8 Ağustos 2025’te ABD Başkanı Donald Trump, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’i Beyaz Saray’da ağırlayarak iki ülke arasında uzun süredir devam eden çatışmaları sonlandırmayı hedefleyen bir barış deklarasyonuna imza attırdı.
Anlaşmanın en dikkat çekici unsuru, Ermenistan üzerinden Nahçıvan’a uzanacak ve 99 yıllığına ABD tarafından işletilecek “Trump Route for International Peace and Prosperity (TRIPP)” adlı ulaşım koridoru oldu. ABD bu rota için özel işletmecilerle çalışacak. Bu adım, Rusya’nın ve İran’ın bölgede uzun süredir devam eden nüfuzunu zayıflatma potansiyeline sahip.
Türkiye ile normalleşme ihtimali
Barış planı, Türkiye ile Ermenistan arasındaki 1993’ten beri kapalı olan sınırın açılmasının da önünü açabilir. Ankara, bugüne kadar normalleşmeyi Azerbaycan ile barış şartına bağlamıştı. Uzmanlara göre bu engelin kalkmasıyla süreç hızlanabilir.
ABD’den teşvikler
ABD, Azerbaycan’a ExxonMobil ile enerji anlaşması, 1992’den beri yürürlükte olan askeri yaptırımların kaldırılması ve “stratejik ortaklık” statüsü sundu. Ermenistan ise yapay zeka ve yarı iletken teknolojilerinde destek alacak.
Engeller ve riskler
Her ne kadar Beyaz Saray’da barış deklarasyonu imzalansa da resmi barış anlaşması henüz imzalanmadı. Azerbaycan, Ermenistan’ın anayasasından Karabağ’la ilgili maddelerin çıkarılmasını talep ediyor. Bu değişiklik referandum gerektiriyor ve Paşinyan’ın düşük halk desteği, milliyetçi muhalefetin sert tepkisi süreci zorlaştırabilir.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev’in geçmişteki “Batı Azerbaycan” söylemleri ve askeri üstünlüğü, Ermenistan’ın güvenini kırmaya devam ediyor. Ayrıca, ABD’nin ilgisini kaybetmesi halinde barış süreci sekteye uğrayabilir.
