📰 Günlük Haber Bülteni

🔹 ABD Temsilciler Meclisi, Ukrayna’ya yeni yardım ve Rusya’ya yönelik ek yaptırımlar içeren tasarıyı 195’e karşı 226 oyla kabul etti. 🔹 Tasarı, Ukrayna’ya 8 milyar dolar kredi ve 1,8 milyar dolar askerî ve güvenlik yardımı sağlanmasını öngörüyor. 🔹 Oylamada 18 Cumhuriyetçi vekil parti yönetimine karşı çıkarak Demokratlarla birlikte tasarıya destek verdi. 🔹 Tasarı, Rusya’nın savaş ekonomisini destekleyen şirket ve kişilere yeni yaptırımlar getiriyor. 🔹 Rusya’ya destek amacıyla yaptırımları aşmaya çalışan yabancı şirketler, kuruluşlar ve bireyler de yaptırımların kapsamına alınacak. 🔹 Tasarı şimdi Senato’ya gönderilecek. 🔹 Donald Trump daha önce Rusya’ya yönelik benzer yaptırım girişimlerine karşı çıkmıştı. 🔹 Tasarının Kongre’den geçmesi halinde Trump’ın veto etmesi bekleniyor. 🔹 Tasarı destekçileri oylamanın Ukrayna’ya yönelik Kongre desteğinin sürdüğünü gösterdiğini söyledi. 🔹 Bu hafta Cumhuriyetçi bazı vekiller, İran savaşı konusunda da Trump yönetimine karşı çıkarak Kongre onayı şartı getirmeyi amaçlayan bir tasarıya destek vermişti. 🔹 Tasarının mimarı New York Temsilcisi Gregory Meeks oldu. 🔹 Meeks, Cumhuriyetçi liderliğin engellemelerini aşmak için özel bir usul yöntemi kullanarak tasarıyı doğrudan Genel Kurul gündemine taşıdı. 🔹 Nebraska Temsilcisi Don Bacon ve Pensilvanya Temsilcisi Brian Fitzpatrick, Cumhuriyetçi Parti çizgisinden ayrılarak tasarıya destek veren isimler arasında yer aldı. 🔹 Oylama, Temsilciler Meclisi’nin iki yıldan uzun süredir Ukrayna için kabul ettiği ilk büyük mali destek paketi oldu. 🔹 Son büyük Ukrayna yardım paketi yaklaşık 60 milyar dolarlık güvenlik desteğini içeriyordu. 🔹 Tasarı destekçileri yardımın büyük bölümünün doğrudan kredi şeklinde yapılandırıldığına dikkat çekti. 🔹 Don Bacon, oylama öncesinde Ukrayna’ya desteğin demokrasi ve özgürlüklerin savunulması anlamına geldiğini söyledi. 🔹 Cumhuriyetçi muhalifler tasarının Trump’ın savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakere girişimlerini zorlaştırabileceğini savundu. 🔹 Iowa Temsilcisi Zach Nunn tasarıyı “taktiksel hata” olarak nitelendirdi. 🔹 Trump, Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin Vladimir Putin ile doğrudan görüşme çağrısından memnuniyet duyduğunu söyledi. 🔹 Trump, Ukrayna ve Rusya arasındaki diplomatik temaslarda ABD’nin önemli rol oynadığını ifade etti.

🔹 Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, 9-10 Haziran’da Kuzey Kore’ye giderek Kim Jong-un ile iki günlük zirve gerçekleştirecek. 🔹 Xi’nin Kuzey Kore’ye son ziyareti 2019’da gerçekleşmişti. 🔹 Kim Jong-un, son yıllarda Rusya ile geliştirdiği ilişkiler sayesinde Çin’e olan ekonomik bağımlılığını azalttı. 🔹 Rusya, Ukrayna savaşı karşılığında Kuzey Kore’ye petrol, gıda, ekonomik destek ve askerî teknoloji sağladı. 🔹 Kuzey Kore ise Rusya’ya asker ve mühimmat gönderdi. 🔹 Xi Jinping’in ziyaret sırasında Çin ile Kuzey Kore arasındaki ittifakı ve Batı karşısındaki ortak duruşu vurgulaması bekleniyor. 🔹 Çin, Kuzey Kore üzerindeki etkisini korumaya ve Pyongyang’ın Moskova’ya fazla yaklaşmasını engellemeye çalışıyor. 🔹 Analistler, Pekin’in Kuzey Kore’nin Rusya ile giderek yakınlaşmasından rahatsız olduğunu belirtiyor. 🔹 Çin mart ayında Pekin-Pyongyang arasındaki tren ve uçak seferlerini yeniden başlattı. 🔹 Kim Jong-un, Çin’den daha fazla ekonomik destek ve taviz elde etmeye çalışıyor. 🔹 Kuzey Kore yönetimi Çinli turistleri çekmek amacıyla sahil turizmi ve kaplıca projelerine yatırım yaptı. 🔹 Xi Jinping, Kuzey Kore’nin hâlâ en büyük ekonomik destekçisinin Çin olduğunu hatırlatmak istiyor. 🔹 Çin, ABD ile eşit düzeyde küresel güç olduğunu göstermek amacıyla Kuzey Kore ile ilişkilerini öne çıkarıyor. 🔹 Xi, son dönemde Pekin’de Donald Trump ve Vladimir Putin ile zirveler gerçekleştirdi. 🔹 Donald Trump ikinci başkanlık döneminde Kim Jong-un ile yeniden görüşme isteğini birkaç kez dile getirdi. 🔹 Kim Jong-un, nükleer programın müzakere konusu yapılacağı herhangi bir görüşmeye sıcak bakmıyor. 🔹 Kuzey Kore yönetimi nükleer silahları rejim güvenliğinin temel unsuru olarak görüyor. 🔹 Trump yönetiminin İran’a yönelik saldırıları, Pyongyang’ın nükleer caydırıcılık konusundaki yaklaşımını daha da güçlendirdi. 🔹 Rusya 2024 yılında Kuzey Kore ile karşılıklı savunma anlaşması imzaladı. 🔹 Vladimir Putin, Kuzey Kore’nin savunma kapasitesini güçlendirme hakkına sahip olduğunu söyledi. 🔹 Kuzey Kore’nin yaklaşık 50 nükleer savaş başlığına sahip olduğu tahmin ediliyor. 🔹 Pyongyang kıtalararası balistik füze teknolojilerini geliştirmek için daha ileri askerî teknolojilere ulaşmaya çalışıyor. 🔹 Çin resmî olarak nükleer silahlı bir Kuzey Kore’yi desteklemese de son yıllarda Pyongyang ile ilişkilerini güçlendirmeye öncelik veriyor. 🔹 Eylül 2025’te Pekin’de yapılan Xi-Kim görüşmesinin resmî açıklamalarında ilk kez Kore Yarımadası’nın nükleer silahlardan arındırılması hedefi yer almadı. 🔹 Beyaz Saray geçen ay Trump ve Xi’nin Kuzey Kore’nin nükleer silahlardan arındırılması konusunda ortak hedefi teyit ettiğini açıkladı. 🔹 Çin tarafının açıklamasında ise yalnızca Kore Yarımadası konusunun görüşüldüğü belirtildi. 🔹 Analistler, Kuzey Kore’nin hem Çin hem de Rusya ile dengeli ilişkiler kurabilmesinin Kim Jong-un’a daha geniş hareket alanı sağlayabileceğini değerlendiriyor.

🔹 Çin Devlet Konseyi bu hafta, yurt dışına yatırım yapmak isteyen Çinli şirketler için ulusal güvenlik incelemesini zorunlu kılan yeni kurallar açıkladı. 🔹 Yeni düzenleme, nisan ayında yürürlüğe giren ve yabancı şirketlerin tedarik zincirlerini Çin dışına taşıma girişimlerine müdahale edilmesine izin veren kuralları takip etti. 🔹 Pekin, teknoloji ve tedarik zincirleri etrafında daha korunaklı bir ekonomik yapı oluşturmayı hedefliyor. 🔹 Yeni kurallar Çinli şirketlerin yurt dışındaki faaliyetlerini de ulusal güvenlik çerçevesine dahil ediyor. 🔹 Çinli şirketlerin dış yatırımları “teşvik edilen”, “kısıtlanan” ve “yasaklanan” kategorilerine ayrılarak değerlendirilecek. 🔹 Yetkililer belirli sektörlerde sermaye, teknoloji, yetenek ve fikri mülkiyetin ülke dışına çıkmasını engellemeyi amaçlıyor. 🔹 Düzenlemeler, ulusal güvenlik gerekçesiyle yatırımcıların hisselerini satmaya zorlanmasına veya yatırımların durdurulmasına izin veriyor. 🔹 Kurallar ayrıca yabancı hükümetlerin Çin yatırımlarına yönelik kısıtlamalarına karşı misilleme yapılabilmesi için yeni hukuki zemin oluşturuyor. 🔹 Pekin, gerekli gördüğü durumlarda yabancı şirketlerin Çin’de faaliyet göstermesini veya yatırım yapmasını engelleyebilecek. 🔹 Çin son yıllarda ihracat kontrolleri, yaptırımlar ve ticari karşı önlemlerden oluşan geniş bir araç seti oluşturdu. 🔹 Pekin daha önce Meta’nın Çinli mühendisler tarafından kurulan yapay zekâ şirketi Manus’u satın alma girişimini engelledi. 🔹 Çin ayrıca ABD yaptırımlarına maruz kalan rafinerilere bu yaptırımlara uymamaları talimatını verdi. 🔹 Devlet destekli bir güvenlik ekipmanı şirketine Avrupa Birliği soruşturmalarıyla iş birliği yapmaması yönünde talimat verildi. 🔹 Uzmanlar yeni kuralların Çinli şirketlerin küresel büyüme planlarını zorlaştırabileceğini belirtiyor. 🔹 Çin son yıllarda şirketlerini yurt dışında üretim tesisleri kurmaya ve yeni pazarlara açılmaya teşvik ediyordu. 🔹 Yeni güvenlik incelemeleri bu genişleme stratejisinin uygulanmasını daha karmaşık hale getirebilir. 🔹 Çin bireylerin yurt dışına çıkarabileceği para miktarını yıllık 50 bin dolar ile sınırlandırmaya devam ediyor. 🔹 ABD 2024 yılında Çin’in yarı iletken, kuantum bilişim ve yapay zekâ sektörlerine yönelik bazı yatırımları kısıtlamıştı. 🔹 Avrupa Birliği de üye ülkelerine aynı hassas sektörlerdeki yatırımları gözden geçirme çağrısı yaptı. 🔹 Çin ise ulusal güvenlik kavramını ABD ve Avrupa’ya kıyasla çok daha geniş tanımlıyor. 🔹 Çinli yetkililer yeni düzenlemeleri yurt dışı yatırımlar açısından bir “dönüm noktası” olarak nitelendiriyor. 🔹 Hukuk ve ticaret uzmanları, dünyanın büyük ekonomilerinde sermaye, teknoloji ve ticaret akışlarını kısıtlayan yeni bir dönemin hızla şekillendiğini belirtiyor.

🔹 Bilim insanları, akciğer kanseri teşhisinden beş yıldan daha uzun süre önce risk artışını gösterebilen 14 kan proteini tespit etti. 🔹 Araştırmacılar ayrıca mevcut bir iltihap önleyici ilacın, bu protein seviyeleri yüksek kişilerde akciğer kanseri riskini önemli ölçüde azaltabileceğine dair erken bulgular elde etti. 🔹 Çalışma sonuçları Cell dergisinde yayımlandı. 🔹 Akciğer kanseri dünya genelinde en sık teşhis edilen kanserlerden biri olmaya devam ediyor ve teşhis alan hastaların üçte birinden azı beş yıldan uzun yaşayabiliyor. 🔹 Araştırmaya Birleşik Krallık’taki Francis Crick Enstitüsü’nden Charles Swanton liderlik etti. 🔹 Ekip, UK Biobank’tan alınan 48 bin kan örneğini makine öğrenmesi kullanarak analiz etti. 🔹 Araştırmacılar akciğer kanseri gelişimiyle ilişkili 14 protein belirledi. 🔹 Bu proteinler yaş, sigara kullanımı ve akciğer hastalığı geçmişiyle birlikte değerlendirildiğinde mevcut risk değerlendirme modellerinden daha doğru tahminler sağladı. 🔹 Protein imzası, sigara içmeyen kişilerin de yer aldığı sekiz farklı uluslararası veri setinde doğrulandı. 🔹 Araştırmacılar bu proteinlerin belirli bir iltihaplanma yolunun aktif hale gelmesiyle arttığını gösterdi. 🔹 Sigara kullanımı ve hava kirliliği bu iltihaplanma yolunu tetikleyebiliyor. 🔹 Bulgular, akciğer kanserinin yalnızca genetik mutasyonlardan değil, mutasyonlar ile iltihabın birlikte etkisinden kaynaklanabileceğini gösteriyor. 🔹 Aynı protein imzası daha sonra kronik obstrüktif akciğer hastalığı ve akciğer fibrozisi geliştiren kişilerde de yüksek bulundu. 🔹 Araştırmacılar daha sonra aynı iltihaplanma yolunu hedefleyen canakinumab adlı ilacın verilerini inceledi. 🔹 Daha önce yapılan randomize kontrollü bir çalışmada yer alan 4.650 hastanın verileri analiz edildi. 🔹 Protein seviyeleri yüksek olan yaklaşık 2.300 kişide canakinumab kullanımı akciğer kanseri riskini yaklaşık yarı yarıya azalttı. 🔹 Araştırmacılar bu biyolojik göstergenin kanser alanında kolesterol için kullanılan LDL ölçümüne benzer bir rol oynayabileceğini belirtti. 🔹 Bulguların klinik uygulamaya geçebilmesi için protein imzasının ek çalışmalarla doğrulanması gerekiyor. 🔹 Bilim insanları ayrıca canakinumabın akciğer kanserini gerçekten önleyip önlemediğini gösterecek yeni klinik çalışmalar yapılması gerektiğini söyledi. 🔹 Canakinumab enfeksiyon ve sepsis riskinde artış gibi ciddi yan etkilere yol açabiliyor. 🔹 Uzmanlar aynı biyolojik yolu hedefleyen daha güvenli ilaçların geliştirilebileceğini belirtti. 🔹 Protein testi, düşük doz bilgisayarlı tomografi ile yapılan akciğer kanseri taramalarından en fazla fayda görecek kişilerin belirlenmesine de yardımcı olabilir. 🔹 Kan testi, mevcut tarama kriterlerini karşılamayan ancak yüksek risk taşıyan kişilerin tespit edilmesini de sağlayabilir. 🔹 Özellikle hiç sigara içmemiş kişilerde akciğer kanserinin erken belirlenmesi için yeni yöntemlere ihtiyaç duyuluyor. 🔹 Araştırmacılar, akciğer kanserinin en erken aşamada tespit edilmesinin veya tamamen önlenmesinin hastalıkla mücadelede en büyük kazanımı sağlayacağını belirtti.

