CERN’deki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda (LHC) çalışan fizikçiler, kurşun elementini altına dönüştürmeyi başardı. Ancak bu dönüşüm sadece bir mikrosaniye sürdü ve elde edilen miktar 29 trilyon gram kadar azdı.
Çarpışmalar sonucu 3 proton kaybı = altın
LHC’de kurşun iyonları ışık hızına yakın bir hızla çarpıştırılıyor. İyonlar doğrudan çarpışmak yerine birbirlerinin çok yakınından geçtiğinde, iyonların etrafındaki elektromanyetik alanlar bir enerji patlaması yaratıyor. Bu enerji, bir kurşun çekirdeğinden 3 protonu sökebiliyor — bu da 82 protonlu kurşunun, 79 protonlu altına dönüşmesi anlamına geliyor.
Altın üretildi ama sonsuza kadar değil
Bu altın çekirdekleri kısa ömürlü: ortalama 1 mikrosaniyelik bir ömrün ardından ya başka parçacıklara ayrılıyorlar ya da deney düzeneğine çarpıp yok oluyorlar. ALICE dedektörü bu tür olayları izole edip analiz etti.
Çalışma neden önemli?
CERN’deki araştırmacılar bu olayların sadece bilimsel bir merak değil, aynı zamanda parçacık fiziği deneylerinde daha doğru senaryolar oluşturmak için değerli veriler sağladığını vurguladı.
Altın üretmek mümkün mü?
Evet — ama kesinlikle ekonomik değil. Bu tür dönüşümler için milyarlarca dolarlık altyapı, atomaltı hassasiyet ve yüksek enerji gerekiyor. Ancak temel bilim açısından, insanlık tarihinin en eski hayallerinden biri olan “kurşunu altına çevirme” düşüncesi fiziksel olarak gerçekleşmiş oldu.
