Foreign Affairs dergisinde yayımlanan analizde, Türkiye’nin son yıllarda artan dış politika etkisinin, “neo-Osmanlı” iddialarına rağmen abartılmaması gerektiği savunuldu. Sean McMeekin imzalı yazıya göre, Erdoğan yönetiminin politikaları daha çok fırsatçılığa ve jeopolitik manevra kabiliyetine dayanıyor.
ABD’de 2020’de S-400 alımına gösterilen tepkiden, 2023’te Azerbaycan’ın Dağlık Karabağ saldırısına verilen destek ve Suriye’de Esad sonrası gelişmelere kadar uzanan örneklerde Türkiye’nin bağımsız politika izleme arzusu öne çıkıyor.
Soğuk Savaş’tan Çıkış ve NATO Gerçeği
1952’de NATO’ya katılan Türkiye, Soğuk Savaş boyunca ABD’nin sadık müttefikiydi. Ancak Sovyet tehdidinin kalkmasının ardından, özellikle 1991 Körfez Savaşı sonrası Türkiye kendi yolunu çizme eğilimi gösterdi. Kürt bölgesinin ortaya çıkışı ve PKK’nın güçlenmesi, Ankara’nın güvenlik paradigmasını değiştirdi.
Erdoğan’ın iktidara gelişiyle birlikte ABD ile ilişkilerde yeni gerilim alanları doğdu. 2003 Irak Savaşı’na Türkiye’nin asker vermemesi, İncirlik Üssü krizleri ve Fethullah Gülen’in iade edilmemesi ilişkileri zedeledi.
İçeride Güç Konsolidasyonu, Dışarıda Alan Kazanımı
2007’de askeri vesayetle hesaplaşan Erdoğan, Gülen hareketiyle kurduğu ittifakı daha sonra sert biçimde sonlandırdı. 2016’daki darbe girişimi sonrası, hem ulusalcı sağla ittifak kurdu hem de yargı, medya ve üniversitelerde büyük tasfiyeler gerçekleştirdi.
Yurtdışında ise Türkiye, Libya’dan Suriye’ye, Hamas’tan Azerbaycan’a kadar geniş bir yelpazede etkili olmaya başladı. Soft power unsurları da kullanıldı: “Muhteşem Yüzyıl” dizisi, Ayasofya’nın cami yapılması ve dini turizm gibi.
Güç Dengesi: Gerçekçi Olmak Gerek
Makale, Türkiye’nin hâlâ bölgesel orta güç olduğunu, ancak özellikle Suriye’deki gelişmeler, PKK’nın dağılması ihtimali ve Körfez’le gelişen ilişkiler sayesinde bir “momentum” kazandığını belirtiyor. Yine de Türkiye’nin Osmanlı benzeri bir yayılma gücüne sahip olmadığı vurgulanıyor.
İmamoğlu’nun hapse atılması ve muhalefetin bastırılması ise hem içeride krizi tetikliyor hem de dışarıdaki imajı zedeliyor.
