← Ana sayfaya dön

Trump, hükümete güçlü yapay zekâ modellerini erken inceleme imkânı veren kararnameyi imzaladı

The Washington Post
03.06.2026
Yeni Düzenleme

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, hükümete gelişmiş yapay zekâ modellerini piyasaya sürülmeden önce inceleme fırsatı tanıyan bir başkanlık kararnamesi imzaladı.

🔹 Düzenleme, ekonomik ve güvenlik risklerinin önceden değerlendirilmesini amaçlıyor.

🔹 Yapay zekâ şirketlerinin programa katılımı gönüllülük esasına dayanacak.

🔹 İlk taslakta yer alan 90 günlük inceleme süresi son düzenlemede 30 güne indirildi.

Yönetim İçindeki Tartışmalar

🔹 Trump yönetimi içinde gelişmiş yapay zekâ sistemlerine nasıl yaklaşılması gerektiği konusunda görüş ayrılıkları yaşandı.

🔹 Kararname, teknoloji sektörünün son dakika girişimleri sonrasında revize edildi.

🔹 Hazine Bakanı Scott Bessent, Beyaz Saray Siber Direktörü Sean Cairncross ve Savunma Bakanı Pete Hegseth düzenleme sürecinde yer aldı.

Yapay Zekâ Güvenliği

🔹 Süreç, Anthropic şirketinin nisan ayında yazılımlardaki güvenlik açıklarını tespit etme konusunda güçlü yeteneklere sahip Mythos adlı yeni modelini duyurmasının ardından hız kazandı.

🔹 Yetkililer, gelecekteki yapay zekâ gelişmelerinin oluşturabileceği güvenlik risklerine karşı hazırlık yapmayı hedefliyor.

🔹 Beyaz Saray Sözcüsü Liz Huston, düzenlemenin yenilikçilik ile güvenlik arasında denge kurmayı amaçladığını söyledi.

🔹 David Sacks, 30 günlük inceleme süresinin yeni modellerin piyasaya sürülmesini önemli ölçüde geciktirmeyeceğini söyledi.

Uygulama

🔹 Kararname, federal kurumlara ağ güvenliğini güçlendirme ve özel sektörle iş birliği içinde güvenlik araçlarına erişimi kolaylaştırma talimatı veriyor.

🔹 Hazine Bakanlığı, yapay zekâ şirketleri ile kritik altyapı işletmecileri arasında yazılım açıklarını tespit edip gidermeye yönelik bir koordinasyon merkezi oluşturacak.

🔹 Savunma, İç Güvenlik, Ticaret ve Hazine bakanlıkları ile Beyaz Saray, hangi yapay zekâ modellerinin güvenlik riski oluşturabileceğini belirlemek için gizli kriterler hazırlayacak.

🔹 Ek incelemeye tabi tutulacak modeller konusunda son kararı ABD Ulusal Güvenlik Ajansı verecek.

🔹 Kurumlara sistemin ayrıntılarını oluşturmak için 60 gün süre tanındı.

Sektör Tepkileri

🔹 Anthropic, kararnameyi ABD’nin yapay zekâ alanındaki liderliğini güçlendiren önemli bir adım olarak nitelendirdi.

🔹 Eski Trump yönetimi yapay zekâ danışmanlarından Dean Ball, değerlendirme kriterlerinin gizli tutulmasının hata olabileceğini savundu.

🔹 David Sacks, kararnameyle yapay zekâ için bir lisanslama sistemi kurulmasının yasaklandığını ve böyle bir sisteme izin verilmeyeceğini söyledi.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

İnsanlar neden çocuk sahibi olmayı bıraktı?

The Washington Post
03.06.2026
Küresel Doğurganlık Düşüşü

🔹 Tayland’da kadın başına ortalama çocuk sayısı 0,8’e geriledi ve ülke dünyanın en düşük doğurganlık oranlarından birine ulaştı.

🔹 Dünya ülkelerinin üçte ikisinden fazlasında doğurganlık oranı nüfusun kendini yenilemesi için gereken 2,1 seviyesinin altına düştü.

🔹 Meksika ve İran gibi ülkelerde doğurganlık oranları ABD’nin altına geriledi.

🔹 Güney Kore, Japonya ve Çin’de nüfus küçülmesi şimdiden başladı.

🔹 Doğurganlık oranı kritik eşiklerin altına düştüğünde ülkelerin yeniden yükselişe geçmesi nadir görülüyor.

Nedenler

🔹 Doğurganlık düşüşünün temel nedenlerinden biri daha az kadının anne olması.

