Nikkei Asia

🔹 Çin’in üniversite giriş sınavı Gaokao pazar günü başlıyor ve yetkililer yapay zekâ destekli kopya girişimlerine karşı yeni önlemler uyguluyor. 🔹 Birçok eyalet, sınava giren öğrencileri akıllı gözlük kullanımı konusunda açık şekilde uyardı. 🔹 Akıllı gözlük takan öğrenciler sınav merkezlerine girişte özel kontrollerden geçirilecek ve gözlük çerçevelerinin boyutu ile özellikleri incelenecek. 🔹 Hubei eyaleti sınav salonlarını gerçek zamanlı izlemek için yapay zekâ destekli gözetim sistemi kullanacak. 🔹 Sistem fısıldaşma, etrafa bakma, komşu öğrenciden kopya çekme, sınav başlamadan cevap verme ve süre dolduktan sonra yazmaya devam etme gibi davranışları otomatik olarak tespit edecek. 🔹 Şüpheli davranışlar anında insan gözetmenlere bildirilecek ve ihlal tespit edilen öğrenciler cezalandırılacak. 🔹 Çin’de her yıl 10 milyondan fazla öğrenci seçkin üniversitelere girebilmek için Gaokao sınavına katılıyor. 🔹 Birçok sınav merkezinde öğrenciler girişte yüz tanıma sistemiyle kimlik doğrulaması yapıyor. 🔹 Öğrenciler ayrıca cep telefonu, akıllı saat ve diğer yasaklı cihazları tespit edebilen akıllı güvenlik kapılarından geçiriliyor. 🔹 Sınav salonlarının girişlerinde el tipi metal dedektörlerle ek kontroller yapılıyor. 🔹 Geçmiş yıllarda bazı kopya vakalarında ücretli kişilerin öğrencilerin yerine sınava girdiği tespit edildi. 🔹 Başka yöntemlerde ise öğrenciler sınav sorularının fotoğraflarını çekerek dışarıdaki kişilere gönderiyor ve cevapları geri alıyordu. 🔹 Kopya çekerken yakalanan öğrenciler üç yıla kadar sınava girme hakkını kaybedebiliyor. 🔹 Organize kopya faaliyetlerine karışan kişiler yedi yıla kadar sınavlardan men edilebiliyor. 🔹 Çin Eğitim Bakanlığı, sosyal medyada yayılan yapay zekâ destekli “sınav sorusu tahmini” hizmetlerine karşı da uyarıda bulundu. 🔹 Bakanlık, yapay zekâ modelleri veya sözde uzmanların sınav sorularını doğru şekilde tahmin edebileceği iddialarının gerçekçi olmadığını açıkladı. 🔹 Bu yıl Gaokao’ya 12,9 milyon öğrenci kayıt yaptırdı. Bu sayı geçen yılki 13,35 milyon seviyesinin altında kaldı. 🔹 Çin’de 2026 yılında üniversitelerden mezun olacak öğrenci sayısının 12,7 milyona ulaşması ve geçen yıla göre 480 bin artması bekleniyor. 🔹 Yapay zekâ bir yandan sınav güvenliğinde kullanılırken, diğer yandan yeni mezunların rekabet ettiği giriş seviyesi iş pozisyonları üzerinde baskı oluşturuyor.