🔹 Columbia Üniversitesi araştırmacıları, insan embriyolarının DNA’sında daha önce görülmemiş hassasiyetle gen düzenlemesi gerçekleştirdi. 🔹 Çalışmada CRISPR’ın daha yeni bir versiyonu olan “base editing” yöntemi kullanıldı. 🔹 Yöntem, DNA dizilerindeki tekil genetik harflerin değiştirilmesini sağlarken klasik CRISPR uygulamalarında görülen büyük DNA hasarlarını büyük ölçüde önledi. 🔹 Araştırmacılar teknolojinin gelecekte kalıtsal hastalıklara yol açan mutasyonların embriyo aşamasında düzeltilmesine imkân verebileceğini belirtti. 🔹 Teknoloji aynı zamanda belirli özelliklere sahip bebeklerin tasarlanabilmesi ihtimalini gündeme getirerek etik tartışmaları yeniden alevlendirdi. 🔹 Araştırmaya liderlik eden genetikçi Dieter Egli, embriyo DNA’sının değiştirilmesinin yararları ve riskleri konusunda geniş bir toplumsal tartışma yürütülmesi gerektiğini söyledi. 🔹 Ekip daha önce körlüğe yol açan EYS genindeki mutasyonları CRISPR ile düzeltmeye çalışmıştı. 🔹 O çalışmada bazı embriyolarda uzun DNA parçaları kayboldu ve bazı durumlarda ilgili kromozom tamamen zarar gördü. 🔹 Egli, önceki CRISPR deneylerinde ortaya çıkan sonuçları “felaket düzeyinde” olarak nitelendirdi. 🔹 Yeni çalışmada araştırmacılar PCSK9 ve HBG adlı iki farklı geni hedef aldı. 🔹 PCSK9 genindeki bazı mutasyonlar kötü kolesterol seviyelerini yükselterek kalp hastalığı riskini artırabiliyor. 🔹 HBG geni ise fetüslerde hemoglobin üretimini düzenliyor. 🔹 Araştırmacılar döllenmiş yumurtalara ve iki hücreli embriyolara base editing molekülleri yerleştirdi. 🔹 Çalışmada klasik CRISPR uygulamalarında görülen büyük kromozomal hasarlara rastlanmadı. 🔹 Araştırmacılar bazı embriyolarda iki gen üzerinde aynı anda başarılı düzenlemeler gerçekleştirdi. 🔹 Buna rağmen düzenlemeler tamamen kusursuz olmadı. 🔹 Bazı hücrelerde düzenleme başarılı olurken diğerlerinde genler değişmeden kaldı. 🔹 Bunun sonucunda aynı embriyo içinde farklı genetik yapılara sahip hücrelerin bulunduğu “mozaik” embriyolar oluştu. 🔹 Uzmanlar mozaik yapının gelişim sürecinde sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirtiyor. 🔹 Oregon Health & Science Üniversitesi’nden Paula Amato yöntemin umut verici olduğunu söyledi. 🔹 Wake Forest Üniversitesi’nden biyoetik uzmanı Ana Iltis, bazı zararlı etkilerin doğumdan sonra ortaya çıkabileceği uyarısında bulundu. 🔹 Nucleus Genomics şirketi araştırmanın sonraki aşamalarını finanse edecek. 🔹 Şirket halen tüp bebek embriyolarını binlerce genetik hastalık açısından tarıyor ve kalp hastalığı, diyabet, boy uzunluğu ve zekâ gibi özelliklere ilişkin tahminler üretiyor. 🔹 Şirket daha önce New York metrosunda yayımladığı “en iyi bebeğinizi elde edin” reklamları nedeniyle tartışma yaratmıştı. 🔹 Eleştirmenler embriyo düzeyinde gen düzenleme çalışmalarının modern bir öjeni uygulamasına dönüşebileceği uyarısında bulunuyor. 🔹 Kaliforniya Üniversitesi’nden genetikçi Fyodor Urnov, mevcut tüp bebek uygulamalarında embriyoların zaten genetik açıdan taranabildiğini ve bunun daha güvenli bir yöntem olduğunu söyledi. 🔹 Araştırmacılar sonraki çalışmalarda mozaik embriyoların oluşumunu önlemeye ve yaklaşık 100 hücreli embriyolarda gen düzenleme testleri yapmaya hazırlanıyor. 🔹 Çalışma henüz hakem değerlendirmesinden geçmedi ve bilimsel bir dergide yayımlanmadı.

🔹 Çin’in üniversite giriş sınavı Gaokao pazar günü başlıyor ve yetkililer yapay zekâ destekli kopya girişimlerine karşı yeni önlemler uyguluyor. 🔹 Birçok eyalet, sınava giren öğrencileri akıllı gözlük kullanımı konusunda açık şekilde uyardı. 🔹 Akıllı gözlük takan öğrenciler sınav merkezlerine girişte özel kontrollerden geçirilecek ve gözlük çerçevelerinin boyutu ile özellikleri incelenecek. 🔹 Hubei eyaleti sınav salonlarını gerçek zamanlı izlemek için yapay zekâ destekli gözetim sistemi kullanacak. 🔹 Sistem fısıldaşma, etrafa bakma, komşu öğrenciden kopya çekme, sınav başlamadan cevap verme ve süre dolduktan sonra yazmaya devam etme gibi davranışları otomatik olarak tespit edecek. 🔹 Şüpheli davranışlar anında insan gözetmenlere bildirilecek ve ihlal tespit edilen öğrenciler cezalandırılacak. 🔹 Çin’de her yıl 10 milyondan fazla öğrenci seçkin üniversitelere girebilmek için Gaokao sınavına katılıyor. 🔹 Birçok sınav merkezinde öğrenciler girişte yüz tanıma sistemiyle kimlik doğrulaması yapıyor. 🔹 Öğrenciler ayrıca cep telefonu, akıllı saat ve diğer yasaklı cihazları tespit edebilen akıllı güvenlik kapılarından geçiriliyor. 🔹 Sınav salonlarının girişlerinde el tipi metal dedektörlerle ek kontroller yapılıyor. 🔹 Geçmiş yıllarda bazı kopya vakalarında ücretli kişilerin öğrencilerin yerine sınava girdiği tespit edildi. 🔹 Başka yöntemlerde ise öğrenciler sınav sorularının fotoğraflarını çekerek dışarıdaki kişilere gönderiyor ve cevapları geri alıyordu. 🔹 Kopya çekerken yakalanan öğrenciler üç yıla kadar sınava girme hakkını kaybedebiliyor. 🔹 Organize kopya faaliyetlerine karışan kişiler yedi yıla kadar sınavlardan men edilebiliyor. 🔹 Çin Eğitim Bakanlığı, sosyal medyada yayılan yapay zekâ destekli “sınav sorusu tahmini” hizmetlerine karşı da uyarıda bulundu. 🔹 Bakanlık, yapay zekâ modelleri veya sözde uzmanların sınav sorularını doğru şekilde tahmin edebileceği iddialarının gerçekçi olmadığını açıkladı. 🔹 Bu yıl Gaokao’ya 12,9 milyon öğrenci kayıt yaptırdı. Bu sayı geçen yılki 13,35 milyon seviyesinin altında kaldı. 🔹 Çin’de 2026 yılında üniversitelerden mezun olacak öğrenci sayısının 12,7 milyona ulaşması ve geçen yıla göre 480 bin artması bekleniyor. 🔹 Yapay zekâ bir yandan sınav güvenliğinde kullanılırken, diğer yandan yeni mezunların rekabet ettiği giriş seviyesi iş pozisyonları üzerinde baskı oluşturuyor.

🔹 ABD merkezli veri analiz şirketi Palantir’in teknolojileri Japonya’da sağlık, afet yönetimi, sigortacılık, enerji, finans ve kamu hizmetlerinde kullanılıyor. 🔹 Kanagawa eyaleti, COVID-19 salgını sırasında test sonuçları, hastane kapasitesi, aşılama oranları ve insan hareketliliği verilerini birleştiren tahmin sistemi geliştirmek için Palantir teknolojisinden yararlandı. 🔹 2024 Noto Yarımadası depreminden sonra tahliye merkezlerindeki depremzedelerin durumları, Suica ulaşım kartları ve Palantir destekli sistemlerle takip edildi. 🔹 Palantir Technologies Japan, Palantir ile Sompo Holdings’in yüzde 50’şer ortak olduğu bir girişim olarak faaliyet gösteriyor. 🔹 Şirket ayrıca Fujitsu ile iş birliği yaparak kamu kurumları ve özel sektördeki veri entegrasyonu ve verimlilik projelerinde yer alıyor. Vergi Kredisi ve Veri Entegrasyonu 🔹 Başbakan Sanae Takaichi’nin planladığı geri ödemeli vergi kredisi sisteminin uygulanması için gelir ve varlık bilgilerinin farklı veri tabanlarından bir araya getirilmesi gerekebilir. 🔹 Bağımsız politika danışmanları Nisan 2025’te merkezi bir devlet veri merkezi kurulmasını önerdi. 🔹 Palantir’in mevcut sistemleri değiştirmeden farklı veri kaynaklarını birleştirme yeteneği, böyle bir projede kullanılabilecek bir araç olarak görülüyor. Mahremiyet Endişeleri 🔹 ABD’de Palantir’in bir amaç için toplanan verilerin farklı amaçlarla kullanılmasına imkân tanıdığı yönünde eleştiriler bulunuyor. 🔹 ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı verilerinin göçmenlik uygulamalarında kullanılması, “amaç kayması” tartışmalarını gündeme getirdi. 🔹 Almanya’daki bazı polis teşkilatları, Fransa iç istihbarat servisi ve Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Sistemi de Palantir teknolojilerini kullanıyor. 🔹 Japonya’da geri ödemeli vergi kredisi tartışmalarında kişisel verilerin korunmasına ilişkin yeterli güvencelerin bulunmadığı yönünde endişeler dile getiriliyor. Avrupa Modeli 🔹 Avrupa Birliği’nin Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR), veri toplama amacının önceden belirlenmesini ve verilerin yalnızca bu amaç doğrultusunda kullanılmasını şart koşuyor. 🔹 GDPR kapsamında gereksiz verilerin silinmesi, hatalı bilgilerin düzeltilmesi ve kullanıcıların verilerinin nasıl kullanıldığını görebilmesi gerekiyor. 🔹 Yazıda, Japonya’nın kişisel verilerin korunması konusunda Avrupa’daki kadar köklü bir yaklaşım geliştirmediği belirtiliyor. 🔹 Kamu hizmetlerinin özel sektör platformları üzerine inşa edildiği yeni dönemde, demokratik ülkeler bürokratik verimlilik ile bireysel özgürlükler arasındaki dengeyi kurma sorunuyla karşı karşıya bulunuyor.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, kömür sektörünü canlandırmak amacıyla 800 milyon doların üzerinde kaynak ayrıldığını açıkladı. 🔹 Plan kapsamında Alaska ve Batı Virginia’da yeni kömür santralleri kurulacak, Maryland ve Arizona dahil 11 eyalette faaliyet gösteren 14 kömür santraline destek sağlanacak. 🔹 Program, 42 kömür madenine destek verilmesini ve Kaliforniya'nın Oakland kentindeki büyük bir ihracat terminalinin genişletilmesini de içeriyor. Enerji ve Altyapı 🔹 Trump yönetimi, kömür ihracatını artırmak amacıyla ABD kömürünün Asya’ya sevkiyatını destekleyecek yeni yatırımlar planlıyor. 🔹 Finansmanın bir bölümü Savunma Üretim Yasası kapsamında sağlanacak kaynaklardan karşılanacak. 🔹 Yönetim ayrıca Biden döneminde temiz enerji teknolojileri için ayrılan 350 milyon dolarlık fonun bir kısmını kullanmayı planlıyor. 🔹 Trump, “14 kömür santralini ve 42 kömür madenini koruyacağız, iki yeni kömür santrali ve büyük bir ihracat terminali inşa edeceğiz” dedi. Yapay Zekâ ve Elektrik Talebi 🔹 Trump yönetimi, ekonomik olarak zorlanan kömür santrallerinin çalışmaya devam etmesini ve yeni santraller kurulmasını artan elektrik talebi nedeniyle gerekli görüyor. 🔹 Yönetim yetkilileri, yapay zekâ veri merkezlerinin ihtiyaç duyduğu elektrik kapasitesinin hızla artırılmaması halinde ABD’nin yapay zekâ yarışında geride kalabileceğini savunuyor. 🔹 Trump daha önce kapatılması planlanan bazı kömür santrallerinin faaliyetlerini sürdürmesi için acil durum kararları yayımlamıştı. Eleştiriler 🔹 Enerji uzmanları, kömürün günümüzde elektrik üretiminin en pahalı yöntemlerinden biri olduğunu ve yeni sübvansiyonların ekonomik açıdan rasyonel olmadığını söyledi. 🔹 ABD’de 2013 yılından bu yana büyük ölçekli yeni bir kömür santrali inşa edilmedi. 🔹 Biden yönetiminde görev yapan eski Enerji Bakanlığı yetkilisi Noah Deich, kömür santrallerinin artan enerji fiyatlarına rağmen rekabet edemediğini ve bu nedenle kamu desteğine ihtiyaç duyduğunu söyledi. 🔹 Bazı uzmanlar, temiz enerji projeleri için ayrılan fonların kömür sektörüne yönlendirilmesinin yasal itirazlarla karşılaşabileceğini belirtiyor. 🔹 Trump, temiz enerji programlarını eleştirerek söz konusu fonların başlangıçta ayrıldığı programları “Green New scam” olarak nitelendirdi ve bu dönemin sona erdiğini söyledi.

🔹 FIFA, ABD, Kanada ve Meksika’daki 16 Dünya Kupası stadyumunda oyunculara mümkün olduğunca aynı oyun yüzeyini sunmak için yaklaşık beş yıldır hazırlık yürütüyor. 🔹 Turnuva sahaları için Tennessee Üniversitesi ve Michigan State Üniversitesi’nden çim uzmanlarıyla ortak çalışma yapıldı. 🔹 Sekiz stadyumda mevcut yapay çimlerin yerine veya üzerine geçici doğal çim sahalar kuruldu. Beş stadyum ise kubbeli veya kapalı yapıya sahip. 🔹 FIFA, farklı iklim ve stadyum koşullarına rağmen topun sekmesi, yuvarlanması ve oyuncuların zemine basış hissinin tüm sahalarda benzer olmasını hedefliyor. Çim Üretimi ve Taşınması 🔹 Dünya Kupası için kullanılacak çimler ABD’de altı, Kanada’da iki ve Meksika’da bir olmak üzere dokuz farklı çim çiftliğinde yetiştirildi. 🔹 Sıcak bölgelerde Bermuda çimi, serin bölgelerde ise Kentucky bluegrass ve perennial ryegrass karışımı tercih edildi. 🔹 Bazı çimler yaklaşık bir yıl boyunca özel plastik yüzeyler üzerinde yetiştirildi ve kök sistemleri korunarak hasat edildi. 🔹 Çim ruloları soğutmalı kamyonlarla stadyumlara taşındı. Finalin oynanacağı New York New Jersey Stadyumu’nun çimi Kuzey Carolina’dan getirildi. Stadyum Teknolojileri 🔹 Bazı stadyumlarda sahalar beton zemin üzerine drenaj sistemleri, kum tabakaları, sulama altyapısı ve güçlendirilmiş doğal çim katmanları kullanılarak inşa edildi. 🔹 Kapalı stadyumlarda doğal güneş ışığının yerine gelişmiş büyütme ışıkları ve havalandırma sistemleri kullanılıyor. 🔹 FIFA’nın saha standartları yüzde 100 doğal çim kullanımını ve kayma, sprint ve sert mücadelelere dayanabilecek güçlendirilmiş yüzeyleri içeriyor. Oyun Kalitesi 🔹 Araştırmacılar futbol toplarını saatte 55 kilometre hızla çime fırlatarak sekme yüksekliği ve yüzey davranışını test etti. 🔹 Amaç, uzun pasların ve sekmelerin tüm stadyumlarda benzer davranış göstermesi ve zeminin oyunun kalitesini etkilememesi. 🔹 Dünya Kupası sahalarının en büyük sınavlarından biri, final maçına ev sahipliği yapacak New York New Jersey Stadyumu’nda yaşanacak. 🔹 Projede görev alan uzmanlar, turnuva boyunca sahaların dikkat çekmeyecek kadar iyi performans göstermesini hedefliyor.