🔹 Uygun fiyatlı konut eksikliği, gelecek kaygısı ve akıllı telefonların yaygınlaşması çocuk sahibi olma eğilimini azaltan faktörler arasında yer alıyor.

🔹 Eş bulma ve evlenme süreçlerinin zorlaşması doğurganlık oranlarını aşağı çekiyor.

🔹 Doğurganlık krizinin aynı zamanda bir evlilik ve flörtleşme krizi olduğu savunuluyor.

Akıllı Telefonlar ve Yalnızlaşma

🔹 Dijital teknolojiler insanların yalnız zaman geçirmesini geçmişe göre daha kolay ve daha cazip hale getirdi.

🔹 İnsanlar daha az sosyalleşiyor, daha az bir araya geliyor ve toplumsal faaliyetlere daha az katılıyor.

🔹 Yalnızlık depresyon ve kaygı düzeylerini artırabiliyor.

🔹 Depresyon ve kaygı bozuklukları daha düşük doğurganlık oranlarıyla ilişkilendiriliyor.

Din ve Aile

🔹 Dini topluluklar gençlerin eş bulmasına ve aile kurmasına yardımcı olan sosyal ağlar oluşturabiliyor.

🔹 Dindar Amerikalıların doğurganlık oranları, dindar olmayanlara göre daha yüksek seyrediyor.

🔹 Dini topluluklar ebeveynlere sosyal destek sağlıyor ve çocuk yetiştirmenin anlamına ilişkin ortak bir çerçeve sunuyor.

Gelecek

🔹 Bazı hükümetlerin çocuk sahibi olmayı teşvik etmek için daha yüksek mali destekler sunması gerekebilir.

🔹 Küresel nüfusun en erken 2050’li yıllarda küçülmeye başlaması bekleniyor.

🔹 Göç sayesinde nüfusunu yenileyebilen ülkeler bu süreçten daha sınırlı etkilenebilir.

🔹 Yazının yazarı Shadi Hamid, doğurganlık oranlarındaki düşüşün geleceğin en önemli küresel meselelerinden biri haline gelebileceğini savundu.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Putin’in Ukrayna’daki kasıtlı acımasızlığının bir geçmişi var

The Washington Post
03.06.2026

🔹 Tarihçi Antony Beevor, Vladimir Putin’in Ukrayna savaşındaki sert yöntemlerinin Rusya’nın tarihsel savaş anlayışıyla bağlantılı olduğunu savundu.

Tarihsel Arka Plan

🔹 Beevor, Rusya’da ezici şiddetin savaşın doğal ve gerekli bir unsuru olarak görülmesine uzanan köklü bir tarihsel anlayış bulunduğunu savundu.

🔹 Batı Avrupa’da Aydınlanma döneminden sonra savaşın yıkıcılığını sınırlandıran kurallar gelişirken Rus İmparatorluğu Kafkasya, Orta Asya, Sibirya ve Uzak Doğu’daki genişlemesini sürdürdü.

🔹 Maksim Gorki, 1917 Devrimi sırasında Rusya’da “Asyatik vahşet” olarak tanımladığı bir şiddet dalgasının ortaya çıkacağını öngördü.

Sovyet Dönemi

🔹 Bolşevik gizli polisi Çeka, devrimci şiddeti yücelten bir yaklaşım benimsedi.

🔹 İkinci Dünya Savaşı sırasında acımasızlık Sovyet sisteminde önemli bir erdem olarak öne çıktı.

🔹 Sovyet birlikleri tarafından 1945 yılında Macaristan ve Almanya’da gerçekleştirilen toplu tecavüzler savaşın en ağır insan hakları ihlalleri arasında yer aldı.

🔹 Stalin yönetimi savaş sonrasında uzuvlarını kaybetmiş çok sayıda gaziyi büyük şehirlerden uzak bölgelere gönderdi.

Rus Ordusu

🔹 Beevor, Rus askerlerinin kendi komutanları tarafından da ağır baskı ve kötü muameleye maruz kaldığını savundu.

🔹 Rusya’da geçmiş dönemlerde zorunlu askerler arasında yaygın intihar vakaları görüldü.

🔹 Ukrayna savaşında binlerce askerin tehdit, baskı veya zorlamayla cephe hizmetine gönderildiği öne sürülüyor.

🔹 Rus ordusunun personel ihtiyacı nedeniyle bazı engelli veya ağır sağlık sorunları bulunan askerleri yeniden cepheye gönderdiği belirtiliyor.

Yabancı Savaşçılar

🔹 Rusya’nın asker açığını kapatmak için çok sayıda yabancı savaşçı topladığı öne sürülüyor.

🔹 Son tahminlere göre Rus ordusunda 130’dan fazla ülkeden yaklaşık 27 bin yabancı bulunuyor.

