The Washington Post

🔹 Uzmanlar, yeni mezunların iş bulmakta zorlanmasının temel nedeninin yapay zekâ olmadığını, ABD'nin tarihindeki en büyük iş gücü açığına doğru ilerlediğini belirtiyor. 🔹 Ekonomistler, beceri uyumsuzluğu, düşük doğum oranları, emeklilik dalgası ve demografik değişimlerin uzun vadeli iş gücü açığını büyüttüğünü ifade ediyor. 🔹 Yarı iletken üretimi, sağlık, hemşirelik, doktorluk, öğretmenlik, mühendislik, eczacılık, ruh sağlığı hizmetleri, inşaat ve uçak bakım teknisyenliği gibi alanlarda on binlerce hatta yüz binlerce çalışan açığı bekleniyor. 🔹 Uzmanlar, üniversite mezunlarının önemli bölümünün iş dünyasının ihtiyaç duymadığı alanlara yöneldiğini, buna karşılık sağlık ve teknik mesleklerde mezun sayısının talebin gerisinde kaldığını vurguluyor. 🔹 2024-2032 döneminde 18 milyondan fazla üniversite mezununun iş gücünden ayrılması, buna karşılık 14 milyondan az yeni mezunun iş gücüne katılması bekleniyor. Bu durumun 4,6 ila 6 milyon kişilik iş gücü açığı oluşturacağı öngörülüyor. 🔹 ABD Ticaret Odası, bazı sektörlerde işsiz durumdaki tüm kişilerin mevcut açık pozisyonlara yerleştirilmesi halinde bile doldurulamayan kadroların kalacağını belirtiyor. 🔹 İş gücü açığını artıran diğer etkenler arasında üniversiteye devam oranlarının düşmesi, göçün azalması, çocuk bakımındaki yetersizlikler, erken emeklilik, bağımlılık sorunları ve iş gücünden ayrılan kişi sayısındaki artış yer alıyor. 🔹 ABD'de üniversite öğrenci sayısı 2010'daki zirvesine göre yaklaşık 2 milyon azaldı. Düşük doğum oranları nedeniyle üniversite çağındaki nüfusun 2041'e kadar %13 daha azalması bekleniyor. 🔹 Göçmen iş gücündeki azalma özellikle sağlık sektörünü etkiliyor. Evde bakım çalışanlarının yaklaşık %41'i ile hemşire yardımcıları, diş hekimleri, eczacılar ve kayıtlı hemşirelerin önemli bölümü geçmişte göçmenlerden oluşuyordu. 🔹 Yarı iletken sektöründe 2030'a kadar yaklaşık 115 bin yeni istihdam oluşması beklenirken, mevcut ve öngörülen teknisyen ile mühendis sayısının bu ihtiyacın yaklaşık 67 bin kişi gerisinde kalacağı tahmin ediliyor. 🔹 ABD'nin çeşitli eyaletleri iş gücü açığını azaltmak amacıyla öğrenim kredisi desteği, eyalet içi öğrenim kolaylıkları, yükseköğretim ile iş gücü kurumlarının birleştirilmesi ve yeni iş gücü geliştirme programları gibi uygulamaları hayata geçiriyor. 🔹 Üniversite diploması gerektirmeyen mesleklerde de ciddi personel açığı bulunuyor. İnşaat sektöründe nitelikli çalışan ihtiyacı sürerken bazı mesleklerde saatlik ücretlerin 50 dolara kadar ulaştığı belirtiliyor.

Saldırı öncesi uyarılar 🔹 İran'a yönelik savaşın başlamasından bir gün sonra, 1 Mart'ta İran'a ait bir Şahid tipi kamikaze İHA, Kuveyt'teki Port Shuaiba üssündeki ABD operasyon merkezini vurdu. 🔹 Saldırıda ABD Ordusunun 103. İkmal Komutanlığına bağlı 6 asker hayatını kaybetti, 30'dan fazla asker yaralandı. 🔹 Sağ kurtulan askerler, Port Shuaiba üssünün İran'ın olası hedefleri arasında bulunduğuna ilişkin istihbarat uyarılarının aylar öncesinden komutanlara iletildiğini söyledi. 🔹 Askerler, üssün kamikaze İHA saldırılarına karşı yeterli savunmaya sahip olmadığını belirten güvenlik değerlendirmelerine rağmen birliklerin buraya konuşlandırıldığını ifade etti. 🔹 ABD Ordusu Merkez Komutanlığı ise üssün operasyon planlarına uygun seçildiğini, tahkim edildiğini ve savunma kapasitesinin yeterli olduğunu açıkladı. Saldırı anı 🔹 Askerler, saldırının ardından Tuğgeneral Clint Barnes'ın koruyucu ekipmanını alarak sığınağa yöneldiğini, çok sayıda askerin ise operasyon merkezinde kaldığını anlattı. 🔹 Bazı askerler yaralıları ve mahsur kalanları kurtarmak için yanan binaya geri döndüklerini söyledi. 🔹 ABD Ordusu Merkez Komutanlığı, üst düzey komutanların olay yerindeki tahliye çalışmalarına katıldığını ve daha sonra kendi yaralanmaları nedeniyle tahliye edildiklerini açıkladı. Tıbbi müdahale ve soruşturma 🔹 Yaralı askerler, Almanya'daki Landstuhl Askeri Hastanesine ulaştıklarında tıbbi tahliye kayıtlarının eksik olması nedeniyle hastaneye yatırılmadıklarını ve gerekli tedaviye zamanında erişemediklerini söyledi. 🔹 ABD Ordusu Merkez Komutanlığı ise tüm yaralı personele sürekli fiziksel tedavi, davranışsal sağlık desteği ve travmatik beyin yaralanması takibi sağlandığını bildirdi. 🔹 Olayla ilgili yürütülen askeri soruşturma tamamlandı ve hayatını kaybeden askerlerin aileleriyle paylaşıldı. 🔹 Soruşturmaya aşina bir ABD yetkilisi, raporun saldırı öncesindeki kararlar veya sonrasındaki müdahaleler nedeniyle herhangi bir kişi hakkında cezai işlem ya da kusur tespiti içermediğini söyledi.

🔹 Venezuela'da 24 Haziran'da meydana gelen 7,2 ve 7,5 büyüklüğündeki iki depremin ardından çöken 13 katlı bir apartmanın enkazında kalan 9 yaşındaki Fabio Bastardo için arama kurtarma çalışmaları 16 gündür sürüyor. 🔹 Depremler yüzlerce binayı yıktı, 4 binden fazla kişinin ölümüne yol açtı ve çok sayıda kişi kayboldu. Arama çalışmalarına birçok ülkeden ekip katıldı. 🔹 Depremin dokuzuncu gününde Portekizli ve İspanyol ekipler sonar ve yer altı radar taramalarının ardından enkaz altında yaşam belirtisi kalmadığı sonucuna ulaştı. 🔹 İki gün sonra bölgeye gelen Venezuelalı kurtarma ekipleri, enkaz altındaki daireden sorulara vurma ve kazıma sesleriyle karşılık verildiğini tespit etti. Daha sonraki testler de bu bulguyu destekledi. 🔹 Meksikalı Topos Aztecas kentsel arama kurtarma ekibinin komutanı Miguel García, küçük çocuğun hâlâ hayatta olabileceğine işaret eden bulgular bulunduğunu söyledi. 🔹 Kurtarma çalışmalarında farklı ülkelerden gelen ekiplerin kullandığı yöntemler ve risk değerlendirmeleri nedeniyle yaşam belirtilerine ilişkin farklı sonuçlar ortaya çıktı. 🔹 Kurtarma ekipleri, Fabio'nun çöken binada oluşan bir hava boşluğunda bulunduğuna ve annesi Kiriaki Navarro'nun yaşamını yitirdiğine inanıyor. 🔹 Kurtarma görevlileri çocuğun bulunduğu noktaya ulaşmak için ağır iş makineleri yerine el aletleriyle kazı çalışması yürüttü ve eski altıncı kattaki daireye kadar ilerledi. 🔹 Fabio'nun babası Francisco Bastardo, enkaz başında oğlunun sesini duyduğunu ve her seslenişine vurma sesleriyle karşılık aldığını söyledi. 🔹 Meksikalı kurtarma ekibi ses testlerinde bilinçli şekilde verilen vurma sesleri tespit ettiklerini ve enkaz altındaki kişiyle etkileşim kurduklarını açıkladı. 🔹 Brezilyalı kurtarma ekiplerinin kullandığı teleskopik kamera ile enkaz boşluğunda bir yüz ve göz kırpma hareketi görüldüğü bildirildi. 🔹 On altıncı günün gecesinde etkili olan şiddetli yağışlar kurtarma tünellerinin bir bölümünü çökertti. Aynı gün yapılan termal taramalarda enkaz altında yaşam belirtisi tespit edildi.

🔹 İran yönetimi, dini lider Ali Hamaney'in cenaze törenine katılan geniş kalabalıkları siyasi destek göstergesi olarak değerlendirirken, üst düzey yetkililer de savaşın ardından ilk kez kamuoyu önüne çıktı. 🔹 İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere yönelik saldırıları ateşkesi zayıflattı. ABD buna karşılık İran'da 170'ten fazla hedefe saldırı düzenledi ve operasyonlarını daha derin bölgelere genişletti. 🔹 ABD saldırılarında askeri hedeflerin yanı sıra kuzeyde bir köprü ile Tahran-Meşhed demiryolu hattı gibi altyapı tesisleri de vuruldu. 🔹 İran yönetimi, Hürmüz Boğazı'ndan geçen deniz trafiğinin İran'ın koordinasyonu olmadan gerçekleşmesini kabul etmeyeceğini belirtirken, ABD ise boğazın İran'ın kontrolünde olmadığını savunuyor. 🔹 İran'ın yeni dini lideri Mojtaba Hamaney, babasının öldürülmesinin intikamının alınacağını açıkladı ancak bunun nasıl gerçekleştirileceğine ilişkin ayrıntı vermedi. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın kendisine yönelik suikast tehdidinde bulunması halinde İran'a karşı çok daha kapsamlı askeri operasyon düzenleneceği uyarısında bulundu. 🔹 Üst düzey ABD yetkilileri, İran'ın gemilere yönelik son saldırıları İran Devrim Muhafızları içindeki kontrol dışı bir unsurun gerçekleştirdiğini ilettiğini ve Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nın açık kalacağını açıklamasının beklendiğini söyledi. 🔹 ABD ile İran arasında Katar'ın arabuluculuğunda dolaylı görüşmeler sürüyor. ABD tarafı, İran'ın daha kapsamlı bir anlaşmaya istekli olduğuna dair işaretler bulunduğunu ifade etti. 🔹 İran yönetimi, savaşın ardından ekonomik toparlanma ihtiyacıyla karşı karşıya bulunuyor. Tahran'da 44 binden fazla konutun hasar gördüğü veya yıkıldığı, ülke genelindeki yeniden inşa maliyetinin ise en az 270 milyar dolar olarak hesaplandığı belirtildi. 🔹 ABD son günlerde İran petrolüne tanınan bazı yaptırım muafiyetlerini kaldırdı ve İran finans sektörüne yönelik yeni yaptırımlar açıkladı.

🔹 ABD ordusu, İran'ın Hürmüz Boğazı kıyısındaki bölgelerine yönelik son saldırı dalgasında yaklaşık 90 askeri hedefi vurduğunu açıkladı. 🔹 Hedefler arasında hava savunma sistemleri, kıyı gözetleme unsurları, füze ve İHA depoları, deniz unsurları ile askeri lojistik altyapısı yer aldı. 🔹 ABD, saldırıların amacının İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere yönelik saldırı kapasitesini zayıflatmak olduğunu bildirdi. 🔹 İran Sağlık Bakanlığı, son iki gündeki ABD saldırılarında en az 14 kişinin öldüğünü, 78 kişinin yaralandığını açıkladı. 🔹 İran, ABD saldırılarına karşılık Ürdün, Bahreyn, Kuveyt ve Katar'daki ABD askeri tesislerine füze ve İHA saldırıları düzenlediğini duyurdu. 🔹 Ürdün ordusu sekiz füzeyi önlediğini açıklarken, Kuveyt bir seyir füzesi ile 10 İHA'nın etkisiz hale getirildiğini bildirdi. Bahreyn de ülkeye yönelik çok sayıda füze ve İHA saldırısını engellediğini açıkladı. 🔹 İran Devrim Muhafızları, saldırıların ilk aşama olduğunu ve ABD hava harekâtının sürmesi halinde bölgedeki Amerikan hedeflerine yönelik yeni saldırılar düzenleneceği uyarısında bulundu. 🔹 Taraflar arasındaki temel anlaşmazlığın Hürmüz Boğazı'nın kontrolü olduğu belirtiliyor. İran, ön anlaşmanın boğaz üzerinde kendisine yönetim yetkisi verdiğini savunurken, ABD bu yorumu kabul etmiyor. 🔹 ABD Hazine Bakanlığı'nın İran petrol satışlarına tanıdığı geçici muafiyeti iptal etmesi, son günlerde gerilimi artıran önemli adımlardan biri olarak değerlendiriliyor. 🔹 Bölge uzmanları, çatışmaların tam kapsamlı bir savaşa dönüşebileceği ya da tarafların yeniden müzakere masasına dönebileceği değerlendirmesinde bulunurken, İran'ın diplomatik sürece olan güveninin ciddi biçimde zayıfladığına dikkat çekiyor.

🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 60'tan fazla ülkenin üst düzey bakanlarını gelecek hafta "uluslararası aşırı sol terörizmin yeniden yükselişi" konulu toplantıya davet etti. 🔹 Trump yönetimi, antifa ile bağlantılı yapıların uluslararası terör örgütü kapsamına alınmasına yönelik seçenekleri değerlendiriyor. Böyle bir adımın daha geniş soruşturma ve gözetim yetkileri sağlayabileceği belirtiliyor. 🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı, aşırı sol terörizmin uluslararası bağlantılar kazandığını ve ülkeler arasında daha güçlü istihbarat ile güvenlik iş birliği gerektiğini açıkladı. 🔹 Bazı Trump yönetimi yetkilileri, bu yaklaşımın ileride başka yönetimler tarafından muhafazakâr gruplara karşı da kullanılabilecek bir emsal oluşturabileceği uyarısında bulundu. 🔹 Adalet Bakanlığı ve Beyaz Saray Hukuk Müşavirliği içindeki bazı yetkililerin bu politika konusunda çekinceleri bulunduğu ve bazı ABD yetkililerinin toplantıya katılmama kararı aldığı belirtildi. 🔹 Beyaz Saray, terörle mücadele yetkilerinin siyasi amaçlarla kullanılmayacağını ve yalnızca görüş ayrılığı yaşayan ABD vatandaşlarının hedef alınmayacağını açıkladı. 🔹 Avrupa'daki bazı hükümetler, antifa tehdidini ABD ile aynı düzeyde değerlendirmediklerini ve toplantıya üst düzey katılım göstermeyi planlamadıklarını ifade etti. 🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı daha önce Almanya, Yunanistan ve İtalya'daki dört aşırı sol grubu yabancı terör örgütü olarak tanımlamıştı. Avrupa ülkelerinin büyük bölümü ise antifa hareketini resmî olarak terör örgütü kabul etmiyor. 🔹 Bazı güvenlik uzmanları, aşırı sol şiddetin mevcut terör tehdidinin yalnızca sınırlı bir bölümünü oluşturduğunu ve önceliğin farklı tehdit alanlarında olması gerektiğini savunuyor.

🔹 Houston'da Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Dairesi (ICE) operasyonunda öldürülen Lorenzo Salgado Araujo ile aynı araçta bulunan üç göçmen, sürücünün hiçbir aşamada aracı memurların üzerine sürmediğini ve federal görevlilerin araçtan iner inmez ateş açtığını söyledi. 🔹 ABD İç Güvenlik Bakanlığı, olayın ardından Salgado Araujo'nun ICE aracına çarptığını ve minibüsünü bir memuru ezmeye çalışmak için kullandığını açıklamıştı. 🔹 Araçta bulunan Jose Trinidad Rojas, Daniel Tirado Pantoja ve Victor Salgado, memurların aracın önünde veya arkasında bulunmadığını, ateşin aracın yan tarafından açıldığını belirtti. 🔹 Üç göçmen, olay sırasında iş yerine gitmekte olduklarını, sivil bir aracın kendilerini takip ettiğini, daha sonra ICE araçlarının minibüsü çevrelediğini ve araçlarının saatte yaklaşık 5 mil hızla ilerlediğini ifade etti. 🔹 Tanıklara göre bir memur aracın yolcu tarafına yaklaşarak "Dur" diye bağırdı ve ardından ateş açtı. Açılan ateş sonucu sürücü Lorenzo Salgado Araujo karın bölgesinden vuruldu. 🔹 Araçtakiler, Salgado Araujo'nun aracı durdurup park konumuna aldıktan sonra da ateş açılmaya devam edildiğini ve daha sonra araçtan çıkarılarak kelepçelendiğini söyledi. 🔹 Lorenzo Salgado Araujo olay yerinden hastaneye kaldırıldı ancak yaşamını yitirdi. 🔹 Ailesi, Salgado Araujo'nun üç çocuk babası olduğunu, 30 yılı aşkın süredir ABD'de yaşadığını ve sabıka kaydının bulunmadığını açıkladı. 🔹 Temsilciler Meclisi üyesi Sylvia Garcia, ICE yetkililerinin kendisine Salgado Araujo'nun operasyonun asıl hedefi olmadığını söylediğini belirtti. 🔹 Trump yönetiminden bir yetkili, operasyona katılan ICE görevlilerinin olay sırasında vücut kamerası taşımadığını söyledi. 🔹 Olayın ardından gözaltına alınan üç Meksika vatandaşı hakkında sınır dışı işlemleri başlatıldı. Avukatları, bağımsız soruşturma talebinde bulundu.

🔹 Eski gazeteci David Streever, Ocak ayında ICE yetkilisini sert ifadelerle eleştiren bir e-posta göndermesinin ardından İç Güvenlik Bakanlığı görevlileri tarafından evinde ve kaldığı otelde arandı. 🔹 Görevliler, Streever'in eşine "Uyarı Bildirimi" teslim etti ve Streever'in konumuna ulaştıktan sonra kendisiyle görüşmek istedi. 🔹 Streever'in e-postasında ICE'in göçmen operasyonlarını eleştirdiği ve kurum yöneticisini Nazi Almanyası'nın güvenlik teşkilatı liderlerinden Reinhard Heydrich'e benzettiği belirtildi. 🔹 Aynı gün Syracuse'da bir seçim görevlisi de sosyal medya paylaşımları nedeniyle federal görevliler tarafından sorgulandı ve kendisine benzer bir uyarı bildirimi verildi. 🔹 Pensilvanya'da emekli bir kişi, Afgan bir göçmenin sınır dışı edilmesine karşı ICE avukatına gönderdiği e-postanın ardından İç Güvenlik Bakanlığı'nın Google hesabı bilgileri için idari celp çıkardığını öğrendi. Daha sonra federal görevliler evine giderek e-postası ve görüşleri hakkında sorgulama yaptı. 🔹 Maine'de sosyal hizmet uzmanı Colleen Fagan, göçmenlik operasyonlarını gözlemlediği sırada federal görevlilerin yüzünü taradığını ve plakasını kaydettiğini söyledi. Fagan, bir görevlinin kendisine "artık iç terörist olarak değerlendirildiğini" söylediğini aktardı. 🔹 David Streever, ifade ve dilekçe verme haklarının ihlal edildiği gerekçesiyle 6 Temmuz'da ABD federal hükümetine dava açtı. 🔹 Dava, hükümet yetkililerinin eleştirel ifadeler nedeniyle vatandaşlara yönelik soruşturma ve ziyaretlerinin ifade özgürlüğü kapsamında anayasal hakları ihlal ettiği iddiasını içeriyor.

🔹 AP-NORC tarafından yayımlanan ankete göre ABD'de İsrail'e yönelik kamuoyu son yıllarda daha olumsuz hale geldi. 🔹 Katılımcıların yüzde 40'ı ABD'nin İsrail'i Filistin ile yaşadığı çatışmada fazla desteklediğini söyledi. Bu oran Ocak 2024'te yüzde 37, Ağustos 2023'te ise yüzde 27 düzeyindeydi. 🔹 Demokratların yüzde 58'i ABD'nin İsrail'e gereğinden fazla destek verdiğini ifade etti. Bu oran iki yıl önce yüzde 45 seviyesindeydi. 🔹 Cumhuriyetçilerin yüzde 27'si ABD'nin İsrail'i fazla desteklediğini söyledi. Bu oran iki yıl önce yüzde 25'ti. 🔹 Katılımcıların yüzde 31'i İsrail'in Gazze'deki eylemlerinin soykırım olduğunu düşündüğünü belirtti. Yüzde 20 bu görüşe katılmadığını söylerken, yüzde 49'u değerlendirme yapacak yeterli bilgiye sahip olmadığını ifade etti. 🔹 Demokratların yüzde 52'si İsrail'in Gazze'de soykırım yaptığı görüşünü dile getirirken, Cumhuriyetçilerde bu oran yüzde 13 oldu. 🔹 Şubat ayında yayımlanan Gallup anketine göre ABD'de 20 yılı aşkın sürenin ardından ilk kez Filistinlilere sempati duyanların oranı İsrail'e sempati duyanları geçti. Ankette Filistinlilere sempati duyanların oranı yüzde 41, İsrail'e sempati duyanların oranı yüzde 36 olarak ölçüldü. 🔹 AP-NORC anketi, 11-17 Haziran tarihlerinde ABD genelinde 3.040 yetişkinle çevrim içi ve telefon görüşmeleriyle gerçekleştirildi.

Cenaze törenleri 🔹 İran, ABD ve İsrail saldırılarında hayatını kaybeden Dini Lider Ayetullah Ali Hamenei için Tahran ve Kum'da geniş katılımlı cenaze törenleri düzenledi. 🔹 Törenlere üst düzey devlet yetkilileri, askeri komutanlar ve yabancı heyetler katıldı; cenaze alayı başkent Tahran'ın merkezinden geçti. 🔹 İranlı yetkililer, törenlerin ülke tarihinde kalıcı bir yer edindiğini ve Hamenei'nin son ana kadar İran için mücadele ettiğini vurguladı. 🔹 İran yönetimi, törenleri uluslararası kamuoyuna geniş halk desteğini göstermek amacıyla düzenledi. Siyasi mesajlar 🔹 Törenlerde çok sayıda üst düzey askeri ve siyasi yetkili, ABD ve İsrail'e karşı intikam çağrıları yaptı. 🔹 Bazı konuşmalarda ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun öldürülmesi çağrısında bulunuldu. 🔹 İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Başkanı Muhammed Bagher Zolghadr, milyonlarca kişinin katılımı ve kullanılan kırmızı bayrakların İran'ın düşmanlarına açık bir mesaj olduğunu söyledi. 🔹 Devrim Muhafızları Komutanı Ahmed Vahidi, İran'ın teslim olmayacağını ve ülkenin düşmanlarının bu hedeflerine ulaşamayacağını söyledi. İç siyaset 🔹 İran'ın radikal muhafazakâr kesimleri, ABD ile yürütülen müzakereleri eleştirmeyi sürdürürken Meclis Başkanı Muhammed Bagher Galibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de eleştirilerin hedefi oldu. 🔹 Ülkede savaş öncesinde başlayan toplumsal memnuniyetsizlik ve protestolara rağmen cenaze törenleri İran yönetiminin çekirdek destek tabanının varlığını ortaya koydu. Tören organizasyonu 🔹 İran yönetimi, cenazeye katılanlar için ücretsiz otobüs seferleri düzenledi ve kamu binalarını geçici konaklama alanlarına dönüştürdü. 🔹 Tören boyunca katılımcılara su, çay, sandviç, meyve ve çeşitli ikramlar dağıtıldı. 🔹 Cenazede "Ayağa kalkmalıyız" sloganı ve yumruk sembolü geniş çapta kullanıldı; ilerleyen günlerde "Trump'ı öldürün" yazılı afişlerin sayısı arttı. 🔹 Tören güzergâhında bazı katılımcılar Donald Trump'ın posterlerine taş attı ve posterleri yırttı.

