ABD Başkanı Donald Trump’ın, Air Force One filosu için sipariş edilen Boeing jetlerinin gecikmesi üzerine, Katar’ın uzun süredir elden çıkarmaya çalıştığı lüks bir Boeing 747-8 jetini kabul etmeye hazır olduğu ortaya çıktı. Katar ile Washington arasında haftalar süren gizli görüşmelerin ardından jet, Trump’ın Mar-a-Lago’daki kulübü yakınındaki Palm Beach Havalimanı’na getirildi.
Trump, uçağı 15 Şubat 2025’te bizzat inceledi ve kısa sürede büyülendi. “Amerika Birleşik Devletleri’yiz. En etkileyici uçağa sahip olmalıyız,” diyerek yeni jetin prestij açısından önemini vurguladı. Trump, bu jeti ABD’ye “tamamen ücretsiz bir hediye” olarak nitelendirdi.
Ancak söz konusu uçak, şu anda resmi olarak ABD’ye teslim edilmedi. Katar, jetin gerçekten bir hediye mi yoksa satın alma yoluyla mı verileceğine ilişkin nihai kararı henüz açıklamadı. Bu durum, etik ve yasal tartışmaları da beraberinde getirdi. Hem Demokrat hem Cumhuriyetçi siyasetçiler ile etik uzmanları, bu adımın Trump’a özel bir çıkar sağladığı ve Katar’ın etkisini artırma girişimi olabileceği yönünde uyarılarda bulundu.
Maliyet ve teknik zorluklar
Pentagon yetkililerine göre, jetin Air Force One olarak hizmet verebilmesi için kapsamlı bir şekilde yeniden yapılandırılması gerekiyor. Gelişmiş iletişim sistemleri, elektromanyetik darbe (EMP) koruması ve füze savunma sistemleri gibi ekipmanların entegre edilmesi şart. Bu değişikliklerin maliyeti 1 milyar doların üzerine çıkabilir.
Eski Pentagon yetkilileri, bu düzeyde bir dönüştürmenin birkaç yıl süreceğini belirtiyor. Bu da uçağın Trump’ın görev süresi sona ermeden kullanılabilir hâle gelmesini zorlaştırıyor.
Diplomatik boyutlar ve stratejik ilişki
Katar, jetin benzer bir modelini daha önce Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a da hediye etmişti. Bu yeni teklifin de benzer şekilde stratejik ve diplomatik mesajlar taşıdığı değerlendiriliyor. Katar, ABD’nin bölgedeki en büyük üslerinden biri olan El Udeid Hava Üssü’nü barındırıyor ve 2003’ten bu yana 8 milyar doların üzerinde yatırım yaptı. Trump’ın son Katar ziyareti sırasında 10 milyar dolarlık yeni yatırım taahhüdü de gündeme geldi.
Jetin hediye edilmesiyle ilgili süreç netleşmediği için, Trump sonrası jetin başkanlık kütüphanesine devredilmesi önerisi de belirsizliğini koruyor. Ancak Pentagon içinde uçağın resmî olarak kabul edilmesi hâlinde, yıllık 134 milyon doları bulan işletme ve bakım maliyetleri de federal bütçeyi ciddi şekilde etkileyebilir.
Trump’ın danışmanları, Katar’dan alınacak bu jetin, Boeing’in geciken Air Force One projesine baskı yapmak için de kullanıldığını ifade ediyor. Mevcut iki yeni Air Force One uçağının teslimi, 2027 yılına sarkmış durumda.
Etik ikilemler ve kamuoyu baskısı
Uçağın Trump’a özel bir lüks jet gibi sunulması, “bir kişiye yapılan büyük çaplı yabancı bağış” izlenimi yaratıyor. Trump ise bu uçağın Savunma Bakanlığı tarafından kullanılacağını ve emekli olduktan sonra başkanlık kütüphanesine devredileceğini söylüyor.
Yine de sürecin Kongre denetiminden geçmeden tamamlanması durumunda, ciddi etik ve mali sorunlar doğabileceği vurgulanıyor.
Sonuç
Trump ve ekibinin bu lüks jeti Air Force One yerine kullanma çabası, hem teknik hem diplomatik hem de siyasi açıdan oldukça karmaşık bir süreci beraberinde getiriyor. Bu planın gerçekleşip gerçekleşmeyeceği, Washington ile Doha arasındaki görüşmelere ve Kongre’nin tepkisine bağlı olacak gibi görünüyor.
