Türkiye’nin devlet bankalarından Halkbank, İran’a yönelik Amerikan yaptırımlarını delmekle suçlandığı davada yeniden ABD Yüksek Mahkemesi’ne başvurdu. Başvuru, bankanın ABD’de cezai olarak yargılanmasına imkân tanıyan temyiz mahkemesi kararına itiraz amacı taşıyor.
New York’taki 2. ABD Temyiz Mahkemesi, 22 Ekim 2024’te verdiği kararda Halkbank’ın dokunulmazlık zırhının cezai yargılamalar için geçerli olmadığına hükmetmişti. Bankanın avukatı Robert Cary, temyiz mahkemesine gönderdiği mektupta Yüksek Mahkeme’ye resmi başvuruyu yaptıklarını bildirdi.
Yargılamanın Geniş Kapsamı
ABD savcıları, Halkbank’ın İran, Türkiye ve BAE üzerinden paravan şirketler ve para servis sağlayıcılarıyla 20 milyar dolar değerinde İran fonunu gizlice aktardığını ve bu işlemleri sahte gıda sevkiyatı gibi göstererek belgelerle örtbas ettiğini iddia ediyor.
Halkbank ise dolandırıcılık, kara para aklama ve komplo suçlamalarını reddederek suçsuz olduğunu savunuyor.
Dava, 2019 yılında açıldığından bu yana ABD ile Türkiye arasındaki ilişkilerde önemli bir gerilim noktası oldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, davayı “hukuksuz ve çirkin bir adım” olarak nitelendirmişti.
Siyasi Bağlam ve Diplomatik Zemin
2023 yılında Yüksek Mahkeme, 7’ye karşı 2 oyla aldığı kararda, 1976 tarihli Yabancı Egemen Dokunulmazlık Yasası’nın cezai davaları kapsamadığına hükmetmişti. Ancak aynı kararda, Halkbank’ın geleneksel (common law) dokunulmazlığa sahip olup olmadığının alt mahkemece yeniden incelenmesine karar verilmişti. Bu doğrultuda verilen 2024 karar, şimdi ikinci kez Yüksek Mahkeme’nin gündemine taşınmış oldu.
Dikkat çekici şekilde, Halkbank’ın temyiz başvurusunun yapıldığı gün Cumhurbaşkanı Erdoğan ve eski ABD Başkanı Donald Trump telefon görüşmesi yaptı. Her iki lider de görüşmeyi “oldukça yapıcı” olarak tanımlarken, birbirlerini ülkelerine davet ettiklerini açıkladı.