🔹 ABD merkezli veri analiz şirketi Palantir’in teknolojileri Japonya’da sağlık, afet yönetimi, sigortacılık, enerji, finans ve kamu hizmetlerinde kullanılıyor. 🔹 Kanagawa eyaleti, COVID-19 salgını sırasında test sonuçları, hastane kapasitesi, aşılama oranları ve insan hareketliliği verilerini birleştiren tahmin sistemi geliştirmek için Palantir teknolojisinden yararlandı. 🔹 2024 Noto Yarımadası depreminden sonra tahliye merkezlerindeki depremzedelerin durumları, Suica ulaşım kartları ve Palantir destekli sistemlerle takip edildi. 🔹 Palantir Technologies Japan, Palantir ile Sompo Holdings’in yüzde 50’şer ortak olduğu bir girişim olarak faaliyet gösteriyor. 🔹 Şirket ayrıca Fujitsu ile iş birliği yaparak kamu kurumları ve özel sektördeki veri entegrasyonu ve verimlilik projelerinde yer alıyor. Vergi Kredisi ve Veri Entegrasyonu 🔹 Başbakan Sanae Takaichi’nin planladığı geri ödemeli vergi kredisi sisteminin uygulanması için gelir ve varlık bilgilerinin farklı veri tabanlarından bir araya getirilmesi gerekebilir. 🔹 Bağımsız politika danışmanları Nisan 2025’te merkezi bir devlet veri merkezi kurulmasını önerdi. 🔹 Palantir’in mevcut sistemleri değiştirmeden farklı veri kaynaklarını birleştirme yeteneği, böyle bir projede kullanılabilecek bir araç olarak görülüyor. Mahremiyet Endişeleri 🔹 ABD’de Palantir’in bir amaç için toplanan verilerin farklı amaçlarla kullanılmasına imkân tanıdığı yönünde eleştiriler bulunuyor. 🔹 ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı verilerinin göçmenlik uygulamalarında kullanılması, “amaç kayması” tartışmalarını gündeme getirdi. 🔹 Almanya’daki bazı polis teşkilatları, Fransa iç istihbarat servisi ve Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Sistemi de Palantir teknolojilerini kullanıyor. 🔹 Japonya’da geri ödemeli vergi kredisi tartışmalarında kişisel verilerin korunmasına ilişkin yeterli güvencelerin bulunmadığı yönünde endişeler dile getiriliyor. Avrupa Modeli 🔹 Avrupa Birliği’nin Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR), veri toplama amacının önceden belirlenmesini ve verilerin yalnızca bu amaç doğrultusunda kullanılmasını şart koşuyor. 🔹 GDPR kapsamında gereksiz verilerin silinmesi, hatalı bilgilerin düzeltilmesi ve kullanıcıların verilerinin nasıl kullanıldığını görebilmesi gerekiyor. 🔹 Yazıda, Japonya’nın kişisel verilerin korunması konusunda Avrupa’daki kadar köklü bir yaklaşım geliştirmediği belirtiliyor. 🔹 Kamu hizmetlerinin özel sektör platformları üzerine inşa edildiği yeni dönemde, demokratik ülkeler bürokratik verimlilik ile bireysel özgürlükler arasındaki dengeyi kurma sorunuyla karşı karşıya bulunuyor.

### Seçim ve jeopolitik rekabet 🔹 Ermenistan’da 7 Haziran’da yapılacak parlamento seçimleri ABD, Rusya, Çin ve diğer bölgesel güçler tarafından yakından izleniyor. 🔹 Seçimler, Güney Kafkasya’daki nüfuz mücadelesinin yanı sıra yeni ticaret koridorlarının geleceği açısından da önem taşıyor. 🔹 Başbakan Nikol Paşinyan’ın AB ile yakınlaşmayı savunan Sivil Sözleşme Partisi anketlerde önde görünüyor. 🔹 Son ankette seçmenlerin yüzde 44’ü kararsız olduğunu veya tercih belirtmediğini söyledi. 🔹 Reuters’a göre Rusya, seçmenleri Moskova’nın desteklediği adaylara yönlendirmek amacıyla Paşinyan karşıtı dezenformasyon kampanyaları yürüttü. ### TRIPP ticaret koridoru 🔹 Ermenistan, Trump Uluslararası Barış ve Refah Koridoru (TRIPP) projesinin önemli bir parçası konumunda bulunuyor. 🔹 Koridor, Azerbaycan’ı Nahçıvan üzerinden Türkiye’nin Kars kentine bağlayarak Avrupa’ya uzanan Orta Koridor’un bir parçasını oluşturuyor. 