🔹 Heineken’in büyük hissedarları, şirketin yeni CEO seçiminde geleneksel iç terfi uygulamasını terk ederek dışarıdan bir yönetici atamasını talep etti. 🔹 Eski CEO Dolf van den Brink, görevden ayrılacağını açıklamasından yaklaşık altı ay sonra geçen ayın sonunda şirketten ayrıldı. 🔹 Heineken henüz Van den Brink’in yerine geçecek kişiyi açıklamadı. 🔹 İlk 10 hissedar arasında yer alan First Eagle Investments’tan Julien Albertini, yönetim kurulunun şirkete “yeni bir bakış açısı” getirecek dışarıdan bir isim seçmesi gerektiğini söyledi. 🔹 Heineken hissedarı Artisan Partners’ın portföy yöneticisi Daniel J. O’Keefe de dışarıdan bir CEO atanmasını desteklediğini açıkladı. 🔹 O’Keefe, aile kontrolündeki şirket yapısı ve ücret politikaları nedeniyle Heineken’in üst düzey ve istisnai yeteneklere sahip yöneticileri çekmekte zorlanabileceğini söyledi. 🔹 Heineken, De Carvalho-Heineken ailesinin kontrolünde bulunuyor. Aile çoğunluk hisselerine sahip ve holding yönetim kurulundaki sekiz koltuğun beşini elinde tutuyor. 🔹 Şirketin halka açık olduğu son 87 yılda CEO pozisyonuna hiçbir zaman tamamen dışarıdan bir isim atanmadı. 🔹 Heineken tarihinde yalnızca bir kez Hollandalı olmayan bir CEO görev yaptı. 🔹 Yönetim kurulunda yeni CEO’nun içeriden mi yoksa dışarıdan mı seçileceği konusunda görüş ayrılığı bulunuyor. 🔹 Van den Brink’in ayrılığının yönetim kurulunu hazırlıksız yakaladığı ve kurulun onun iki ila üç yıl daha görevde kalmasını beklediği belirtildi. 🔹 İç adaylar arasında Asya-Pasifik operasyonlarını yöneten Jacco van der Linden ile Avrupa operasyonlarının başındaki Glenn Caton öne çıkıyor. 🔹 Bazı yönetim kurulu üyeleri iç adayların henüz CEO’luk için yeterince hazır olmadığını düşünüyor. 🔹 Şirket, CEO arayışını yürütmek için Russell Reynolds danışmanlık şirketiyle çalışıyor. 🔹 Yeni CEO konusundaki belirsizlik Heineken hisseleri üzerinde baskı oluşturdu ve şirket hisseleri yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 5 değer kaybetti. 🔹 Deutsche Bank geçen hafta Heineken hisselerine ilişkin tavsiyesini “al” seviyesinden “tut” seviyesine düşürdü ve gerekçeler arasında yönetim değişimine ilişkin belirsizliği gösterdi. 🔹 Heineken geçen hafta yaptığı açıklamada CEO seçim sürecinin “yakın zamanda” tamamlanacağını duyurdu. 🔹 Şirket, Batı ülkelerinde bira tüketiminin düşmesi ve maliyetlerin yükselmesi nedeniyle zorlu piyasa koşullarıyla karşı karşıya bulunuyor. 🔹 Alkol sektöründe yaşanan baskılar Diageo ve Rémy Cointreau gibi şirketlerde de üst düzey yönetici değişikliklerine yol açtı. 🔹 O’Keefe, en uygun adayın bulunabilmesi için küresel çapta bir arama yapılması ve seçilecek yöneticiye kendi stratejisini uygulama özgürlüğü verilmesi gerektiğini söyledi. 🔹 O’Keefe, Heineken ailesinin böyle bir yetki devrine sıcak bakmayabileceğini ifade etti.

🔹 Tahran’da uzun süredir durgun seyreden konut piyasası, ABD ve İsrail’in şubat sonunda başlayan saldırılarından bu yana yeniden canlandı. 🔹 Tahran Emlakçılar Birliği, savaşın başlamasından bu yana konut fiyatları ve kiraların yaklaşık yüzde 80 arttığını tahmin ediyor. 🔹 İşlem hacimleri düşük kalmasına rağmen yatırımcılar ve hanehalkları enflasyona karşı korunmak için yeniden gayrimenkule yöneliyor. 🔹 İran’da yıllık enflasyon yaklaşık yüzde 84 seviyesine ulaşarak son on yılların en yüksek düzeyine çıktı. 🔹 Bu yıl altın fiyatlarının tarihi zirvelerden gerilemesi, yatırımcıların alternatif değer saklama araçları aramasına yol açtı. 🔹 Bir Tahran emlakçısına göre savaş öncesinde 30 milyar tümen değerindeki bir daire bu hafta 58 milyar tümen seviyesinden satıldı. 🔹 Satıcılar fiyatların daha da yükseleceği beklentisiyle satışları ertelerken, alıcılar nakit varlıklarının enflasyon karşısında değer kaybetmesini önlemek için gayrimenkule yöneliyor. 🔹 Tahran çevresindeki kırsal bölgelerde ve savaş sırasında sığınak olarak tercih edilen Hazar Denizi kıyısındaki tatil kentlerinde de konut fiyatlarında sert artışlar yaşandı. 🔹 İran’da gelişmiş bir mortgage sistemi bulunmadığı için konut alımları büyük ölçüde peşin ödeme veya kısa vadeli taksitlerle gerçekleştiriliyor. 🔹 İran ekonomisi uzun süredir yüksek enflasyon, para politikası dengesizlikleri, kırılgan bankacılık sistemi ve yolsuzluk sorunlarıyla mücadele ediyor. 🔹 İran riyali son bir yılda açık piyasada dolar karşısında yaklaşık yüzde 53 değer kaybetti. 🔹 Gıda fiyatlarında üç haneli artışlar görüldü. Resmî verilere göre bitkisel yağ fiyatları yüzde 354, yumurta yüzde 343, tavuk yüzde 287 ve ithal pirinç yüzde 223 yükseldi. 🔹 Bazı süt ürünlerinde yıllık fiyat artışı yüzde 139’a ulaştı. 🔹 Son resmî savaş öncesi verilere göre İran genelinde konut fiyatları yıllık bazda yaklaşık yüzde 35 yükselmişti ve bu artış enflasyonun gerisinde kalmıştı. 🔹 İş danışmanı Siamak Ghassemi, emlak, otomobil, altın veya döviz yatırımlarının bu yıl hanehalklarını enflasyona karşı tam olarak koruyamayabileceğini söyledi.

🔹 Anthropic, gelişmiş yapay zekâ modeli Mythos’un ABD Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) tarafından saldırı amaçlı siber operasyonlarda kullanılmasına destek veriyor. 🔹 Şirket, teknolojinin kullanımını yönlendirmek ve belirli uygulamalar için özelleştirmek amacıyla yaklaşık altı mühendisi NSA bünyesinde görevlendirdi. 🔹 Anthropic mühendislerinin doğrudan aktif operasyonlara katılıp katılmadığı netlik kazanmadı. 🔹 Konuya yakın kaynaklar, Mythos’un Çin ve İran gibi ülkelerin ağlarına sızma operasyonlarında faydalı olabileceğini söyledi. 🔹 Anthropic ile Pentagon arasında, Claude modellerinin kitlesel gözetim ve ölümcül otonom silah sistemlerinde kullanılmasına ilişkin anlaşmazlık nedeniyle devam eden bir hukuki süreç bulunuyor. 🔹 Pentagon, Anthropic’i “tedarik zinciri riski” olarak sınıflandırdı. Şirket bu karara karşı dava açtı. 🔹 Anthropic, nisan ayında Mythos’u tanıttıktan sonra modelin yazılım açıklarını tespit etme ve istismar etme kapasitesi nedeniyle hükümetler, finans kuruluşları ve teknoloji şirketlerinde endişeler oluştu. 🔹 Şirket bu hafta Mythos’un erişimini 15 ülkedeki 150 kuruluşa genişleteceğini duyurdu. 🔹 Anthropic kısa süre önce halka arz başvurusunda bulundu. Şirketin değerlemesinin 1 trilyon doların üzerine çıkabileceği belirtiliyor. 🔹 OpenAI de Mythos’a benzer yeteneklere sahip bir model yayımladı. 🔹 Uzmanlar, gelişmiş yapay zekâ modellerinin hem bilgisayar sistemlerine yönelik saldırıları kolaylaştırabileceğini hem de savunma amaçlı güçlü araçlar olarak kullanılabileceğini değerlendiriyor. 🔹 Şirket ve ABD Savunma Bakanlığı konu hakkında yorum yapmadı. 🔹 Financial Times’ın şubat ayında yayımladığı habere göre Pentagon, Çin’deki kritik altyapı hedeflerini belirlemek amacıyla yapay zekâ destekli siber araçlar geliştirmeye çalışıyor. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, yapay zekâ şirketlerinin yeni modellerini kamuya açmadan önce gönüllü güvenlik incelemelerine sunabilmesine yönelik bir başkanlık kararnamesi imzaladı. 🔹 Kararname, federal kurumlara yapay zekâ sistemlerinin siber yeteneklerini değerlendirecek yöntemler geliştirme ve bilgi paylaşımını artıracak bir “yapay zekâ siber güvenlik merkezi” kurma talimatı veriyor.

🔹 Rusya ve İran, Avrupa ve Orta Doğu’da casusluk, sabotaj ve şiddet eylemleri için gençleri ve çocukları çevrim içi platformlar üzerinden hedef alıyor. 🔹 Hollanda’da 17 yaşındaki bir genç, Telegram üzerinden Rus ajanları tarafından işe alındığı ve Lahey’deki güvenlik kurumlarına yönelik Wi-Fi dinleme faaliyetlerine katıldığı iddiasıyla yargılanmayı bekliyor. İşe alım yöntemleri 🔹 Gençlere Telegram, TikTok, Snapchat, Facebook, Discord ve oyun platformları üzerinden ulaşılıyor ve görevler karşılığında çoğunlukla kripto para teklif ediliyor. 🔹 World of Tanks gibi çevrim içi oyunlar potansiyel hedeflere ulaşmak için kullanılıyor, temas kurulan gençler daha sonra Telegram gibi uygulamalara yönlendiriliyor. 🔹 Rus ajanları bazı görevleri çevrim içi oyunlardaki “görev” veya “quest” mantığıyla sunarak gençleri gerçek dünyadaki sabotaj faaliyetlerine çekiyor. Ukrayna örneği 🔹 Ukrayna istihbaratına göre 2025 yılında Rusya ile iş birliği suçlamasıyla yakalanan kişilerin yüzde 21’i gençlerden oluştu. 🔹 Harkiv’de 15 ve 16 yaşındaki gençler, Rus istihbaratı adına hava savunma sistemlerinin fotoğraflarını çekerek bilgi topladı; bu bilgiler daha sonra saldırılarda kullanıldı. 🔹 Ukrayna Güvenlik Servisi, Rusya’nın zaman zaman 11 yaşındaki çocukları bile araç yakma ve elektrik kutularını ateşe verme gibi eylemler için kullandığını belirtiyor. 🔹 Bazı gençler propaganda dağıtımından kundaklamaya, ardından patlayıcı yapımına kadar uzanan aşamalı görev zincirlerine yönlendiriliyor. 🔹 2025’te Ivano-Frankivsk’te iki genç tarafından hazırlanan bombanın erken patlaması sonucu bir genç öldü, diğeri ağır yaralandı. Avrupa ve İsrail’e yayılması 🔹 Avrupa polis ve istihbarat kurumları, Rusya ve İran bağlantılı faaliyetlerde yer alan gençlerin sayısında artış gözlemliyor. 🔹 İngiltere’de ulusal güvenlik soruşturmalarında gözaltına alınan kişilerin önemli bir bölümünü 17 yaş ve altındaki gençler oluşturuyor. 🔹 Tel Aviv’de 14 yaşındaki bir çocuk, İran bağlantılı kişilerden aldığı görevler kapsamında askerî tesis görüntüleri toplamak ve propaganda faaliyetleri yürütmekle suçlandı. 🔹 İngiltere, Fransa ve Hollanda’daki bazı antisemitik saldırı ve kundaklama soruşturmalarında da genç şüpheliler öne çıktı. Güvenlik kurumlarının uyarıları 🔹 Europol, gençlerin çevrim içi platformlarda kolayca bulunup yönlendirilebildiğini ve bunun en hızlı büyüyen güvenlik tehditlerinden biri olduğunu değerlendiriyor. 🔹 İngiliz ve İsveçli yetkililer, oyun platformlarının hem terör örgütleri hem de yabancı devletler tarafından işe alım amacıyla kullanıldığını belirtiyor. 🔹 Ukrayna’da güvenlik kurumları okullarda bilinçlendirme programları yürütürken, Avrupa’da birçok aile çocuklarının yabancı istihbarat servisleri tarafından hedef alınabileceğinin farkında değil. 🔹 Güvenlik yetkilileri, gençlerin çevrim içi anonimlik ve kripto para ödemeleri nedeniyle faaliyetlerin sonuçlarını yeterince değerlendiremediğini ve kolay hedef haline geldiğini söylüyor.

🔹 Yapay zekânın yeteneklerine yönelik inkâr azalırken tartışma, teknolojinin ne kadar ekonomik değer ürettiği sorusuna kaydı. 🔹 MIT’den Mert Demirer ve çalışma arkadaşlarının araştırması, yazılım geliştiricilerinin yapay zekâ araçlarını kullanmaya başlamadan önceki ve sonraki performanslarını inceledi. 🔹 Araştırma, yapay zekâ kullanan geliştiricilerin oluşturduğu veya düzenlediği dosya sayısının yaklaşık yüzde 300 arttığını gösterdi. 🔹 İnceleme için gönderilen bağımsız iş parçalarının sayısındaki artış yaklaşık yüzde 150 seviyesinde kaldı. 🔹 Nihai yazılım sürümlerinin sayısındaki artış ise yaklaşık yüzde 30 oldu. Üretkenlik ve değer farkı 🔹 Araştırma, görev bazındaki büyük üretkenlik artışlarının nihai ürün çıktısına aynı ölçüde yansımadığını ortaya koydu. 🔹 Kod yazma hızındaki artışlar, inceleme süreçleri ve üretim aşamalarındaki insan kaynaklı darboğazlar nedeniyle önemli ölçüde azaldı. 🔹 Yüzde 30’luk yazılım sürümü artışı önemli görülse de ilk aşamadaki üretkenlik artışlarının çok altında kaldı. Talep tarafı 🔹 Araştırmacılar, yapay zekâ destekli yazılım üretimindeki artışın tüketim tarafında benzer bir büyüme yaratıp yaratmadığını da inceledi. 🔹 Son bir yılda mobil uygulama sürümlerinde belirgin artış görülmesine rağmen indirme sayılarında kayda değer yükseliş tespit edilmedi. 🔹 Yeni uygulamaların büyük bölümü anlamlı bir kullanıcı kitlesine ulaşamadı. Şirketlerin yaklaşımı 🔹 Uber Üst Yöneticisi Dara Khosrowshahi, şirketin 2026 yılı için ayrılan yapay zekâ bütçesini bir çeyrekte tükettiğini açıkladı. 🔹 Uber, daha düşük maliyetli modelleri daha geniş kullanım için değerlendirmeyi, en gelişmiş modelleri ise özel durumlarla sınırlandırmayı planlıyor. 🔹 Hukuk alanında yapılan yeni bir araştırma, düşük maliyetli açık kaynaklı yapay zekâ sistemlerinin zaman zaman üst düzey modellerle desteklenmesinin daha düşük maliyetle daha iyi sonuç verebildiğini gösterdi. Teknolojik dönüşüm 🔹 Araştırmacılar, mevcut şirket yapılarının ve iş süreçlerinin yapay zekânın sunduğu verimlilik kazanımlarını tam olarak değerlendiremediğini savundu. 🔹 Geçmiş teknolojik dönüşümlerde de en büyük verimlilik artışlarının mevcut şirketlerden değil, yeni şirketlerden ve yeni iş modellerinden geldiği belirtildi. 🔹 Elektrifikasyon döneminde fabrikalar yalnızca buhar motorlarını elektrik motorlarıyla değiştirdiğinde verimlilik kazanımları sınırlı kaldı. 🔹 Daha büyük sıçrama, üretim hatlarının ve iş süreçlerinin elektrik teknolojisine göre yeniden tasarlanmasıyla gerçekleşti. Yapay zekâ şirketleri 🔹 Anthropic ve OpenAI gibi yapay zekâ merkezli şirketlerde kullanım, gelir ve üretkenlik artışlarının çok daha hızlı gerçekleştiği belirtildi. 🔹 Bu şirketlerin ürünlerinin büyük ölçüde yapay zekâ tarafından geliştirilmesi ve gözden geçirilmesi, yeni teknolojiye uygun organizasyon yapılarının avantaj sağlayabileceğine işaret ediyor. 🔹 Araştırmacılara göre günümüzde yapay zekâ harcamalarının bir bölümü verimsiz kullanılıyor olsa da mevcut kurumsal darboğazlar zamanla azaldıkça teknolojinin etkisi daha belirgin hale gelebilir.

