Bloomberg’e göre Türkiye’nin ilk yerli savaş uçağı KAAN’ın seri üretim takvimi ve savunma ihracat hedefleri, ABD menşeli jet motorlarının tedarikine ve CAATSA yaptırımları etrafındaki siyasi düğümün çözülmesine bağlı görünüyor. Washington’ın uyguladığı lisans askısı, GE F110-GE-129 motorlarının teslimatını durdururken Ankara, hem bu engelin kalkmasını hem de S-400 meselesinde “ortak teknik denetim” gibi formüllerle ilerleme arıyor.
Türk savaş uçağı ve milyarlarca dolarlık silah ihracatı ABD motoruna bağlı
Türkiye, prototip KAAN’lar için ABD’den bir düzineden fazla F110 motoru temin etti. Ancak 2028’de öngörülen seri üretim, ek motor ithalatı için Kongre onayına ihtiyaç duyuyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın New York’taki açıklamasına göre, motor lisanslarının askıda kalması üretim başlangıcını doğrudan etkiliyor.
Yerli motor TF35000’in zorlukları
TUSAŞ Motor Sanayii’nin TF35000 projesi; yanma odası, türbin, meme, afterburner ve egzoz gibi kritik bileşenlerde teknik güçlüklerle ilerliyor. Ankara, en erken gelecek yıl yer testlerine başlamayı ve “her şey yolunda giderse” 2032’de KAAN’a entegrasyonu hedefliyor. Bu nedenle kısa-orta vadede F110 tek mantıklı seçenek olarak öne çıkıyor; ara dönemde güç ihtiyacı düşük platformlar içinse HÜRJET’te GE F404 motorlarına Kongre onayı alınmış durumda.
S-400 ve CAATSA denklemi
Trump-Erdoğan görüşmesinin ardından olumlu hava oluşsa da F-35 dosyasında somut bir mutabakat yok. Ankara, S-400’lerden tümden vazgeçmeden, sistemlerin kullanımını gözeten ortak bir askeri-teknik mekanizma önerisine sıcak bakıyor. Bu başlıkta ilerleme sağlanması, motor lisanslarının da önünü açabilir.
İhracat hedefleri ve sanayi mimarisi
KAAN’ın yanında TUSAŞ’ın Endonezya ile 48 uçak için “yerli/ABD dışı motor” içeren bir satış anlaşması imzaladığı belirtiliyor. Baykar, Leonardo ile kurduğu ortak girişimle Avrupa pazarına yönelirken; Repkon, NATO standardı 155 mm mühimmat üretimini artırmak için ABD’ye patlayıcı tedarik ediyor. SIPRI verilerine göre Türkiye’nin savunma harcamaları geçen yıl %12 artarak 25 milyar dolara çıktı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, savunma ihracatının birkaç yıl içinde 20 milyar dolara ulaşabileceğini dile getiriyor. Washington’ın Baykar için ABD’de üretim üssü fikrine ilgisi, iş birliğinin genişleyebileceğine işaret ediyor.
Sonuç
KAAN programında kısa vadede motor tedariki belirleyici. CAATSA/S-400 sorununda bulunacak siyasi-teknik bir çözüm, motor lisanslarını ve daha geniş savunma iş birliğini hızla tetikleyebilir. Buna karşılık TF35000’in olgunlaşması zaman alacağından, 2030’ların başına dek dış tedarik-yerlileştirme ikilisinin birlikte yönetilmesi gerekiyor.
