Financial Times’ın aktardığına göre, Çin’in Zhengzhou kentinde bulunan Foxconn fabrikasında Apple’ın yeni iPhone modellerini üreten işçiler, uzun mesailer, maaş gecikmeleri ve ayrımcılık gibi sorunlarla karşı karşıya. Çin merkezli olmayan işçi hakları örgütü China Labor Watch (CLW), altı ay süren gizli araştırması sonucunda işçilerin ağır koşullarda çalıştırıldığını ortaya koydu.
Yasalara Aykırı Çalışma Düzeni
CLW raporuna göre, 200.000’e yakın çalışanın bulunduğu fabrikada, geçici işçiler “dispatch workers” olarak adlandırılıyor ve bu kişilerin oranı yasal sınırın çok üzerinde. Çin yasaları bu oranın en fazla %10 olmasına izin verirken, Foxconn’da bu oran %50’yi aşmış durumda. Bu işçilere maaşları kademeli olarak ödeniyor, böylece işten ayrılmaları zorlaştırılıyor. Ayrıca geçici işçiler, tam zamanlı çalışanların sahip olduğu sağlık sigortası, ücretli izin ve emeklilik haklarından yararlanamıyor.
Ayrımcılık ve Şirket Tepkileri
CLW, etnik azınlıkların ve hamile kadınların işe alım sürecinde ayrımcılığa uğradığını da tespit etti. Özellikle Uygur, Tibetli ve Hui azınlıklarının başvurularının reddedildiği belirtiliyor. Örgüt ayrıca fabrikada kadınların hamilelik durumunu tespit etmek amacıyla X-ray taramasına tabi tutulduğunu aktardı.
Foxconn ise eşit fırsat sağlayan bir işveren olduklarını savunarak, bağımsız üçüncü taraf denetimlerinden geçtiklerini açıkladı. Apple da iddiaların ardından derhal soruşturma başlattığını ve en yüksek işçi hakları ve etik standartlara bağlı olduğunu vurguladı.
Küresel Etkiler
Zhengzhou fabrikası, Apple’ın küresel tedarik zincirinde kritik bir rol oynuyor. Ancak geçmişte intihar vakaları, Covid-19 dönemindeki huzursuzluklar ve ücret şikâyetleriyle sık sık gündeme geldi. ABD ile Çin arasındaki ticaret savaşı sonrası Apple, iPhone üretiminin bir kısmını Hindistan’a kaydırma planları yapıyor.
Çalışanların maaşları, aylık asgari ücret olan 2.100 yuan seviyesinde başlıyor. Ancak verilen yüksek bonuslar, özellikle iPhone 17 üretim döneminde işçilerin fabrikaya çekilmesinde önemli rol oynuyor. Yine de birçok işçi haftada 60 ila 75 saat çalışmak zorunda kalıyor.
Sonuç
CLW’nin raporu, Apple ve Foxconn’un yıllardır gündemde olan işçi hakları sorunlarını çözemediğini bir kez daha ortaya koydu. Apple’ın üretimdeki yeni yönelimleri ve Foxconn’un esnek iş gücü politikaları, önümüzdeki dönemde hem işçiler hem de küresel teknoloji tedarik zinciri açısından belirleyici olmaya devam edecek.
