Financial Times’a göre, Çin’in nadir toprak elementlerine yönelik ihracat denetimleri artık listede yer almayan ürünleri de kapsayacak şekilde genişledi. Bu gelişme, elektronik ve savunma sanayii için hayati öneme sahip hammaddelerin küresel dolaşımını ciddi şekilde etkileyebilir.
Nisan ayında yürürlüğe giren ihracat lisansı şartı yalnızca yedi nadir toprak elementi ve mıknatısları kapsıyordu. Ancak Çin gümrük yetkilileri artık “magnet” (mıknatıs) kelimesi geçen ürünlerde kapsam dışı olsa bile detaylı inceleme ve kimyasal test talep ediyor. Bu süreç aylar sürebiliyor.
Mıknatıs endişesi tüm tedarik zincirini kilitliyor
Bir Çinli ihracatçıya göre, “Ürün listede olmasa bile içinde mıknatıs geçiyorsa işlem duruyor.” Örneğin, kontrol listesinde olmayan titanyum çubuklar ve zirkonyum tüpler de bu nedenle gümrükte takılıyor.
Lojistik şirketleri de bu ürünleri taşımaktan çekiniyor. Aynı konteynerde başka ürünler varsa, hepsi birlikte gecikiyor. Bu da tekstilden savunma sanayiine birçok sektörü olumsuz etkiliyor.
Ticari sırlar tehlikede mi?
Bazı Batılı şirketler, Çin Ticaret Bakanlığı’nın nadir topraklar ve mıknatıslar için müşteri listesi ve üretim detayları istemesinden endişe duyuyor. Bu durum, ticari sırların açığa çıkma riskini gündeme getirdi.
Yetkililer, lisans sürecinde ilerleme sağlandığını ancak sürecin öngörülebilir olmaktan uzak olduğunu kabul ediyor. Avrupa Ticaret Odası Başkanı Jens Eskelund, “Yangın söndürme modundan çıkıp istikrarlı bir sisteme geçilmeli” dedi.
Hava kargo çözüm mü?
Bazı Çinli üreticiler, test sürecinden kaçmak için ürünlerini daha pahalı olan hava kargoyla gönderiyor. Ürünler küçük ama ağır olduğu için bu yöntem şimdilik işe yarıyor.
Haziran ayında yapılan bir ankette, Çin’deki Batılı firmaların %60’ı ihracat lisanslarının onaylanmadığını ya da askıya alındığını bildirdi. Bu da tedarik zincirinde daha büyük darboğazların habercisi olabilir.
