Time dergisinde yayımlanan bir analizde, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Karadeniz’i Rusya’nın tarihsel ve jeopolitik kimliğinin ayrılmaz bir parçası olarak gördüğü vurgulandı. Analize göre, Ukrayna savaşının gidişatı ve Avrupa güvenlik düzeninin geleceği Karadeniz’de belirlenecek.
Putin, Karadeniz’i yalnızca bölgesel bir deniz değil, Rusya’nın Akdeniz, Orta Doğu ve Afrika’ya açılan stratejik kapısı olarak görüyor. Ukrayna’nın insansız deniz araçları ve füze saldırılarıyla Rus Karadeniz Filosu’na ağır darbe indirmesi, Kremlin’i yeni askeri taktikler geliştirmeye yöneltti. Rusya geçtiğimiz ay düzenlenen “Temmuz Fırtınası” tatbikatında deniz dronları, mayınlama ve füze saldırıları gibi yöntemleri test etti.
Tarihsel ve stratejik önem
Çarlık döneminden Sovyetler Birliği’ne kadar Karadeniz, Rusya’nın büyük güç olma iddiasının temel taşlarından biri oldu. Putin de aynı çizgide, Ukrayna’nın devlet kimliğini reddeden bir bakış açısıyla Karadeniz’i Moskova’nın nüfuz alanının kalbi olarak tanımlıyor. Finlandiya ve İsveç’in NATO’ya katılmasıyla Baltık Denizi’nde sıkışan Rusya, Karadeniz’e daha da bağımlı hale geldi.
2008’de Gürcistan’ın bazı bölgeleri, 2014’te Kırım, 2022’de ise Herson ve Zaporijya kıyılarının işgali, Moskova’nın Karadeniz’deki varlığını genişletti. Böylece Rusya, Avrupa güvenliğini doğrudan tehdit eden bir konuma ulaştı.
Avrupa’nın güvenlik ikilemi
Avrupa Birliği, Karadeniz’de erken uyarı sistemi kurma planını hayata geçirmeye çalışıyor. Ancak Türkiye, Montreux Sözleşmesi gerekçesiyle NATO’nun genişlemesine karşı çıkıyor. Ankara, hem Rusya’nın hegemonyasını sınırlamayı hem de Batı’nın bölgede aşırı güç kazanmasını engellemeyi amaçlayan bir denge politikası izliyor.
Romanya, Bulgaristan ve Gürcistan gibi kıyı ülkeleri kırılgan durumda. Ukrayna’nın güçlü bir askeri kapasiteye sahip olması ise hem kendi varlığını koruması hem de Avrupa güvenliği için kritik bir unsur olarak görülüyor.
Rus donanmasının yeniden inşası
Putin, yeni fırkateynler, korvetler, insansız deniz sistemleri ve denizaltılarla Karadeniz filosunu güçlendirmeyi hedefliyor. Gürcistan’ın Abhazya bölgesinde yeni bir deniz üssü inşa ediliyor. Ancak Türkiye, savaşın başlamasından sonra boğazları savaş gemilerine kapattığı için Rusya’nın Suriye’deki denizaltılarını Karadeniz’e taşıma planı engellenmiş durumda.
Analize göre, ABD’nin Avrupa’dan çekilmesi ihtimali Putin’i daha da cesaretlendirebilir. Bu durumda Avrupa’nın, Ukrayna’ya uzun vadeli güvenlik garantileri vererek ve Odessa’nın kontrolünü elinde tutmasını sağlayarak Rusya’yı dengelemesi gerekiyor.
Sonuç
Karadeniz’deki mücadelenin sonucu yalnızca Ukrayna’nın geleceğini değil, Gürcistan’dan Moldova’ya, Baltık’tan Orta Asya’ya kadar geniş bir bölgenin güvenliğini belirleyecek. Bu nedenle Avrupa, İngiltere ve Türkiye’nin iş birliği, bölgesel güvenlik düzeninin temel taşı olarak görülüyor.