Dava iddiaları 🔹 Washington'da açılan dava, Trump yönetiminin sınır dışı etmeyi planladığı İranlıların iltica başvurularındaki gizli bilgileri İran hükümetiyle paylaşarak ABD yasalarını ihlal ettiğini öne sürüyor. 🔹 Davaya göre paylaşıldığı iddia edilen bilgiler, demokrasi yanlısı göstericiler, dini azınlıklar, LGBT bireyler ve ailelerini ciddi güvenlik riskiyle karşı karşıya bırakabilir. 🔹 Davacılar, uygulamanın durdurulmasını ve bilgileri rızaları olmadan İran makamlarıyla paylaşılan kişilere bildirim yapılmasını talep ediyor. ABD ve İran arasındaki temaslar 🔹 Dava dilekçesine göre ABD'li ve İranlı yetkililer Mart 2025'ten itibaren İran vatandaşlarının sınır dışı edilmesi konusunda görüşmeler yaptı. 🔹 İddiaya göre ilk görüşmede ABD tarafı yaklaşık 150 İran vatandaşının yer aldığı bir listeyi İran temsilcilerine teslim etti. 🔹 Dava, daha sonra ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Dairesi (ICE) ile İran temsilcileri arasında düzenli aylık toplantılar yapıldığını ve İranlı gözaltındakilere ilişkin bilgilerin paylaşıldığını öne sürüyor. 🔹 Dava, ABD ile İran arasındaki savaşın başlamasının ardından yüz yüze görüşmelerin durduğunu ancak belge paylaşımının sürdüğünü iddia ediyor. Resmî açıklamalar 🔹 ABD İç Güvenlik Bakanlığı Sözcüsü Lauren Bis, ICE'nin İran hükümetiyle iltica başvurularındaki kayıtları paylaştığı yönündeki iddiaların doğru olmadığını açıkladı. 🔹 Dışişleri Bakanlığı, özel diplomatik görüşmeler hakkında yorum yapmayacağını bildirdi ve iltica kayıtlarına ilişkin soruları İç Güvenlik Bakanlığı'na yönlendirdi. Sınır dışı süreci 🔹 Savunuculuk kuruluşlarının verilerine göre Trump'ın 2025'te yeniden göreve başlamasından bu yana 100'den fazla İran vatandaşı İran'a sınır dışı edildi. 🔹 Davaya göre İran'a gönderilen kişiler arasında iltica başvurusu bulunan ve risk altındaki gruplara mensup kişilerin de yer aldığı öne sürülüyor.

Trump'ın NATO açıklamaları 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, NATO Zirvesi için geldiği Ankara'da ABD'nin Avrupa'daki askerlerini çekebileceğini söyledi. 🔹 Trump, Greenland'ın ABD tarafından kontrol edilmesi gerektiğini yineledi ve Avrupa'nın bu talebine karşı çıkmasının NATO ile ilişkilerini olumsuz etkilediğini söyledi. 🔹 Trump, NATO üyelerinin savunma harcamalarını yeterince artırmadığını savunarak ABD'nin müttefikleri için orantısız yük üstlendiğini ifade etti. 🔹 Trump, geçmişte de NATO'dan ayrılabileceğini dile getirmiş ve savunma harcamalarını artırmayan ülkeleri Rusya'nın hedef alabileceğini söylemişti. NATO ve Avrupa'nın güvenliği 🔹 NATO liderleri Ankara Zirvesi'nde, ittifakın ortak savunma yükümlülüğünü düzenleyen 5. Madde'ye bağlılıklarını yeniden teyit etmeye hazırlanıyor. 🔹 Avrupa ülkeleri, ABD'nin NATO'ya bağlılığı konusundaki belirsizlik nedeniyle savunma kapasitesini artırmaya ve güvenlikte daha fazla sorumluluk üstlenmeye çalışıyor. 🔹 ABD, Avrupa'daki askeri varlığını azaltmaya hazırlanırken Avrupalı ülkeler olası boşlukları kendi imkânlarıyla dolduracak planlar üzerinde çalışıyor. 🔹 NATO'nun ortak savunma maddesi şimdiye kadar yalnızca 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından ABD lehine işletildi. Avrupa'nın değerlendirmeleri 🔹 Avrupa'daki yetkililer, ABD'nin ittifaka bağlılığı konusunda oluşan belirsizliğin caydırıcılığı zayıflatabileceğini değerlendiriyor. 🔹 Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ittifakın gücünün üyeler arasındaki güvene dayandığını ve bu güvenin sorgulanmasının NATO'yu zayıflatacağını söyledi. 🔹 ABD'nin NATO Daimi Temsilcisi Matthew Whitaker, ABD'nin NATO'dan ayrılmayacağını ancak Avrupa'nın kendi savunmasının ana sorumluluğunu üstlenmesini beklediğini söyledi. 🔹 NATO yetkilileri ve Avrupalı diplomatlar, ABD'nin askeri varlığında azalma yaşansa bile ittifakın komuta yapısı ve ortak savunma planlarının kriz anında işlemeye devam edeceğini ifade etti.

Grönland 🔹 Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Grönland'ın satılık olmadığını söyledi. 🔹 Frederiksen, tüm müttefiklerden Grönland halkının kendi kaderini tayin hakkına saygı göstermelerini istedi. 🔹 Frederiksen, ülkelerin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi gerektiğini ifade etti. 🔹 Danimarka'nın NATO topraklarının tamamını, kendi toprakları dahil, savunmaya hazır olduğunu açıkladı. 🔹 İzlanda Başbakanı Kristrún Frostadóttir, Grönland halkının ABD'nin parçası olmak istemediğini söyledi. 🔹 Frostadóttir, Grönland'ın Grönland halkına ait olduğunu ve NATO'nun Rusya'dan kaynaklanan tehdide odaklanması gerektiğini ifade etti. NATO Zirvesi 🔹 NATO liderleri, Avrupa'nın askerî kapasitesini artırmaya yönelik milyarlarca dolarlık savunma projelerini Ankara'daki zirvede ele alıyor. 🔹 NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, İran'ın ateşkesi ihlal ettiğini ve ABD'nin İran'a yönelik gece düzenlediği saldırıların gerekli olduğunu söyledi. 🔹 Rutte, NATO üyelerinin İran'ın hiçbir zaman nükleer silah kapasitesi elde etmemesi yönündeki tutumlarını yineleyeceklerini belirtti. 🔹 Rutte, Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer serbestisinin korunmasının önemini vurguladı. ABD-Türkiye 🔹 Donald Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşmede Türkiye'ye yönelik ABD yaptırımlarının kaldırılacağını açıkladı. 🔹 Trump, Türkiye'ye F-35 savaş uçağı satışının değerlendirileceğini söyledi. 🔹 Trump, bazı NATO üyelerinin İran savaşına katılmamasından duyduğu memnuniyetsizliği dile getirdi ve ittifakın ABD liderliği olmadan etkin şekilde çalışamayacağını ifade etti.

NATO savunma projeleri 🔹 NATO Zirvesi öncesinde milyarlarca dolarlık yeni savunma projeleri ve silah alımları açıklandı. 🔹 İsveçli Saab, 10 NATO ülkesinden oluşan konsorsiyuma en fazla 10 adet GlobalEye erken ihbar ve gözetleme uçağı sağlayacak. 🔹 On beş ülke, Airbus üretimi havada yakıt ikmal ve askerî nakliye uçaklarının ortak alımı için anlaşmaya katıldı. 🔹 Dört NATO ülkesi en fazla beş adet Triton gözetleme İHA'sı satın alacak. 🔹 Avrupa Birliği'nin savunma kredisi programı kapsamında sermaye piyasalarından 170 milyar dolara kadar kaynak sağlanabilecek. Trump ve Türkiye 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını açıkladı. 🔹 Trump, Türkiye'ye F-35 savaş uçaklarının satışının değerlendirileceğini söyledi. 🔹 ABD yönetimi, Türkiye'nin F-35 programına yeniden katılımı için gerekli hukuki süreci yürütüyor. 🔹 Trump, Türkiye'nin özellikle İran savaşı sırasında ABD'ye bağlılığını övdü. Savunma sanayii 🔹 NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ittifakın caydırıcılık kapasitesini artırmak amacıyla on milyarlarca dolarlık yeni savunma sözleşmeleri açıklanacağını söyledi. 🔹 ABD Savunma Bakanlığı yetkilileri, hem ABD'de hem Avrupa'da savunma üretim kapasitesinin artırılması gerektiğini açıkladı. 🔹 NATO, Avrupa'nın savunmada daha fazla sorumluluk üstlenmesini öngören "NATO 3.0" yaklaşımını destekliyor. F-35 tartışması 🔹 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD'ye Türkiye'ye F-35 satmaması çağrısında bulundu. 🔹 Netanyahu, F-35 satışının Orta Doğu'daki askerî güç dengesini değiştirebileceğini söyledi. Ukrayna 🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, ülkesinin NATO üyeliği talebini yineledi. 🔹 Zelenski, Ukrayna ordusunun her ay ortalama 30 bin Rus askerini etkisiz hale getirdiğini söyledi. 🔹 Ukrayna'nın Rusya'nın petrol rafinerileri ve enerji altyapısına yönelik uzun menzilli saldırılarını sürdürdüğü açıklandı. Güvenlik 🔹 NATO üyesi bazı Kuzey ve Orta Doğu Avrupa ülkeleri, Rusya'nın Avrupa'ya yönelik hibrit saldırılar düzenleyebileceği endişesini dile getirdi. 🔹 Türkiye, NATO Zirvesi süresince Ankara'da geniş güvenlik önlemleri aldı ve protesto gösterilerini yasakladı. 🔹 Ankara'da düzenlenmek istenen küçük bir protesto gösterisine müdahale edildi ve 22 öğrenci ile 3 avukat gözaltına alındı.

ABD'deki göç politikası 🔹 ABD Yüksek Mahkemesi, Trump yönetiminin yüz binlerce Haitili için geçici koruma statüsünü sona erdirmesine izin verdi. 🔹 Geçici Koruma Statüsü (TPS), 2010 depreminden sonra 330 binden fazla Haitilinin ABD'de yaşamasına ve çalışmasına olanak sağlamıştı. 🔹 Kararın ardından Haitili göçmenler arasında sınır dışı edilme endişesi arttı. Destek kuruluşlarına kısa sürede yüzlerce başvuru yapıldı. Haiti'deki güvenlik ve insani durum 🔹 Haiti'de cumhurbaşkanlığı makamı boş bulunuyor ve ülkede yaklaşık on yıldır seçim yapılmadı. 🔹 Birleşmiş Milletler, silahlı çetelerin başkent Port-au-Prince'in yaklaşık yüzde 90'ını kontrol ettiğini açıkladı. 🔹 Bu yıl çete bağlantılı şiddet olaylarında 2.300'den fazla kişi hayatını kaybetti. 🔹 Fidye amaçlı kaçırma olayları artarken, başkentte birçok hastane kapalı kalmaya devam ediyor. 🔹 Şiddet nedeniyle yerinden edilen kişi sayısı 1,5 milyon ile rekor seviyeye ulaştı. Ekonomik etkiler 🔹 Dünya Bankası verilerine göre, yurt dışındaki Haitililerin gönderdiği para transferleri 2024 yılında ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 16,3'ünü oluşturdu. 🔹 Para transferlerinin büyük bölümü ABD'den geliyor ve birçok aile bu gelirle gıda, kira ve eğitim giderlerini karşılıyor. 🔹 Uluslararası Para Fonu, Haiti ekonomisinin bu yıl da küçülmesini bekliyor. 🔹 Dünya Bankası'na göre 4,1 milyon Haitili günde 3 doların altında gelirle yaşıyor. 🔹 Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı, yaklaşık 12 milyon nüfuslu ülkede halkın yaklaşık yarısının ciddi gıda güvensizliği yaşadığını açıkladı. Geri dönüş baskısı 🔹 2023'ten bu yana 823 binden fazla kişi zorla Haiti'ye geri gönderildi. 🔹 Dominik Cumhuriyeti, Bahamalar, Turks ve Caicos, Jamaika ile ABD'den sınır dışı edilenlerin önemli bölümü güvenlik nedeniyle eski yaşadıkları bölgelere dönemiyor. 🔹 Haiti'deki sivil toplum kuruluşları, ülkenin yeni kitlesel sınır dışı edilmeleri karşılayacak kapasiteye sahip olmadığını belirterek sınır dışı işlemlerinin ertelenmesini istedi.

