Kürdistan İşçi Partisi (PKK), 40 yılı aşkın silahlı mücadelesine son vererek kendini feshetme kararı aldı. Karar, Ortadoğu’da özellikle Türkiye, İran, Irak ve Suriye’de siyasi ve güvenlik dengeleri açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Öcalan’ın çağrısıyla başlayan süreç
Şubat 2025’te PKK’nın hapisteki lideri Abdullah Öcalan tarafından yapılan barışçıl çözüm çağrısının ardından, örgüt Irak’ın kuzeyinde gerçekleştirdiği 12. Kongre’de silahlı mücadeleyi bırakma ve siyasi harekete dönüşme kararı aldı. PKK, yıllar içinde bağımsız Kürt devleti yerine, Türkiye içinde kültürel haklar ve özerklik talebine yönelmişti. Ancak şiddet kullanımı örgütün Türkiye, ABD ve AB tarafından terör örgütü ilan edilmesine neden oldu.
Türkiye’nin yaklaşımı: Temkinli iyimserlik
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan kararı “terörsüz Türkiye” yolunda “kritik bir eşik” olarak nitelendirirken, bu sürecin yalnızca Türkiye içinde değil, Suriye, Irak ve Avrupa’daki PKK bağlantılı tüm unsurları kapsaması gerektiğini vurguladı.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise süreci izlemeye devam edeceklerini belirtirken, örgütün kararına yönelik şüphelerin sürdüğünü ifade etti.
Bölgesel yansımalar: Irak ve Suriye’de yeni denge arayışı
PKK’nın dağıldığını açıklaması, Irak’taki Kürt siyasi yapıları açısından da yeni bir baskı unsuru olabilir. Türkiye ile ekonomik ve siyasi ilişkileri gözeten Kürt Bölgesel Yönetimi, PKK unsurlarından uzaklaşma konusunda daha fazla baskı hissedebilir.
Suriye’de ise PKK ile bağlantılı YPG unsurlarının yer aldığı, ABD destekli Suriye Demokratik Güçleri (SDG) yeniden yapılandırma süreciyle karşı karşıya kalabilir. Türkiye, bu yapıların silahsızlandırılmasını bekliyor.
İran: Sınır güvenliği için olumlu gelişme
İran Dışişleri Sözcüsü Esmail Baghaei, PKK’nın silah bırakmasını “şiddetin reddi ve güvenliğin güçlenmesi” açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendirdi. İran, bu adımın Türkiye ile olan batı sınırlarında daha istikrarlı bir ortam oluşturacağı görüşünde.
Barış için fırsat, ama riskler sürüyor
Örgütün resmen dağılması, Türkiye’nin güneydoğusu ile Kuzey Irak’ta yeni bir kalkınma ve siyasi bütünleşme süreci başlatabilir. Ancak silahsızlanma sürecinin tam olarak işlerlik kazanması, militanların topluma entegrasyonu ve siyasi temsil haklarının genişletilmesi konularında zorluklar bekleniyor.
Bazı uzmanlar, örgütten kopacak radikal grupların yeni çatışmalar başlatma riski taşıdığını da belirtiyor. Aynı zamanda, Türkiye’deki siyasi atmosferde Kürt siyasi temsilciler üzerindeki baskılar ve tutuklamalar sürecin kapsayıcılığını sınırlayabilir.
Uzun vadeli barış için koşullar
PKK’nın bu adımı, bölge için istisnai bir barış fırsatı yaratıyor. Başarı ise şu unsurlara bağlı olacak:
- Etkili silahsızlanma ve uluslararası gözetim
- Kürt bölgelerinde kapsamlı kalkınma yatırımları
- Siyasi temsilin genişletilmesi ve diyalog ortamının güçlendirilmesi
- Türkiye’nin iç siyasetinde reform adımları
- İran, Irak ve Suriye ile koordineli istihbarat ve güvenlik çalışmaları
