ABD’nin arabuluculuğunda Mart ayında başlayan müzakerelere rağmen, Ukrayna ile Rusya arasındaki savaşta kayda değer bir ilerleme sağlanamadı. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy’nin Putin ile doğrudan görüşme çağrısı yanıtsız kaldı ve İstanbul’da yapılan görüşmeler yalnızca teknik düzeyde gerçekleşti. ABD yönetimi ise süreçten duyduğu memnuniyetsizliği açıkça dile getirdi.
ABD’nin stratejik desteği belirleyici rol oynuyor
Zelenskiy yönetimi, Donald Trump liderliğindeki ABD yönetimini Rusya’nın güvenilmez bir aktör olduğuna ikna etmeye çalışıyor. Ukrayna, Washington’ın desteğini kaybetmemek için Trump’ın taleplerine karşılık vererek esneklik gösteriyor. ABD’nin desteği olmadan Rusya’ya karşı güçlü yaptırımlar uygulanamayacağını ve savaşın Ukrayna aleyhine seyredeceğini düşünen Kiev yönetimi, müzakerelerde inisiyatif almaya çalışıyor.
Ancak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İstanbul’daki görüşmelere yalnızca alt düzey bir heyet göndererek doğrudan katılım göstermedi. Trump ise Abu Dabi’den dönüş yolunda yaptığı açıklamada Putin’le görüşebileceğini ancak sonucunun belirsiz olduğunu ifade etti.
Yaptırımlar beklentisi ve askeri riskler
Ukrayna, Trump’ın desteklediği 30 günlük ateşkes önerisini kabul etti. Ancak Kremlin, karşılık vermek yerine iki kısa süreli tek taraflı ateşkes ilan etti ve Ukrayna’yı çatışmaları durdurmamakla suçladı. Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, çatışmanın çözümünün “karmaşık bir süreç” olduğunu belirterek ABD’nin sabırsızlığını eleştirdi.
Bu süreçte ABD Senatosu’nda Lindsey Graham tarafından sunulan ve Rus enerji ithalatına %500 oranında vergi getiren yaptırım tasarısı, Ukrayna tarafından destekleniyor. Ancak Avrupa ve ABD’den şimdiye kadar beklenen düzeyde yaptırım tepkisi gelmiş değil.
Savaş sahasında gerilim artıyor
Ukrayna ordusu, Donetsk, Zaporijya ve Herson bölgelerinde Rusya’nın artan saldırılarını karşılamaya çalışıyor. Analistlere göre Kremlin, ya bu yaz büyük çaplı bir saldırı başlatacak ya da kazanımlarını korumaya yönelik bir ateşkes arayışına girecek.
Savaşın askeri boyutunda zaman Ukrayna’nın aleyhine işliyor. Askerî personel ve mühimmat eksikliği, ülkenin savunma kapasitesini zorluyor. Cephede görev yapan Ukraynalı bir asker, gelişmeleri “bir sirke benzeterek” yaşanan diplomasi sürecine yönelik memnuniyetsizliği dile getirdi.
Zelenskiy ise Avrupa Zirvesi’nde yaptığı konuşmada, “Gerçek bir ilerleme sağlanana kadar Rusya’ya yönelik baskı artmalı, enerji sektörü ve bankacılık dahil yeni yaptırımlar uygulanmalı” çağrısında bulundu.
Büyük esir takası
İstanbul’daki teknik düzeydeki görüşmelerin en somut çıktısı, 1.000 savaş esirinin karşılıklı olarak serbest bırakılmasına yönelik anlaşma oldu. Bu, savaş süresince gerçekleşen en büyük takas olarak kayda geçti.
Ukrayna, diplomatik çabaları sürdürürken ABD ve Avrupa’nın daha sert adımlar atmasını bekliyor. Ancak önümüzdeki haftalarda sahadaki gelişmelerin, diplomatik çabaların önüne geçme ihtimali yüksek.
