ABD Başkanı Donald Trump, Rusya’nın Ukrayna ile barış anlaşması imzalamaması halinde, Rus petrolü ithal eden ülkeleri yaptırımlarla cezalandırma tehdidinde bulundu. Reuters’a göre bu tehdit, başta Çin, Hindistan ve Türkiye gibi Rus petrolünün en büyük alıcılarını hedef alıyor.
Trump’ın açıklaması, Moskova’nın küresel enerji piyasalarındaki yerini ve özellikle gelişen pazarlara yönelik ihracat stratejisini zora sokabilir. ABD’nin baskısı, Rusya’nın savaş nedeniyle azalan gelir kaynaklarına bir darbe daha vurmayı amaçlıyor.
Rusya’nın petrol gelirlerinde düşüş
Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) verilerine göre, Rusya’nın Haziran ayındaki ham petrol ve petrol ürünü satışlarından elde ettiği gelir, geçen yılın aynı dönemine göre %14 azalarak 13,57 milyar dolara geriledi. Aynı dönemde ham petrol üretimi günlük 9,2 milyon varil seviyesinde sabit kalırken, petrol ürünleri ihracatı ise günlük 110 bin varil düşüşle 2,55 milyon varile indi.
Ana alıcılar: Çin, Hindistan, Türkiye
Çin, Rus petrolünün en büyük alıcısı konumunda. Çin’in Rusya’dan ithalatı büyük oranda boru hattıyla gerçekleşiyor. Günlük yaklaşık 2 milyon varil petrol satın alan Çin, ESPO Blend, Sokol ve Sakhalin Blend türlerinin yanı sıra bazı Urals ve Arktik tipi petrol de alıyor. Bu alımların günlük değeri yaklaşık 130 milyon dolar olarak hesaplanıyor.
Hindistan ise Rusya’nın ikinci büyük müşterisi. Ülke, özellikle Urals tipi ham petrol ithalatında öne çıkıyor. Günlük ortalama 1,8 milyon varil ithalat yapan Hindistan, aynı zamanda ESPO, Sokol ve Arktik petrol türlerini de satın alıyor. Reliance Industries, Nayara Energy, Indian Oil ve ONGC gibi büyük rafineriler Rus petrolünü işliyor.
Türkiye, Rus petrolünde üçüncü sırada yer alıyor. Haziran ayında ithalatını artırarak günlük 400 bin varil seviyesine çıkaran Türkiye, böylece yıllık rekor kırdı. Bu artışta Urals petrolünün fiyatının varil başına 60 doların altına düşmesi etkili oldu. STAR Rafinerisi ve Tüpraş, Türkiye’deki başlıca alıcılar arasında bulunuyor.
Rusya’nın ihracat altyapısı ve yeni pazarları
Rusya, batıdaki Primorsk, Ust-Luga ve Novorossiysk limanlarından Urals, Siberian Light ve CPC Blend; doğudaki Kozmino limanından ise ESPO Blend petrolünü ihraç ediyor. Ayrıca Arktik bölgelerden Murmansk limanı aracılığıyla ARCO ve Novy Port petrol türleri de sevk ediliyor.
Petrol dışında, Rusya’nın günlük 2,5 milyon varil civarında dizel, benzin, nafta ve fuel-oil gibi yakıt ürünleri ihracatı bulunuyor. Avrupa’dan uzaklaşan Moskova, bu ürünlerin satışını Asya, Latin Amerika ve Afrika’ya yönlendirdi. Özellikle Türkiye ve Brezilya, Rus dizelinin başlıca alıcıları oldu.
Siyasi etkiler ve yaptırım baskısı
Trump’ın yaptırım tehdidi, Rusya’yla enerji ticareti yapan ülkeler üzerinde baskı unsuru oluşturabilir. Avrupa Birliği yaptırımları dışında kalan Türkiye gibi ülkelerin bu durumdan nasıl etkileneceği belirsizliğini korurken, Çin ve Hindistan gibi büyük alıcıların ABD yaptırımlarına karşı nasıl bir politika izleyeceği merak konusu.
Rusya ise hâlâ Belarus, Kazakistan, Suriye, Pakistan, Küba ve Sri Lanka gibi “dost ülkeler”e petrol ve petrol ürünleri ihraç etmeye devam ediyor. Bu ülkeler, Moskova’nın Batı yaptırımlarını dengelemek için geliştirdiği stratejilerde önemli yer tutuyor.
