Kuzey Kıbrıs’ta yapılan seçimleri Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) lideri Tufan Erhürman kazandı. Erhürman’ın zaferi, sekiz yıldır askıda olan Kıbrıs müzakerelerinin yeniden başlaması yönündeki umutları güçlendirdi.
Ezici bir galibiyet
55 yaşındaki Erhürman, oyların %62,76’sını alarak mevcut lider Ersin Tatar’ı (%35,81) büyük farkla geride bıraktı. Katılım oranı yaklaşık %65 oldu. Beş yıl boyunca görev yapan Tatar, Türkiye’nin savunduğu iki devletli çözüm modelini öne çıkarmıştı. Ancak seçmen, bu vizyona sırtını dönerek federasyon temelli bir çözümü savunan Erhürman’a yöneldi.
“Kıbrıs Türkleri artık dışlanmak istemiyor”
Erhürman, zafer konuşmasında bu seçimin “tüm Kıbrıslı Türklerin zaferi” olduğunu belirtti ve “Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik her adımın Türkiye ile istişare içinde atılacağını” vurguladı. Tatar döneminde yaşanan diplomatik durgunluğu eleştiren Erhürman, “AB ile bağlarımız koptu, dünyadan uzaklaştık” diyerek müzakere masasının yeniden kurulması gerektiğini savundu.
Güneyden sıcak mesaj
Kıbrıs Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides, Erhürman’ı tebrik ederek “en kısa sürede görüşme” çağrısı yaptı. Christodoulides, BM öncülüğünde barış görüşmelerine hazır olduklarını yineledi.
Tarihî arka plan
Ada, 1974’teki Türk askeri müdahalesinden bu yana bölünmüş durumda. Kuzeydeki Türk kesimi yalnızca Türkiye tarafından tanınırken, 35 binden fazla Türk askeri bölgede varlığını sürdürüyor.
2004’te AB’ye katılan Kıbrıs’ta tam üyelik haklarından sadece güney yararlanabiliyor. Birçok Kıbrıslı Türk ise AB tarafından tanınan Kıbrıs pasaportu taşıyor.
Doğal gaz ve enerji denkleminde barışın önemi
Bir anlaşma, Güney Kıbrıs açıklarındaki doğal gaz rezervlerinin Mısır ve Avrupa’ya taşınmasını hızlandırabilir. Aynı zamanda Yunanistan-Kıbrıs elektrik hattının tamamlanması ve İsrail’in bu ağa bağlanması da gündeme gelebilir. Ancak Türkiye’nin enerji politikası bu projelerde belirleyici olmaya devam ediyor.
Ankara’nın tutumu
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, BM Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada iki devletli çözüm çağrısını yineledi. Erhürman’ı tebrik eden Erdoğan, Türkiye’nin “KKTC’nin egemen haklarını savunmaya devam edeceğini” belirtti.
Ancak Erhürman’ın Türkiye’nin bu çizgisinden ne kadar uzaklaşabileceği, kuzeyin Ankara’ya ekonomik ve siyasi bağımlılığı nedeniyle belirsiz.
Güvenlik, egemenlik ve eşitlik tartışması
Erhürman, Türkiye’nin müdahale hakkının kaldırılmasına karşı olmadığını, ancak Türk askerî varlığının Kıbrıslı Türkler için güvence olduğunu savunuyor.
Rum tarafı ise bu hakkı “egemenlik ihlali” olarak değerlendiriyor.
Erhürman ayrıca “siyasal eşitliğin” vazgeçilmez olduğunu belirtiyor. Ancak Rum tarafı, Türklerin federal düzeyde veto yetkisi talebini adil bulmuyor.
Yeni müzakere dönemi mi?
Seçim sonucu, BM destekli müzakerelere dönüş için yeni bir fırsat doğurmuş olsa da taraflar arasındaki derin güven krizi ve farklı beklentiler nedeniyle sürecin kolay ilerlemeyeceği değerlendiriliyor.
Erhürman, olası bir başarısızlık durumunda uluslararası toplumun doğrudan kuzeyle temas kurabileceğini (hava ve ticaret yoluyla) ima etti.
Rum yönetimi ise bu yaklaşımın “adil çözüm arayışını baltalayacağını” savunuyor.
