ABC gazetesinde yayımlanan habere göre, Donald Trump’ın yeniden başlattığı ticaret savaşları kapsamında İspanyol zeytinyağı sektörü, ciddi kayıplar yaşama riskiyle karşı karşıya. ABD pazarında Türk üreticiler avantaj kazanırken, İspanya’da endişe büyüyor.
Geciken ama gelmesi muhtemel vergi darbesi
9 Nisan’da Trump tarafından açıklanan %10’luk gümrük vergisi üç ay ertelendi, fakat İspanyol ihracatçılara göre tehdit geçici. Asoliva Direktörü Rafael Pico, “Geri çekilmiş değil, ertelenmiş bir saldırı,” diyor.
Geçmişte ABD, sadece İspanyol paketli yağ ve sofralık zeytinlere %25 vergi uygularken diğer AB ülkeleri muaf tutulmuştu. Bu durum İspanya’nın ABD satışlarında %80’e varan düşüşe neden olmuştu.
Bu kez tüm AB risk altında, ama Türkiye yarışa önde giriyor
Yeni vergi planına göre yalnızca İspanya değil, İtalya, Yunanistan ve Portekiz de %20 gümrük vergisinden etkilenecek. Ancak bu ortak kayıp bile İspanya için avantaj değil, zira Türkiye gibi AB dışı üreticiler sahneye çıkıyor.
2024/25 sezonunda Türkiye üretimini %109 artırarak 450.000 tona ulaştı. Aynı dönemde İspanya 1,42 milyon ton ile liderliğini sürdürse de Türk yağları daha ucuz ve daha avantajlı.
Markasız yağ da riskte: Türkiye ve Fas’a yeni alan açılıyor
İhracatın %50’sini oluşturan markasız (granel) yağlar da artık vergi tehdidi altında. Bu, İspanya’nın düşük maliyetli rekabette şansını azaltıyor. Türkiye ve Fas gibi üreticiler bu boşluğu doldurmaya hazır.
Çin pazarı hâlâ uzak bir hayal
ABD’ye alternatif olarak önerilen Çin pazarı da çözüm değil. 2024 yılında Çin’e ihracat %60 düştü. Pico’ya göre, “Çin henüz zeytinyağı kültürünü edinmiş değil.”
2026’da %45 vergi mi geliyor?
2026 yılında, Biden’ın 2019’daki Airbus vergi askıya alma kararının süresi doluyor. Bu gerçekleşirse, yalnızca İspanya’ya özgü %45’e varan ek vergiler gündeme gelebilir.
Sektör temsilcilerine göre ABD pazarı olmadan hayatta kalmak neredeyse imkânsız. AB’nin acil müzakere masasına oturması gerekiyor.
