8 büyüklüğündeki depremde 10 milyon kişiye zamanında erken uyarı gönderemediğini kabul etti.
Sistem neden çalışmadı?
Google’ın Android Earthquake Alerts (AEA) adlı erken uyarı sistemi, Android telefonlardaki hareket sensörlerinden yararlanarak yer sarsıntılarını algılıyor ve bölgedeki kullanıcıları uyarıyor. Ancak 6 Şubat sabahı saat 04:17’de meydana gelen ilk büyük deprem sırasında, sistem sarsıntının büyüklüğünü yanlış hesapladı.
Deprem aslında 7.8 büyüklüğündeydi, ancak sistem bu değeri 4.5–4.9 aralığında zannetti. Bu nedenle yalnızca 469 kişiye en ciddi seviye olan “Take Action” uyarısı gönderildi. Bu tür bir uyarı, telefon ekranını tamamen kaplar ve yüksek alarm sesiyle kullanıcıyı uyarır. Oysa bölgedeki 10 milyon kişi bu uyarıyı alabilecek durumdaydı.
Eksik uyarılar, hayati sonuçlar
Google, yarım milyon kullanıcıya daha düşük seviye olan “Be Aware” uyarısı gönderildiğini açıkladı. Ancak bu uyarılar sessiz modda çalışan telefonlarda görünmez ve alarm vermez. Depremin gece saatlerinde yaşanması, ciddi uyarının ne kadar önemli olduğunu ortaya koydu.
Deprem sonrası tepkiler ve algoritma güncellemesi
Google, yaşananların ardından algoritmasını güncellediğini ve aynı deprem senaryosu tekrarlandığında artık 10 milyon kişiye “Take Action” uyarısı gönderebileceğini duyurdu. BBC’nin konuştuğu akademisyenler ise iki yıl süren sessizlikten rahatsız. Colorado School of Mines’tan Prof. Elizabeth Reddy, “Bu kadar ciddi bir olayda şeffaflık şarttı” dedi.
Ulusal sistemlerin yerini alabilir mi?
Google, sisteminin ulusal erken uyarı sistemlerinin yerine geçmeyeceğini vurguluyor. Ancak bazı bilim insanları, ülkelerin bu sistemin varlığına güvenerek kendi sistemlerini kurmakta isteksiz olabileceği uyarısında bulunuyor.
AEA şu anda yaklaşık 100 ülkede aktif. Ancak bu sistemin Myanmar’daki 2025 depreminde nasıl çalıştığına dair henüz bilgi verilmedi.