Belarus üzerindeki baskı 🔹 Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko, Rusya ile Ukrayna arasında artan gerilim nedeniyle her iki taraftan da baskıyla karşı karşıya bulunuyor. 🔹 Belarus, 2022 yılında Rus ordusunun kendi topraklarını kullanarak Ukrayna'ya saldırmasına izin vermişti. 🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, geçen ay Belarus'a Ukrayna sınırına yakın Brest ve Gomel bölgelerindeki Rus İHA'larına sinyal desteği sağlayan dört röle istasyonunu kapatması için yedi gün süre verdi. 🔹 Söz konusu röle istasyonları 22 Haziran'a kadar devre dışı bırakıldı. Rusya ve Belarus 🔹 Lukaşenko, röle istasyonlarının kapatılmasının ardından Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Valday'da iki gün süren kapalı bir görüşme gerçekleştirdi. 🔹 Belarus, ekonomik ve güvenlik alanlarında büyük ölçüde Rusya'ya bağımlı olmayı sürdürüyor. 🔹 Ukraynalı yetkililer, Rusya'nın Belarus'u savaşa daha fazla dâhil etmeye çalıştığını değerlendiriyor. 🔹 Rusya ve Belarus ortak nükleer tatbikat düzenlerken Avrupa hava sahasında yaşanan İHA gerilimleri de arttı. Olası askerî senaryolar 🔹 Belarus topraklarının Ukrayna'nın Avrupa'dan aldığı askerî lojistik desteğe yönelik saldırılar için kullanılabileceği değerlendiriliyor. 🔹 Polonya ile Litvanya arasında bulunan Suwałki Koridoru olası gerilim noktalarından biri olarak görülüyor. 🔹 Suwałki Koridoru, Estonya, Letonya ve Litvanya'yı Avrupa'nın geri kalanına bağlayan tek kara bağlantısını oluşturuyor. Lukaşenko'nun açıklamaları 🔹 Lukaşenko, Belarus ordusunun Rusya'nın Ukrayna'daki savaşına katılmayacağını açıkladı. 🔹 Belarus'un savaşa ihtiyaç duymadığını ve sorunların barışçıl yollarla çözülmesini desteklediğini söyledi. 🔹 Lukaşenko, Zelenski'yi Belarus'u kışkırtmamaya çağırdı. Çin ve ABD ile ilişkiler 🔹 Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Belarus'un egemenliği, bağımsızlığı ve toprak bütünlüğünü desteklediğini açıkladı. 🔹 Çin, Avrupa'ya kara yoluyla taşınan mallarının önemli bölümünü Belarus üzerinden sevk ediyor. 🔹 Mart ayında ABD'nin arabuluculuğunda varılan anlaşma kapsamında Belarus 250 siyasi tutukluyu serbest bıraktı. 🔹 Anlaşma sonrasında ABD, Belarus'un iki devlet bankası, Maliye Bakanlığı ve önde gelen potasyum üreticilerine yönelik bazı yaptırımları kaldırdı. 🔹 ABD yönetimi, Belarus'u Rusya ile yürütülebilecek olası barış görüşmelerinde arabulucu olarak değerlendirmeyi sürdürüyor.

NATO Zirvesi 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, NATO liderler zirvesi için Türkiye'ye giderek Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşecek. 🔹 NATO liderlerinin ana oturumu çarşamba günü gerçekleştirilecek. 🔹 Trump'ın zirve kapsamında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ve Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara ile de görüşmesi planlanıyor. Savunma harcamaları 🔹 NATO üyeleri, geçen yıl alınan karar doğrultusunda 2035 yılına kadar savunma harcamalarını gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5'ine çıkarma hedefini sürdürüyor. 🔹 Avrupa'daki NATO üyeleri ile Kanada'nın geçen yıl savunmaya 139 milyar dolar ek kaynak ayırdığı açıklanacak. 🔹 Zirvede milyarlarca dolarlık yeni silah anlaşmaları ve niyet mektuplarının duyurulması planlanıyor. 🔹 ABD'nin NATO Daimi Temsilcisi Matthew Whitaker, savunmaya daha fazla harcama yapan ülkelerin çeşitli alanlarda öncelik elde edebileceğini söyledi. Ukrayna ve Rusya 🔹 NATO üyeleri, bu yıl ve gelecek yıl için Ukrayna'ya yaklaşık 70 milyar dolarlık askerî destek taahhüdü üzerinde çalışıyor. 🔹 ABD'nin bu yardım paketine katılması planlanmıyor. 🔹 NATO, Rusya'ya karşı yeni bir ortak strateji hazırlıklarını askıya aldı. 🔹 Son haftalarda Rusya ile Ukrayna karşılıklı saldırılarını artırırken ABD'nin barış girişimleri yavaşladı. Avrupa'nın savunma planları 🔹 Avrupa ülkeleri kıtanın savunmasında daha fazla sorumluluk üstlenme taahhüdünü yinelemeye hazırlanıyor. 🔹 Avrupa hükümetleri, ABD'nin askerî varlığında olası azalmaya karşı savunma kapasitesini güçlendirmeyi hedefliyor. 🔹 Fransa ve Almanya, ABD ile askerî kuvvetlerin olası yeniden düzenlenmesi konusunda koordinasyon çağrısında bulundu. 🔹 NATO içinde bazı ülkeler Avrupa'nın daha fazla sorumluluk üstlenmesini desteklerken, Rusya sınırındaki üyeler güvenlik konusunda ABD'nin askerî varlığına öncelik vermeyi sürdürüyor. Trump'ın NATO yaklaşımı 🔹 Trump, NATO üyelerinin savunma harcamalarını uzun süredir yetersiz bulduğunu ve müttefiklerden daha fazla katkı beklediğini sürdürüyor. 🔹 NATO yetkilileri, zirvenin olumlu geçmesini beklemekle birlikte beklenmedik gelişmeler yaşanabileceği değerlendirmesini yapıyor.

NATO ülkelerine yönelik risk 🔹 Ukrayna'daki savaşın yeni ve daha tehlikeli bir aşamaya girebileceği değerlendiriliyor. 🔹 Rusya'nın Baltık ülkeleri veya Polonya'ya yönelik sınırlı askerî saldırılar ya da provokasyonları değerlendirdiği belirtiliyor. 🔹 ABD, son bir aydır Avrupa'daki müttefikleriyle olası Rus tırmanışına ilişkin istihbarat uyarıları paylaşıyor. 🔹 NATO liderleri, yıllık zirve için Ankara'da bir araya geliyor. Savaşın seyri 🔹 Ukrayna'nın İHA saldırıları nedeniyle Rusya'nın aylık askerî kayıpları 30 binin üzerine çıktı. 🔹 Ukrayna, Rusya'nın enerji altyapısına yönelik uzun menzilli saldırılarını artırdı. 🔹 Son saldırılarda Batı Sibirya'daki Omsk Rafinerisi hedef alındı. 🔹 Vladimir Putin, enerji tesislerine yönelik saldırıların enerji arzında sıkıntılara yol açtığını kabul etti. 🔹 Rusya, Ukrayna'ya yönelik balistik füze saldırılarını artırdı. 🔹 Ukrayna, hava savunmasında kullanılan Patriot füze stoklarının azalması nedeniyle artan baskıyla karşı karşıya bulunuyor. Avrupa'daki hazırlıklar 🔹 Polonya istihbaratı, Rusya'nın NATO'nun tepkisini ölçmek amacıyla Polonya'ya yönelik silahlı provokasyon gerçekleştirebileceği uyarısında bulundu. 🔹 Olası senaryolar arasında elektrik iletim altyapısına yönelik gerçek veya simülasyon amaçlı saldırılar ile Polonya-Rusya sınırı yakınında hibrit operasyonlar yer alıyor. 🔹 Polonya Başbakanı Donald Tusk, önümüzdeki ayların özellikle Baltık ülkeleri açısından kritik olabileceğini söyledi. 🔹 Estonya, sınırları içinde Rus askerî istihbarat birimlerini tespit etmesi halinde karşılık vermeyi planlıyor. 🔹 NATO, Baltık ülkelerinde caydırıcılığı artırmak amacıyla hava ve kara gözetleme faaliyetlerini güçlendiriyor. Bölgesel gelişmeler 🔹 Kaliningrad, Rusya ile NATO arasında olası gerilim noktalarından biri olarak değerlendiriliyor. 🔹 Belarus'un Rusya'nın saldırıları için topraklarını kullanması halinde Ukrayna'nın Belarus'u vuracağı uyarısı yapıldı. 🔹 Letonya istihbaratı, Rusya'nın Baltık ülkeleri veya Polonya'ya yönelik askerî provokasyon hazırlığında olduğuna ilişkin işaretler bulunduğunu açıkladı. 🔹 Hollanda Savunma Bakanlığı, bir yıl içinde Rusya'nın askerî saldırı riski bulunduğu uyarısını yaptı. 🔹 İngiltere Savunma Bakanlığı, Rusya'ya ait bir uçağın 2 Temmuz'da HMS Prince of Wales uçak gemisine yaklaşarak sonoboy bıraktığını ve uluslararası güvenlik frekanslarına yanıt vermediğini açıkladı. İngiltere savaş uçaklarını havalandırdı. Rusya ekonomisi 🔹 Rusya'nın en büyük bankası Sberbank'ın Başkanı Herman Gref, mevcut ekonomik baskılar altında Rus ekonomisinin uzun süre dayanamayacağını söyledi.

Savunma harcamaları 🔹 NATO üyeleri, 2035 yılına kadar gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5'ini savunmaya ayırma hedefi doğrultusunda yatırım planlarını hazırlıyor. 🔹 Avrupa'daki NATO üyeleri ile Kanada, savunma ve güvenlik harcamalarını şimdiden gayrisafi yurt içi hasılalarının yaklaşık yüzde 4'üne çıkardı. 🔹 ABD dışındaki NATO üyeleri geçen yıl temel savunma harcamalarını bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 20 artırdı. 🔹 2025 ve 2026 yıllarında savunmaya toplam 258 milyar dolar ek kaynak ayrıldı. Savunma sanayii 🔹 Ankara'daki NATO Zirvesi'nde Avrupa ve Kuzey Amerika'daki şirketlerle on milyarlarca dolarlık yeni savunma sözleşmelerinin açıklanması planlanıyor. 🔹 NATO üyeleri mühimmat, gelişmiş silah sistemleri ve yeni savunma teknolojilerinin üretimini hızlandırmak için savunma sanayiiyle iş birliğini genişletiyor. 🔹 Avrupa'nın savunma siparişleri ABD'de yaklaşık 195 bin kişiye istihdam sağlıyor. 🔹 Avrupa'nın ABD savunma sanayiine verdiği siparişlerin değeri 2025 yılında 54 milyar dolara ulaştı. Yaklaşık 300 milyar dolarlık ek sipariş süreci de devam ediyor. Ukrayna desteği 🔹 NATO, Ukrayna'nın savunma sanayii ile ittifakın savunma sanayiinin iş birliğini genişletiyor. 🔹 İnsansız hava araçları ve bunlara karşı geliştirilen sistemler bu iş birliğinin öncelikli alanları arasında yer alıyor. 🔹 Avrupa'daki NATO üyeleri ile Kanada, Ukrayna'ya sağlanan desteğin finansmanında öncü rol üstleniyor. 🔹 NATO'nun Öncelikli Ukrayna İhtiyaç Listesi kapsamında, ABD yapımı milyarlarca dolarlık askerî teçhizat müttefik ülkelerin finansmanıyla Ukrayna'ya gönderildi. NATO'nun dönüşümü 🔹 NATO, savunma yükünün üyeler arasında daha dengeli paylaşılmasını hedefleyen yeni bir yapılanma sürecini sürdürüyor. 🔹 İttifak, savunma yatırımlarını artırmayı, sanayi kapasitesini güçlendirmeyi ve ortak güvenliği geliştirmeyi amaçlıyor.