🔹 Ermenistan üzerinden geçen güzergâh, Gürcistan rotasına göre daha kısa bir bağlantı sağlıyor. 🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 26 Mayıs’ta Erivan’ı ziyaret ederek TRIPP iş birliğini ilerletmeye yönelik görüşmeler yaptı. ### Azerbaycan ile barış süreci 🔹 ABD’nin arabuluculuğunda Ağustos 2025’te Azerbaycan ile Ermenistan arasında bir barış anlaşması imzalandı. 🔹 Paşinyan, 2022’de Dağlık Karabağ’ı resmen Azerbaycan toprağı olarak tanıma sürecini başlattı ve bu pozisyonunu 2023’te açık şekilde dile getirdi. 🔹 Azerbaycan, nihai barış anlaşması öncesinde Ermenistan Anayasası’nda değişiklik yapılmasını talep ediyor. 🔹 Uzmanlar, Paşinyan seçimleri kazansa bile gerekli anayasa değişikliklerini gerçekleştirmesinin zor olacağını değerlendiriyor. 🔹 Barış anlaşmasının imzalanabilmesi için Paşinyan’ın seçimlerden zaferle çıkmasının önemli bir ön koşul olduğu belirtiliyor. ### Rusya ile ilişkiler 🔹 Ermenistan ile Rusya arasındaki ilişkiler, Azerbaycan’ın 2023’te Dağlık Karabağ’ın kontrolünü yeniden ele geçirmesinin ardından belirgin şekilde geriledi. 🔹 Erivan’da Rusya’nın artık güvenilir bir güvenlik garantörü olmadığı yönündeki görüş güç kazandı. 🔹 Kremlin, Ermenistan’ın Avrupa Birliği ile yakınlaşmasının Rusya öncülüğündeki Avrasya Ekonomik Birliği üyeliğiyle çeliştiğini savunuyor. 🔹 Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, seçim öncesinde Paşinyan’ı doğum günü nedeniyle arayarak tebrik etti. ### Ekonomik boyut 🔹 Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden sonra on binlerce Rus vatandaş Ermenistan’a taşındı. 🔹 Rusya ile ticaret hacmi son yıllarda önemli ölçüde arttı. 🔹 Dünya Bankası verilerine göre Ermenistan’ın nominal GSYH’si 2021’de 13,9 milyar dolarken 2024’te yaklaşık 26 milyar dolara yükseldi. 🔹 Uzmanlar, Ermenistan’ın Rusya’dan tamamen kopmak yerine dış ilişkilerini çeşitlendirmeye çalıştığını belirtiyor. ### Bölgesel güçlerin ilgisi 🔹 Hindistan son yıllarda Ermenistan’ın en büyük silah tedarikçilerinden biri haline geldi. 🔹 Çin, Ağustos 2025’te Erivan ile stratejik ortaklık anlaşması imzaladı. 🔹 İran, yeni koridor projelerinin bölgesel ticaretteki rolünü azaltmasından endişe duyuyor. 🔹 Türkiye ise Ermenistan ile ilişkilerin normalleşmesine daha açık bir yaklaşım sergiliyor. ### Uzun vadeli beklentiler 🔹 Uzmanlar, ekonomik entegrasyonun Güney Kafkasya’da uzun vadeli istikrar için en güçlü fırsatlardan biri olduğunu değerlendiriyor. 🔹 Ermenistan’ın ticaret ve ulaşım ağlarına entegrasyonu ülkenin bölgesel önemini artırıyor. 🔹 Seçim sonuçları Ermenistan’ı kısa vadede bir ticaret merkezine dönüştürmeyecek olsa da mevcut diplomatik açılımın devam edip etmeyeceğini belirleyebilir.

### Yeni Proje 🔹 Japonya Deniz-Yer Bilimleri ve Teknolojisi Ajansı (JAMSTEC), deniz tabanındaki nadir toprak elementleri ve diğer stratejik mineralleri aramak için yeni nesil otonom sualtı aracı (AUV) geliştirecek. 🔹 Projenin 2028 mali yılına kadar deneme operasyonlarına hazır hale getirilmesi hedefleniyor. 🔹 Çalışma, Japonya’nın kritik minerallerde daha güvenli ve istikrarlı tedarik oluşturma stratejisinin parçası olarak görülüyor. ### Minamitorishima Odak Noktası 🔹 Japonya’nın en doğudaki toprağı olan Minamitorishima çevresindeki deniz tabanında büyük miktarda nadir toprak elementi bulunduğuna inanılıyor. 🔹 JAMSTEC bu yıl bölgede deneme amaçlı deniz tabanı madenciliği gerçekleştirdi. 