🔹 Bu savaşçılar arasında Küba, Afrika, Orta Doğu, Orta Asya, Güney Asya ve Hindistan’dan gelen kişiler yer alıyor.

🔹 Bazı yabancıların farklı iş vaatleriyle Rusya’ya getirildiği ve daha sonra savaşa zorlandığı öne sürülüyor.

Putin ve Ukrayna

🔹 Putin, savaşın gerektiği sürece devam edeceğini söyledi.

🔹 Beevor, Putin’in Ukrayna’yı yeniden Rusya’nın parçası olarak gördüğünü ve bu yaklaşımın ülkenin demografik sorunlarıyla da bağlantılı olduğunu savundu.

🔹 Putin’e yakın isimler arasında yer alan Vladimir Medinski ve Aleksandr Dugin, Rusya’nın Avrasya coğrafyasında daha geniş bir rol üstlenmesi gerektiğini savunuyor.

🔹 Beevor, Rusya’nın dış eleştirilere karşı tutumunun tarihsel kuşatılmışlık algısı ve geçmişten gelen güvenlik kaygılarıyla şekillendiğini savundu.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Bu kelimeler sizi daha zeki mi gösteriyor? Önyargı yayılıyor

The Washington Post
03.06.2026

🔹 Dilbilimci Adam Aleksic, yapay zekâ sohbet botlarının Latince ve Fransızca kökenli kelimeleri Germen kökenli eşdeğerlerine göre daha fazla tercih ettiğini yazdı.

Dil ve Yapay Zekâ

🔹 İngilizcede “exhibit”, “triumph” ve “consume” gibi Latince kökenli kelimeler uzun süredir daha eğitimli ve prestijli bir dil kullanımıyla ilişkilendiriliyor.

🔹 “Show”, “win” ve “eat” gibi Germen kökenli kelimeler ise daha gündelik ve sıradan bir dil algısı yaratıyor.

🔹 Florida State University araştırmacılarının çalışması, altı farklı yapay zekâ modelinin Latince ve Fransızca kökenli kelimelere sistematik biçimde daha fazla yöneldiğini ortaya koydu.

🔹 Araştırma, bu eğilimin normal İngilizce kullanımında görülen düzeyden daha güçlü olduğunu gösterdi.

Tercih Eğitimi

🔹 Önyargının, modellerin insan beklentilerine uyum sağlaması için kullanılan tercih eğitimi aşamasında ortaya çıktığı düşünülüyor.

🔹 İnsan değerlendiriciler, daha özgüvenli ve daha otoriter görünen ifadeleri bilinçsiz şekilde tercih edebiliyor.

🔹 Bu durum, yapay zekâ sistemlerinin “meticulous” ve “commendable” gibi belirli kelimeleri aşırı kullanmasının nedenlerinden biri olabilir.

Güven ve Algı

🔹 Yapay zekâ şirketlerinin doğruluk ve güvenilir bilgiden ziyade insanların güven duymasını sağlayan dil sinyallerini optimize ediyor olabileceği öne sürülüyor.

🔹 Daha akademik ve etkileyici görünen dil kullanımı, yapay zekâ modellerindeki hataları ve önyargıları gizleyebilir.

🔹 Yapay zekâ sistemleri, gerçekte derin bir içerik sunmasa bile analitik ve otoriter görünen ifadelerle güçlü bir uzmanlık izlenimi oluşturabiliyor.

🔹 Yapay zekâ modellerindeki dil tercihleri, tercih eğitimi sürecinde hangi insan önyargılarının sisteme aktarıldığı sorusunu gündeme getiriyor.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Fidan, Trump’ın Ankara’daki NATO Zirvesi’ne katılmasının beklendiğini söyledi

Bloomberg
03.06.2026
NATO Zirvesi

🔹 Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD Başkanı Donald Trump’ın gelecek ay Ankara’da düzenlenecek NATO zirvesine katılmasının beklendiğini söyledi.

🔹 Fidan, Trump ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın son bir ay içinde birkaç kez telefonda görüştüğünü ve Trump’ın her görüşmede zirveye katılacağını ifade ettiğini söyledi.

🔹 Türkiye, NATO liderlerini 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara’da ağırlayacak.

🔹 Zirvede NATO üyelerinin savunma harcamalarını artırma konusunda kaydettikleri ilerleme değerlendirilecek.

ABD ve NATO

🔹 Trump yönetimi uzun süredir NATO müttefiklerinden ortak savunma yükünün daha büyük bölümünü üstlenmelerini talep ediyor.

