Bloomberg’in haberine göre Irak, 27 Eylül sabahı saat 06:00 itibarıyla kuzey hattından petrol ihracatını yeniden başlattı. Petrol Bakanlığı, operasyonun “yüksek tempoda ve akıcı şekilde” ilerlediğini duyurdu. Bakan Hayyan Abdül Gani’ye göre yeniden başlatma, ilk etapta küresel arzı günde 190 bin varile kadar artıracak. Uluslararası Enerji Ajansı’nın 2026 için rekor arz fazlası öngören projeksiyonları ve OPEC+’ın üretim artışlarını sürdürmesi, piyasada fazlalık senaryosunu güçlendiriyor.
Kapanmadan uzlaşmaya: boru hattının kronolojisi
Mart 2023’te Türkiye aleyhine verilen 1,5 milyar dolarlık tahkim kararı sonrası Irak-Türkiye hattı durmuştu. Finansal ve hukuki çekişmeler nedeniyle birçok yeniden başlatma girişimi sonuçsuz kaldı. Irak Dışişleri Bakanı’na göre bu duruş, ülkeye en az 22 milyar dolar gelir kaybettirdi. Bu yıl başında Irak merkezi hükümeti ile Kürdistan Bölgesel Yönetimi (KBY), ham petrolün devlet pazarlayıcısı SOMO üzerinden satılması konusunda uzlaşınca, Bağdat’ın KBY’ye maaş ödemeleri için fon serbest bırakmasının da yolu açıldı.
Şirketler ve fiyatlama
Bölge üretiminin %90’ından fazlasını temsil eden sekiz uluslararası şirket ihracat anlaşmasına katıldı. Norveçli DNO ASA, geçmiş alacaklar ve gelecekteki ihracatlar için ödeme güvencesi talep ederek temkinli bir pozisyon aldı; hükümet payını ihracata verirken kendi payını yerelde “varil başına 30 dolarların düşükleri”nden satacağını bildirdi. Diğer katılımcı şirketler, taşıma maliyetleri düşüldükten sonra varil başına net 14 dolar alacak. Irak Kuzey Petrol Şirketi, hacimlerin “önümüzdeki günlerde artacağını” ve bunun saha üretimlerini yukarı çekeceğini belirtiyor.
Küresel piyasa etkisi
Irak, bu yıl ortalamada günde ~4,2 milyon varil pompaladı ve Ekim için OPEC tavanı 4,237 milyon varil/gün olarak belirlendi. Kuzeyden gelecek ilave akışlar, Basra üzerinden Asya’ya yönelen güney ihracatlarına eklenecek. Brent petrol, yaklaşan arz fazlası beklentisiyle yıl başından beri yaklaşık %7 geriledi; yine de jeopolitik riskler ve ABD’nin Rus petrolü alımlarına yönelik baskısı düşüşü sınırlıyor.
Siyaset ve yatırım iklimi
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, üçlü anlaşmanın Irak genelinde ABD şirketleri için daha öngörülebilir bir yatırım ortamı oluşturacağını söyledi. Boru hattı akışının Ceyhan’a yeniden başlaması, hem Bağdat-Erbil ilişkilerinde teknik-mali normalleşmeye hem de bölgesel enerji ticaretinin istikrarına işaret ediyor.
