Türkiye ve Katar, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ortadoğu’yu yeniden şekillendirme stratejisinde merkezi bir konuma yerleşti. İki ülke, Suriye’de enerji ve güvenlik alanlarında Washington’la yaptığı anlaşmalarla bölgesel nüfuzlarını artırıyor.
Middle East Eye’ın haberine göre, Katar’ın finansal desteği ve Türkiye’nin askeri varlığı sayesinde Suriye’nin yeniden inşasında kritik bir iş birliği gelişiyor. Trump yönetimi ise Batılı müdahalelerden uzak durmayı ve yerel ortaklarla ilerlemeyi hedefliyor.
Suriye’de yeni düzen ve ittifaklar
Mayıs ayında Türkiye, Katar ve ABD arasında 7 milyar dolarlık bir enerji anlaşması imzalandı. Bu anlaşma kapsamında Suriye’de dört doğal gaz santrali ve bir güneş enerji tesisi kurulması planlanıyor. Projeyi Katar merkezli UCC şirketi üstlenecek.
ABD’nin Suriye özel temsilcisi Thomas Barrack, Şam’daki törende Türkiye’yi “Osmanlı mirası”, Katar’ı “genç bir başarı örneği” olarak nitelendirdi. Barrack, bu iş birliğini, Batılı devletlerin I. Dünya Savaşı sonrası çizdiği sınırların ötesine geçmek olarak tanımladı.
Ankara’nın öne çıkan rolü
Trump yönetimi, Türkiye’nin Suriye’deki güvenlik kaygılarını önemsiyor. Ankara, ABD destekli Suriye Demokratik Güçleri’ni (SDG) PKK’nın uzantısı olarak görüyor. Eski Suriye muhalif diplomatı Bassam Barabandi’ye göre, “ABD Türkiye’yle çalışmazsa yeni bir savaş çıkabilir.”
ABD, bölgede sekiz askeri üssünü bire indirmeyi planlıyor. Trump da Türkiye’nin “Suriye’yi devraldığını” belirterek, asker çekme sinyali verdi. İsrail ve SDG’nin bu karara karşı çıktığı bildiriliyor.
Bölgedeki rakipleri zorlanıyor
BAE ve Suudi Arabistan’ın Suriye üzerindeki etkisi zayıflarken, Türkiye ve Katar etkinliğini artırıyor. BAE, Tartus limanına 800 milyon dolarlık yatırım yaparken, Libya’da Türkiye ve Katar’a karşı desteklediği General Hafter’in oğlu bile bu ülkelerle temas kurdu.
Ayrıca Sudan’daki iç savaşta BAE, Türkiye’nin desteklediği orduya karşı paramiliter RSF’yi destekliyor. Bu da BAE’nin bölgedeki etkinliğini sorgulatıyor.
Yeni bölgesel ittifaklar
Suriye, Arap Baharı sonrası yeniden yapılanan ilk ülke olma yolunda. Eski rejim lideri Esad’ın devrilmesinden sonra başa gelen Ahmed el-Şaraa, Türkiye ve Katar ile yakın temas kurdu. Ancak BAE, liman yatırımları gibi ekonomik alanlarla etkinlik sağlamaya çalışıyor.
Uzmanlara göre, İran’ın etkisinin kırılması konusunda Türkiye, Katar, BAE ve Suudi Arabistan ortak çıkarlar doğrultusunda hareket ediyor. Robert Ford’a göre “Kimse Suriye’de İslamcılığa yönelim istemiyor ama istikrar herkesin önceliği.”
Demokrasi gündemde değil
Yeni Suriye yönetiminin seçim ya da demokratikleşme söylemleri yok. Analistlere göre, Şaraa’nın tek hedefi ülke içi istikrarı sağlamak ve bölgesel güç dengelerini korumak.
Trump’ın yeni Ortadoğu vizyonu, ABD’nin doğrudan müdahale etmektense, Türkiye ve Katar gibi bölgesel aktörlerle sonuç odaklı iş birliği yapmasını temel alıyor.