🔹 Fidan, siyasi tartışmalara rağmen ABD’nin NATO’ya bağlılığını sürdürdüğünü ve ittifaktan ayrılmaya yönelik bir hazırlık işareti bulunmadığını söyledi.

🔹 Avrupa ülkeleri son dönemde NATO içinde savunma bütçelerini artırmaya yönelik adımlar attı.

İran ve Hürmüz Boğazı

🔹 Trump yönetimi yaklaşık iki aydır yürürlükte olan kırılgan ateşkesi uzatmak, Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmak ve İran ile kalıcı bir anlaşmaya ulaşmak için görüşmeler yürütüyor.

🔹 Fidan, Türkiye’nin Tahran ile Washington arasındaki müzakerelere destek verdiğini söyledi.

🔹 Fidan, ABD ve İran’ın ateşkesi sürdürme konusunda samimi çaba gösterdiğini ifade etti.

İsrail ve Bölgesel Gerilim

🔹 Fidan, İsrail’in Lübnan’daki operasyonlarını genişletmesinin müzakereleri tehlikeye atabilecek önemli bir risk oluşturduğunu söyledi.

🔹 İran, İsrail’in Lübnan’daki faaliyetleri nedeniyle ABD ile yürütülen görüşmeleri durdurduğunu açıkladı.

🔹 İran, Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz’in güney girişindeki Bab el-Mendeb Boğazı’ndaki deniz trafiğini daha da kısıtlayabileceği uyarısında bulundu.

🔹 Trump, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile telefon görüşmesi yaptı ve Hizbullah temsilcileriyle temas kurdu.

🔹 Trump, İsrail ile Hizbullah’ın karşılıklı ateşi durdurma konusunda mutabakata vardığını söyledi.

🔹 Fidan, ABD ve İran’ın ateşkes ve Hürmüz Boğazı’nın açılması konusunda istekli göründüğünü, ancak İsrail’in niyetlerinden emin olmadığını söyledi.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Türkiye fırsatı değerlendiriyor, İsrail’in öğreneceği çok şey var

Haaretz
03.06.2026

🔹 Haifa Üniversitesi’nden Prof. Stefan Ihrig, İran savaşı sonrasında ortaya çıkan bölgesel dönüşüm sürecinde Türkiye’nin aktif diplomasi yürüttüğünü savundu.

Bölgesel Diplomasi

🔹 İran savaşı sonrasında Körfez ülkeleri başta olmak üzere bölgede yeni bir güvenlik mimarisi arayışı hız kazandı.

🔹 Recep Tayyip Erdoğan ve Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, çatışma süresince ve sonrasında çok sayıda ülke lideriyle görüşmeler gerçekleştirdi.

🔹 Ankara, Washington, Pekin, Moskova ve Tahran dahil farklı merkezlerle doğrudan iletişim kanallarını koruyor.

🔹 Nisan ayında düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu’na 150’den fazla ülkeden temsilci katıldı.

🔹 Türkiye, bölgedeki ortaklarına hazır, erişilebilir ve iş birliğine açık bir aktör olduğu mesajını veriyor.

Savunma Sanayii

🔹 Türkiye son yirmi yılda gelişmiş bir savunma sanayii oluşturdu ve sektör hızlı büyüme gösterdi.

🔹 İstanbul’da nisan ayında düzenlenen SAHA savunma fuarında yaklaşık 8 milyar dolarlık sözleşme imzalandı.

🔹 Birleşik Arap Emirlikleri şirketleri fuar sırasında uluslararası savunma şirketleriyle 400’den fazla görüşme yaptı.

Türkiye’nin Konumu

🔹 Türkiye’nin yeni Orta Doğu düzeninde merkezi bir konuma yerleşebileceği öngörülüyor.

🔹 Türkiye, NATO üyeliğini sürdürürken Katar ve Suriye gibi bölgesel aktörlerle de yakın ilişkiler yürütüyor.

🔹 Türkiye’nin Hamas’a verdiği destek ve İran’la yakın ilişkileri İsrail açısından bazı güvenlik kaygıları yaratıyor.

İsrail Boyutu

🔹 Stefan Ihrig, Erdoğan’ın son on yılda Türkiye’nin bozulan ilişkilerini yeniden kurmaya ve yumuşak gücünü güçlendirmeye odaklandığını savundu.

🔹 Ihrig, İsrail’in bölgesel konumunu güçlendirebilecek bir fırsatın ortaya çıktığını ancak bu fırsatın değerlendirilmediğini öne sürdü.

🔹 Ihrig, İsrail’in artan yalnızlığının bir politika tercihi olduğunu ve bölgesel diplomasi alanında Ankara’dan ders çıkarabileceğini savundu.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Türkiye muhalefeti Erdoğan'ın siyasi üstünlüğünü kırmakta neden zorlanıyor?

