Kürt silahlı hareketlerinin önde gelen aktörlerinden PKK ve Suriye Demokratik Güçleri (SDG), uzun süredir devam eden silahlı mücadelelerini sona erdirme yönünde tarihi adımlar atıyor. PKK lideri Abdullah Öcalan’ın çağrısı ve ardından gelen PKK’nın 12 Mayıs’ta dağılacağını açıklaması, 40 yılı aşan çatışmalı sürecin sonuna yaklaşıldığına işaret ediyor.
Öcalan, Şubat ayında yaptığı açıklamada, “Siyasi bir sistemin tesisi ve sürdürülmesinde demokrasiden başka bir alternatif yok,” diyerek silahların susması gerektiğini vurgulamıştı. PKK’nın ardından SDG de, Esad sonrası yeniden şekillenen Suriye’de orduya entegre olma niyetini açıkladı. Ancak Türkiye, SDG’nin bu kararını samimi bulmadığını belirtti.
Çatışmanın yerini müzakere arayışı alıyor
Türkiye’nin Kuzey Irak’taki hava operasyonları sonucu PKK önemli darbeler alırken, Suriye’de Esad rejiminin çöküşü SDG’yi Türk destekli Suriye Milli Ordusu karşısında zayıf bıraktı. ABD’nin bölgeden çekilmeye başlaması ve Donald Trump’ın geri kalan birlikleri de çekmeyi planlaması, Kürt grupları yeni siyasi çözümler aramaya yöneltti.
Buna karşın, Kürtler müzakere masasında hâlâ önemli kozlara sahip. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suriye’de etkinliğini artırmak istiyor ve Kürtlerle bir diyalog kurarak İsrail’in bölgedeki Kürtlerle temaslarını zayıflatmayı hedefliyor. Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “Alternatif, Türkiye’nin istikrarını tehdit edecek iç çatışmadır,” diyerek uyarıda bulunmuştu.
Erdoğan’ın ayrıca Türkiye’deki anayasa değişikliği tartışmaları kapsamında Kürt milletvekillerinin desteğine ihtiyaç duyabileceği konuşuluyor. Bu da, yeni müzakere sürecinin iç siyasette de karşılık bulabileceğini gösteriyor.
Geçmişten ders, geleceğe temkin
2015’te başarısızlıkla sonuçlanan çözüm süreci nedeniyle birçok Kürt, bu yeni girişime temkinli yaklaşıyor. Özellikle 2016’dan bu yana Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi’nden (DEM) yüzlerce siyasetçinin tutuklanması ya da görevden alınması, endişeleri derinleştiriyor.
Ancak bu kez farklı dinamikler devrede. Erdoğan’ın milliyetçi müttefikleri bu sürece destek veriyor. Ayrıca Suriye’de Esad sonrası denklemde taraflar ortak çıkarlar etrafında birleşmiş durumda. Yakın zamanda Türkiye, Irak ve Suriye’den 400 Kürt temsilcisi, sınırda düzenlenen birlik konferansında iş birliği yollarını görüştü.
Suriye’de normalleşme sinyalleri
SDG ile Suriye hükümeti arasında ilişkiler ilerliyor. 2 Haziran’da taraflar 470 tutukluyu karşılıklı olarak serbest bıraktı. SDG, 2018 yılında Türkiye ve müttefikleri tarafından ele geçirilen Afrin’e kaçan Kürtlerin dönüşü için Şam’la birlikte çalışıyor. Örgüt, Irak’taki özerklik modeline benzer bir federal yapı için zemin oluşturmaya çalışsa da, Erdoğan’ın bu projeye karşı çıkması muhtemel.
Kürt toplumu yeni temsilciler arıyor
PKK’nın dağılma kararı, Türkiye’deki Kürt toplumunda olumlu karşılandı. Zira yıllardır yeraltında faaliyet yürüten PKK, halk nezdinde etkisini kaybetmiş durumda. Anketler, Kürtlerin artık siyasi çözüm arayışında DEM Partisi ve Selahattin Demirtaş gibi figürlere yöneldiğini gösteriyor.
Diyarbakır’daki Kürt Çalışmaları Merkezi’nin direktörü Reha Ruhavioğlu, “İnsanlar müzakerelere değil, kendilerini temsil edenlere güveniyor. Temsilcilerin hak ve özgürlüklerini savunacağına inanıyorlar,” diyor.
Yeni sürecin kalıcı olup olmayacağı zamanla belli olacak. Ancak bu kez sahadaki dengeler, siyasi çözümün geçmişe göre daha mümkün olabileceğini gösteriyor.
