New York Times’ın İstanbul’dan aktardığı habere göre, Ukrayna işgali sonrasında ülkesini terk eden yüz binlerce Rus vatandaşı, olası bir barış anlaşmasına rağmen geri dönmeyi düşünmüyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın Putin’e olan güvenine rağmen, sürgündeki Ruslar Kremlin’in iç baskı politikalarının süreceğine inanıyor.
2022’de işgalin ardından başlayan kitlesel kaçış, özellikle askerlik çağındaki genç erkekleri ve yüksek eğitimli profesyonelleri kapsıyor. Bugün 100’den fazla ülkede yaşayan yaklaşık 800.000 Rus göçmen, ülkelerinde süren baskılar ve ifade özgürlüğünün kısıtlanmasından ötürü geri dönüşü riskli buluyor.
“Putin gitmeden savaş bitmez”
İstanbul’a kaçan ve burada emlak danışmanlığı yapan Pavel Snop, “Putin ülkenin değil, yaptırımları kaldırmak isteyen arkadaşlarının çıkarlarını düşünüyor,” diyerek, barış umutlarına kuşkuyla yaklaştığını belirtiyor. Snop, 2022’deki protestolar sonrası hakkında tutuklama emri çıkarıldığını ve babasının cenazesine dahi gidemediğini anlattı.
Snop gibi birçok Rus, ülkelerine dönmeden önce en azından seferberlik yasasının tamamen kaldırılmasını talep ediyor.
Siyasi ve ekonomik riskler devam ediyor
OutRush araştırma projesinin 100’den fazla ülkede yaşayan 8.500 Rus göçmenle yaptığı ankete göre, sadece %40’lık bir kesim, Rusya’da demokratik bir değişim olması hâlinde geri dönmeyi düşünüyor. OutRush ekibinden Emil Kamalov, “Şu an Rus hükümetine güven neredeyse sıfır seviyesinde,” dedi.
İstanbul’daki Black Mustache adlı kitabevini kuran Oleg Chernousov, “Trump’ın barış arayışı içerideki baskıları değiştirmeyecek,” görüşünde. Kitabevi, Rus sanatçıların ve entelektüellerin buluşma noktası hâline geldi.
Kremlin’in göçmenlere bakışı sertleşiyor
Duma Başkanı Vyacheslav Volodin, yurt dışına gidenlerin “Kızıl Meydan’da tövbe etmesi gerektiğini” söyledi. Parlamento ayrıca, “düşman” yabancı kurumlarla çalışan ya da sadece savaşı eleştiren Ruslara yönelik yeni yasa teklifleri hazırlıyor.
Beyin göçü ekonomiyi zorluyor
Chicago Üniversitesi’nden ekonomist Konstantin Sonin, göçün uzun vadeli ekonomik zararlara yol açtığını vurguluyor. Göç edenlerin %80’i üniversite mezunu. Bilgi teknolojileri ve yükseköğretim gibi sektörler bu kaçıştan en çok etkilenenler arasında.
Öte yandan, Ermenistan gibi ülkelerde bu göç ekonomik patlama yarattı; örneğin 2022’de ülke ekonomisi %14 büyüdü.
Gelecek belirsiz ama umut sürüyor
Moskova’dan eşi ve küçük kızıyla ayrılan Mikhail, sadece ülkesini ziyaret edebilmek için bile seferberliğin tamamen sona ermesini beklediğini söylüyor. Ancak otoriterliğin sona ermediği bir Rusya’ya dönmenin hayal bile olmadığını belirtiyor.
