Çin’in nadir toprak elementleri ihracatına getirdiği lisans zorunluluğu, küresel tedarik zincirlerinde şok etkisi yarattı. Washington üzerindeki baskıyı artıran bu adım, Pekin’in stratejik kaynakları dış politika aracı olarak kullandığını gösteriyor.
Çin Ticaret Bakanlığı, nisan ayında nadir toprak elementleri ve ilgili mıknatısların ihracatı için lisans şartı getirdi. Yavaş ilerleyen onay süreci küresel üretimi sarstı. Bu durum, Donald Trump’ın uyguladığı yeni gümrük tarifelerine karşı Pekin’in pazarlık gücünü artırdı.
Geçtiğimiz perşembe günü Xi Jinping ile Trump’ın görüşmesinden sonra lisansların hızlandırılacağına dair işaretler geldi. Londra’da yapılacak yeni ticaret müzakereleri öncesi Çin, bazı Avrupalı firmalar için süreci kolaylaştıracağını açıkladı.
Stratejik Avantaj ve Küresel Baskı
Uzmanlar, Xi yönetiminin ihracat kontrollerini yalnızca ABD’ye değil, Washington baskısı altındaki üçüncü ülkelere karşı da kullandığını belirtiyor. Control Risks’ten Andrew Gilholm’a göre, bu araç Pekin’in elindeki güçlü bir koz. Çin, bu kontrolleri hedef ülkeye göre esnetip sıkılaştırabiliyor.
Çin Dışişleri Bakanlığı, Başbakan Yardımcısı He Lifeng’in bu hafta İngiltere’ye gideceğini doğruladı. ABD tarafı ise Ticaret Bakanı, Hazine Bakanı ve Ticaret Temsilcisi’nden oluşan güçlü bir heyetle Londra’daki görüşmelere hazırlanıyor.
Yüksek Teknolojide Çin’in Gücü
Pekin, sadece nadir topraklar değil, aynı zamanda yüksek güçlü mıknatıslar, ucuz bataryalar ve yeni nesil çipler konusunda da küresel lider konumda. Elektrikli araçlardan yapay zekâya kadar birçok sektörü besleyen bu ekosistem, Çin’in elini güçlendiriyor.
Trivium’un analizine göre, Pekin isterse titanyum, magnezyum ve hafif nadir toprakları da lisans sistemine dahil ederek baskıyı artırabilir. Bu malzemelere erişim kısıtlandığında, küresel üreticilerin hızlı çözüm üretmesi zor. Maden açmak ya da rafineri kurmak, yıllar sürebiliyor.
Avrupa ve ABD’de Endişe Büyüyor
Amerikan Ticaret Odası’nın yaptığı ankete göre, nadir toprak kısıtlamasından etkilenen firmaların %75’inin yalnızca 3 aylık stoğu kaldı. Avrupa firmaları ise lisans sürecinin şeffaf olmamasından ve uzun bekleme sürelerinden şikâyetçi.
Avrupa Ticaret Odası, “krizin eşiğinde” bazı ihracat onaylarının hızlandırıldığını bildirirken, Çin’in bu kontrolleri başta hedeflemeden uyguladığı, ancak Avrupa’daki eksiklik fark edilince süreci hızlandırdığı değerlendiriliyor.
Küresel Strateji Değişiyor
Çin’in bu adımı, hükümetleri alternatif kaynaklar geliştirmeye ve daha büyük stratejik stoklar oluşturmaya teşvik ediyor. Uzmanlar, Çin’in bu denli etkili bir aracı daha hassas ve hedefli kullanmayı öğrenmesi gerektiğini vurguluyor.