🔹 Araştırmalar, deniz tabanı çamurlarında önemli nadir toprak rezervleri olabileceğine işaret ediyor. ### Hibrit Sualtı Aracı 🔹 Yeni araç hem yüksek hızda seyir hem de belirli bir noktada sabit kalma yeteneklerine sahip olacak. 🔹 Mevcut sistemlerde bu iki özellik genellikle ayrı araçlarda bulunuyor. 🔹 Hibrit tasarım sayesinde araştırmaların daha hızlı ve daha verimli yapılması hedefleniyor. 🔹 Araç numune toplamayacak ancak kaynakların yerini çok daha etkin biçimde tespit edebilecek. ### Teknik Özellikler 🔹 Yeni AUV’nin yaklaşık 60 derecelik dalış açısıyla 6.000 metre derinliğe 1,5 saat içinde ulaşabilmesi bekleniyor. 🔹 Geleneksel seyir tipi araçların aynı derinliğe ulaşması genellikle 2 saatten daha uzun sürüyor. 🔹 Bu sayede araştırma sürelerinin ve maliyetlerin azaltılması amaçlanıyor. ### Yerli Teknoloji Vurgusu 🔹 JAMSTEC, proje kapsamında yerli teknolojilerin kullanılmasının kritik önem taşıdığını belirtti. 🔹 Yetkililer, deniz tabanı kaynak araştırmalarının ekonomik güvenlik boyutu taşıdığına dikkat çekti. 🔹 ABD ve Çin sualtı aracı teknolojilerinde Japonya’nın önünde bulunmasına rağmen Tokyo yönetimi yerli kabiliyetlerini geliştirmeyi hedefliyor. ### Bütçe ve Ortaklar 🔹 Proje, Japon hükümetinin stratejik teknoloji geliştirme programı kapsamında yürütülüyor. 🔹 Çalışmaya Ulusal Denizcilik Araştırma Enstitüsü ile Idea Consultants şirketi de katılıyor. 🔹 Programın ilk beş yılı için yaklaşık 8 milyar yen (yaklaşık 50 milyon dolar) bütçe ayrıldı. ### Stratejik Mineraller 🔹 Japonya dünyanın altıncı büyük deniz yetki alanına sahip ülkesi konumunda. 🔹 Bu alanlarda kurşun, bakır, kobalt, nikel ve nadir metaller içeren manganez nodülleri bulunduğu değerlendiriliyor. 🔹 Özellikle yapay zekâ, savunma sanayii, elektrikli araçlar ve yüksek teknoloji üretiminde kullanılan kritik minerallere erişim, Çin’e bağımlılığı azaltma çabalarının önemli bir parçası olarak görülüyor.

### Yeni Rekor Düşük Seviye 🔹 Japonya’nın toplam doğurganlık oranı 2025 yılında 1,14’e gerileyerek kayıtlardaki en düşük seviyeye indi. 🔹 Doğurganlık oranı bir önceki yıla göre 0,01 puan düştü. 🔹 Böylece ülkede doğurganlık oranındaki gerileme üst üste 10. yılına ulaşmış oldu. ### Doğum Sayıları 🔹 2025 yılında Japonya’da doğan bebek sayısı 671.236 olarak kaydedildi. 🔹 Bu rakam bir önceki yıla göre yüzde 2,2 düşüş anlamına geliyor. 🔹 Karşılaştırılabilir kayıtların tutulmaya başlandığı 1899 yılından bu yana en düşük doğum sayısı görüldü. 🔹 Buna rağmen düşüş hızı, pandemi dönemindeki yıllık yüzde 5’in üzerindeki gerilemelere kıyasla yavaşladı. ### Evliliklerde Artış 🔹 Sağlık Bakanlığı, düşüş hızındaki yavaşlamanın nedenlerinden birinin evlilik sayısındaki artış olabileceğini belirtti. 🔹 2025 yılında 489.119 çift evlendi. 🔹 Evlilik sayısı bir önceki yıla göre yüzde 0,8 arttı. 🔹 Böylece evliliklerde üst üste ikinci yıllık artış kaydedildi. ### Bölgesel Farklar 🔹 Japonya’nın 47 eyaleti arasında en yüksek doğurganlık oranı 1,52 ile Okinawa oldu. 🔹 En düşük oran ise 0,96 ile Tokyo’da görüldü. 🔹 Tokyo, doğurganlık oranının 1’in altında kaldığı tek bölge oldu. ### İlk Doğum Yaşı 🔹 İlk kez çocuk sahibi olan kadınların ortalama yaşı 31,0 olarak kaydedildi. 🔹 Bu rakam son üç yıldır değişmedi. 🔹 Veriler, kadınların daha ileri yaşlarda çocuk sahibi olma eğiliminin sürdüğünü gösteriyor. 🔹 Doğum sayısında artış görülen tek grup 30-34 yaş arası kadınlar oldu. ### Nüfus Azalmaya Devam Ediyor 🔹 2025 yılında Japonya’da 1.589.489 kişi hayatını kaybetti. 🔹 Ölüm sayısı son beş yıl içinde ilk kez yıllık bazda düşüş gösterdi. 