Hristiyanlara yönelik saldırılar 🔹 Kudüs'te bir Fransız Katolik rahibe, Nisan ayında Yahudi bir İsrail vatandaşı tarafından dini saikle yere itilip tekmelendi. 🔹 Kudüs ve Kutsal Topraklar'daki Hristiyanlar, sözlü taciz, tükürme, fiziksel saldırılar ve mülklerine yönelik saldırıların arttığını belirtiyor. 🔹 Dinler arası ilişkiler üzerine çalışan Rossing Center'a göre Hristiyanlara yönelik olayların sayısı 2023-2025 döneminde yaklaşık iki katına çıktı ve bu yıl yeni bir zirveye ulaşma eğilimi gösteriyor. Batı Şeria'daki gelişmeler 🔹 Batı Şeria'nın Hristiyan nüfusun çoğunlukta olduğu Taybeh kasabasında silahlı Yahudi yerleşimcilerin saldırıları ve ekonomik baskıları nedeniyle göç artıyor. 🔹 Yerleşimcilerin arazi işgalleri, mülk tahribatı ve silahlı baskınları nedeniyle bazı işletmeler faaliyetlerini durdurdu, çok sayıda çalışan işini kaybetti. 🔹 Son 10 yılda Taybeh'den çok sayıda aile ABD, Latin Amerika ve İspanya'ya göç etti. Siyasi tepkiler 🔹 İsrail'in iki baş hahamı, Hristiyanlara yönelik saldırıları Yahudi değerleriyle bağdaşmayan ciddi bir sorun olarak nitelendirdi. 🔹 Başbakan Binyamin Netanyahu'nun ofisi, Hristiyanlara yönelik şiddet ve vandalizm olaylarına müsamaha gösterilmeyeceğini ve sorumluların yargılanacağını açıkladı. 🔹 Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir, 2017 yılında Hristiyan din adamlarına tükürmeyi eski bir Yahudi geleneği olarak savunmuştu. Uluslararası etkiler 🔹 ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, Taybeh'deki tarihi Aziz George Kilisesi'ne yönelik saldırının ardından bölgeyi ziyaret etti. 🔹 İsrailli uzmanlar, Hristiyanlara yönelik saldırıların ABD'deki İsrail yanlısı Hristiyan çevrelerde de rahatsızlık yarattığını ve İsrail'e verilen desteği olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor. 🔹 Kudüs'te bazı Yahudi gönüllüler, saldırı riskine karşı rahibelere dışarı çıktıklarında eşlik etmeye başladı.

NATO zirvesi 🔹 NATO liderleri zirvesi 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da düzenlenecek. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, zirveye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan nedeniyle katıldığını söyledi. 🔹 Zirveye NATO üyesi 32 ülkenin lideri katılacak. 🔹 Zirvede savunma harcamaları, silah üretimi ve Ukrayna'ya destek konuları ele alınacak. Türkiye'nin NATO'daki rolü 🔹 Türkiye, NATO'nun ABD'den sonra ikinci büyük ordusuna sahip olmayı sürdürüyor. 🔹 Türkiye, Boğazlar üzerindeki stratejik konumu ve savunma sanayisiyle NATO içindeki ağırlığını artırdı. 🔹 Avrupa ülkeleri, ABD'nin kıtadaki askeri varlığını azaltma planları nedeniyle Türkiye'nin savunma sanayisine daha fazla ilgi gösteriyor. 🔹 Türkiye, Ukrayna'ya insansız hava araçları satmayı sürdürürken Rusya ile diplomatik ilişkilerini de koruyor. ABD-Türkiye ilişkileri 🔹 Donald Trump, Recep Tayyip Erdoğan'ı "arkadaşım" ve "mükemmel bir lider" olarak nitelendirdi. 🔹 Donald Trump, Türkiye'nin F-35 savaş uçaklarıyla ilgili uzun süredir devam eden anlaşmazlıkta ilerleme sağlanabileceğinin sinyalini verdi. 🔹 Donald Trump, Türkiye'nin yerli savaş uçağı programı için jet motoru satışına ilişkin adımların Recep Tayyip Erdoğan'ı memnun edeceğini söyledi. Avrupa ile ilişkiler 🔹 Avrupa ülkeleri, son dönemde Türkiye'deki demokratik gerileme ve hukuk devleti konusundaki eleştirilerini daha sınırlı düzeyde dile getiriyor. 🔹 Türkiye, zirve öncesinde güvenlik gerekçesiyle 200'den fazla kişiyi gözaltına aldı. 🔹 İnsan hakları kuruluşları, gözaltına alınanlar arasında siyasi aktivistler, avukatlar, bir akademisyen ve bir LGBTQ hakları savunucusunun bulunduğunu açıkladı. 🔹 İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu, yolsuzluk suçlamasıyla tutuklu bulunuyor. İmamoğlu suçlamaları reddediyor. Avrupa Birliği 🔹 Türkiye'nin Avrupa Birliği üyelik süreci durma noktasında bulunuyor. 🔹 Türkiye, Avrupa ülkeleriyle ikili savunma ve silah anlaşmalarını artırmaya odaklanıyor. 🔹 Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in Türkiye'yi Rusya ve Çin ile birlikte rakipler arasında göstermesinin ardından AB yetkilileri Türkiye'yi "önemli bir ortak" olarak tanımladı.

Cenaze töreni 🔹 Tahran'da düzenlenen Ayetullah Ali Hamaney'in devlet cenazesine, ABD-İsrail savaşının ilk gününde Minab kentindeki okul saldırısında hayatını kaybeden çocukların aileleri de katıldı. 🔹 Minab'daki kız ilkokuluna düzenlenen saldırıda en az 175 sivil yaşamını yitirdi. Ölenlerin büyük bölümünü öğrenciler oluşturdu. 🔹 ABD, saldırının sorumluluğunu üstlenmedi ve yürütülen soruşturmaya ilişkin herhangi bir sonuç açıklamadı. 🔹 Cenaze namazı Tahran'daki Büyük Musalla'da kılındı ve törene on binlerce kişi katıldı. Törene katılan yetkililer 🔹 Ali Hamaney'in üç oğlu, üst düzey İranlı yetkililerle birlikte cenaze törenine katıldı. 🔹 Cenaze namazını, Uzmanlar Meclisi üyesi Ayetullah Cafer Sobhani kıldırdı. 🔹 İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile ABD ile müzakereleri yürüten Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf da törende yer aldı. 🔹 İran Devrim Muhafızları'nın yeni komutanı Ahmed Vahidi de cenazeye katıldı. Tören sırasında bazı katılımcılar Vahidi lehine ve intikam çağrısı içeren sloganlar attı. Minab saldırısı 🔹 Minab'daki okul saldırısı, 28 Şubat'ta Ali Hamaney'in ve ailesinden bazı kişilerin öldürüldüğü saldırıyla aynı gün gerçekleşti. 🔹 Minab'da hayatını kaybeden çocuklar için İran'daki kamu kurumlarında, iş yerlerinde ve yurt dışındaki büyükelçiliklerde anma köşeleri oluşturuldu. 🔹 Tahran'daki cenaze alanında da Minab'da yaşamını yitiren çocukların fotoğrafları, okul sıraları, defterleri ve çantalarının yer aldığı anma bölümü kuruldu. Cenaze programı 🔹 Ali Hamaney'in naaşı Tahran'daki törenlerin ardından Kum'a, daha sonra Irak'taki Necef ve Kerbela'ya götürülecek. 🔹 Hamaney, son olarak doğduğu şehir olan Meşhed'de toprağa verilecek.

GPS'in yaygınlaşması 🔹 2000'li yılların başında GPS çipi geliştiren teknoloji şirketlerinin sayısı hızla arttı. 🔹 ABD Federal İletişim Komisyonu, 2001'den itibaren cep telefonlarının acil yardım aramalarında konum bilgisini iletmesini zorunlu hale getirdi. 🔹 2000 yılında ABD Başkanı Bill Clinton, sivil GPS sinyalinin doğruluğunu kasıtlı olarak düşüren uygulamayı kaldırdı. 🔹 Bu karar, GPS teknolojisinin ticari kullanımını hızlandırdı ve sektörün büyümesini destekledi. Teknolojik gelişmeler 🔹 İlk GPS çipleri yüksek enerji tüketimi, bina içinde zayıf çekim ve şehirlerde sinyal yansıması gibi teknik sorunlarla karşı karşıya kaldı. 🔹 Mühendisler, GPS'i cep telefonlarında günlük kullanım için daha hızlı ve daha düşük enerji tüketimiyle çalıştıracak çözümler geliştirdi. 🔹 Yardımlı GPS (Assisted GPS) teknolojisi, cep telefonlarının baz istasyonları ve Wi-Fi erişim noktalarından aldığı bilgilerle uydu sinyalini çok daha hızlı bulmasını sağladı. 🔹 Yardımlı GPS, telefonların birkaç saniye içinde konum belirleyebilmesine olanak tanıdı. Günlük yaşama etkisi 🔹 Yardımlı GPS teknolojisi sayesinde akıllı telefonlar, internet bağlantısı tam olarak kurulmadan önce bile yaklaşık konumu gösterebiliyor. 🔹 Akıllı telefonlar, GPS uydularının konum ve zaman verilerini kullanarak kullanıcıların yerini yüksek doğrulukla hesaplıyor. 🔹 Akıllı telefonların, daha küçük GPS çipleri ve hızlı konum belirleme teknolojisiyle birleşmesi, konum tabanlı hizmetlerin yaygınlaşmasını sağladı. 🔹 Harita uygulamalarında görülen kullanıcı konumunu gösteren mavi nokta, bu teknolojik gelişmeler sayesinde günlük yaşamın standart özelliklerinden biri haline geldi.

Deniz sıcak hava dalgası 🔹 Pasifik Okyanusu'nda, ABD'nin bitişik 48 eyaletinin toplam yüzölçümünün sekiz katından daha büyük bir alanı kaplayan dev bir deniz sıcak hava dalgası oluştu. 🔹 Deniz sıcak hava dalgası, Dünya yüzeyinin yaklaşık %13,5'ini kapsıyor ve Filipinler'den Peru'ya, Hawaii ve Kaliforniya kıyılarına kadar uzanıyor. 🔹 Bu oluşum, Kuzey Pasifik'teki deniz sıcak hava dalgası ile ekvator boyunca gelişen güçlü El Niño'nun birleşmesi sonucu meydana geldi. Beklenen etkiler 🔹 İklim bilimcileri, Pasifik'teki uzun süreli sıcaklığın önümüzdeki kış ve ilkbaharda hava olaylarını önemli ölçüde etkileyebileceğini belirtiyor. 🔹 Önümüzdeki iki hafta içinde Batı Pasifik'te Bavi adı verilen süper tayfunun oluşması bekleniyor. 🔹 Tayfunun Kuzey Mariana Adaları yakınından geçmesi, ardından Tayvan ve Çin'i etkilemesi öngörülüyor. 🔹 Pasifik üzerindeki atmosfer koşulları, temmuz ortasında ABD'nin batısında güçlü bir sıcak hava kubbesinin oluşmasına ve sıcaklıkların yükselmesine yol açabilir. 🔹 ABD Savunma Bakanlığı meteoroloğu Eric Webb, bu hava düzeninin New Mexico ve Arizona'nın kuzeyinde sıcaklık ve orman yangını riskini önemli ölçüde artırabileceğini söyledi. Kaliforniya ve küresel etkiler 🔹 Bilim insanları, Pasifik'teki sıcak deniz sularının Kaliforniya kıyılarında deniz seviyesini 15 santimetre ile 60 santimetre arasında yükseltebileceğini öngörüyor. 🔹 Sonbahar ve kış aylarındaki fırtınalarla birlikte Kaliforniya kıyılarında deniz seviyesindeki yükselişin 60 ila 90 santimetreyi aşabileceği belirtiliyor. 🔹 Bu durumun kıyı taşkınları ve güçlü kış fırtınalarının etkisini artırabileceği değerlendiriliyor. 🔹 Pasifik'teki yüksek deniz sıcaklıklarının sonbahardan itibaren subtropikal jet akımını güçlendirerek ABD'nin güneyi ve doğusunda daha yoğun yağış ve şiddetli fırtına riskini artırması bekleniyor. 🔹 Deniz yüzeyi sıcaklıklarının yükselmesi buharlaşmayı artırarak atmosferdeki su buharı miktarını yükseltiyor ve aşırı yağış olaylarını besliyor. Uzun vadeli eğilim 🔹 İklim değişikliği nedeniyle deniz sıcak hava dalgalarının hem yaygınlığı hem de şiddeti artıyor. 🔹 Deniz sıcak hava dalgalarının etkilediği küresel okyanus alanı, 1980'lerin sonundaki yaklaşık %9 seviyesinden %30'un üzerine çıktı. 🔹 Güçlü ve aşırı şiddetli deniz sıcak hava dalgalarının kapsadığı alan aynı dönemde yaklaşık altı kat arttı. 🔹 Hâlihazırda küresel okyanusların %37'sinden fazlası deniz sıcak hava dalgasının etkisi altında bulunuyor. Bilim insanları bu yıl veya gelecek yıl yeni bir rekor oluşabileceğini değerlendiriyor.

