Reuters’ın haberine göre, Suriye’de Esad rejiminin düşüşüyle başlayan serbest piyasa açılımı, ticari ve ekonomik güç dengesini İdlib gibi eski muhalif bölgelere kaydırarak başkent Şam’daki birçok iş insanında derin bir hoşnutsuzluk yarattı.
Yeni Ekonomik Merkez: İdlib
İdlib merkezli tüccarlar, Türkiye üzerinden ucuza ithal ettikleri ürünleri tüm Suriye’ye satarak büyük kârlar elde ediyor. Sarmada’daki depolarda hareketlilik artarken, Bab el-Hava sınır kapısındaki ticaret hacmi 2025’in ilk çeyreğinde %42 büyüdü.
Şam’da Ekonomik Durgunluk
Öte yandan, Esad döneminin korumacı ekonomi sistemine alışmış iş insanları, yeni dönemde düşük talep, ithal ürün rekabeti ve satın alma gücündeki çöküş nedeniyle ciddi zararda. Örnek olarak, Pepsi üretim lisansına sahip Şamlı girişimci Haytham Joud’un satışları %70 düştü.
Yönetim ve Dağılım Farkı
HTŞ, kendi müttefiklerini önemli devlet pozisyonlarına atayarak iktidarı merkezileştirirken, kamu maaşları ve dijital ödeme uygulamaları (Shamcash) ile ülkenin ekonomik kontrolünü elinde tutuyor. Ancak maaş eşitsizliği ve kaynak farkları bölgesel gerilimleri artırıyor.
Pozitif Yönler ve Eleştiriler
Bazı Şamlı iş insanları, yolsuzluğun ortadan kalktığını ve bürokrasinin daha erişilebilir hâle geldiğini belirtse de, ithalat baskısı ve tüketim gücündeki çöküş nedeniyle işlerin durgun olduğunu ifade ediyor.
Sanayiye Tehdit ve Tarife Uyarısı
BM Kalkınma Programı yetkilisi Abdallah Dardari, sanayiyi korumak için ticaret politikası ve tarifelerin şart olduğunu belirtiyor: “Piyasaya tamamen müdahalesiz bırakmak şu an için başarı getirmez.”
Bölgesel Ayrışma ve Yeni Dönem
İdlib, güçlü altyapı ve Türkiye bağlantılarıyla lüks araçlar, kaliteli internet, kesintisiz elektrik gibi hizmetlerle dikkat çekerken, Şam ve çevresinde altyapı hâlâ çökmüş durumda.
Gelecek Belirsiz ama Değişim Hızlı
Reva Pharma gibi İdlib merkezli ilaç firmaları ülke çapında büyürken, yeni ekonomik aktörler Suriye genelinde daha görünür hâle geliyor.