Bloomberg
02.06.2026

🔹 Bloomberg, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın uzun süredir rakiplerini bölerek etkisizleştirme stratejisi izlediğini ve bu yaklaşımın son dönemde etkili sonuçlar verdiğini yazdı.

🔹 Ana muhalefet partisi CHP'ye yönelik yargı süreçleri, Erdoğan'ın en güçlü rakipleri olarak görülen isimlerin siyaset alanındaki etkisini azalttı.

🔹 İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu bir yıldan uzun süredir tutuklu bulunuyor.

🔹 21 Mayıs'ta alınan mahkeme kararıyla CHP Genel Başkanı Özgür Özel görevden çıkarıldı ve yerine Kemal Kılıçdaroğlu getirildi.

CHP İçindeki Kriz

🔹 Bloomberg, CHP'nin son yıllarda parti içi güç mücadeleleri nedeniyle sık sık iç gerilim yaşadığını belirtti.

🔹 Özgür Özel'in 2023'te genel başkan seçilmesine yönelik itirazlar, Kemal Kılıçdaroğlu'na yakın isimler tarafından açıldı.

🔹 Kılıçdaroğlu'nun yeniden genel başkan olması parti içinde yeni bir krize yol açtı.

🔹 Ekrem İmamoğlu, Özel'in görevden alınmasını "Erdoğan'ın muhalefete karşı darbesi" olarak nitelendirdi.

🔹 Özel, CHP kurultayının yeniden toplanarak genel başkanlık seçiminin yenilenmesini istedi.

🔹 Kılıçdaroğlu ise kurultayın "uygun zamanda" yapılacağını söyledi.

Erdoğan'ın Konumu

🔹 Bloomberg'e göre Erdoğan, yargı ve devlet bürokrasisi üzerindeki etkisini yıllar içinde artırdı.

🔹 2023 cumhurbaşkanlığı seçiminin ardından siyasi rekabet daha da sertleşti.

🔹 CHP'nin 2024 yerel seçimlerinde elde ettiği başarılar, Ekrem İmamoğlu ve Mansur Yavaş'ı güçlü cumhurbaşkanı adayları haline getirdi.

🔹 Sonrasında İmamoğlu, Yavaş ve diğer CHP'li isimlere yönelik çok sayıda soruşturma başlatıldı.

İmamoğlu'nun Durumu

🔹 İmamoğlu hakkında rüşvet, kara para aklama, casusluk ve terörizme destek suçlamalarıyla dava süreçleri devam ediyor.

🔹 İmamoğlu suçlamaların siyasi amaçlı olduğunu ve herhangi bir suç işlemediğini savunuyor.

🔹 Mahkeme kararıyla üniversite diplomasının iptal edilmesi nedeniyle cumhurbaşkanlığı adaylığı önünde ayrıca hukuki engel bulunuyor.

Ekonomi ve Siyaset

🔹 Bloomberg, İran savaşı sonrasında yükselen enerji fiyatlarının Türkiye ekonomisi üzerindeki baskıyı artırdığını belirtti.

🔹 Artan yaşam maliyetleri hükümet açısından önemli bir siyasi sorun olarak gösterildi.

🔹 Özgür Özel bu yıl 100'den fazla miting düzenleyerek ekonomi ve hayat pahalılığı konularını öne çıkardı.

Erken Seçim İhtimali

🔹 Erdoğan'ın mevcut görev süresinin anayasa gereği son dönemi olduğu belirtildi.

🔹 Bloomberg'e göre Erdoğan'ın yeniden aday olabilmesi için erken seçim kararı alınması veya anayasa değişikliği yapılması gerekiyor.

🔹 Erken seçim kararı için 600 sandalyeli parlamentoda en az 360 milletvekilinin desteği gerekiyor.

🔹 Bloomberg, CHP içindeki bölünmenin Erdoğan'ın erken seçim için gerekli siyasi desteği bulmasını kolaylaştırabileceğini yazdı.

Dış Destek ve Uluslararası İlişkiler

🔹 Bloomberg, Batılı ülkelerin Türkiye'deki demokratik gerileme eleştirilerini son dönemde daha sınırlı dile getirdiğini belirtti.

🔹 Donald Trump, Erdoğan ile yaptığı telefon görüşmesini verimli olarak nitelendirdi.

🔹 Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de Erdoğan ile yaptığı görüşmeyi olumlu olarak değerlendirdi.

🔹 Bloomberg, Avrupa ülkelerinin NATO içindeki rolü nedeniyle Türkiye ile ilişkilerini korumaya önem verdiğini yazdı.