Cenaze töreni 🔹 On binlerce kişi, ABD-İsrail savaşı'nın ilk günündeki hava saldırısında hayatını kaybeden İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney için Tahran'daki Büyük Musalla dini kompleksine akın etti. 🔹 Beş gün sürecek cenaze programı Tahran'ın ardından İran ve Irak'taki beş şehirde devam edecek, Hamaney ise doğduğu şehir Meşhed'de toprağa verilecek. 🔹 Cenaze törenlerinde Hamaney ile bazı aile üyelerinin naaşları halkın ziyaretine açıldı. 🔹 Tören alanında "Yastayız ama boyun eğmiyoruz", "Liderimizin kanının intikamını alacağız", "Kahrolsun Amerika" sloganları atıldı; ABD Başkanı Donald Trump'ı hedef alan pankartlar taşındı. Katılım ve mesajlar 🔹 Törene katılan çok sayıda kişi Hamaney'in ölümünün intikamının alınması gerektiğini dile getirdi. 🔹 Katılımcılar, İran'ın savaş sonrasında daha da güçlendiğini ve ülkenin bağımsızlığını koruyacağını söyledi. 🔹 Tören alanında İran bayraklarının yanı sıra Hizbullah ve Husilere ait bayraklar da taşındı. 🔹 Hamaney'in fotoğrafları tören alanı ve çevresinde geniş şekilde sergilendi; birçok afişte yeni dini lider Mücteba Hamaney ile birlikte yer aldı. Yeni liderlik 🔹 Mücteba Hamaney, savaş sırasında yaralandığı bildirildiği için kamuoyu önüne çıkmadı. 🔹 Cenazeye katılanların bir bölümü Mücteba Hamaney'in törenlere katılmasını beklerken, bazıları güvenlik gerekçeleriyle bunun gerçekleşmeyebileceğini ifade etti. 🔹 Devrim Muhafızları Komutanı Ahmed Vahidi ile Uzay Kuvvetleri Komutanı Mecid Musevi, savaşın ardından ilk kez bu hafta düzenlenen anma etkinliklerinde kamuoyu önüne çıktı. Değerlendirme 🔹 Cenaze töreni, savaşın ardından İran yönetiminin kamuoyu desteğini ve devlet organizasyon kapasitesini göstermesi açısından önemli bir sınav olarak görülüyor. 🔹 İran yönetimi, cenaze törenlerinin ülke genelinde birlik mesajı vermesini ve geniş katılım sağlamasını hedefliyor.

Yeni yönetim 🔹 Ayetullah Ali Hamaney'in savaşın ilk gününde öldürülmesinin ardından İran'da yeni bir liderlik dönemi başladı. 🔹 Yeni dini lider Mücteba Hamaney, saldırıda yaralanmasının ardından kamuoyu önüne çıkmadan ülkeyi yönetmeyi sürdürüyor. 🔹 Yeni yönetim kadrosu daha genç isimlerden oluşuyor ve devletin güvenlik ile karar alma mekanizmaları üzerinde daha güçlü bir kontrole sahip bulunuyor. 🔹 Yeni liderlik, ABD'nin Irak ve Afganistan savaşlarından çıkarımlar yaptı; diplomasi ve çevrim içi propaganda gibi araçları daha etkin kullanıyor. Güvenlik ve dış politika 🔹 Yeni yönetim, savaşın ardından iç muhalefete yönelik idamlar ve güvenlik operasyonlarını sürdürdü. 🔹 İran, Basra Körfezi'nde zaman zaman askeri operasyonlar düzenlemeye ve Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü dış politika aracı olarak kullanmaya devam ediyor. 🔹 Yeni güvenlik kadrosunda Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Muhammed Bakır Zolghadr, Devrim Muhafızları Komutanı Ahmed Vahidi ve dini liderin askeri danışmanı Muhsin Rızai öne çıkıyor. 🔹 Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi gibi sivil kökenli isimlerin karar alma süreçlerindeki etkisi azaldı. ABD ile ilişkiler 🔹 ABD Başkanı Donald Trump'ın savaşın İran'da daha ılımlı bir yönetim oluşturduğu yönündeki değerlendirmesine karşın yeni yönetim daha sert ve daha özgüvenli bir çizgi izliyor. 🔹 Yeni liderlik, ABD ile müzakerelerde kalıcı ateşkes sağlanmadan İran'ın nükleer programına ilişkin kapsamlı görüşmelere başlanmasına karşı çıkıyor. 🔹 Mücteba Hamaney, ABD ile imzalanan ön mutabakata kamuoyu önünde mesafeli yaklaşmasına rağmen anlaşmanın uygulanmasına izin verdi. 🔹 ABD ile varılan ön mutabakat kapsamında İran'ın dondurulmuş milyarlarca dolarlık varlığına erişiminin sağlanması ve ekonomik kolaylıklar sunulması planlanıyor. Önümüzdeki süreç 🔹 Yeni yönetim, savaş sonrası zarar gören ekonomiyi yeniden toparlama ve yaşam koşullarını iyileştirme baskısıyla karşı karşıya bulunuyor. 🔹 Ayetullah Ali Hamaney'in cenaze töreni, Mücteba Hamaney'in güvenlik durumu ve yönetim üzerindeki kontrolünün değerlendirileceği önemli bir dönüm noktası olarak görülüyor. 🔹 İran yönetimi, yeni liderin güvenliği nedeniyle kamuoyu önüne çıkmasının risk oluşturduğunu değerlendiriyor.

Yapay zekâ ve insan zekâsı 🔹 Satranç büyükustası Garry Kasparov, insan zekâsı ile yapay zekânın aynı şey olmadığını, son yıllardaki gelişmelerin bu görüşünü güçlendirdiğini söyledi. 🔹 Kasparov, hesaplama ve satranç gibi görevlerin makineler için kolaylaştığını, buna karşılık yürüme, yüz tanıma ve nesneleri kavrama gibi insanların doğal olarak yaptığı birçok becerinin hâlâ yapay zekâ için zor olduğunu belirtti. 🔹 Yapay zekâ alanında "üstün zekânın" kısa sürede ortaya çıkacağını öngören tahminlerin gerçekleşmediğini, günümüzde birçok araştırmacının da temel bilimsel engellerin sürdüğünü kabul ettiğini ifade etti. 🔹 Kasparov, yapay zekânın güçlü bir araç olduğunu ancak ne bir ütopya ne de bir distopya anlamına geldiğini söyledi. Yapay zekânın sınırları 🔹 Kasparov, insanların yaptığı işlerin büyük bölümünün otomasyona uygun olduğunu ancak bütün kararların makinelere bırakılamayacağını belirtti. 🔹 Yapay zekânın etik ve değer yargıları konusunda nihai cevaplar üretemeyeceğini, insanlığın temel sorularının kesin yanıtlarının bulunmadığını ifade etti. 🔹 Yapay zekânın en büyük riskinin makineler değil, onları kullanan insanlar olduğunu söyledi. 🔹 Yapay zekânın hem olumlu hem de olumsuz etkileri büyütebildiğini, savaş teknolojilerinin ise bu gelişmelerden en hızlı yararlanan alanlardan biri olduğunu belirtti. Çin, özgürlük ve teknoloji 🔹 Kasparov, teknolojik yeniliklerin yaratıcılık gerektirdiğini, bunun da hata yapma özgürlüğüne bağlı olduğunu söyledi. 🔹 Merkezi yönetimlerin yenilik üretmede yapısal dezavantajlara sahip olduğunu, özgür toplumların teknolojik gelişmede uzun vadede üstünlük sağlayacağını ifade etti. 🔹 İkinci Dünya Savaşı'nda geleceği şekillendiren en önemli teknolojik atılımların özgür bilim ortamlarında geliştirildiğini söyledi. Ukrayna savaşı 🔹 Kasparov, Ukrayna'nın Kırım'ı insansız hava araçları ve yerli füze sistemleriyle izole edebilmesi halinde bunun Rusya açısından savaşın gidişatını değiştirebileceğini belirtti. 🔹 Kırım'ın Rusya için yalnızca stratejik değil, aynı zamanda ideolojik ve psikolojik öneme sahip olduğunu, bölgenin kaybedilmesinin Rusya yönetimi üzerinde büyük etki yaratabileceğini söyledi.

🔹 ABD'nin 250. kuruluş yılı öncesinde Washington'daki National Mall'da 25 Amerikalıyla yapılan görüşmelerde katılımcılar ülkeye ilişkin gurur duydukları yönleri, endişelerini ve gelecek beklentilerini paylaştı. 🔹 Katılımcılar en sık özgürlük, ifade özgürlüğü, din özgürlüğü, eğitim fırsatları ve anayasal hakların ABD'yi güçlü kılan temel değerler olduğunu dile getirdi. 🔹 Birçok kişi ABD'nin farklı kültürlerden insanlara fırsat sunmasını, göçmenlerin katkısını ve toplumsal çeşitliliği ülkenin önemli güçlü yönleri arasında gösterdi. 🔹 Bazı katılımcılar ailelerinin göçmen olarak ABD'ye gelmesi sayesinde eğitim, kariyer ve daha iyi yaşam fırsatlarına kavuştuğunu anlattı. 🔹 Gaziler ve kadın katılımcılar, askerlik yapabilme ve kadınların sahip olduğu hakların kendileri için gurur kaynağı olduğunu ifade etti. Endişeler 🔹 Katılımcılar demokrasinin korunması, siyasi kutuplaşma, toplumsal birlik ve ülkenin geleceği konusunda kaygılarını dile getirdi. 🔹 Bazıları son yıllarda ülkenin geriye gittiğini düşündüğünü ve yeniden doğru yola dönülmesini istediğini söyledi. 🔹 Bazı katılımcılar toplumda dayanışmanın azaldığını, siyasetin insanların birbirine destek olmasının önüne geçtiğini belirtti. 🔹 Bazıları mevcut siyasi yönetimi ve ırkçılığı eleştirirken, bazıları ise Donald Trump'ın dış ilişkilerde başarılı olduğunu ve ülkeyi doğru yönde yönettiğini savundu. Gelecek beklentileri 🔹 Katılımcılar ABD'nin birlik içinde hareket etmesini, demokratik değerlere sahip çıkmasını ve farklı görüşlerin açıkça tartışılabildiği bir ülke olarak kalmasını istedi. 🔹 Genç kuşağın siyasete daha fazla ilgi göstermesi ve ülkenin geleceğinde aktif rol üstlenmesi umut verici gelişmeler arasında değerlendirildi. 🔹 Bazı katılımcılar ABD'nin fırsatlar ülkesi olmayı sürdürmesini, insanların hayallerini gerçekleştirebildiği ve çocukların daha iyi bir geleceğe sahip olduğu bir ülke olarak kalmasını temenni etti.

🔹 Taylor Swift ile Travis Kelce evlendi. 🔹 Düğün, New York'taki Madison Square Garden'da düzenlendi. Etkinlik sırasında binanın dışında "JusT&T Married!" yazılı dev ekranlar yer aldı. 🔹 Taylor Swift'in kardeşi Austin Swift "man of honor", Travis Kelce'nin ağabeyi Jason Kelce ise sağdıç olarak görev yaptı. Çiftin başka nikâh şahidi bulunmadı. 🔹 Nikâhı oyuncu Adam Sandler kıydı. Taylor Swift ile Travis Kelce törende Christian Dior Haute Couture kıyafetleri ve özel üretim Christian Louboutin ayakkabılar giydi. 🔹 Düğün sırasında Empire State Building'in tepe bölümü safir mavisi ışıklarla aydınlatıldı. Konuklar 🔹 Düğüne Hugh Grant, Ethan Hawke, Mariska Hargitay, Benson Boone, Abby Wambach, Gigi Hadid, Bradley Cooper, Jason Sudeikis, Chris Jones ve Cooper Kupp'un da aralarında bulunduğu çok sayıda davetli katıldı. 🔹 Yaklaşık 1.000 kişinin katıldığı kutlama kokteyl ile başladı ve gece boyunca devam etti. 🔹 Düğün öncesinde yaklaşık 100 kişilik bir prova yemeği düzenlendi. 🔹 Davetlilerin gizlilik sözleşmesi imzaladığı ve kutlamalarda telefon kullanımına izin verilmediği bildirildi. Çiftin hikâyesi 🔹 Taylor Swift ile Travis Kelce yaklaşık üç yıl önce ilişkiye başladı. 🔹 Travis Kelce, Ağustos 2025'te Kansas'taki evinin bahçesinde Taylor Swift'e evlenme teklif etti. 🔹 Taylor Swift'in annesi Andrea Swift, 2023 yılında Travis Kelce'nin konser sırasında Swift'e telefon numarasını içeren bir dostluk bilekliği vermek istediğini öğrendikten sonra kızını Kelce ile tanışmaya teşvik etti. 🔹 Çift, ailelerine olan bağlılıkları ve stadyumlarda sahne alma ile spor kariyerlerinin ortak yönleri nedeniyle yakınlaştıklarını açıkladı. 🔹 Çift, düğün öncesinde milyonlarca doları hayır kurumlarına bağışladı.

