ABD merkezli DNA analiz firması Nucleus Genomics, tüp bebek yöntemiyle çocuk sahibi olmak isteyen ailelere embriyoların uzun ömür potansiyeline göre seçim yapma imkânı sunacak bir hizmet başlatıyor. Şirketin kurucusu olan 25 yaşındaki girişimci Kian Sadeghi’ye göre, bu teknoloji bireylerin yaşlılıkta karşılaşabileceği hastalıkların önlenmesine yönelik genetik tabanlı kararlar almalarını sağlıyor.
Sadeghi, “Son 150 yılda yaşam süresi dramatik şekilde uzadı. DNA testi ile kronik hastalık risklerini önceden bilmek, bunu tekrar mümkün kılabilir,” dedi. Şirket, 5.999 dolarlık ücret karşılığında, Alzheimer, kalp hastalıkları ve kanser gibi yaşa bağlı yaklaşık 900 farklı kronik rahatsızlık için genetik risk analizi sunacak.
IQ ve Fiziksel Özellikler de Analiz Ediliyor
Nucleus, embriyoların sadece hastalık risklerini değil, aynı zamanda zeka seviyesi (IQ), boy ve göz rengi gibi özelliklerine dair olasılık tahminleri de paylaşıyor. Ancak şirket, özellikle IQ analizlerinin doğruluğunun sınırlı olduğunu vurguluyor. Aileler, bu sonuçları genetik danışmanlarla birlikte değerlendirme seçeneğine sahip.
Hâlihazırda tüp bebek klinikleri, embriyoları kromozom anomalileri (örneğin Down sendromu) açısından test ediyor. Ancak Nucleus’ın sunduğu hizmet, çoklu genlere dayalı “poligenik risk puanları” üreterek embriyoların uzun vadeli sağlık profillerine dair bilgi sunuyor. Bu tür analizler henüz çoğu tıbbi kurum tarafından önerilmiyor; çünkü sonuçlar sadece bir olasılığı temsil ediyor.
Etik Endişeler ve Eleştiriler
Oregon Sağlık ve Bilim Üniversitesi’nden Dr. Paula Amato, bu tür genetik sıralamaların toplumsal düzeyde “istenmeyen” çocuk profillerinin dışlanmasına yol açabileceğini belirtiyor. Ancak aynı zamanda, hastalar bu analizleri talep ederse ve sonuçlara göre tercih yaparlarsa, bunun kendi hakları olduğunu da kabul ediyor.
Nucleus, doğrudan genetik test yapmıyor. Bunun yerine Genomic Prediction adlı şirketle iş birliği yaparak testleri yürütüyor. Bu firma, şu ana kadar 120.000 embriyoyu test etti; bunların 5.000’inde poligenik risk puanları da hesaba katıldı. IQ gibi özellikler için ise bu şirket analiz sunmuyor; veriler daha sonra Nucleus’a aktarılıyor.
Uzun Yaşam Hareketiyle Ortaklık
Tüp bebek sürecinde genetik analiz uygulamaları, “uzun yaşam hareketi” ile de kesişiyor. Orchid Health gibi şirketler de benzer şekilde yaşa bağlı hastalıklar için risk analizi yapıyor. Nucleus, bu alanda yaptığı çalışmalarla Bryan Johnson gibi biyohacker figürlerinin düzenlediği zirvelerde aktif rol alıyor.
Nucleus’ın kurucusu Sadeghi, küçük yaşta genetik bir kalp ritim bozukluğu nedeniyle kuzenini kaybettikten sonra genetik bilime ilgi duymaya başlamış. Lisede CRISPR teknolojisiyle deneyler yapmış, Pennsylvania Üniversitesi’nde hesaplamalı biyoloji eğitimi almış. 2020 yılında okulu bırakıp ailesinin bodrumunda Nucleus’ı kurmuş ve Peter Thiel ile Alexis Ohanian gibi isimlerden 32 milyon dolar yatırım toplamış.
Sadeghi, “Uzun yaşam hareketi, tıbbı halkın eline geri vermekle ilgili. En mahrem, duygusal ve kişisel karar olan bebek seçimi konusunda da aynı ilke neden geçerli olmasın?” diyerek yaklaşımını özetliyor.