Siyasi Riskler

🔹 Bloomberg, Erdoğan'ın yeniden aday olması halinde ikinci tura kalan bir seçimde muhalefetin ortak aday etrafında birleşebilme ihtimalinin sürdüğünü belirtti.

🔹 Haberde, zayıflamış bir CHP adayının bile ikinci turda "Erdoğan karşıtı oyların" önemli bölümünü toplayabileceği ifade edildi.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

ABD'de yeni finansal çoğunluk: Ne krizdeler ne de rahat durumdalar

The Wall Street Journal
02.06.2026

🔹 Yeni bir araştırmaya göre ABD'li yetişkinlerin yüzde 51'i kendilerini mali açıdan ne güvende ne de ciddi sıkıntıda hissediyor.

🔹 Edward Jones ve Gallup tarafından yapılan ankette bu grup "finansal olarak kararsız" olarak tanımlandı.

🔹 Araştırma, mart sonu ve nisan başında yaklaşık 5 bin kişiyle gerçekleştirildi.

Araştırma Sonuçları

🔹 Katılımcıların yalnızca yüzde 16'sı mali durumları konusunda kendilerini güvende ve tatmin olmuş hissetti.

🔹 Yüzde 32'lik kesim ise finansal stres altında olduğunu belirtti.

🔹 Yüksek gelirli hanelerde de benzer eğilim görüldü.

🔹 Yıllık geliri 135 bin doların üzerinde olan hanelerin yaklaşık yüzde 70'i mali açıdan tatmin olmuş hissetmediğini söyledi.

Ekonomik Baskılar

🔹 ABD ekonomisi büyümeyi ve istihdam yaratmayı sürdürmesine rağmen birçok hane artan mali baskılarla karşı karşıya bulunuyor.

🔹 Kredi kartı borçları yükselirken borçların geri ödenmesi de zorlaşıyor.

🔹 ABD'nin kişisel tasarruf oranı nisanda yüzde 2,6'ya gerileyerek Haziran 2022'den bu yana en düşük seviyeye indi.

🔹 İran savaşı sonrasında yükselen akaryakıt fiyatları tüketici algısını olumsuz etkiledi.

🔹 Gıda fiyatlarındaki artış ve şirketlerdeki işten çıkarmalar da ekonomik güvensizlik hissini artırdı.

Uzman Görüşleri

🔹 Edward Jones Yönetici Ortağı Penny Pennington, insanların yalnızca bugünkü faturaları değil çocuklarının ve torunlarının gelecekteki yaşam maliyetlerini de düşündüğünü söyledi.

🔹 Navy Federal Credit Union Başekonomisti Heather Long, birçok kişinin artık her doların nereye harcandığını dikkatle takip etmek zorunda kaldığını belirtti.

🔹 Long, insanların birkaç yıl önce yaptıkları tüm harcamaları artık sürdüremediğini ifade etti.

Bir Ailenin Hikâyesi

🔹 Wisconsin eyaletinde yaşayan 34 yaşındaki Nicholas Wallace, kendisini mali kriz içinde görmediğini ancak refah içinde de hissetmediğini söyledi.

🔹 Wallace ve eşi yılda toplam 90 bin dolar kazanıyor ve kendilerini orta sınıf olarak tanımlıyor.

🔹 Artan gıda ve yakıt maliyetleri nedeniyle bütçeleri üzerinde baskı oluştuğunu belirtti.

🔹 Wallace, olası bir acil durumun mali etkileri konusunda endişe duyduklarını söyledi.

Tasarruf Önlemleri

🔹 Wallace ailesi yükselen maliyetler nedeniyle alışveriş alışkanlıklarını değiştirdi.

🔹 Daha önce yerel çiftliklerden toplu et siparişi veren aile, fiyatların yaklaşık 400 dolar artması nedeniyle bu uygulamayı bıraktı.

🔹 Aile artık marketlerdeki indirimleri takip ediyor.

🔹 Dışarıda yemek yeme sıklığı haftada birden ayda bire düşürüldü.

🔹 Wallace, aracının deposunu doldurma maliyetinin yaklaşık 20 dolardan 32 dolara yükseldiğini söyledi.

Ek Gelir Arayışı

🔹 Wallace kasım ayında bir veteriner kliniğinde yarı zamanlı telefon operatörü olarak ikinci işe başladı.

🔹 Bu iş aile bütçesine aylık yaklaşık 460 dolar ek gelir sağlıyor.