🔹 Yetkililer bunu Covid-19 ve kalp-damar hastalıklarından kaynaklanan ölümlerdeki azalmaya bağladı. ### Doğal Nüfus Kaybı 🔹 Doğumlar ile ölümler arasındaki fark negatif kalmaya devam etti. 🔹 Japonya’da doğal nüfus azalması 2025 yılında 918.253 kişi olarak gerçekleşti. 🔹 Bu rakam 2018 seviyesinin yaklaşık iki katına ulaştı. 🔹 Ülkede ölümler son iki yıldır doğumlardan yılda 900 binden fazla fazla gerçekleşiyor. ### Beklentilerden Daha Kötü 🔹 Japonya Ulusal Nüfus ve Sosyal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü, 2025 yılı için ana senaryosunda 1,25 doğurganlık oranı öngörmüştü. 🔹 Gerçekleşen 1,14 oranı, kurumun kötümser senaryosundaki 1,10 seviyesine çok daha yakın çıktı. 🔹 Enstitü, yıllık doğum sayısının 670 bin seviyesine ancak 2040 yılında düşeceğini tahmin etmişti. 🔹 Ancak bu eşik beklenenden 15 yıl önce aşılmış oldu.

🔹 Çinli otomobil ve batarya üreticileri, elektrikli araçlar için yeni nesil batarya teknolojilerinde çalışmalarını hızlandırıyor. 🔹 SAIC Motor ve Qingtao Energy, mart ayında "Guangqi" adlı tam katı hâl bataryaya sahip prototip bir elektrikli araç üretti. 🔹 Şirketler, yoğun testlerin ardından bu teknolojiyi 2027 yılında ticari olarak piyasaya sürmeyi planlıyor. Katı Hâl Bataryaların Özellikleri 🔹 Tam katı hâl bataryalar, mevcut lityum iyon bataryalardaki sıvı elektrolit yerine katı malzeme kullanıyor. 🔹 Bu teknoloji, elektrolit sızıntısına bağlı yangın ve aşırı ısınma riskini azaltıyor. 🔹 Yüksek enerji yoğunluğu sayesinde 1.000 kilometrenin üzerinde menzil sunması bekleniyor. Ara Geçiş Teknolojisi 🔹 Çinli üreticiler tam katı hâl bataryalara geçiş öncesinde yarı katı hâl bataryaları yaygınlaştırıyor. 🔹 SAIC bünyesindeki MG markası, sıvı elektrolit oranını yüzde 5'e düşüren yarı katı hâl bataryalı modellerini satışa sundu. 🔹 MG4 serisindeki yarı katı hâl bataryalı model, Çin test standartlarına göre 530 kilometre menzil sunuyor. 🔹 Araç yaklaşık 90 bin yuan başlangıç fiyatıyla satışa çıkıyor. BYD'nin Planları 🔹 BYD, bazı araçlarında tam katı hâl bataryaları 2027 civarında kullanmaya başlamayı hedefliyor. 🔹 Şirket bu teknoloji üzerindeki çalışmalarına 2013 yılında başladı. 🔹 Büyük ölçekli üretim için hedef tarih 2030 olarak belirlendi. Pazar Beklentileri 🔹 Guosen Securities verilerine göre tam katı hâl batarya pazarı 2027'de 5,7 milyar yuan büyüklüğe ulaşabilir. 🔹 Pazarın 2030'da 113,8 milyar yuana çıkması bekleniyor. 🔹 Bir sektör kuruluşu, 2040 yılına kadar küresel batarya talebinin yaklaşık yarısının katı hâl veya yarı katı hâl teknolojilerine kayacağını öngörüyor. Çin'in Avantajı 🔹 Çin, 2025 yılında küresel araç bataryası pazarının yüzde 70'ten fazlasını kontrol etti. 🔹 Ülkede yıllık elektrikli ve şarj edilebilir hibrit araç satışları yaklaşık 16 milyon adede ulaşıyor. 🔹 Bu rakam, yeni araç satışlarının yaklaşık yarısına karşılık geliyor. Japon Üreticiler 🔹 Toyota, tam katı hâl bataryalı elektrikli araçları 2027-2028 döneminde piyasaya sürmeyi planlıyor. 🔹 Nissan 2028 mali yılına kadar ticarileştirme hedefi belirledi. 🔹 Honda da 2020'li yılların ikinci yarısında bu teknolojiyi devreye almayı amaçlıyor. Üretim ve Maliyet Sorunları 🔹 Uzmanlara göre yarı katı hâl bataryalar mevcut üretim hatlarının yaklaşık yüzde 80'ini kullanabiliyor. 🔹 Tam katı hâl bataryalar ise tamamen yeni üretim hatları gerektiriyor. 🔹 İlk aşamalarda maliyetlerin mevcut lityum iyon bataryaların beş katından fazla olabileceği değerlendiriliyor. 🔹 Kalıcı ve büyük ölçekli üretim için yeni üretim süreçleri ve tedarik zincirlerinin oluşturulması gerekiyor.

