Reuters’a göre Avrupa Komisyonu’nun 2027 sonuna kadar Rus enerji bağımlılığını sonlandırmayı hedefleyen yeni yol haritası, bazı AB ülkelerinin mevcut politikaları nedeniyle zayıflayabilir. Özellikle Rusya’dan Avrupa’ya uzanan TurkStream boru hattı üzerindeki gaz akışı artış göstermeye devam ediyor.
Ukrayna savaşının başlangıcından bu yana AB’ye yönelik Rus boru hattı gazı ihracatı büyük ölçüde düşse de, aynı dönemde Rus sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) satışları artış gösterdi. Fransa, Belçika, İspanya ve Hollanda bu artıştan en çok faydalanan ülkeler arasında yer alıyor.
TurkStream üzerinden artan gaz akışı
2025’in ilk çeyreğinde, TurkStream’in Avrupa bölümünden geçen Rus gazı sevkiyatı geçen yıla göre %16 artarak yaklaşık 4,5 milyar metreküpe ulaştı. Bu artışın en önemli nedeni Macaristan ve Slovakya’daki yüksek talep oldu. Slovakya daha önce gazını Ukrayna üzerinden alırken, artık TurkStream hattını kullanıyor. Bu geçiş, Macaristan’ın sınır ötesi gaz iletim kapasitesini artırmasıyla mümkün hale geldi.
Slovakya’nın devlet gaz tedarikçisi SPP, Mart 2025’te Gazprom ile olan uzun vadeli anlaşmasını 2034’e kadar uzattığını açıkladı. Öte yandan, 2025 yılında Macaristan’ın Rusya’dan gaz ithalatı 8 milyar metreküpe çıkarak 2023’e kıyasla %33 artmış oldu.
Fiyat avantajı ve tüketiciye yansımayan indirimler
AB gümrük verilerine göre, 2024 yılında TurkStream üzerinden gönderilen Rus gazı, alternatif kaynaklara göre %13–15 oranında daha ucuzdu. Ancak bu fiyat avantajının tüketiciye yansımadığı, kârın Gazprom bağlantılı tedarikçilerde kaldığı belirtiliyor.
Alternatif enerji kaynaklarının zorlukları
ABD’nin LNG ihracatının 2025’te %15 artması bekleniyor. Bu artış, Avrupa’da yaklaşık 22,5 milyar metreküplük bir arz yaratabilir. Ancak ABD’li ihracatçılar Avrupa’dan daha yüksek fiyat talep ediyor ve 20–25 yıllık uzun vadeli sözleşmeler şart koşuyor. Bu da AB’nin 2030’a kadar karbon nötr olma hedefiyle çelişiyor.
Siyasi direniş ve önerilen önlemler
Macaristan ve Slovakya, Rus gazından çıkış planına açıkça karşı çıkıyor. Bu ülkeler, gaz kesintisinin enerji maliyetlerini artıracağını ve Avrupa’nın küresel rekabet gücünü azaltacağını savunuyor. Avrupa Komisyonu ise bu direnci aşmak için bazı önerilerde bulundu:
- Spot piyasa gaz alımlarının derhal yasaklanması
- Gaz tedarikinde kaynak izleme ve şeffaflık sağlayacak bir sertifikasyon sistemi kurulması
- Tüm AB ülkelerinde bu sisteme geçişin zorunlu hale getirilmesi
Yol ayrımında bir Avrupa
Uzmanlara göre AB ciddi anlamda enerji bağımsızlığı istiyorsa, yalnızca Rus gazını azaltmak yetmeyecek. Aynı zamanda TurkStream gibi mevcut altyapılara yönelik net adımlar atılması gerekiyor. Yeni yol haritası Brüksel’e yasal ve politik araçlar sunsa da, asıl belirleyici olan siyasi irade olacak.