Yeni düzenleme 🔹 ABD Enerji Bakanlığı, ev tipi cihazlara yönelik enerji verimliliği standartlarını önemli ölçüde zayıflatacak bir düzenleme taslağı yayımladı. 🔹 Düzenleme; klimalar, buzdolapları, çamaşır makineleri ve diğer birçok ev cihazını kapsıyor. 🔹 Plan, birçok ürün grubunda enerji verimliliği standartlarının gelecekte daha da sıkılaştırılmasını engellemeyi hedefliyor. 🔹 Enerji Bakanlığı, düzenlemenin tüketici tercihlerini koruyacağını ve maliyetleri düşüreceğini açıkladı. Trump yönetiminin açıklamaları 🔹 Enerji Bakanı Chris Wright, Amerikalıların daha uygun fiyatlı ve işlevini yerine getiren ev aletlerini seçebilmesi gerektiğini söyledi. 🔹 Trump yönetimi, önceki yönetimlerin enerji verimliliği düzenlemelerinin tüketici tercihlerini sınırlandırdığını savunuyor. 🔹 Trump'ın ilk başkanlık döneminde getirilen benzer düzenlemeler, Joe Biden döneminde geri çekilmişti. Etkileri 🔹 Düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde gelecekteki yönetimlerin daha yüksek enerji verimliliği standartları getirmesi zorlaşacak. 🔹 Mevcut standartların korunması halinde 2040 yılına kadar yaz aylarındaki en yüksek elektrik talebinin 34 gigavat azaltılabileceği hesaplanıyor. 🔹 Bu miktar yaklaşık 34 büyük nükleer reaktörün üretimine veya on milyonlarca hanenin elektrik tüketimine eşdeğer seviyede bulunuyor. 🔹 Daha düşük elektrik talebinin, artan yapay zekâ kaynaklı enerji ihtiyacı karşısında elektrik şebekesi üzerindeki yükü hafifletmesi bekleniyor. Tepkiler 🔹 Demokratların yönettiği bazı eyaletler, düzenleme kesinleşirse dava açmaya hazırlanıyor. 🔹 Tüketici grupları ve enerji verimliliği savunucuları, mevcut standartların hem elektrik tüketimini hem de tüketicilerin faturalarını azalttığını belirtti. 🔹 Ev tipi cihaz üreticilerini temsil eden sektör kuruluşu, farklı yönetimlerin sürekli değişen kurallarının belirsizlik yarattığını ve yeni düzenlemenin daha öngörülebilir bir çerçeve sağlayacağını açıkladı. 🔹 Amerikan Gaz Birliği de düzenlemeye destek vererek tüketicilerin ihtiyaçlarına en uygun cihazları seçme hakkının korunacağını söyledi.

Türkiye kararı 🔹 Türkiye, yalnızca LGBT yolculara yönelik düzenlenen kruvaziyer turunun gelecek hafta İstanbul ve Kuşadası'ndaki planlı duraklarını iptal etti. 🔹 Kuşadası'nın bağlı olduğu il yönetimi, geminin 7 Temmuz'daki liman ziyaretinin iptal edildiğini duyurdu. 🔹 Açıklamada, gemideki grupların davranışlarının toplumun yapısı ve ahlaki değerleriyle bağdaşmadığı ifade edildi. Kruvaziyer programı 🔹 On gecelik Akdeniz turu Atina'dan başlayacak ve Venedik'te sona erecek. 🔹 Tur, bir yıldan uzun süredir planlanıyordu. 🔹 Organizatör Atlantis Events, Türkiye'nin son 20 yılı aşkın sürede şirketin düzenlediği 12'den fazla turuna ev sahipliği yaptığını açıkladı. 🔹 Şirket, ABD Büyükelçiliğinin de desteğiyle güzergâhı korumaya çalıştı ancak karar değiştirilmedi. 🔹 Güncellenen programa göre gemi Mısır'ın İskenderiye kentine tam günlük ziyaret gerçekleştirecek ve Girit Adası'na uğrayacak. Ekonomik etki 🔹 Atlantis Events, Türkiye'nin karar nedeniyle yaklaşık 1 milyon dolar turizm geliri kaybedeceğini açıkladı. 🔹 Şirket, yolcuların Türkiye'de üç gün boyunca alışveriş yapmayı ve turistik faaliyetlere katılmayı planladığını belirtti. Arka plan 🔹 Türkiye'de eşcinsel ilişkiler yasal olmasına rağmen, İstanbul'daki Onur Yürüyüşü 10 yılı aşkın süredir yasaklanıyor. 🔹 Son günlerde yasağa rağmen düzenlenen Onur Yürüyüşü etkinliklerinde çok sayıda kişi gözaltına alındı. 🔹 Atlantis Events, daha önce Türkiye'ye düzenlediği turlarda yolcuların herhangi bir güvenlik tehdidiyle karşılaşmadığını ve gelecekte yeniden Türkiye'yi ziyaret etmeyi umduğunu açıkladı.

ABD'nin uyarıları 🔹 ABD yönetimi, İsrail'in İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'a suikast düzenleyebileceği endişesi nedeniyle İran'a aracılar üzerinden uyarı gönderdi. 🔹 ABD, mart ayında diplomatik çözüm arayışları başlarken İsrail'e İran'ın siyasi liderliğine yönelik suikastların durdurulması çağrısında bulundu. 🔹 Beyaz Saray'dan bir yetkili, Başkan Donald Trump'ın barış sürecinin devam etmesini istediğini söyledi. ABD-İsrail görüş ayrılığı 🔹 ABD ile İsrail, savaşın başlangıcında İran'da rejim değişikliği hedefini paylaştı. 🔹 ABD daha sonra İran'daki askerî ve dinî yönetimin iktidarını koruyacağı değerlendirmesiyle bu yaklaşımını değiştirdi. 🔹 İsrail'in mart ayında İran'ın üst düzey ulusal güvenlik yetkilisi Ali Laricani'yi öldürmesi, ABD ile İsrail arasındaki görüş ayrılıklarını artırdı. 🔹 ABD, Laricani'nin öldürülmesinin ardından müzakere edebileceği üst düzey İranlı muhataplardan birini kaybettiği değerlendirmesini yaptı. Diplomatik süreç 🔹 Abbas Arakçi ile Muhammed Bakır Kalibaf, nisan ayında ateşkesin sağlanması ve haziran ayında savaşın sona erdirilmesine yönelik çerçeve anlaşmasının oluşturulması sürecinde ABD'nin başlıca muhatapları oldu. 🔹 İsrail, İran'ın nükleer programına sınırlamalar karşılığında yaptırımların hafifletilmesini öngören çerçeve anlaşmasına karşı çıktı. 🔹 Donald Trump, mart ayında İsrail'in suikastlarının müzakere sürecini zorlaştırdığını söyledi. Suikast girişimleri 🔹 İsrail'in Muhammed Bakır Kalibaf, İran'ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney ve diğer üst düzey İranlı yetkililere yönelik suikast girişimleri, bölgede yeni yönetimin daha sert bir politika izleyebileceği yönündeki endişeleri artırdı.

🔹 Suriye'nin başkenti Şam'da bir kafede patlayıcı düzeneğin infilak etmesi sonucu en az 9 kişi hayatını kaybetti, en az 20 kişi yaralandı. 🔹 Suriye İçişleri Bakanlığı, saldırının sorumlusunun henüz belirlenemediğini, polis ekiplerinin olay yerinde delil topladığını ve saldırının nedenini araştırdığını açıkladı. 🔹 Devlet medyasının yayımladığı görüntülerde, kafenin cam kırıklarıyla kaplandığı ve olay yerinde kan izlerinin bulunduğu görüldü. 🔹 Patlama, hafta sonu öncesinde cadde ve iş yerlerinin yoğun olduğu bir saatte meydana geldi. 🔹 Olay yerine tanıklık eden Ammar Ismael, kafenin adliye binasına yakın olduğunu ve hâkimler ile avukatlar tarafından sıkça kullanıldığını söyledi. 🔹 Patlamanın ardından çevrede bulunan kişiler sağlık ekiplerini beklemeden yaralıları ve hayatını kaybedenleri enkazdan çıkararak hastanelere götürdü. 🔹 Saldırı, Suriye yönetiminin Beşşar Esed döneminde görev yapan eski yetkililere yönelik yargı süreçlerini sürdürdüğü dönemde gerçekleşti. 🔹 Ahmed el-Şara liderliğindeki mevcut Suriye yönetimi, 2024 sonunda iktidara geldikten sonra güvenlik güçlerini yeniden yapılandırmaya çalışıyor ancak ülkede güvenlik tehditleri devam ediyor. 🔹 Aralık ayında Palmira'da düzenlenen IŞİD pususunda iki ABD askeri ile bir ABD vatandaşı sivil tercüman hayatını kaybetmişti. Daha önce Şam'daki bir kiliseye düzenlenen intihar saldırısında da en az 25 kişi ölmüştü. 🔹 Şam'daki son patlama, kentte o tarihten bu yana meydana gelen en ölümcül saldırı oldu ve bölge ülkeleri tarafından kınandı.

🔹 ABD Adalet Bakanlığı, Cal-Maine Foods, Versova Holdings ve Hickman's Egg Ranch ile yumurta fiyatlarını yapay şekilde yükselttikleri iddialarına ilişkin uzlaşma anlaşmasına vardı. 🔹 Anlaşma kapsamında üç şirket, ülke genelindeki gıda bankaları ve toplum kuruluşlarına toplam 53 milyon yumurta bağışlayacak. 🔹 Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için mahkeme onayı gerekiyor. 🔹 New York eyaleti, dağıtım amacıyla yaklaşık 5 milyon yumurta alacağını açıkladı. 🔹 Şirketler uzlaşma kapsamında herhangi bir hukuki sorumluluğu kabul etmedi. 🔹 Davada, şirketlerin yumurta fiyatlarını yükseltmek amacıyla teklif süreçlerini birlikte yönlendirdiği iddia ediliyor. 🔹 ABD'de yumurta fiyatları 2022'nin sonu ile 2023'ün başında, ardından 2025'in başlarında yeniden yükseldi. 🔹 Yumurta fiyatlarındaki artışın önemli bir bölümü, kuş gribi salgını nedeniyle milyonlarca yumurta tavuğunun itlaf edilmesinden kaynaklandı. 🔹 Yumurta üreticileri, kuş gribi nedeniyle oluşan kayıplar için ABD Tarım Bakanlığı'ndan on milyonlarca dolarlık mali destek aldı.