🔹 Çin hükümeti haziran ayından itibaren yemek teslimatı sektörüne yönelik denetimleri artıracak ve lisanssız faaliyet gösteren ya da sahte adres kullanan işletmelere karşı ani kontroller yapacak. 🔹 Yeni düzenlemeler Devlet Piyasa Düzenleme İdaresi tarafından uygulanacak. 🔹 Amaç, gıda güvenliği ve hijyen konusundaki tüketici endişelerini azaltmak. Yeni Kurallar 🔹 Yemek teslimat platformları, uygulamalardaki işletme isimlerinin fiziksel adreslerle uyumlu olup olmadığını düzenli olarak doğrulamak zorunda olacak. 🔹 İşletme ruhsatlarının geçerliliği de sürekli kontrol edilecek. 🔹 Fiziksel restoranı bulunmayan işletmeler bunu ilanlarında açık şekilde belirtmek zorunda kalacak. 🔹 Başka işletmelerin ruhsatlarını kullanan veya ruhsatsız faaliyet gösteren işletmelere yönelik denetimler artırılacak. Hayalet Mutfak Soruşturması 🔹 Düzenlemeler, geçen yıl Pekin'de bir tüketicinin satın aldığı pastada kullanılan taze çiçeklerle ilgili gıda güvenliği şikâyeti sonrasında başlatılan soruşturmanın ardından hazırlandı. 🔹 Soruşturmada yaklaşık 380 şubesi olduğunu iddia eden pasta satıcısının gerçekte hiçbir fiziksel mağazasının bulunmadığı ortaya çıktı. 🔹 İşletmenin kullandığı ruhsatların da sahte olduğu belirlendi. 🔹 Ardından soruşturma ülke geneline yayıldı. 🔹 İncelemelerde sipariş alan çok sayıda "hayalet restoranın" siparişleri üçüncü taraf üreticilere devrettiği tespit edildi. 🔹 Siparişlerin en düşük fiyatı veren taşeronlar tarafından hazırlandığı belirlendi. Soruşturmanın Sonuçları 🔹 Xinhua'ya göre ülke genelinde 67 binden fazla hayalet restoran tespit edildi. 🔹 Yaklaşık 3,6 milyon yasa dışı pasta siparişi ortaya çıkarıldı. Platformlara Cezalar 🔹 Nisan ayında Pinduoduo, Meituan ve JD.com'un da aralarında bulunduğu yedi çevrim içi teslimat ve e-ticaret şirketine toplam 3,6 milyar yuan para cezası verildi. 🔹 Şirketlerin platformlarındaki gıda işletmelerinin ruhsatlarını yeterince doğrulamadıkları tespit edildi. 🔹 Xinhua, bunun 2015'te yürürlüğe giren güncellenmiş gıda güvenliği yasasından bu yana sektörde verilen en büyük cezalardan biri olduğunu bildirdi. Şirketlerin Önlemleri 🔹 Meituan, cezanın ardından düzeltici tedbirler uygulayacağını açıkladı. 🔹 Şirket, kamu kurumlarıyla birlikte çalışan yeni bir ruhsat doğrulama sistemi kurdu. 🔹 Yapay zekâ destekli mutfak denetim sistemi devreye alındı. 🔹 Sistem sahte restoran fotoğraflarını tespit edebiliyor. Teslimat Kuryelerinin Rolü 🔹 Yetkililer ve platform şirketleri, hayalet restoranları tespit etmek için teslimat kuryelerinden de bilgi toplamaya başladı. 🔹 Sorun bildiren kuryelere ödül verilebiliyor. 🔹 Bu yöntem, çok sayıdaki işletmenin devlet tarafından doğrudan denetlenmesindeki zorlukları azaltmayı amaçlıyor.

