ABD ve Avrupa’daki üst düzey yetkililer, İsrail’in kısa süre içinde İran’a askeri saldırı başlatabileceğini ve bu durumun Ortadoğu’daki gerilimi tırmandırabileceğini bildirdi. Bu ihtimal nedeniyle ABD, Irak’taki diplomatlarını tahliye ederken, Bahreyn ve Kuveyt’teki elçiliklerdeki personel ve asker yakınları için gönüllü ayrılış izni verdi.
İngiltere ise bölgedeki deniz taşımacılığı için “yeni tehditler” uyarısında bulundu. Körfez, Umman Denizi ve Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilere dikkatli olmaları çağrısı yapıldı.
Trump ve Netanyahu Arasında Gerginlik
Başkan Donald Trump, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’yu daha önce İran’a saldırmaması konusunda uyarmıştı. Ancak İran’ın uranyum zenginleştirmeye devam edeceğini açıklaması, ABD’nin diplomatik çözüm beklentisini zayıflattı.
Trump, geçen hafta yaptığı bir açıklamada, İran’ın teklif ettikleri anlaşmayı reddettiğini ve müzakerelerde “kabul edilemez bir pozisyon” aldığını söyledi. Buna rağmen, ABD’nin baş müzakerecisi Steve Witkoff’un pazar günü Umman’daki görüşmelere katılması bekleniyor.
İran’dan Misilleme Hazırlığı
İranlı üst düzey bir yetkiliye göre, Tahran olası bir İsrail saldırısına karşılık vermek için plan hazırladı. Buna göre İsrail’e karşı yüzlerce balistik füze fırlatılması öngörülüyor. İran Savunma Bakanı Aziz Nasirzadeh ise “ABD üslerinin tümü menzilimizde. Gerekirse ev sahibi ülkelerdeki hedefleri de vururuz,” açıklaması yaptı.
Geçtiğimiz yıl Gazze savaşı sırasında İran’ın İsrail’e düzenlediği füze saldırısında ABD savunma sistemleri birçok füzeyi engellemişti.
Nükleer Gerilim Tırmanıyor
Viyana’da toplanan Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) yönetim kuruluna ABD, İngiltere, Fransa ve Almanya tarafından sunulan tasarıyla İran’ın nükleer faaliyetleri kınanıyor. Kararın perşembe günü oylanması bekleniyor. Bu karar, 2015’teki nükleer anlaşmayla kaldırılan BM yaptırımlarının “snapback” mekanizmasıyla yeniden yürürlüğe girmesine yol açabilir.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi sosyal medyadan yaptığı açıklamada, “Kınama kararı İran’ın güçlü tepkisine yol açar,” dedi.
İsrail’e Yönelik Stratejik Hesaplar
İsrail, Hamas ve Hizbullah’ı zayıflattığı bir dönemde İran’a karşı askeri adım atma fırsatı gördüğü belirtiliyor. Ancak uzmanlar, İran’ın hava savunmalarını yeniden inşa ettiğini ve bu durumun saldırının etkisini azaltabileceğini ifade ediyor.
Ayrıca İsrail’in ABD desteği olmadan İran’ın nükleer tesislerine yönelik kalıcı hasar verme kapasitesine sahip olup olmadığı da belirsiz.
Bölgesel Etkiler ve Petrol Fiyatları
ABD’nin bölgede Carl Vinson uçak gemisi ve onlarca savaş uçağı hazır bekliyor. Henüz bu kuvvetlerin konumlarında bir değişiklik planlanmadı.
Bölgede artan tansiyon, petrol fiyatlarının 68 doların üzerine çıkmasına neden oldu. Potansiyel bir çatışma, enerji arzını ve küresel piyasaları ciddi biçimde etkileyebilir.