🔹 Çin, Hürmüz Boğazı krizi nedeniyle yaşanan küresel enerji sıkışıklığına rağmen büyük miktarda rüzgâr ve güneş enerjisini kullanamıyor. 🔹 Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA), sorunun şebeke altyapısı eksikliğinden değil, kömür santralleri ve elektrik şebekesinin esnek olmayan yönetiminden kaynaklandığını belirtti. Enerji üretimi 🔹 Çin’in elektrik talebi 2026’nın ilk çeyreğinde yıllık bazda yüzde 5,2 arttı. 🔹 Aynı dönemde ülkenin yeni güneş ve rüzgâr kapasitesi geçen yılın aynı dönemine göre ilave 160 teravat-saat elektrik üretebilecek seviyeye ulaştı. 🔹 Nükleer ve hidroelektrik kaynaklar da dahil edildiğinde potansiyel ek temiz enerji üretimi 170 teravat-saate çıkabiliyordu. 🔹 Bu miktar, aynı dönemde Fransa’nın toplam elektrik üretimini aşabilecek büyüklükteydi. 🔹 Buna rağmen temiz enerji üretimindeki fiili artış yalnızca 60 teravat-saat oldu. Yenilenebilir enerjide darboğaz 🔹 Rüzgâr enerjisi kapasitesi yüzde 23, güneş enerjisi kapasitesi ise yüzde 33 artmasına rağmen rüzgâr üretiminde neredeyse hiç büyüme gerçekleşmedi. 🔹 Güneş ve rüzgâr santrallerinin kapasite kullanım oranları düştü ve önemli miktarda yenilenebilir enerji üretimi şebekeye verilemedi. 🔹 CREA, bunun sonucunda kömür ve doğal gazla elektrik üretiminin arttığını belirtti. 🔹 İlk çeyrekte kömür ve gaz kaynaklı elektrik üretimi yüzde 4 yükseldi. 🔹 Karbondioksit emisyonları da yıllık bazda yüzde 2 arttı. Kömürün rolü 🔹 Çin’de kömür santralleri büyük ölçüde sabit miktarlı ve sabit fiyatlı uzun vadeli sözleşmelerle çalışıyor. 🔹 Bu yapı, kömür santrallerinin üretimi azaltarak güneş ve rüzgâr enerjisine yer açmasını teşvik etmiyor. 🔹 CREA’ya göre yenilenebilir enerjinin boşa gitmesinin temel nedeni bu işletme modeli oldu. Hürmüz Boğazı etkisi 🔹 ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrasında başlayan savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı kapalı kalmaya devam ediyor. 🔹 CREA, yenilenebilir enerjinin kısıtlanmasının Çin’i kömür ve gaz kullanımına daha fazla bağımlı hale getirerek enerji güvenliği açısından daha kırılgan duruma düşürdüğünü belirtti. 🔹 Mart ayında Çin enerji sistemi, petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki yükselişe uyum sağlamak için petrol ithalatını ve elektrik üretimindeki gaz kullanımını azaltmaya başladı. Uzun vadeli hedefler 🔹 Mart sonu itibarıyla yenilenebilir enerji Çin’in kurulu elektrik kapasitesinin yüzde 60,4’ünü oluşturdu. 🔹 Yenilenebilir kaynaklar yılın ilk çeyreğinde toplam elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 37’sini sağladı. 🔹 Çin’in 15. Beş Yıllık Planı, yeşil enerji sisteminin hızla geliştirilmesini ve fosil yakıtların kademeli olarak ikame edilmesini öngörüyor. 🔹 CREA, mevcut kısıtlamaların yatırım risklerini artırdığını ve Çin’in enerji dönüşümünün hızını olumsuz etkilediğini belirtti. 🔹 Kurulu rüzgâr, güneş ve enerji depolama kapasitesinin tam kullanılması halinde temiz enerji arzının önemli ölçüde artabileceği ifade edildi.

🔹 Çin Devlet Gemi İnşa Şirketi’ne bağlı Jiangnan Shipyard, konteyner aktarma terminali ve gemi şarj istasyonu olarak görev yapacak nükleer enerjili dev bir yüzer ada konsepti tanıttı. 🔹 Proje, Yunanistan’da düzenlenen Posidonia Uluslararası Denizcilik Fuarı’nda duyuruldu. Projenin yapısı 🔹 Yüzer kompleks, deniz taşımacılığı, liman hizmetleri, enerji üretimi ve yük aktarma faaliyetlerini tek bir sistemde birleştirmeyi amaçlıyor. 🔹 Şirket, projenin sıfır emisyonlu okyanus konteyner lojistiği için yeni bir ekosistem oluşturacağını belirtti. 🔹 Kompleks, kıtalararası deniz taşımacılığı, kıyı bağlantıları ve yük aktarma operasyonlarını destekleyecek. Nükleer enerji sistemi 🔹 Tesisin enerji ihtiyacı, yakıt ve soğutucu olarak sıvılaştırılmış tuz kullanan gelişmiş erimiş tuz reaktörleriyle karşılanacak. 🔹 Reaktörler büyük miktarda ısı enerjisi depolayabiliyor ve çalışmak için suya ihtiyaç duymuyor. 🔹 Jiangnan Shipyard, erimiş tuz reaktörlerinin çekirdek erimesi riskini doğal olarak ortadan kaldırdığını ve yayılmayı önleyici özellikler taşıdığını belirtti. 🔹 Şirket, reaktörden çıkan erimiş tuzun çevre sıcaklığıyla temas ettiğinde hızla katılaştığını ve olası sızıntı riskini önemli ölçüde azalttığını açıkladı. Sıfır karbon merkezi 🔹 Kompleksin merkezinde nükleer enerji ve yeşil yakıt üretim platformu yer alacak. 🔹 Bu platformda erimiş tuz reaktörü, güneş panelleri, rüzgâr türbini, hidrojen üretim tesisi, yeşil yakıt sentez modülü ve elektrik tedarik sistemi bulunacak. 🔹 Üretilen enerji ve amonyak gibi sıfır karbonlu yakıtlar, açık deniz terminalinin faaliyetlerinde ve elektrikli yük gemilerinin şarj edilmesinde kullanılacak. 🔹 Şirket, nükleer enerji ile yeşil yakıtın birlikte kullanılmasının enerji verimliliğini artıracağını ve sıfır emisyon sağlayacağını belirtti. Daha önceki çalışmalar 🔹 Jiangnan Shipyard geçen yıl, toryum bazlı erimiş tuz reaktörüyle çalışacak ve 25 bin konteyner taşıyabilecek bir nükleer yük gemisi projesini duyurmuştu. 🔹 Çinli bilim insanları erimiş tuz reaktörleri üzerinde çeşitli testler yürütüyor. 🔹 Geçen yıl Çin Bilimler Akademisi’nden bir ekip, toryum bazlı erimiş tuz reaktöründe ilk kez toryumu uranyum yakıtına dönüştürmeyi başardı. 🔹 Toryum, uranyuma kıyasla daha bol bulunan ve erişimi daha kolay olan bir nükleer yakıt olarak değerlendiriliyor. Küresel kullanım hedefi 🔹 Jiangnan Shipyard, modüler ve ölçeklenebilir tasarım sayesinde bu konseptin gelecekte diğer büyük limanlara ve uluslararası deniz ticaret ağlarına da uygulanabileceğini belirtti.

🔹 Çinli otomobil üreticileri BYD ve Chery, küresel elektrikli araç talebindeki artışın etkisiyle yurt dışı satışlarında yıllık bazda yaklaşık yüzde 80 büyüme kaydetti. Chery’nin performansı 🔹 Çin’in en büyük otomobil ihracatçısı olan Chery, mayıs ayında yurt dışında 181.571 araç teslim etti. 🔹 Şirketin yurt dışı satışları bir yıl öncesine göre yüzde 81 arttı. 🔹 Yurt dışı satışlar, Chery’nin mayıs ayındaki toplam satışlarının yüzde 73’ünü oluşturdu. 🔹 Chery, mayıs ayında yurt dışında iç pazara kıyasla üç kat daha fazla araç sattı. 🔹 Ocak-mayıs döneminde şirketin yurt dışı teslimatları yüzde 70’e yakın artışla 752.755 adede ulaştı. 🔹 Bu araçların 361.800’ü tamamen elektrikli veya şarj edilebilir hibrit modellerden oluştu. 🔹 Chery International Başkanı Zhang Guibing, elektrikli araçların 2026 yılında şirketin toplam yurt dışı satışlarının yaklaşık yüzde 70’ini oluşturmasını beklediklerini söyledi. 🔹 Şirket, yıllık yurt dışı satışlarını 1,5 milyon araca çıkarmayı hedefliyor. BYD’nin performansı 🔹 Dünyanın en büyük elektrikli araç üreticisi BYD’nin yurt dışı satışları mayıs ayında yıllık bazda yüzde 81 artarak 160.177 adede yükseldi. 🔹 Bu rakam BYD’nin toplam satışlarının yüzde 42’sine karşılık geldi. 🔹 Şirketin yurt dışındaki elektrikli araç satışları yılın ilk beş ayında yüzde 65 artışla 616.907 adede ulaştı. 🔹 Bu satışlar BYD’nin toplam teslimatlarının yüzde 44’ünü oluşturdu. Küresel talep ve kârlılık 🔹 Analistler, ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın tetiklediği enerji krizinin dünya genelinde elektrikli araç talebini artırdığını belirtti. 🔹 Çinli üreticiler Avrupa ve Güneydoğu Asya gibi pazarlarda araçlarını iç pazara kıyasla daha yüksek fiyatlarla satabiliyor. 🔹 JPMorgan verilerine göre Çinli otomobil üreticilerinin araç başına ortalama net kâr marjı yaklaşık 5.000 yuan seviyesinde bulunuyor. 🔹 Aynı rakamın yurt dışı pazarlarda 20.000 yuana kadar çıkabileceği belirtiliyor. Tedarik zinciri etkisi 🔹 JPMorgan, 2026 yılında seçili Çinli otomobil üreticilerinin gelirlerinin yüzde 30 ila 60’ının yurt dışı pazarlardan gelebileceğini öngörüyor. 🔹 Avrupa’nın en büyük baskılı devre kartı üreticisi Austria Technologie & Systemtechnik, Çinli elektrikli araç üreticilerinin küresel genişlemesinin yüksek teknoloji otomotiv elektroniği talebini artırdığını açıkladı. 🔹 Şirket, Çin, Malezya, Hindistan ve Avusturya’daki üretim ağıyla Çinli üreticilerin küresel büyümesini desteklediğini belirtti.

🔹 Çinli mobilite şirketi Navee, su yüzeyinin hemen üzerinde yer etkisi teknolojisiyle hareket eden WaveFly 5X adlı yolcu aracının ilk uçuşunu Jiangsu eyaletindeki Taihu Gölü’nde gerçekleştirdi. 🔹 Şirket, WaveFly 5X’i tüketicilere yönelik dünyanın ilk yer etkili araçlarından biri olarak tanımladı. 🔹 Araç, kanatları ile su yüzeyi arasında sıkışan hava yastığı üzerinde ilerliyor ve suyun 30 ila 50 santimetre üzerinde uçarak yüksek hızlara ulaşabiliyor. Teknik özellikler 🔹 WaveFly 5X iki kişilik kapasiteye ve 140 kilogram taşıma kapasitesine sahip. 🔹 Araç saatte 85 kilometre hıza ulaşabiliyor ve tek şarjla 80 kilometre menzil sunuyor. 🔹 Hızlı değiştirilebilen bataryalar birkaç dakika içinde yeniden şarj edilebiliyor. 🔹 Havacılık sınıfı karbon fiberden üretilen araç pist gerektirmeden göller, rezervuarlar ve sakin su alanlarından kalkış ve iniş yapabiliyor. 🔹 Kullanıcıların pilot lisansı veya profesyonel uçuş eğitimi almasına gerek bulunmuyor. Araç, uçaktan çok tekne gibi kullanılacak şekilde tasarlandı. Ticari planlar 🔹 WaveFly 5X’in satış fiyatı 99.999 dolar olarak açıklandı. 🔹 Araç ön siparişe açıldı ve müşteriler renk ile aksesuar seçeneklerini özelleştirebiliyor. Yer etkisi teknolojisi 🔹 Yer etkili araçlar onlarca yıldır bilinse de kullanım alanları büyük ölçüde askerî projelerle sınırlı kaldı. 🔹 Sovyetler Birliği, Soğuk Savaş döneminde bu teknolojiyi geliştiren öncü ülkeler arasında yer aldı. Bunlar arasında 92 metre uzunluğundaki Caspian Sea Monster ekranoplanı da bulunuyordu. 🔹 Caspian Sea Monster, döneminin en büyük ve en ağır hava araçlarından biri olarak kabul ediliyordu ve 1980 yılında düştü. Küresel gelişmeler 🔹 Hafif malzemeler, batarya teknolojileri ve navigasyon sistemlerindeki ilerlemeler yer etkisi araçlarına yönelik ilgiyi yeniden artırdı. 🔹 Geçen yıl Bohai Denizi’nde görüntülenen büyük bir Çin yer etkili aracı, olası askerî uygulamalar hakkında spekülasyonlara yol açtı. 🔹 ABD Savunma İleri Araştırma Projeleri Ajansı (DARPA), 2022’de askerî yük ve personel taşıyabilecek Liberty Lifter adlı büyük deniz uçağı programını başlattı. 🔹 ABD merkezli Regent Craft da 12 yolcu taşıyabilen Viceroy adlı yer etkili aracının su üzerindeki testlerine geçen yıl başladı. Şirket hakkında 🔹 2021 yılında kurulan Navee, robot süpürge üreticisi Dreame Technology tarafından destekleniyor. 🔹 Şirket elektrikli scooter ürünleriyle tanınıyor ve ürünlerinin Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya-Pasifik dahil 60’tan fazla pazarda 1 milyondan fazla kullanıcıya ulaştığını açıkladı.

🔹 ABD tarafından İran’a yardım ettiği iddiasıyla yaptırım uygulanan Çinli uydu şirketi Changguang Satellite, Kaliforniya’daki Nvidia ve Apple merkezlerinin yüksek çözünürlüklü uydu görüntülerini yayımladı. 🔹 Görüntüler, şirketin Jilin-1 uydu takımyıldızı tarafından çekildi ve Silikon Vadisi’nin ayrıntılı kuşbakışı görünümünü sundu. 🔹 Fotoğraflarda Nvidia’nın Santa Clara’daki Endeavour ve Voyager binaları ile Apple’ın Cupertino’daki Apple Park kampüsü yer aldı. 🔹 Santa Clara Üniversitesi’nin kampüsü, çevredeki yerleşim alanları ve bölgedeki ulaşım altyapısı da görüntülerde görüldü. Şirketin açıklaması 🔹 Changguang Satellite, görüntülerin paylaşımını “rutin uydu haberleri” olarak nitelendirdi. 🔹 Şirket, Jilin-1 görüntülerinin kamuya açık olduğunu ve düzenli olarak dünyanın çeşitli bölgelerine ait uydu fotoğrafları yayımladığını belirtti. 🔹 Daha önce Çin’deki madenler ve hızlı tren istasyonları, Hindistan’daki sıcak hava dalgası, Hawaii’deki volkanik alanlar ve Kuzey Amerika’daki Dünya Kupası stadyumlarına ilişkin görüntüler de paylaşılmıştı. Teknoloji ve yaptırımlar 🔹 ABD Hazine Bakanlığı, Aralık 2023’te Changguang Satellite’i Özel Olarak Belirlenmiş Vatandaşlar (SDN) listesine ekleyerek ABD kişi ve kurumlarının şirketle işlem yapmasını yasakladı. 🔹 ABD, Mayıs ayında Changguang Satellite, Earth Eye ve MizarVision şirketlerine İran’ın ABD güçlerine yönelik saldırılarına destek verdikleri gerekçesiyle yeni yaptırımlar uyguladı. 🔹 İran Devrim Muhafızları da nisan ayında 18 Amerikan teknoloji ve yapay zekâ şirketiyle bağlantılı kurumları meşru hedef ilan etmişti. Jilin-1 uydu ağı 🔹 Jilin-1, 140’tan fazla uyduyla Çin’in en büyük ticari uzaktan algılama uydu takımyıldızı konumunda bulunuyor. 🔹 Sistem, 0,2 metreye kadar görüntü çözünürlüğü sağlayabiliyor ve Dünya üzerindeki herhangi bir noktayı günde yaklaşık 40 kez görüntüleyebiliyor. 🔹 Şirket ayrıca uzaydan yere saniyede 100 gigabit veri aktarım hızına ulaşan lazer haberleşme testini başarıyla tamamladı. 🔹 Yayımlanan görüntülerde bina detayları, otopark dolulukları ve tesislerdeki inşaat değişiklikleri net biçimde görülebiliyor.