🔹 SoftBank'ın piyasa değeri 46 trilyon yene ulaşarak Japonya'nın en değerli şirketi konumuna yükseldi. 🔹 Toyota'nın piyasa değeri yaklaşık 45 trilyon yen seviyesinde bulunuyor. 🔹 SoftBank, Mart 2000'den bu yana ilk kez Toyota'yı geride bıraktı. 🔹 SoftBank hisseleri pazartesi günü yüzde 10'dan fazla yükselerek yeni zirve seviyesine ulaştı. OpenAI Etkisi 🔹 SoftBank'ın yükselişinde ChatGPT geliştiricisi OpenAI'ye yaptığı büyük yatırımlar önemli rol oynadı. 🔹 Şirket nisan ayında OpenAI'ye 10 milyar dolar yatırım yaptı. 🔹 Bu yıl içinde ilave 20 milyar dolar yatırım yapmayı taahhüt etti. 🔹 Böylece OpenAI'ye toplam yatırımının yaklaşık 65 milyar dolara ulaşması bekleniyor. 🔹 OpenAI'nin ABD'de halka arz hazırlığında olduğu ve değerlemesinin 1 trilyon doların üzerine çıkabileceği belirtiliyor. Finansal Sonuçlar 🔹 SoftBank 2026'nın ilk üç ayında 1,82 trilyon yen net kâr açıkladı. 🔹 Net kâr geçen yılın aynı dönemine göre 3,5 kat arttı. 🔹 Şirket ayrıca Fransa'da veri merkezleri kurmak için 14 trilyon yene kadar yatırım yapmayı planlıyor. Arm ve Yapay Zekâ 🔹 SoftBank'ın yaklaşık yüzde 90'ına sahip olduğu Arm Holdings'in hisseleri nisan başından bu yana iki kattan fazla yükseldi. 🔹 Arm hisselerindeki yükseliş de SoftBank'ın piyasa değerine önemli katkı sağladı. Japonya'da Teknoloji Yükselişi 🔹 Yapay zekâ bağlantılı şirketler Tokyo Borsası'nın en değerli şirketleri arasına hızla yükseliyor. 🔹 Bellek çipi üreticisi Kioxia'nın hisseleri son bir yılda yüzde 3.400'den fazla yükseldi. 🔹 Kioxia'nın piyasa değeri 35 trilyon yenin üzerine çıkarak Mitsubishi UFJ Financial Group'u geride bıraktı. 🔹 Tokyo Electron da Japonya'nın en değerli şirketleri arasına girdi. Asya'da Yapay Zekâ Rallisi 🔹 Güney Koreli SK Hynix'in piyasa değeri 1 trilyon dolar seviyesini aştı. 🔹 Tayvanlı TSMC'nin piyasa değeri yaklaşık 2 trilyon dolara ulaştı. 🔹 Güney Kore KOSPI endeksi bu yıl yaklaşık yüzde 100 yükseldi. 🔹 Tayvan Taiex endeksi yüzde 50'nin üzerinde değer kazandı. 🔹 Japonya'nın Nikkei endeksi ise yaklaşık yüzde 30 yükseldi. Yapısal Değişim 🔹 Japon hisse piyasasında otomotiv, bankacılık, çelik ve kamu hizmetleri gibi geleneksel sektörlerin ağırlığı azalıyor. 🔹 Yapay zekâ ve yarı iletken şirketleri piyasa değerlerinde giderek daha büyük pay alıyor. 🔹 Morgan Stanley ekonomisti Chetan Ahya, Asya'nın yalnızca yapay zekâ değil daha geniş kapsamlı bir sanayi süper döngüsü yaşadığını söyledi. Riskler 🔹 Bazı analistler yapay zekâ kaynaklı yükselişin bir balona dönüşebileceği konusunda uyarıda bulunuyor. 🔹 Nomura Araştırma Enstitüsü'nden Takahide Kiuchi, yapay zekânın ekonomik faydalarının beklentileri karşılamayacağı görüşünün yayılması halinde mevcut rallinin ivme kaybedebileceğini söyledi.