🔹 Wallace, artan yaşam maliyetleri karşısında bu ek gelirin önemli hale geldiğini belirtti.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

ABD'de beyaz yakalı çalışanların dörtte biri kariyerinde ilerleyemiyor

The Wall Street Journal
02.06.2026

🔹 Yeni bir araştırmaya göre ABD'deki profesyonel çalışanların yaklaşık dörtte biri, en yüksek kazanç dönemlerine ulaşmadan önce kariyerlerinde en az beş yıl boyunca maaş veya pozisyon açısından anlamlı bir ilerleme sağlayamıyor.

🔹 Araştırma, 2000 yılından bu yana çeşitli sektörlerde çalışan 1,3 milyon orta kariyer profesyonelinin verilerini inceledi.

🔹 Bulgular, yüksek istihdam dönemlerinde bile birçok çalışanın görünmez bir kariyer engeliyle karşılaştığını gösterdi.

Araştırma Bulguları

🔹 Burning Glass Institute Başkanı Matt Sigelman, çalışanların dörtte birini etkileyen bu durumun küçük bir kesime özgü olmadığını söyledi.

🔹 Araştırma, orta kariyer durgunluğunun çoğu zaman kariyerin ilk yıllarındaki yavaş ilerlemeden kaynaklandığını ortaya koydu.

🔹 Kariyerinde sonradan durgunluk yaşayan çalışanların ilk 10 yıldaki ücret artışı ortalama yüzde 30 oldu.

🔹 Kariyerinde yükselmeye devam edenlerde ise aynı dönemde ücret artışı ortalama yüzde 71 olarak ölçüldü.

İş Piyasasındaki Değişim

🔹 Araştırmacılar, pandemi dönemindeki yoğun işe alımlara rağmen orta kariyer durgunluğunun devam ettiğini belirledi.

🔹 Son dönemde işe alımlar yavaşladı ve Amazon, Meta ile UPS gibi şirketler binlerce yönetici ve çalışanı işten çıkardı.

🔹 Bu gelişmeler, daha iyi ücretli pozisyonlara geçiş ve terfi fırsatlarını azalttı.

Kariyeri Canlandırma Yolları

🔹 Araştırma, mevcut becerileri kullanarak yakın alanlara geçiş yapan çalışanların kariyer durgunluğu riskini önemli ölçüde azaltabildiğini gösterdi.

🔹 Örneğin ofis yöneticilerinin operasyon yönetimi pozisyonlarına geçiş yapması daha güçlü kariyer fırsatları sağlayabiliyor.

🔹 Bilgisayar programcılarının veri bilimcisi pozisyonlarına yönelmesi de benzer avantajlar sunabiliyor.

Öne Çıkan Beceriler

🔹 Topluluk önünde konuşma ve zaman yönetimi gibi becerilerin geliştirilmesi kariyer durgunluğu riskini azaltan unsurlar arasında yer aldı.

🔹 Etkinlik organizasyonu ve topluluk ilişkileri gibi ilişki geliştirme becerileri de olumlu etki gösterdi.

🔹 New York Üniversitesi Sürekli Eğitim Fakültesi Dekanı Angie Kamath, yeni sertifika programlarının çalışanların değişen sektör koşullarına uyum sağlamasına yardımcı olduğunu söyledi.

Örnek Vakalar

🔹 Teksas'ta ofis yöneticisi olarak çalışan Erika Oberhansley, yedi yıldır aynı görevde bulunduğunu ve daha yüksek ücretli iş arayışlarının sonuçsuz kaldığını söyledi.

🔹 Oberhansley, muhasebe alanına geçebilmek için Intuit'in muhasebe sertifika programına kayıt yaptırdı.

🔹 Dijital iletişim alanında çalışan Erich Eilenberger ise bağış toplama deneyimini öne çıkararak farklı bir üniversitede daha üst düzey bir pozisyona geçti.

Kamu Sektöründe Daha Yaygın

🔹 Araştırmaya göre kariyer durgunluğu en sık kamu yönetimi alanında çalışanlarda görülüyor.

🔹 Bu alandaki çalışanların yaklaşık yüzde 30'u kariyerlerinde uzun süreli ilerleme sorunu yaşıyor.

🔹 Araştırmacılar bunun nedenlerinden birinin üst düzey pozisyon sayısının sınırlı olması olduğunu belirtti.

İş Güvencesi Algısı

🔹 Kamu kurumunda çalışan 28 yaşındaki Sidi Traore, iş güvencesinin bir yanılsama olduğunu düşündüğünü söyledi.

🔹 Traore, hafta sonları emlak sektöründe çalışarak ek gelir elde ediyor.

🔹 Traore, yüksek maaşlı bir işe sahip olunsa bile şirketlerin çalışanları istedikleri zaman işten çıkarabileceğini ifade etti.