🔹 Çin’in güneş enerjisi sektörü, yıllardır kârlılığı baskılayan kronik kapasite fazlası sorunundan çıkış yolu bulmakta zorlandığını kabul etmeye başladı. 🔹 Şanghay’da düzenlenen dünyanın en büyük güneş enerjisi konferansında sektör yöneticileri, büyümenin artık yeni alanlarda aranması gerektiği mesajını verdi. 🔹 Batarya depolama sistemleri ve uzay tabanlı enerji projeleri öne çıkan yeni hedefler arasında yer aldı. Kapasite fazlası sorunu 🔹 Yoğun rekabet ve sürekli kapasite artırımı, küresel güneş paneli fiyatlarını düşürürken üreticilerin iki yıldan uzun süredir zarar etmesine yol açtı. 🔹 GCL Technology Holdings Başkanı Zhu Gongshan, üretim artırma, fiyat düşürme ve ölçek büyütmeye dayanan eski stratejinin sınırlarına ulaştığını söyledi. 🔹 Sektörün son yıllarda üretimi azaltmak ve fiyat tabanı oluşturmak için çeşitli girişimlerde bulunduğu ancak bunların kapasite fazlasını azaltamadığı belirtildi. Batarya depolama alanına yöneliş 🔹 Birçok şirket enerji depolama sektörünü yeni büyüme alanı olarak görüyor. 🔹 Özellikle veri merkezlerinden gelen yüksek enerji talebinin batarya pazarını büyütmesi bekleniyor. 🔹 Longi Green Energy Technology, geçen yıl girdiği enerji depolama faaliyetlerinin yaklaşık beş yıl içinde güneş enerjisi iş koluyla aynı büyüklüğe ulaşmasını hedefliyor. 🔹 Ancak bazı yöneticiler, güneş enerjisinde yaşanan kapasite fazlasının batarya sektöründe de tekrarlanabileceği uyarısında bulundu. 🔹 Çin hükümeti de enerji depolama sektöründe aşırı kapasite oluşma riskine karşı daha önce uyarılar yapmıştı. 🔹 Suntech Power kurucusu Shi Zhengrong, güneş enerjisi şirketlerinin topluca enerji depolamaya yönelmesinin endişe verici olduğunu söyledi. Uzay projeleri 🔹 Bazı şirketler daha uzun vadeli fırsatlar olarak uzay tabanlı güneş enerjisi projelerine odaklanıyor. 🔹 GCL, uzaydaki veri merkezlerine enerji sağlayabilecek yörünge tabanlı güneş enerjisi sistemlerinin önemli bir talep yaratabileceğini belirtti. 🔹 Daiwa Capital Markets analizine göre uzay tabanlı veri merkezleri önümüzdeki on yılda yaklaşık 200 gigavatlık güneş enerjisi talebi oluşturabilir. 🔹 Daha spekülatif senaryolarda Ay üzerindeki yapay zekâ tesislerinin 10.000 gigavatın üzerinde enerji talebi yaratabileceği öngörülüyor. 🔹 GCL, Trina Solar ve çeşitli araştırma kurumları konferans sırasında Uzay Enerjisi Geliştirme İttifakı'nı kurdu. 🔹 Çin Fotovoltaik Sanayi Birliği, uzay güneş enerjisi teknolojilerinin büyük bölümünün hâlâ laboratuvar veya erken test aşamasında olduğunu belirtti. Piyasa görünümü 🔹 Çin’de polisilikon fiyatları yüksek stok seviyeleri nedeniyle bu hafta yeniden geriledi. 🔹 Güneş hücresi ve güneş paneli fiyatları ise geçen haftaya göre değişmedi. 🔹 Jinko Solar, konferans sırasında Çin, Filipinler, Bangladeş ve Pakistan’a panel tedariki için 10 anlaşma imzaladığını açıkladı.

🔹 Wall Street analistleri, SpaceX’in yapay zekâ faaliyetlerinden elde ettiği gelirin on yılın sonunda yaklaşık 100 kat büyümesini bekliyor. 🔹 Bu beklenti, şirketin hedeflenen yaklaşık 1,8 trilyon dolarlık değerlemesini destekleyen temel varsayımlardan biri olarak öne çıkıyor. 🔹 SpaceX, 75 milyar dolarlık halka arzıyla tarihin en büyük halka arzını gerçekleştirmeyi hedefliyor. Gelir projeksiyonları 🔹 Evercore ISI, SpaceX’in yapay zekâ gelirinin 2025’teki 3,2 milyar dolardan 2031’de 755 milyar dolara çıkmasını öngörüyor. 🔹 Aynı kurum, şirketin toplam gelirinin 2025’teki 18,7 milyar dolardan 2031’de 1 trilyon doların üzerine çıkacağını tahmin ediyor. 🔹 Goldman Sachs, toplam gelirin 2030’da 474 milyar dolara ulaşacağını öngörüyor. 🔹 Goldman Sachs ve Evercore, 2030 yılı için yapay zekâ gelirlerini sırasıyla yaklaşık 322 milyar dolar ve 331 milyar dolar seviyesinde hesaplıyor. İş kollarındaki değişim 🔹 Evercore, yapay zekânın SpaceX gelirlerindeki payının 2031’de yüzde 74’e yükseleceğini tahmin ediyor. 🔹 Uzay faaliyetlerinin gelir içindeki payının ise yüzde 20’nin üzerindeki seviyelerden yaklaşık yüzde 1’e gerilemesi bekleniyor. 🔹 Uydu internet hizmetlerini kapsayan bağlantı biriminin gelirinin 2025’teki 11,4 milyar dolardan 2030’da 140 milyar doların üzerine çıkacağı öngörülüyor. 🔹 Roket bölümünün gelirinin aynı dönemde yaklaşık iki kat artarak 8 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Yatırımlar 🔹 Analistler, SpaceX’in sermaye harcamalarının da çok hızlı büyümesini bekliyor. 🔹 Şirketin sermaye harcamalarının 2025’teki 20 milyar dolar seviyesinden 2030’da 360 milyar doların üzerine çıkacağı tahmin ediliyor. 🔹 Evercore, 2031’de sermaye harcamalarının 732 milyar dolara ulaşacağını öngörüyor. 🔹 Bu harcamaların yaklaşık 666 milyar dolarının yapay zekâ yatırımlarına yönelik olacağı hesaplanıyor. Halka arz 🔹 SpaceX’in halka arz fiyatı hisse başına 135 dolar olarak belirlendi. 🔹 Şirketin halka arzının 11 Haziran’da fiyatlanması bekleniyor. 🔹 Hisseler Nasdaq ve Nasdaq Texas borsalarında “SPCX” koduyla işlem görecek. 🔹 Goldman Sachs, SpaceX için karşılaştırma grubu olarak Nvidia, Tesla, Palantir, CoreWeave, Nebius, AST SpaceMobile ve Rocket Lab gibi şirketleri kullanıyor.

🔹 S&P Dow Jones Indices, S&P 500 gibi ana endekslerdeki mevcut uygunluk kurallarını değiştirmeme kararı aldı. 🔹 Karar, Elon Musk’ın şirketi SpaceX gibi dev halka arzların borsaya açıldıktan kısa süre sonra endekslere girmesinin önünü kapattı. 🔹 S&P, yeni halka açılan şirketler için uyguladığı 12 aylık bekleme süresini korudu. 🔹 Şirket büyüklüğüne bakılmaksızın mevcut kârlılık ve halka açıklık oranı şartları da yürürlükte kalacak. SpaceX etkisi 🔹 Karar, tarihin en büyük halka arzlarından biri olması beklenen SpaceX’i doğrudan etkiliyor. 🔹 SpaceX, halka arz sonrasında en az bir yıl boyunca S&P 500’e girmeye uygun olmayacak. 🔹 Şirketin ayrıca endeksin mevcut kârlılık ve halka açıklık kriterlerini de karşılaması gerekecek. Endeks sağlayıcıları arasındaki ayrışma 🔹 S&P’nin kararı, rakip endeks sağlayıcılarının son dönemde attığı adımlardan farklı bir yaklaşım ortaya koydu. 🔹 [Nasdaq](https://www.nasdaq.com?utm_source=chatgpt.com), SpaceX’in Nasdaq 100 endeksine katılım süresini üç aydan 15 işlem gününe indirdi. 🔹 FTSE Russell ise bekleme süresini beş işlem gününe düşürdü. Tartışmanın arka planı 🔹 Son yıllarda bazı şirketler halka açılmadan önce trilyon dolar seviyelerine ulaşan değerlemelere erişmeye başladı. 🔹 Daha hızlı endeks üyeliğini savunanlar, dev şirketlerin yatırımcıların sahip olduğu gerçek piyasayı daha doğru yansıtması gerektiğini belirtiyor. 🔹 Karşı görüşte olan yatırımcılar ise kârlılık, halka açıklık ve işlem geçmişi gibi kriterlerin spekülatif hareketleri filtrelemek için gerekli olduğunu savunuyor. 🔹 Eleştirmenlere göre halka arz edilen şirketlerin endekslere çok hızlı alınması, pasif fonları yeterince oluşmamış fiyatlardan hisse almaya zorlayabilir ve oynaklığı artırabilir. 🔹 Bloomberg Intelligence ETF analisti James Seyffart, S&P’nin kararının sürpriz olduğunu ancak piyasa lideri olarak sektör eğilimlerine karşı hareket edebildiğini söyledi.

🔹 Çinli bilim insanları, kuantum bilgisayarlar için dünyanın ilk süper hızlı kuantum belleğini geliştirdi. 🔹 Gelişme, kuantum bilgisayarlarda klasik verilerin okunmasındaki kritik darboğazı aşmayı hedefliyor. 🔹 Teknoloji, ilaç keşfi, finansal dolandırıcılık tespiti ve büyük veri analizi gibi alanlarda kuantum bilgisayarların pratik kullanımını mümkün kılabilecek temel bileşenlerden biri olarak görülüyor. Kuantum bellek teknolojisi 🔹 Zhejiang Üniversitesi öncülüğündeki ekip, kuantum rastgele erişimli bellek (QRAM) mimarisini süper iletken kuantum işlemci üzerinde başarıyla uyguladı. 🔹 QRAM, kuantum bilgisayarların büyük miktardaki klasik verilere verimli şekilde erişmesini sağlıyor. 🔹 Sistem, verilerin süperpozisyon durumunda okunmasına olanak tanıyor ve aynı anda birden fazla veri noktasının işlenebilmesini mümkün kılıyor. 🔹 Ekip, ilk kez süper iletken kuantum çip üzerinde 4 bit ve 8 bit veriye erişebilen QRAM prototipini çalıştırdı. Teknik önem 🔹 Geleneksel bilgisayarlarda bitler yalnızca 0 veya 1 değerini temsil ederken, kuantum bitleri olan kübitler aynı anda hem 0 hem de 1 durumunda bulunabiliyor. 🔹 Süperpozisyon ve kuantum dolaşıklığı özellikleri sayesinde kuantum bilgisayarlar bazı hesaplamaları klasik süper bilgisayarlardan kat kat hızlı gerçekleştirebiliyor. 🔹 Ancak büyük miktardaki klasik verilere erişim yavaş kaldığında kuantum sistemlerin avantajı önemli ölçüde azalıyor. 🔹 Araştırmacılar, QRAM olmadan birçok kuantum algoritmasının teorik düzeyde kalacağını belirtiyor. Olası kullanım alanları 🔹 İlaç geliştirme çalışmalarında sistem, yüz milyonlarca molekül kaydının bulunduğu veritabanlarından gerekli bilgileri aynı anda çekebilecek. 🔹 Bu sayede yeni ilaçların geliştirilme süresi önemli ölçüde kısalabilecek. 🔹 Finans sektöründe kuantum algoritmalarının geçmiş işlem kayıtlarını analiz ederek dolandırıcılık faaliyetlerini tespit etmesine yardımcı olabilecek. 🔹 Yapay zekâ uygulamalarında doğal dil işleme ve görüntü tanıma gibi büyük veri gerektiren görevlerde kuantum sistemlerin kapasitesini artırabilecek. Araştırma 🔹 Çalışma Mart ayında Nature Physics dergisinde yayımlandı. 🔹 Araştırma ekibinden Lu Liqiang, mevcut kuantum algoritmalarının büyük veri kümelerine hızlı erişim olmadan pratikte uygulanmasının zor olduğunu söyledi. 🔹 Geliştirilen sistem, kuantum bilgisayarların teorik avantajlarını gerçek dünya uygulamalarına taşıma yolunda önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

🔹 Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Kuzey Kore lideri Kim Jong Un’un davetiyle 8-9 Haziran tarihlerinde Kuzey Kore’ye resmi ziyaret gerçekleştirecek. 🔹 Ziyaret, Xi’nin 2019’dan bu yana Kuzey Kore’ye yapacağı ilk ziyaret olacak. 🔹 Pekin ve Pyongyang, pandemi dönemindeki izolasyon, Çin’in nükleer silahsızlanma tutumu ve Kuzey Kore-Rusya yakınlaşmasının ardından ilişkilerini yeniden güçlendirmeye çalışıyor. Çin-Kuzey Kore ilişkileri 🔹 Xi’nin ziyareti, geçen ay Pekin’de ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı zirvelerin ardından gerçekleşecek. 🔹 Trump, mayıs ayındaki Pekin ziyareti sırasında Xi’ye Kuzey Kore’nin nükleer silahsızlandırılmasına yönelik bir teklif sunduğunu açıkladı. 🔹 Çin ve Rusya, Trump’ın ziyaretinden sonra yayımladıkları ortak bildiride Kuzey Kore’ye yönelik diplomatik izolasyon, ekonomik yaptırım ve askerî baskı politikalarını eleştirdi. 🔹 İki ülke Kore Yarımadası’nda siyasi çözüm sürecini ilerletme ve bölgesel istikrarı koruma sözü verdi. Son dönemdeki temaslar 🔹 Kim Jong Un, Eylül 2025’te Pekin’de düzenlenen İkinci Dünya Savaşı’nın sona erişinin 80. yılı törenlerine katıldı. 🔹 Xi, Kim ile görüşmesinde Çin’in Kuzey Kore ile geleneksel dostluğa büyük önem verdiğini ve bu yaklaşımın değişmeyeceğini söyledi. 🔹 Çin Başbakanı Li Qiang, Ekim 2025’te Kuzey Kore İşçi Partisi’nin kuruluşunun 80. yılı etkinliklerine katılmak üzere Pyongyang’ı ziyaret etti. 🔹 Çin’in üçüncü en üst düzey yetkilisi Zhao Leji de 2024 yılında Kuzey Kore’yi ziyaret etmişti. Ekonomi ve ulaşım 🔹 Çin, Kuzey Kore’nin en büyük ekonomik ortağı olmaya devam ediyor ve ülkenin dış ticaretinin yüzde 90’dan fazlasını oluşturuyor. 🔹 Mart ayında iki ülke arasında demiryolu ulaşımı yeniden başlatıldı ve Air China doğrudan uçuşlara yeniden başladı. 🔹 Çinli turistlerin Kuzey Kore’ye girişi hâlâ yasak durumda. 🔹 Çin gümrük verilerine göre iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2025 yılında yüzde 26 artışla 19,6 milyar yuana ulaştı ve pandemi öncesi seviyelere yaklaştı. Bölgesel gelişmeler 🔹 Kim Jong Un son yıllarda Rusya ile ilişkileri derinleştirerek Çin’e olan bağımlılığı azaltmaya çalışıyor. 🔹 Kuzey Kore ve Rusya 2024 yılında karşılıklı savunma anlaşması imzaladı. 🔹 Pyongyang, Rusya’nın Ukrayna’daki savaşına destek amacıyla asker gönderirken ekonomik ve askerî destek aldı. 🔹 Kim, Güney Kore’yi resmen “en düşman devlet” olarak tanımladı ve Kuzey Kore’nin nükleer güç statüsünün “geri döndürülemez” olduğunu açıkladı. 🔹 Kim, ABD’yi “devlet destekli terörizm ve saldırganlık” yürütmekle suçladı ve ülkesinin her türlü senaryoya karşılık vermeye hazır olduğunu söyledi. 🔹 Trump ile Kim Jong Un arasında ilk Trump döneminde üç zirve gerçekleştirilmişti ancak yeni bir görüşme henüz yapılmadı.

