Handelsblatt’ın haberine göre, Türkiye’deki Suriyeli mültecilerin önemli bir bölümü ülkelerine dönmeyi düşünürken, birçok sektör onların emeğine bağımlı durumda. Türkiye’deki Suriyelilerin sayısı son yıllarda ciddi oranda azalsa da, ekonomideki yerleri hâlâ büyük önem taşıyor.
2011 yılında Esad rejimine karşı başlayan halk hareketleri sonrası Türkiye’ye sığınan Suriyeliler, zamanla tekstil, mobilya, inşaat ve perakende gibi alanlarda iş gücünün önemli bir parçası haline geldi. İstanbul Gaziosmanpaşa’da mobilya fabrikası işleten Suriyeli Muhammed Idris, 600 bin dolarlık yatırım yaparak onlarca kişiye istihdam sağlıyor. Ancak Idris’in hâlâ kalıcı oturum hakkı yok. “Geleceğimiz belirsiz” diyor.
Ekonomik Katkılar ve Zorluklar
İdris’in fabrikasında yalnızca Suriyeliler çalışıyor. Ortak çalıştıkları Türk işletmelerde de işçilerin yarısı Suriyeli. Türk mobilya üreticisi Selçuk Yeşiltarla’ya göre, “Suriyeliler çalışkan, Türk gençleri bu işleri yapmak istemiyor.” Ancak ekonomideki genel sıkıntılar, bu dayanışmayı da tehdit ediyor. Yükselen maliyetler, döviz krizi ve Gazze savaşı nedeniyle ihracat pazarlarının daralması, özellikle küçük işletmeleri zorluyor.
Geri Dönüşler ve Gelecek Endişesi
Son sekiz yılda yaklaşık 900 bin Suriyeli ülkesine dönerken, 2024’te Esad rejiminin devrilmesiyle dönüşler hız kazandı. Ancak Suriyelilerin bir kısmı ülkedeki güvenlik, işsizlik ve yaşam koşullarındaki belirsizlikler nedeniyle Türkiye’de kalmayı tercih ediyor. Aksaray’da turizm acentesi işleten Nermin, “Suriye’de bir gelecek göremiyoruz. Orası hâlâ istikrarsız” diyor.
İdris’in çalışanlarından 12’si, Yeşiltarla’nın işçilerinden ise 5’i Suriye’ye geri döndü. Dönenlerin çoğu yalnız yaşayan genç erkekler. Bir yandan ailelerini yıllardır görmeyen bu kişiler için dönüş umut demek olsa da, hayatlarını yeniden kurmak kolay değil.
Geçici Statünün Gölgesinde Yaşam
Suriyeliler Türkiye’de hâlâ geçici koruma statüsünde yaşıyor. Her yıl yenilenmesi gereken oturum izni, ayrı başvurularla alınan çalışma izinleri ve belirsiz gelecek, Suriyeli girişimcilerin bile endişe duymasına neden oluyor.
“Türkiye’nin Suriyelilere ihtiyacı var” diyen işletmeciler, geri gönderme politikalarının hem ekonomiye hem sosyal yapıya zarar vereceğini savunuyor.