← Ana sayfaya dön Sonraki haber

Doktorlar Trump'ın sağlık raporundaki ayrıntı eksikliklerine dikkat çekti

The Wall Street Journal
02.06.2026

🔹 ABD Başkanı Donald Trump'ın son sağlık kontrolüne ilişkin Beyaz Saray raporu, bazı doktorlar tarafından yetersiz ayrıntı içerdiği gerekçesiyle eleştirildi.

🔹 Trump, yıllık sağlık kontrolü kapsamında Walter Reed Ulusal Askeri Tıp Merkezi'nde yaklaşık üç saat boyunca çeşitli testlerden geçti.

🔹 Başkanın doktoru Sean Barbabella, Trump'ın güçlü kalp, akciğer ve nörolojik fonksiyonlara sahip olduğunu ve genel sağlık durumunun mükemmel olduğunu açıkladı.

Kalp Sağlığı Tartışması

🔹 Raporda koroner BT anjiyografisi, ekokardiyografi ve yapay zekâ destekli elektrokardiyogram analizinin yapıldığı belirtildi.

🔹 Yapay zekâ analizine göre Trump'ın kalp yaşı, gerçek yaşı olan 79'dan 14 yıl daha genç olarak hesaplandı.

🔹 Ancak doktorlar, raporda kalsiyum skoru, damar plakları ve damar daralmasını ölçen CAD-RADS puanı gibi önemli verilerin paylaşılmadığını belirtti.

🔹 Karotis arter ultrasonunun normal çıktığı açıklansa da ayrıntılı ölçümler raporda yer almadı.

Eksik Görülen Bilgiler

🔹 Bazı uzmanlar, ekokardiyografide kalbin her kasılmada pompaladığı kan oranını gösteren ejeksiyon fraksiyonu değerinin açıklanmadığını vurguladı.

🔹 Trump'ın 2018 sağlık raporunda bu değere yer verilmişti.

🔹 Beyaz Saray, raporun genel bulguları özetlemek amacıyla hazırlandığını ve ayrıntıların bulunmamasının klinik açıdan önemli bir anormallik olmadığı anlamına geldiğini savundu.

Prostat ve Yaş Faktörü

🔹 Trump iki hafta içinde 80 yaşına girecek.

🔹 Raporda prostat kanseri taramasında kullanılan PSA değeri 1 ng/mL olarak açıklandı.

🔹 Bu değer önceki ölçümlere göre daha yüksek olsa da sağlıklı kabul edilen aralıkta bulunuyor.

Bacak Şişliği

🔹 Trump geçen yıl alt bacaklarındaki şişlik nedeniyle Walter Reed Hastanesi'ne üç kez gitmişti.

🔹 Doktorlar bu durumu kronik venöz yetmezlik olarak teşhis etmişti.

🔹 Son raporda hafif alt bacak şişliğinin sürdüğü ve geçen yıla göre iyileşme görüldüğü belirtildi.

🔹 Ancak iyileşmenin nedeni açıklanmadı.

🔹 Trump daha önce kompresyon çorabı kullanmak istemediğini söylemişti.

Kolesterol Sonuçları

🔹 Trump'ın HDL kolesterol değeri 70 mg/dL olarak ölçüldü.

🔹 LDL kolesterol değeri ise 53 mg/dL olarak açıklandı.

🔹 Rapora göre Trump kolesterol kontrolü için rosuvastatin ve ezetimib kullanıyor.

🔹 Bazı doktorlar bu sonuçların son derece iyi seviyelerde olduğunu belirtti.

Diğer Sağlık Konuları

🔹 Raporda Trump'ın bu yılın başlarında yaşadığı boyun döküntüsüne ilişkin bilgi yer almadı.

🔹 Daha önce yayımlanan bir açıklamada koruyucu bir krem kullandığı belirtilmiş ancak rahatsızlığın adı açıklanmamıştı.

🔹 Rapor ayrıca Trump'ın ellerindeki morlukları sık el sıkışmaya ve aspirin kullanımına bağladı.

🔹 Trump daha önce doktorunun tavsiye ettiğinden daha fazla aspirin kullandığını söylemişti.

Uzman Görüşleri

🔹 Bazı doktorlar raporun önceki sağlık sorunlarına sınırlı şekilde değinmesini ve birçok standart veriyi içermemesini eksiklik olarak değerlendirdi.

🔹 Texaslı damar cerrahı William Shutze, raporun Trump'ın yaşı dikkate alındığında "gerçek olamayacak kadar iyi" göründüğünü söyledi.

🔹 Beyaz Saray ise Trump'ın sağlık durumuna ilişkin tarihteki birçok başkandan daha fazla bilgi paylaştığını savundu.

← Ana sayfaya dön