🔹 ABD’nin en büyük bankaları, kripto şirketlerinin finans sektöründeki etkisini sınırlamak amacıyla tokenleştirilmiş mevduat ağı kurmaya hazırlanıyor. 🔹 Sistemin 2027 yılının ilk yarısında devreye alınması hedefleniyor. 🔹 Ağ, geleneksel ödeme altyapısını dijital varlıkların kullandığı blokzincir altyapısıyla birleştirecek. 🔹 Proje, JPMorgan, Bank of America, Citigroup, Wells Fargo ve diğer büyük bankaların ortak sahip olduğu The Clearing House tarafından işletilecek. Yeni sistem 🔹 Tokenleştirilmiş mevduatlar blokzincir üzerinde 7 gün 24 saat anlık transfer ve mutabakat imkânı sağlayacak. 🔹 Sistem ABD’deki tüm bankalara açık olacak. 🔹 Kullanılacak blokzincir altyapısı dış bir teknoloji sağlayıcısıyla kurulacak ancak tedarikçi henüz seçilmedi. 🔹 Bazı bankalar projeyi “The Bridge”, bazıları ise “The Chain” olarak adlandırıyor. Kriptoya karşı hamle 🔹 Bankalar, stablecoin kullanımının yaygınlaşmasının mevduatların bankacılık sisteminden çıkmasına yol açabileceğinden endişe duyuyor. 🔹 Son dönemde stablecoin düzenlemeleri konusunda bankalar ile kripto şirketleri arasında görüş ayrılıkları yaşanıyor. 🔹 Bankalar, tokenleştirilmiş mevduatların mevcut mevduatları bankacılık sistemi içinde tutarak aynı kredi riski, muhasebe ve düzenleyici çerçeveye sahip olmasını avantaj olarak görüyor. Kullanım alanları 🔹 İlk aşamada çok uluslu büyük şirketlerin sistemin başlıca kullanıcıları olması bekleniyor. 🔹 Programlanabilir nakit yönetimi işlemleri gerçekleştirilebilecek. 🔹 Gerçek zamanlı likidite yönetimi yapılabilecek. 🔹 Sınır ötesi ödemeler daha hızlı gerçekleştirilebilecek. Bankaların mevcut çalışmaları 🔹 JPMorgan daha önce kendi özel blokzinciri üzerinde JPM Coin adlı tokenleştirilmiş mevduat sistemini kullanıyordu. 🔹 Banka daha sonra Coinbase bağlantılı Base blokzinciri üzerinde kurumsal müşterilere yönelik yeni bir mevduat tokeni başlattı. 🔹 Büyük bankalar geçen yıl ortak stablecoin girişimi oluşturma seçeneğini de değerlendirmişti. 🔹 Bankalar gelecekte talep oluşması halinde stablecoin ihraç etme seçeneğini masada tutuyor. Wall Street’te tokenizasyon eğilimi 🔹 Hisse senetleri, tahviller ve fonların blokzincir üzerinde dijital tokenlere dönüştürülmesi Wall Street’te hız kazanıyor. 🔹 Büyük borsalar tokenleştirilmiş menkul kıymet platformları hazırlıyor. 🔹 Bankalar ve varlık yönetim şirketleri tokenleştirilmiş para piyasası fonlarını piyasaya sürmeye başladı. 🔹 Citigroup yöneticileri yeni ağın bankaların finansman, para yönetimi ve sermaye piyasalarındaki rolünü güçlendireceğini belirtiyor.

🔹 Ukrayna ordusu, ticari uydulardan gelen yüksek çözünürlüklü ve gerçek zamana yakın görüntüler sayesinde Rus hedeflerine yönelik insansız hava aracı saldırılarının hızını ve hassasiyetini önemli ölçüde artırdı. 🔹 Görüntüler doğrudan askerlerin telefonlarına, tabletlerine ve dizüstü bilgisayarlarına ulaştırılıyor. 🔹 Teknolojiyi kullanan birlikler, hedef tespitinden saldırıya kadar geçen sürenin yüzde 90’a kadar kısaldığını belirtiyor. Yeni sistemin kullanımı 🔹 Güneydoğu Ukrayna’da görev yapan bir birlik, yoğun ağaç örtüsü altındaki bir binada Rus askeri faaliyetlerini tespit etti. 🔹 Keşif İHA’ları sınırlı görüntü sağlayınca askerler ticari uydu görüntülerini kullandı. 🔹 Uydu verileri, binanın çevresinde üst düzey Rus askeri yetkililerinin kullandığı zırhlı araçları ortaya çıkardı. 🔹 Üç günlük takip sonrasında binanın operasyon planlama merkezi olarak kullanıldığı sonucuna varıldı. 🔹 Ukrayna birlikleri daha sonra binayı ve araçları saldırı İHA’larıyla vurdu. Teknolojinin sağladığı avantajlar 🔹 Sistem, ABD merkezli Vantor, Hollandalı Bravo1Alpha, ABD’li Persistent Systems ve Ukraynalı Burevii şirketlerinin ortak çalışmasıyla geliştirildi. 🔹 Ticari uydu görüntülerinin doğrudan cephedeki askerlere ulaştırıldığı ilk bilinen uygulama olduğu belirtiliyor. 🔹 Uydu görüntüleri askerlerin hedefleri ayrıntılı incelemesine ve eski görüntülerle karşılaştırmasına olanak tanıyor. 🔹 Yapay zekâ destekli yazılım, geniş alanları tarayarak hedeflerdeki değişiklikleri tespit ediyor. 🔹 Sistem ayrıca İHA’lar için en uygun uçuş rotalarını gösteren üç boyutlu modeller oluşturabiliyor. Starfall II operasyonu 🔹 Ukrayna birlikleri ilkbaharda yürütülen Starfall II operasyonunda yaklaşık iki buçuk hafta içinde milyarlarca dolar değerinde Rus askeri varlığına zarar verdi. 🔹 Hedeflerden biri işgal altındaki bölgede bulunan bir mühimmat deposu oldu. 🔹 Askerler güncel uydu görüntülerini savaş öncesi fotoğraflarla karşılaştırarak tesisin artık tarımsal amaçla kullanılmadığını belirledi. 🔹 Yeni araç izleri ve altyapı değişiklikleri mühimmat faaliyetlerine işaret etti. 🔹 Ukrayna’nın 422. Tugayı saldırı İHA’larıyla tesisi hedef aldı. İstihbarat zincirindeki değişim 🔹 Uydu görüntüleri hedef bilgilerini 15 dakika içinde doğrudan cephedeki birliklere ulaştırabiliyor. 🔹 Böylece Kiev’deki merkezi değerlendirme süreçleri atlanarak saatler veya günler süren gecikmeler ortadan kaldırılıyor. 🔹 Daha önce insan kaynaklı istihbaratın sahaya ulaşması en az iki gün sürebiliyordu. 🔹 Bazı durumlarda istihbarat bilgileri cepheye ulaştığında hedefler artık geçerliliğini yitiriyordu. Sınırlamalar ve gelecek kullanım 🔹 Sistem yoğun bulutlu havalarda etkinliğini kaybediyor ve hareketli hedefleri sürekli takip edemiyor. 🔹 Vantor’un 10 uydusu günde yaklaşık 7 milyon kilometrekarelik alanı görüntülüyor. 🔹 Uydular aynı noktayı günde 12 ila 15 kez gözlemleyebiliyor. 🔹 ABD Özel Operasyonlar Komutanlığı da geçen yıl benzer şekilde ticari uydu görüntülerini askerlere gerçek zamana yakın ulaştıracak yazılımlar kullanmaya başladı. 🔹 ABD Ordusu, uydu verilerini üst düzey onay süreçlerinden bağımsız olarak sahadaki birliklere ulaştıracak yüksek hızlı bilgi sistemleri üzerinde çalıştığını açıkladı. 🔹 Bazı uzmanlar istihbarat zincirindeki aracıların azaltılmasının hızı artıracağını ancak yanlış bilgiyle hareket edilmesi riskini de yükselteceğini belirtiyor.

🔹 Apple’ın gelecek hafta düzenleyeceği geliştirici konferansında Siri’nin ChatGPT benzeri yeni bir sürümünü tanıtması bekleniyor. 🔹 Yeni Siri’nin Google’ın Gemini teknolojisi üzerine inşa edildiği ve mevcut sürümün yerini alacağı belirtiliyor. 🔹 Siri’nin geçmiş sorguları hatırlaması, cihazdaki verilere erişerek kişiselleştirilmiş yanıtlar vermesi ve daha gelişmiş bir arama deneyimi sunması bekleniyor. 🔹 Apple’ın ücretli seçenekler içeren bağımsız bir Siri uygulaması da hazırladığı belirtiliyor. Apple’ın yapay zekâ stratejisi 🔹 Apple, üretken yapay zekâyı geniş kullanıcı kitlelerine ulaştırabilecek konumda olmasına rağmen rakiplerinin birkaç yıl gerisinde bulunuyor. 🔹 Eski Apple yöneticisi Ron Johnson, akıllı telefonların yapay zekâ kullanımında temel cihaz olacağını ve Apple’ın bu alanda avantajlı olduğunu söyledi. 🔹 Apple, geçmişte uygulama geliştiricilerinden ve Google’dan elde ettiği gelir modeline benzer şekilde yapay zekâ hizmetlerinde de yeni gelir kaynakları oluşturmayı hedefliyor. 🔹 Bank of America analisti Wamsi Mohan, gelecekte Apple’ın uygulama eylemleri için bir pazar yeri haline gelebileceğini değerlendirdi. Yapay zekâ destekli telefonlar 🔹 Apple, gelecekte akıllı telefonların kullanıcı adına restoran rezervasyonu yapabilen, ulaşım çağırabilen ve çevrimiçi hizmetlerle doğrudan iletişim kurabilen dijital asistanlara dönüşeceğini öngörüyor. 🔹 iPhone’ların kullanıcıların takvim, adres ve ödeme bilgilerine zaten sahip olması Apple’a önemli avantaj sağlıyor. 🔹 Yapay zekâ modelleri geliştiren şirketlerin tüketicilere ulaşmak için Apple ekosistemine ihtiyaç duyabileceği değerlendiriliyor. Karşılaşılan zorluklar 🔹 Apple iki yıl önce Siri’nin mesajlar, uygulamalar ve ekran içeriğiyle daha gelişmiş etkileşim kuracağını duyurmuştu. 🔹 Şirket daha sonra bu özellikleri sunamadığı gerekçesiyle açılan toplu davayı uzlaşmayla sonuçlandırdı. 🔹 Apple’ın yapay zekâ alanındaki başarısı, kullanıcıların gerçekten kullanacağı hizmetler geliştirebilmesine bağlı görülüyor. 🔹 Siri ilk olarak 16 yıl önce restoran rezervasyonu gibi görevleri yerine getiren bir yardımcı olarak tasarlanmıştı ancak Apple bu vizyonu hayata geçirmekte zorlandı. Rekabet ve teknik sorunlar 🔹 OpenAI, Apple’a bağımlı kalmamak için eski Apple tasarımcısı Jony Ive ile kendi yapay zekâ cihazını geliştiriyor. 🔹 OpenAI geçen yıl kendi uygulama mağazası stratejisini başlattı ancak girişim şu ana kadar sınırlı ilgi gördü. 🔹 Apple’ın kullanıcı gizliliğini ön planda tutması tüketici güvenini artırırken yapay zekâ modellerinin eğitilmesini zorlaştırıyor. 🔹 Şirket ayrıca cihaz içinde çalışan yapay zekâ modelleri için gerekli olan bellek tedarikinde sıkıntılarla karşı karşıya bulunuyor. 🔹 Yapay zekâ çipi üreticilerinin artan talebi nedeniyle bellek fiyatları yükseliyor. 🔹 Apple geçen yıl Siri geliştirme çalışmalarındaki başarısızlıklar nedeniyle yapay zekâ bölümünün başındaki yöneticiyi görevden aldı.

🔹 Körfez ülkeleri, Batılı silah tedarikçilerine bağımlılığı azaltmak amacıyla yerli savunma sanayilerini büyütüyor. 🔹 İran savaşı, bölgedeki savunma alanında kendi kendine yeterlilik hedeflerini daha da güçlendirdi. 🔹 Suudi Arabistan, 2030 yılına kadar savunma bütçesinin yarısını ülke içinde harcamayı ve Saudi Arabia Military Industries’i dünyanın en büyük 25 savunma şirketinden biri haline getirmeyi hedefliyor. 🔹 Katar’ın Barzan Holdings şirketi de savunma sanayisinde büyüme planları yürütüyor ancak ölçeği halen sınırlı kalıyor. BAE’nin EDGE yükselişi 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri’nde 2019 yılında yaklaşık 25 şirket birleştirilerek EDGE Group kuruldu. 🔹 EDGE, yabancı savunma şirketlerinde çoğunluk hisseleri satın aldı ve mayıs ayında İtalyan motor üreticisi Costruzioni Motori Diesel’in yüzde 80’ini satın alma anlaşması yaptı. 🔹 Şirket, İtalya’nın Leonardo ve Fincantieri şirketleriyle ortak girişimlere, Almanya’nın Rheinmetall şirketiyle hava savunma ortaklığına sahip bulunuyor. 🔹 EDGE, Kasım ayında ABD’li savunma teknolojisi şirketi Anduril ile BAE ve müttefikleri için insansız hava araçları üretmek üzere ortak girişim kurdu. Büyüme ve ihracat 🔹 EDGE’in 2025 yılı gelirleri 5 milyar doların üzerine çıktı. 🔹 Şirket geçen yıl yaklaşık 8 milyar dolarlık yeni sipariş aldı ve toplam sipariş portföyü 20 milyar doları aştı. 🔹 EDGE yönetimi gelirlerin önümüzdeki iki yılda yaklaşık yüzde 20 artmasını bekliyor. 🔹 Şirket halihazırda dünyanın en büyük üç hassas güdümlü mühimmat üreticisinden biri olarak gösteriliyor. 🔹 Üretilen savunma ürünlerinin yaklaşık dörtte üçü Latin Amerika, Afrika ve Asya’daki ülkelere ihraç ediliyor. İran savaşı ve savunma performansı 🔹 SIPRI verilerine göre BAE’nin küresel silah ithalatındaki payı 2016-2020 dönemindeki yüzde 3,5 seviyesinden 2021-2025 döneminde yüzde 2,7’ye geriledi. 🔹 İran savaşı sırasında İran’ın BAE’ye yönelik saldırıları Suudi Arabistan ve Katar’a kıyasla daha yoğun oldu. 🔹 BAE yetkililerine göre İran tarafından gönderilen Şahid tipi insansız hava araçlarının yaklaşık yüzde 80’i Emirlikler tarafından geliştirilen sistemlerle etkisiz hale getirildi. 🔹 EDGE’in elektronik harp sistemleri yaklaşan füze ve insansız hava araçlarını tespit ederek karıştırma ve aldatma faaliyetleri yürüttü. 🔹 Bu sistemler ABD’nin balistik füze savunma sistemleriyle birlikte çalıştı. Gelecek planları 🔹 EDGE, tüm savunma üretimini yerelleştirmek yerine kritik sistemler ve tedarik zinciri riski taşıyan bileşenlere öncelik veriyor. 🔹 Şirket yalnızca teknolojinin sahibi olmayı değil, yeni teknolojiler geliştirmeyi de hedefliyor. 🔹 Ocak ayında Katar’ın Barzan Holdings şirketiyle ortak girişim anlaşması imzalandı. 🔹 EDGE ayrıca araç teknolojilerini lisanslayarak Suudi Arabistan Military Industries ile iş birliği yaptı. 🔹 Şirket yönetimi, son yıllarda savunma üretimini yerlileştirme yönünde atılan adımların mevcut güvenlik ortamında stratejik avantaj sağladığını belirtiyor.

🔹 Çin, ABD ile teknoloji yarışını hızlandırırken önde gelen bilim insanlarını Komünist Parti ve devlet yönetiminde daha üst pozisyonlara getiriyor. 🔹 Hong Kong Üniversitesi araştırmacılarının çalışmasına göre Çin’in seçkin bilim insanları grubu olan akademisyenlerden 29 kişi Komünist Parti Merkez Komitesi’nde görev yapıyor. 🔹 Bu sayı son on yılda yaklaşık iki katına çıktı. Bilim insanlarının yükselişi 🔹 Mikroelektronik uzmanı Huang Ru, uzun yıllar Pekin Üniversitesi’nde görev yaptıktan sonra bu yıl Çin’in Devlet Planlama Kurumu olan Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu’nun başkan yardımcılarından biri oldu. 🔹 Huang Ru, Çin’in yerli yarı iletken geliştirme çalışmalarını denetliyor. 🔹 Beidou uydu navigasyon sisteminin geliştirilmesinde rol alan Xiangli Bin de 2024 yılında aynı kurumun başkan yardımcılığına getirildi. 🔹 Eğitim Bakanı Huai Jinpeng, veri merkezleri ve ağ bağlantılı bilişim sistemleri alanında uzman bir bilim insanı olarak öne çıkıyor. 🔹 Eğitim Bakan Yardımcısı ise daha önce Zhejiang Üniversitesi’ni yöneten bir fizikçi olarak görev yaptı. Teknolojik bağımsızlık hedefi 🔹 Çin yönetimi teknolojik kendi kendine yeterlilik hedefini devletin tüm kurumlarını kapsayan bir strateji olarak yürütüyor. 🔹 Bazı akademisyenlerin, 2023 yılında kurulan ve Çin’in inovasyon politikalarını doğrudan Parti kontrolüne bağlayan Merkezi Bilim ve Teknoloji Komisyonu’nda görev aldığı değerlendiriliyor. 🔹 Politbüro’da henüz tanınmış bir akademisyen bulunmuyor ancak 2022’de seçilen 24 üyeli Politbüro’nun beş üyesi önemli bilimsel kariyer geçmişine sahip. Siyasi ve kurumsal boyut 🔹 Çin yönetimi, teknoloji alanında sonuç odaklı bir yaklaşım benimseyerek uzmanları karar alma süreçlerine daha fazla dahil ediyor. 🔹 Akademisyenlerin devlet içindeki siyasi ağlarının sınırlı olması, onları mevcut güç merkezleri açısından daha az tehdit oluşturur hale getiriyor. 🔹 2022 yılında Çin’in yarı iletken yatırımlarını finanse eden ve “Büyük Fon” olarak bilinen 343 milyar yuanlık yatırım fonunda yolsuzluk soruşturmaları yürütüldü. 🔹 Bu soruşturmaların ardından yarı iletken sanayi politikalarını yönetmek için yeni ekipler görevlendirildi. 2027’ye doğru 🔹 Komünist Parti, siyasi güvenilirlik ile teknik uzmanlığı bir araya getirebilecek kadrolar yetiştirmeye çalışıyor. 🔹 Xi Jinping’in 2027’de yapılacak parti kongresinde üst düzey kadrolarda yeni değişikliklere gitmesi bekleniyor. 🔹 Teknolojik bağımsızlık stratejisinin, bilim insanları için Çin’in yönetici elitine yükselmede yeni bir kariyer yolu oluşturabileceği değerlendiriliyor.

🔹 Cambridge Üniversitesi araştırmacıları, temel bileşeni tamamen yapay zekâ tarafından tasarlanan ve insanlarda test edilen yeni bir aşı geliştirdi. 🔹 Aşı, tüm Covid varyantları dahil olmak üzere koronavirüs ailesinin tamamına karşı koruma sağlamayı hedefliyor. 🔹 Araştırmacılar, aşının gelecekte hayvanlardan insanlara geçebilecek yeni koronavirüslere karşı da koruma sağlayabileceğini belirtiyor. 🔹 Çalışma henüz erken aşamada bulunuyor ancak ekip grip ve Ebola için de benzer aşılar geliştiriyor. Yapay zekâ ile tasarım 🔹 Araştırmacılar, çeşitli koronavirüslerin genetik kodlarını yapay zekâya analiz ettirdi. 🔹 Yapay zekâ, bağışıklık sistemini koronavirüs ailesinin tamamına karşı eğitebilecek bir “süper antijen” tasarladı. 🔹 Antijenler, bağışıklık sisteminin tanıyıp saldırmayı öğrendiği aşı bileşenlerini oluşturuyor. 🔹 Prof. Jonathan Heeney, insanlarda test edilen ilk yapay zekâ tasarımı antijenin bu çalışma kapsamında kullanıldığını söyledi. Klinik çalışmalar 🔹 İlk klinik çalışma 39 gönüllü üzerinde gerçekleştirildi ve aşının güvenliği değerlendirildi. 🔹 Yaklaşık 200 kişinin katıldığı ikinci çalışma, aşının bağışıklık sistemini ne ölçüde eğittiğini inceleyecek. 🔹 Journal of Infection dergisinde yayımlanan sonuçlara göre aşının bağışıklık sistemi üzerindeki etkisi şu aşamada “mütevazı” düzeyde bulundu. 🔹 Southampton Üniversitesi’nden Prof. Saul Faust, teknolojinin özellikle sürekli değişen virüslere karşı aşı geliştirmede önemli potansiyel taşıdığını söyledi. Yeni hedefler 🔹 Cambridge ekibi, her yıl güncellenmesi gerekmeyecek evrensel grip aşıları üzerinde hayvan deneyleri yürütüyor. 🔹 Ekip ayrıca H5N1 kuş gribine karşı olası bir insan pandemisine yönelik aşı geliştiriyor. 🔹 Araştırmacılar Ebola türlerini de kapsayan viral hemorajik ateşlere karşı aşı çalışmaları yapıyor. Uzman değerlendirmeleri 🔹 Oxford Vaccine Group Direktörü Prof. Andy Pollard, yöntemin hayvan çalışmalarında güçlü sonuçlar verdiğini söyledi. 🔹 Pollard, asıl sınavın insan deneylerinde ortaya çıkacağını ve insan bağışıklık sistemlerinin laboratuvar hayvanlarından daha karmaşık olduğunu belirtti. 🔹 Ulusal Sağlık ve Bakım Araştırmaları Enstitüsü Bilimsel Direktörü Prof. Marian Knight, çalışmanın geniş kapsamlı ve uzun süreli viral koruma geliştirme açısından önemli bir ilerleme olduğunu söyledi. 🔹 Prof. Jonathan Heeney, amaçlarının yalnızca mevcut virüslere değil, gelecekte ortaya çıkabilecek salgınlara karşı da koruma sağlamak olduğunu ifade etti.

🔹 Ulusal Denetim Ofisi’nin (NAO) kraliyet mülklerine ilişkin incelemesi, Andrew Mountbatten-Windsor’ın Windsor’daki Royal Lodge arazisinde bulunan üç evi alt kiraya vererek özel gelir elde ettiğini ortaya koydu. 🔹 Andrew, Crown Estate’e yalnızca sembolik düzeyde “peppercorn rent” olarak bilinen çok düşük bir kira ödüyordu. 🔹 Royal Lodge için 2003 yılında yapılan 75 yıllık kira sözleşmesi alt kiralamaya izin veriyordu. 🔹 Andrew’un alt kiralamalardan ne kadar gelir elde ettiği açıklanmadı. Prenses Beatrice ve Eugenie’nin konutları 🔹 Kral Charles, Prenses Beatrice ve Prenses Eugenie’nin kraliyet saraylarındaki konutları için özel Duchy of Lancaster gelirlerinden piyasa değerinin altında ayarlanmış kira ödüyor. 🔹 Beatrice’in St James’s Palace’daki dairesinin kirası piyasa değerinin yüzde 68’i seviyesinde bulunuyor. 🔹 Eugenie’nin Kensington Palace’daki konutunun kirası ise piyasa değerinin yaklaşık yüzde 64’ü düzeyinde. 🔹 Kral Charles ayrıca Prens ve Prenses Michael of Kent’in Kensington Palace’daki dairesinin kirasını da ödüyor. Galler Prensi ve Prensesi 🔹 Prens William ve Prenses Catherine’in Windsor’daki Forest Lodge konutu, taşınmalarından önce Crown Estate tarafından yaklaşık 400 bin sterlinlik onarımdan geçirildi. 🔹 Çift, Temmuz ayında 20 yıllık kira sözleşmesi imzaladı. 🔹 Yıllık kira bedeli 307.200 sterlin olarak belirlendi ve her beş yılda bir gözden geçirilecek. 🔹 Çift, iç tadilat ve değişikliklerin maliyetinden sorumlu olacak. Royal Lodge ve tazminat 🔹 Andrew, Royal Lodge için kira sözleşmesini alırken 1 milyon sterlin peşin ödeme yaptı ve yaklaşık 7,5 milyon sterlinlik yenileme harcaması gerçekleştirdi. 🔹 Sözleşmeyi erken sonlandırması halinde 301 bin ila 488 bin sterlin arasında tazminat alma hakkı bulunabileceği belirtildi. 🔹 Ancak Crown Estate daha önce, mülkteki yıpranma ve bakım eksiklikleri dikkate alındığında herhangi bir tazminat ödenmeyebileceğini açıklamıştı. Diğer kraliyet üyeleri 🔹 Edinburgh Dükü ve Düşesi, Windsor’daki Bagshot Park konutu için 5 milyon sterlin peşin ödeme yaptı. 🔹 Çift de sembolik kira ödüyor. 🔹 Bagshot Park’taki ahır bloğu 2020 yılına kadar kiraya verilerek gelir elde edildi. Denetim bulguları 🔹 NAO, Crown Estate’in incelediği kira sözleşmelerinde genel olarak standart uygulamaları ve bağımsız piyasa değerlemelerini esas aldığını belirtti. 🔹 Kraliyet ailesinin yedi üyesi Crown Estate’e ait beş mülkü kiralıyor. 🔹 Buckingham Sarayı, raporun kraliyet mülklerine ilişkin uygulamalara açıklık getireceğini ve şeffaflık taahhüdüyle uyumlu olduğunu açıkladı.

🔹 Çin hükümetinin yurtdışına sermaye çıkışını sınırlamaya yönelik adımları, Londra merkezli büyük finans kuruluşlarının piyasa değerlerinde milyarlarca dolarlık kayba yol açtı. 🔹 Bazı Çin bankaları, anakara Çin vatandaşlarının Hong Kong’da banka hesabı açma imkânlarını sınırlandırmaya başladı. 🔹 Gelişmenin ardından Standard Chartered hisseleri yüzde 2, HSBC hisseleri yüzde 3 ve Prudential hisseleri yüzde 7,5 değer kaybetti. Hong Kong hesapları 🔹 Hong Kong yatırım hesapları, yüksek gelirli Çinli yatırımcıların yurtdışına yatırım yapmasında önemli bir kanal haline gelmişti. 🔹 Hong Kong Menkul Kıymetler ve Vadeli İşlemler Komisyonu birkaç hafta önce hesap açılış kurallarında değişiklik yaptı. 🔹 Yeni kurallar, yatırım hesaplarında kullanılacak fonların anakara Çin dışından gelmesini şart koşuyor. 🔹 South China Morning Post’a göre bazı bankalar yeni düzenlemeler sonrasında Çinli müşterilerin Hong Kong’da hesap açmasını sınırlandırmaya başladı. Sermaye çıkışlarını sınırlama çabası 🔹 Pekin yönetimi, vatandaşların yurtdışına para transferlerini kısıtlamaya yönelik daha geniş kapsamlı bir kampanya yürütüyor. 🔹 Çin’de kişi başına yıllık resmi sermaye çıkış limiti 50 bin dolar seviyesinde bulunuyor. 🔹 Yetkililer, emlak sektöründeki durgunluk nedeniyle yabancı varlıkların vergilendirilmesini de değerlendiriyor. 🔹 Çin’de yerel yönetimlerin önemli gelir kaynaklarından biri olan arsa satışları, emlak krizinin ardından sert şekilde geriledi. Rekor sermaye çıkışı 🔹 Uluslararası Finans Enstitüsü verilerine göre Çinli hanehalkları, kurumlar ve şirketler geçen yıl yaklaşık 807 milyar doları ülke dışına çıkardı. 🔹 Bu rakam şimdiye kadar kaydedilen en yüksek yıllık sermaye çıkışı olarak gösteriliyor. Finans şirketlerine etkisi 🔹 HSBC, Standard Chartered ve Prudential son yıllarda Çin’in büyüyen orta sınıfına yönelik finansal ürünlere odaklanmıştı. 🔹 HSBC’nin Hong Kong’daki müşteri sayısı Ocak 2023’ten bu yana yaklaşık üçte bir oranında arttı. 🔹 HSBC’nin yeni Hong Kong müşterilerinin yaklaşık üçte ikisini Hong Kong dışında yaşayan kişiler oluşturuyor. 🔹 Standard Chartered ve Prudential konuya ilişkin yorum yapmadı. HSBC ise yorum talebine yanıt vermedi.

🔹 Claude sohbet botunun geliştiricisi Anthropic, yapay zekâ geliştirme hızının yavaşlatılmasının dünya için faydalı olabileceğini söyledi. 🔹 Şirket, diğer öncü yapay zekâ laboratuvarlarının da aynı adımı atması halinde daha güçlü sistemler üzerindeki çalışmalarını durdurmaya hazır olduğunu açıkladı. 🔹 Anthropic yöneticileri, ileri düzey yapay zekâ gelişimini bir “silah kontrolü sorunu” olarak tanımladı. Yapay zekâ riskleri 🔹 Şirket, yapay zekâ sistemlerinin kendi geliştirme süreçlerini üstlenebileceği bir dönemin yaklaştığını savundu. 🔹 “Özyinelemeli kendini geliştirme” olarak adlandırılan bu süreçte yapay zekâ sistemleri kendi kendilerini tasarlayıp test ederek geliştirebilir. 🔹 Anthropic, böyle bir gelişmenin yapay zekâ yeteneklerinde çok hızlı bir sıçramaya yol açabileceğini belirtti. 🔹 Şirket, bu senaryoda insanların sistemler üzerindeki kontrolünü kaybetme riskinin bulunduğunu söyledi. Küresel koordinasyon sorunu 🔹 Anthropic, öncü yapay zekâ geliştirmelerinin gerektiğinde geçici olarak durdurulabilmesi seçeneğinin bulunmasının önemli olduğunu savundu. 🔹 Ancak ABD ve Çin arasındaki yoğun rekabet nedeniyle küresel ölçekte koordineli bir duraklamanın son derece zor olduğunu belirtti. 🔹 Şirket, yapay zekâ eğitim çalışmalarının füze üsleri gibi kolayca doğrulanamayacağını ve laboratuvarların gerçekten durup durmadığının denetlenmesinin güç olduğunu söyledi. Anthropic’in yaklaşımı 🔹 Anthropic, en gelişmiş modeli olan Mythos’u kamuya açmadı. 🔹 Şirket, modelin yıkıcı siber saldırılarda kullanılabileceği endişesi taşıyor. 🔹 Anthropic CEO’su Dario Amodei daha önce yapay zekâ gelişiminin çok kötü sonuçlanma ihtimalini yüzde 25 olarak değerlendirmişti. Yapay zekâ geliştirme süreci 🔹 Anthropic, çalışanlarının 2021-2025 dönemine kıyasla bugün sekiz kat daha fazla kod ürettiğini açıkladı. 🔹 Şirket, yapay zekâ sistemlerinin yeni fikir üretme ve araştırma planlama konusunda giderek daha başarılı hale geldiğini belirtti. 🔹 Anthropic’e göre bu gelişmeler, kendi kendini geliştiren yapay zekâ sistemlerine doğru atılan adımlar arasında yer alıyor. Piyasa etkisi 🔹 Haber, yarı iletken şirketi Broadcom’un beklentilerin altında kalan satış tahminlerinin ardından yapay zekâ çip hisselerinde sert satışların yaşandığı dönemde geldi. 🔹 Broadcom hisseleri yaklaşık yüzde 13 değer kaybederek şirketin piyasa değerinden yaklaşık 300 milyar dolar sildi. 🔹 Micron, SK Hynix ve Arm hisselerinde de düşüşler görüldü. 🔹 Satışlar, yapay zekâ yatırımlarında balon oluştuğuna yönelik tartışmaları yeniden gündeme getirdi.

🔹 İngiliz savunma şirketleri, Kanada öncülüğünde oluşturulması planlanan Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankası’ndan (DSRB) finanse edilen projelerden dışlanma riskiyle karşı karşıya. 🔹 DSRB, NATO ülkelerinin yeniden silahlanmasını finanse etmek amacıyla kredi sağlayacak çok taraflı bir kurum olarak tasarlanıyor. 🔹 Kanada Başbakanı Mark Carney, İngiltere’nin projeye katılması için girişimlerde bulundu. 🔹 İngiltere Maliye Bakanı Rachel Reeves’in, kurucu üyelerden talep edilen 1 milyar euroluk başlangıç katkısı nedeniyle teklifi reddettiği belirtiliyor. İngiliz şirketlerine etkisi 🔹 DSRB’nin taslak kuralları, banka tarafından finanse edilen alımların yalnızca üye ülkelerdeki şirketlerden yapılmasına izin veriyor. 🔹 İngiltere’nin üye olmaması halinde İngiliz savunma şirketleri DSRB destekli ekipman ihalelerine katılamayacak. 🔹 Make UK Defence Başkanı Andrew Kinniburgh, üye olmayan ülkelerin tedarikçi olarak değerlendirmeye alınmayacağını söyledi. 🔹 Durum, İngiltere’nin AB’nin 150 milyar euroluk SAFE savunma fonuna tam erişim sağlayamamasına benzetiliyor. Savunma finansmanı 🔹 İngiliz hükümeti, Savunma Bakanlığı’nın ekipman planında bulunduğu belirtilen 28 milyar sterlinlik finansman açığını kapatmaya çalışıyor. 🔹 Maliye Bakanlığı'nın ek 12 milyar sterlin sağlamaya hazır olduğu, Savunma Bakanı John Healey’in ise en az 18 milyar sterlin talep ettiği bildirildi. 🔹 Make UK Defence, hükümete DSRB’ye katılarak ek finansman kaynaklarına erişim sağlama çağrısında bulundu. 🔹 DSRB üyeliğinin İngiliz şirketlerine milyarlarca sterlinlik yeni sözleşme fırsatı yaratabileceği belirtiliyor. Alternatif planlar 🔹 İngiliz Hazine yetkililerinin Finlandiya ve Hollanda ile farklı bir finansman mekanizması üzerinde çalıştığı ifade ediliyor. 🔹 Savunma Bakanlığı içinde halka satılabilecek “savaş tahvilleri” çıkarılması fikri de değerlendiriliyor. 🔹 Hükümet kaynakları, Rachel Reeves’in mali kurallarının değişmeyeceğini ve şu anda savaş tahvili çıkarma planı bulunmadığını söyledi. Özel sektör desteği 🔹 JPMorgan, Avrupa savunma sektörünü desteklemek amacıyla 1,5 trilyon dolarlık “güvenlik ve dayanıklılık girişimi” başlattı. 🔹 Program kapsamında Birleşik Krallık, Fransa, Almanya, İtalya ve Polonya’daki savunma ve havacılık şirketlerine finansman ve danışmanlık desteği sağlanacak. 🔹 JPMorgan CEO’su Jamie Dimon, Avrupa’nın savunma kapasitesini artırmak için zamanın sınırlı olduğunu ve geniş çaplı iş birliğine ihtiyaç duyulduğunu söyledi.

🔹 Nvidia CEO’su Jensen Huang, robotik sektörünün Güney Kore’deki bir sonraki büyük büyüme alanı olacağını söyledi. 🔹 Huang, Tayvan’dan Güney Kore’ye gelişinin ardından Gimpo Havalimanı’nda gazetecilere açıklamalarda bulundu. Güney Kore temasları 🔹 Huang, ziyareti sırasında Hyundai, LG, SK, Samsung ve Naver yöneticileriyle görüşeceğini açıkladı. 🔹 Güney Kore’ye “çok iş getirdiğini” söyleyen Huang, ziyaret kapsamında bazı sürprizleri olduğunu da belirtti. Robotik ve yapay zekâ işbirliği 🔹 Nvidia, Güney Koreli üretim şirketleriyle robotik ve yapay zekâ alanlarında ortaklık kuracak. 🔹 Huang, Güney Kore’nin dünyanın önemli üretim merkezlerinden biri olduğunu ve Nvidia’nın geliştirdiği robotik ile fiziksel yapay zekâ teknolojilerinin sanayide uygulanabileceğini söyledi. 🔹 Yarı iletken üretiminin gelecekte giderek daha fazla robotik ve yapay zekâ destekli hale geleceğini ifade etti. 🔹 Nvidia’nın Güney Kore’deki yarı iletken şirketleriyle bu alanda önemli işbirliği fırsatları gördüğünü söyledi.

🔹 Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 8-9 Haziran tarihlerinde Kuzey Kore'yi ziyaret edecek. 🔹 Ziyaret, Şi'nin yaklaşık yedi yıl sonra Kuzey Kore'ye gerçekleştireceği ilk ziyaret olacak. 🔹 Kuzey Kore lideri Kim Jong Un'un daveti üzerine yapılacak ziyaret, Şi'nin bu yılki ilk yurt dışı seyahati olacak. Çin-Kuzey Kore ilişkileri 🔹 Pekin, Covid-19 salgını sonrası zayıflayan ilişkileri yeniden güçlendirmeye çalışıyor. 🔹 Kuzey Kore, Rusya'nın Ukrayna savaşına destek amacıyla asker ve silah göndermesinin ardından Moskova ile ilişkilerini önemli ölçüde geliştirdi. 🔹 Çin, Kuzey Kore üzerindeki geleneksel nüfuzunu yeniden pekiştirmeyi hedefliyor. 🔹 Uzmanlar, ziyaretin Rusya’ya Çin’in Kuzey Kore konusunda hâlâ başlıca aktör olduğu mesajını verdiğini belirtiyor. Bölgesel diplomasi 🔹 Şi, geçen ay Pekin'de ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ayrı ayrı zirveler düzenledi. 🔹 Trump, ilk başkanlık döneminde Kim Jong Un ile üç kez görüşmüş ve yeniden görüşmeye açık olduğunu söylemişti. 🔹 Mart ayında Pekin ile Pyongyang arasındaki yolcu tren seferleri altı yıllık aranın ardından yeniden başladı. 🔹 Air China da iki başkent arasındaki uçuşlarını yeniden başlattı. Kore Yarımadası 🔹 Şi, Ekim 2025'te Güney Kore'yi ziyaret etmiş ve burada Trump ile de görüşmüştü. 🔹 Uzmanlar, Şi'nin bir yıl içinde hem Güney Kore'yi hem de Kuzey Kore'yi ziyaret etmesinin Çin'in Kore Yarımadası'nda denge politikası izlediğini gösterdiğini belirtiyor. 🔹 Şi, Çin lideri olduktan sonra Kuzey Kore'yi yalnızca bir kez, Güney Kore'yi ise iki kez ziyaret etti. Nükleer program 🔹 Kuzey Kore devlet medyası bu hafta Kim Jong Un'un yeni faaliyete geçen bir nükleer madde üretim tesisini ziyaret ettiğini duyurdu. 🔹 Kim, ülkenin nükleer cephaneliğinin “katlanarak” büyütülmesi çağrısında bulundu. 🔹 Uzmanlar, Kim'in nükleer tesis ziyaretini Şi Cinping'in yaklaşan ziyaretiyle bağlantılı görüyor. 🔹 Kim, Eylül 2025'te Pekin'e gitmeden önce yeni Hwasong-20 kıtalararası balistik füzesinin planlarını incelemişti.

🔹 Japonya Dijital Dönüşüm Bakanı Hisashi Matsumoto, ülkenin yapay zekâ geliştirme yarışında geri kalması halinde yeni bir sömürgecilik türüyle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu. 🔹 Matsumoto, Japonya’nın yapay zekâ geliştirmede geri kalması durumunda bir “yapay zekâ kolonisine” dönüşebileceğini söyledi. Veri yasası değişikliği 🔹 Matsumoto, yapay zekâ geliştiricilerinin tıbbi kayıtlar ve sabıka kayıtları gibi verileri bireylerin izni olmadan model eğitiminde kullanabilmesine olanak sağlayacak yasa değişikliğini savundu. 🔹 Bakan, yapay zekâ teknolojisinin çok hızlı ilerlediğini ve Japonya’nın geride kalmayı göze alamayacağını söyledi. 🔹 Muhalefet partilerinin bir bölümü veri sızıntısı riskleri nedeniyle tasarıya karşı çıkıyor. 🔹 Tasarı geçen hafta parlamentonun alt kanadında kabul edildi ve şu anda üst kanatta görüşülüyor. Japonya'nın yapay zekâ stratejisi 🔹 Japon hükümeti, küresel teknoloji rekabetinin hızlanmasıyla birlikte yerli yapay zekâ geliştirmelerini desteklemek için teşviklerini artırdı. 🔹 Destekler arasında sübvansiyonlar, kamu alımları ve yasal düzenlemeler yer alıyor. 🔹 Japonya, ABD ile güvenlik işbirliği kapsamında Microsoft ve OpenAI gibi şirketlerden yatırım ve teknoloji erişimi sağlamaya çalışıyor. 🔹 Aynı zamanda SoftBank, Sakura Internet ve yerli çip üreticilerine destek vererek kendi yapay zekâ modellerini ve hesaplama altyapısını geliştirmeyi hedefliyor. Küresel rekabet 🔹 Japonya’nın yapay zekâ alanındaki hamleleri, ülkelerin yabancı teknolojiye bağımlı hale gelme endişesinin bir parçası olarak görülüyor. 🔹 Avrupa Birliği de bu hafta yerli bulut bilişim, yapay zekâ ve yarı iletken sektörlerini güçlendirmeyi amaçlayan yeni bir teknoloji egemenliği paketini açıkladı. 🔹 Küresel yapay zekâ yarışında ABD ve Çin lider konumda bulunurken Japonya teknoloji bağımsızlığını korumaya yönelik adımlarını hızlandırıyor.

🔹 SpaceX, 75 milyar dolarlık halka arzında hisse başına 135 dolarlık fiyatı korumayı planladığını bankalara iletti. 🔹 Şirket, bu fiyatı çarşamba günü güncellenen halka arz başvurusunda açıklamıştı. 🔹 Kaynaklar, kararın halka arz gerçekleşene kadar değişebileceğini ancak şirketin mevcut fiyat konusunda kararlı göründüğünü belirtti. Halka arz süreci 🔹 SpaceX perşembe günü yatırımcılarla halka arz tanıtım görüşmelerine başladı. 🔹 Normalde şirketler ve yatırım bankaları yatırımcı geri bildirimlerini topladıktan sonra nihai fiyatı işlem başlangıcından bir gün önce belirliyor. 🔹 SpaceX’in mevcut yaklaşımı, geleneksel Wall Street halka arz sürecinden farklı bir yöntem olarak değerlendiriliyor. Yatırımcı talebi 🔹 Halka arz sürecine yakın üç kaynak yatırımcı talebini “doyumsuz” olarak nitelendirdi. 🔹 Halka arz üzerinde çalışan analistler günde yaklaşık 20 yatırımcı görüşmesi yürütüyor. 🔹 Yoğun talep gören halka arzlarda bu sayı genellikle günlük 10 ila 15 görüşme seviyesinde oluyor. İşlem başlangıcı 🔹 SpaceX hisselerinin 12 Haziran Cuma günü işlem görmeye başlaması bekleniyor. 🔹 Halka arz, 75 milyar dolarlık büyüklüğüyle tarihin en büyük halka arzı olma özelliğini taşıyor. 🔹 Şirketin halka arz süreci, Elon Musk’ın Wall Street’in geleneksel fiyatlama uygulamalarından saparak kendi tercihleri doğrultusunda hareket ettiğini gösteren son örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.

🔹 ABD’nin cuma günü yürürlüğe giren yeni yaptırımları, Küba’daki devlet bağlantılı kuruluşlarla iş yapan yabancı şirketleri hedef alıyor. 🔹 Yaptırımlar nedeniyle AB merkezli şirketler varlıklarının dondurulması ve ABD finans sistemine erişimlerini kaybetme riskiyle karşı karşıya kaldı. 🔹 Avrupa Birliği, Küba’nın en büyük ticaret ortağı ve en önemli yabancı yatırım kaynaklarından biri konumunda bulunuyor. Turizm sektöründeki çıkışlar 🔹 İspanyol otel grupları Meliá ve Iberostar son haftalarda Küba’daki çok sayıda tesisin işletmesini ve markasını geri çekti. 🔹 Meliá kararın gerekçesi olarak değişen jeopolitik, sosyal, hukuki ve ekonomik koşulları gösterdi. 🔹 Yeni yaptırımlar özellikle Küba ordusunun kontrolündeki GAESA holdingiyle çalışan şirketleri hedef alıyor. 🔹 Küba’daki otellerin yarısından fazlası GAESA’nın turizm iştiraki Gaviota’ya ait bulunuyor. Denizcilik ve ticaret 🔹 Fransız denizcilik şirketi CMA CGM ile Alman Hapag-Lloyd geçen ay Küba’ya yönelik faaliyetlerini süresiz olarak durdurdu. 🔹 İki şirket birlikte Küba’nın deniz taşımacılığı hacminin yaklaşık yüzde 60’ını oluşturuyordu. 🔹 Şirketler kararlarında ABD yaptırımı riskini gerekçe gösterdi. 🔹 Alman Ticaret ve Yatırım Teşvik Delegasyonu’nun Küba temsilcisi Daniel Bernbeck, özellikle orta ölçekli Avrupalı şirketlerin ciddi risk altında olduğunu söyledi. Küba ekonomisine etkiler 🔹 Araştırmacı Susanne Gratius, yeni koşullarda Küba’da iş yapmanın risklerinin getirilerden daha ağır bastığını söyledi. 🔹 Küba ekonomisi halihazırda ciddi mali kriz, enerji sıkıntıları ve elektrik kesintileriyle mücadele ediyor. 🔹 Yıllık turist sayısı 2018’deki 4,7 milyondan geçen yıl 1,9 milyona geriledi. 🔹 Nisan 2026’da ülkeye gelen turist sayısı yalnızca 30 bin 551 olarak kaydedildi. GAESA'nın rolü 🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, GAESA’nın Küba turizm sektörünün büyük bölümünü kontrol ettiğini söyledi. 🔹 GAESA; bankacılık, akaryakıt istasyonları, süpermarketler ve turizm sektöründe faaliyet gösteriyor. 🔹 Kuruluşun Küba ekonomisinin yaklaşık yüzde 40’ını kontrol ettiği tahmin ediliyor. Avrupa'nın tepkisi 🔹 İspanya Ekonomi Bakanı Carlos Cuerpo hükümetin durumu yakından takip ettiğini açıkladı. 🔹 Fransa ve Almanya da gelişmeleri izlediklerini belirtmekle yetindi. 🔹 Uzmanlar Avrupa başkentlerinin Washington ile Küba konusunda doğrudan bir çatışmaya girmek istemediğini değerlendiriyor. 🔹 Avrupa Komisyonu, ABD ile Küba arasında “yapıcı diyalog” çağrısı yaptı. 🔹 İspanyol Avrupa Parlamentosu üyesi Leire Pajín, Avrupa Birliği’nin Küba’daki Avrupalı şirketleri koruması gerektiğini söyledi. 🔹 Fransız Avrupa Parlamentosu üyesi Leïla Chaibi, Brüksel’in tepkisinin yetersiz olduğunu savundu. 🔹 Uzmanlara göre yaptırımlar, ekonomik kriz içindeki Küba’nın uluslararası izolasyonunu daha da derinleştirebilir.

🔹 Türkiye, 7-8 Temmuz’da Ankara’da düzenlenecek NATO zirvesini ABD yaptırımları ve F-35 programına dönüş konusunda ilerleme sağlamak için fırsat olarak görüyor. 🔹 ABD, Türkiye’nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerini satın almasının ardından 2020’de CAATSA yaptırımları uyguladı ve Ankara’yı F-35 programından çıkardı. 🔹 Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, NATO zirvesi hazırlıklarını Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul ile görüştü. ABD’nin NATO Büyükelçisi Matthew Whitaker da Fidan ve Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ile temaslarda bulundu. S-400 ve yaptırımlar 🔹 ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, S-400 meselesinin “yakında çözülebileceğini” söyledi. 🔹 ABD yasalarına göre Türkiye’nin F-35 programına dönebilmesi için S-400 sistemlerini artık işletmemesi ve elinde bulundurmaması gerekiyor. 🔹 S-400 sistemleri 2020’deki test atışlarının ardından aktif kullanılmadı ve gizli bir konumda depoda tutuluyor. 🔹 Değerlendirilen seçeneklerden biri, S-400’lerin Türkiye’nin Katar, Somali veya Kuzey Kıbrıs’taki askeri tesislerinden birine taşınması olarak öne çıkıyor. F-35 ihtiyacı 🔹 Türkiye, yaşlanan F-16 filosu nedeniyle hava gücünü modernize etmeyi öncelikli görüyor. 🔹 Ankara, F-35 programına yeniden katılmak ve ayrıca 40 adet F-16 Block 70 savaş uçağı satın almak istiyor. 🔹 ABD 2024’te F-16 satışını onayladı ancak yaklaşık 23 milyar dolar olarak hesaplanan maliyet konusunda görüşmeler ilerlemedi. 🔹 Türkiye, F-35 programından çıkarılmadan önce programa yaklaşık 1,4 milyar dolar katkı yaptı ve Türkiye için üretilen altı uçak teslim edilmedi. NATO boyutu 🔹 ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara’daki NATO zirvesine katılması bekleniyor. Bu ziyaret, bir ABD başkanının Türkiye’ye 2015’ten bu yana yapacağı ilk ziyaret olacak. 🔹 Uzmanlar, ABD Kongresi seçimleri öncesindeki dönemin yaptırımların kaldırılması konusunda Washington ve Ankara için önemli bir fırsat penceresi oluşturduğunu belirtiyor. 🔹 Washington Institute uzmanı Soner Çağaptay, NATO zirvesi döneminde S-400 meselesinde bir ilerleme ihtimali gördüğünü söyledi. 🔹 NATO zirvesinde Türkiye, hâlihazırda F-35 kullanan veya teslimat bekleyen çok sayıda NATO müttefikiyle aynı masada yer alacak.