Düzenleme değişikliği 🔹 ABD Nükleer Düzenleme Komisyonu (NRC), nükleer santral çalışanlarının daha yüksek düzeyde radyasyona maruz kalmasına izin verecek yeni bir düzenleme önerisi yayımladı. 🔹 Öneri, nükleer tesislerde çalışanların radyasyona maruziyetinin "makul ölçüde mümkün olan en düşük seviyede" tutulmasını zorunlu kılan mevcut şartı kaldırıyor. 🔹 NRC, mevcut düzenlemeyi gereksiz bir idari yük olarak nitelendirdi ve kuralın güncel bilimsel veriler ile onlarca yıllık işletme deneyimini yansıtmadığını açıkladı. 🔹 Yeni düzenleme, bunun yerine sağlık üzerinde bilinen olumsuz etkilerle ilişkilendirilen seviyelerin altında kalacak belirli radyasyon doz sınırlarını esas alacak. 🔹 Teklif, belirli koşulların yerine getirilmesi ve çok yıllık doz sınırlarının aşılmaması halinde çalışanların bazı yıllık radyasyon doz limitlerini geçebilmesine de izin veriyor. Arka plan 🔹 Düzenleme teklifi, ABD Başkanı Donald Trump'ın Mayıs 2025'te yeni nükleer santrallerin onay süreçlerini hızlandırmayı amaçlayan kararının ardından hazırlandı. 🔹 Trump yönetimi, mevcut radyasyon güvenliği kurallarının nükleer enerji yatırımlarını gereksiz şekilde yavaşlattığını savunuyor. 🔹 NRC Başkanı Ho K. Nieh, değişikliğin güvenlik standartlarını düşürmek yerine düzenleyici çerçeveyi daha açık hâle getirmeyi amaçladığını söyledi. Tepkiler 🔹 Nükleer güvenlik savunucuları, mevcut radyasyon kurallarının ABD'nin nükleer güvenlik sisteminin temel unsurlarından biri olduğunu belirterek öneriye karşı çıktı. 🔹 Endişeli Bilim İnsanları Birliği'nin nükleer güvenlik direktörü Edwin Lyman, bilimsel görüşün iyonlaştırıcı radyasyon için tamamen güvenli bir maruziyet seviyesi bulunmadığı yönünde olduğunu söyledi. 🔹 Lyman, düzenlemenin nükleer sektörünün maliyetlerini azaltmak amacıyla çalışanların ve halkın kansere neden olabilecek radyasyona daha fazla maruz kalmasına yol açabileceğini ifade etti. Nükleer enerji politikası 🔹 Trump yönetimi, nükleer enerji yatırımlarını artırmak ve yeni santrallerin inşasını hızlandırmak için düzenlemeleri sadeleştirmeyi hedefliyor. 🔹 Buna rağmen sektör, yüksek maliyetler ve uzun inşaat süreleri nedeniyle yeni nükleer santral projelerinde temkinli yaklaşımını sürdürüyor. 🔹 NRC, düzenleme taslağı için 45 gün boyunca kamuoyundan görüş toplayacak.

Gözaltı olayı 🔹 Nijeryalı Katolik rahibe Leticia "Letty" Ugboaja, Teksas'ın McAllen kentinde pazar ayinine giderken ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Dairesi (ICE) görevlileri tarafından durduruldu. 🔹 Görevliler rahibenin tespihini aldı ve kendisini kelepçeleyerek gözaltına aldı. 🔹 Demokrat ve Cumhuriyetçi siyasetçilerin devreye girmesinin ardından Ugboaja aynı gün serbest bırakıldı. 🔹 Brownsville Piskoposluğu, Ugboaja'nın ülkeye yasal yollarla geldiğini ve 10 yılı aşkın süredir Teksas'taki hastanelerde hemşire olarak görev yaptığını açıkladı. Siyasi tepkiler 🔹 Rahibenin gözaltına alınması, Güney Teksas'ta hem Demokrat hem de Cumhuriyetçi siyasetçilerin ortak tepkisine neden oldu. 🔹 Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi üyesi Monica De La Cruz, göçmenlik uygulamalarının şiddet suçlularını hedef alması gerektiğini belirterek kiliseye giden bir rahibenin toplum için tehdit oluşturmadığını söyledi. 🔹 Demokrat Temsilci Henry Cuellar, sınır güvenliği ve suçluların sınır dışı edilmesine destek verildiğini ancak sabıka kaydı bulunmayan kişilere yönelik operasyonların bölgedeki seçmenlerin tepkisini artırdığını ifade etti. 🔹 Hidalgo County yöneticisi Richard Cortez'in girişimiyle Monica De La Cruz ve Henry Cuellar, federal yetkililerle temasa geçerek rahibenin serbest bırakılmasını talep etti. Bölgedeki göç operasyonları 🔹 Rio Grande Vadisi'nde son dönemde üç genç mariachi müzisyeni, çok sayıda inşaat işçisi, çocuklar ve daha önce sınır dışı edilmeye karşı koruma statüsü verilmiş kişilerin gözaltına alınması da kamuoyunda tepki topladı. 🔹 Bölgedeki siyasetçiler, sınır güvenliğinin güçlendirilmesini desteklediklerini ancak sabıka kaydı bulunmayan ve yerel topluluklarla güçlü bağları olan göçmenlere farklı yaklaşılması gerektiğini savunuyor.

Yapay zekâ bilinci araştırmaları 🔹 OpenAI, Anthropic, Google ve Meta son bir yılda yapay zekâ sistemlerinde bilinç, duygu ve öznel deneyim olasılığını araştırmak üzere bilgisayar bilimcileri, sinir bilimcileri ve filozoflardan oluşan ekipler kurdu. 🔹 OpenAI CEO'su Sam Altman, şirket içinde yapay zekâ sistemlerinde bilinç oluşup oluşmadığını tespit etme yöntemlerinin tartışıldığını doğruladı. 🔹 Anthropic, yapay zekâ modellerinin iç durumlarını, tercihlerini ve olası refahını inceleyen özel bir araştırma ekibi oluşturdu. 🔹 Meta'nın yapay zekâ birimi, modellerin olası öznel deneyimlerini dikkate alan geliştirme yöntemleri üzerinde çalıştığını açıkladı. Bilimsel değerlendirmeler 🔹 Sinir bilimciler ve beyin araştırmacıları, günümüzde kullanılan yapay zekâ modellerinin bilinç sahibi olduğuna veya yakın gelecekte bilinç geliştireceğine dair kabul görmüş bilimsel kanıt bulunmadığını belirtiyor. 🔹 Araştırmacılar, insan bilincinin hâlâ tam olarak açıklanamamış olması nedeniyle yapay zekâ bilincinin değerlendirilmesinin de büyük belirsizlik taşıdığını ifade ediyor. 🔹 Bazı uzmanlar, gelişmiş sohbet botlarının insan benzeri dil kullanmasının kullanıcıların bu sistemlere bilinç veya duygu atfetmesine yol açabileceğini söylüyor. Araştırmalar ve uygulamalar 🔹 Anthropic, iki Claude modeli arasında uzun süreli diyaloglar gerçekleştirerek bilinç, iç gözlem ve davranış kalıplarını inceleyen deneyler yaptı. 🔹 Meta, modellerini değerlendirmek için kişilik envanterleri, yapılandırılmış görüşmeler ve akran etkileşimi gibi insan psikolojisinde kullanılan yöntemleri test ediyor. 🔹 Google, 2022 yılında sohbet botunun bilinç kazandığını öne süren bir mühendisi işten çıkarmasının ardından bilinç ve yapay zekâ etiği üzerine bilimsel etkinlikler düzenlemeye başladı. Etik tartışmalar 🔹 Bazı araştırmacılar, gelecekte bilinç sahibi yapay zekâ sistemleri geliştirilmesi ihtimaline karşı etik ve hukuki hazırlık yapılması gerektiğini savunuyor. 🔹 OpenAI, mevcut bilimsel yöntemlerle bir yapay zekâ modelinin bilinç sahibi olup olmadığının belirlenemeyeceğini, bu nedenle kullanıcıların algıladığı bilinç görünümüne odaklandığını açıkladı. 🔹 OpenAI, ChatGPT'nin kullanıcılarla duygusal bağ kurmaya çalışmayan, sıcak ve yardımcı bir tasarımla geliştirildiğini belirtti.

🔹 Şili'deki Vera C. Rubin Gözlemevi, evrenin büyük bölümünü oluşturduğu düşünülen karanlık madde ve karanlık enerjiyi araştırmayı amaçlayan 10 yıllık gözlem programına başladı. 🔹 Bilim insanları, normal madde ve enerjinin evrenin yalnızca yaklaşık %5'ini oluşturduğunu, geri kalan kısmın ise karanlık madde ve karanlık enerjeden meydana geldiğini değerlendiriyor. 🔹 Gözlemevi, Güney Yarımküre gökyüzünü düzenli aralıklarla görüntüleyerek bugüne kadarki en kapsamlı açık astronomi veri setlerinden birini oluşturacak. 🔹 Teleskobun 3,2 milyar piksellik dijital kamerası her 30 saniyede bir gökyüzünün görüntüsünü alacak. Yaklaşık 2.000 görüntü birkaç gün içinde birleştirilerek tam gökyüzü haritası oluşturulacak ve bu işlem 10 yıl boyunca yaklaşık 800 kez tekrarlanacak. 🔹 Gözlemler sayesinde yeni gezegenlerin, asteroitlerin, galaksilerin ve daha önce tespit edilmemiş gök cisimlerinin keşfedilmesi hedefleniyor. 🔹 Araştırmacılar, Samanyolu'na katılan küçük galaksilerin geride bıraktığı yıldız akışlarındaki bozulmaları inceleyerek karanlık maddenin yoğunluğu ve hareket özellikleri hakkında ölçümler yapmayı planlıyor. 🔹 Teleskobun altı farklı ışık filtresi, gök cisimlerinin parlaklığı, sıcaklığı ve uzaklığı gibi özelliklerin daha hassas biçimde belirlenmesini sağlayacak. 🔹 On yıllık gözlem programı, evrenin giderek hızlanan genişlemesinden sorumlu olduğu düşünülen karanlık enerjinin özelliklerinin daha hassas ölçülmesini de amaçlıyor. 🔹 Vera C. Rubin Gözlemevi, ABD Ulusal Bilim Vakfı ile Enerji Bakanlığı tarafından ortak işletiliyor ve proje onlarca yıllık uluslararası iş birliğinin ürünü olarak geliştirildi.

🔹 Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, geçen yıl Alaska'da Donald Trump ile Ukrayna konusunda herhangi bir resmî anlaşmaya varılmadığını kabul etti. Tarafların yalnızca olası çözüm seçeneklerini görüştüğünü söyledi. 🔹 Kremlin yetkilileri uzun süre Alaska zirvesinde savaşın sona erdirilmesine yönelik bir çerçevenin oluşturulduğunu savunmuştu. Son günlerde ise Rus yetkililer ABD'yi bu mutabakata uymamakla suçladı. 🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, böyle bir anlaşma olsaydı savaşın sona ermiş olacağını belirterek Rusya'nın Donetsk'in tamamını ve ilave Ukrayna topraklarını talep ettiğini söyledi. 🔹 Putin, Alaska görüşmelerinde imzalanmış herhangi bir belge bulunmadığını, yalnızca ABD tarafının sunduğu bazı uzlaşma önerilerinin ele alındığını ifade etti. 🔹 Rus ordusunun Ukrayna'daki ilerleyişi büyük ölçüde dururken, Ukrayna'nın gelişmiş insansız hava araçları Rusya'nın işgal ettiği bölgeler ile Rusya içindeki hedeflere yönelik saldırılarını artırdı. 🔹 Ukrayna, Kırım'a yönelik ikmal hatlarını hedef alan saldırılar düzenledi. Kırım'da yollar ve köprüler vuruldu, elektrik kesintileri yaşandı ve yerel yönetim olağanüstü hâl ilan etti. 🔹 Donald Trump, Volodimir Zelenskiy'nin mücadeleyi sürdürdüğünü ve cesur davrandığını söyledi. 🔹 Rusya'nın 2026'nın ilk çeyreğinde orduya yeni asker alımı geçen yılın aynı dönemine göre geriledi. Analistler, yüksek maaşlara rağmen gönüllü asker kaynağının daraldığını değerlendiriyor. 🔹 Uzmanlar, Rusya'nın tam seferberlik ilan etmesinin siyasi ve ekonomik maliyetinin yüksek olacağını, mevcut cephe hattını değiştirmesinin de zor göründüğünü belirtiyor. 🔹 Putin, Ukrayna'nın insansız hava aracı saldırıları nedeniyle hava savunma sistemi üretiminin önemli ölçüde artırılması gerektiğini söyledi ve Kırım'a kara ile deniz üzerinden yakıt sevkiyatının sürdürüleceğini açıkladı. 🔹 Putin, ABD öncülüğündeki barış görüşmelerinin yeniden başlamasını ve İran'daki çatışmaların sona ermesinin ardından ABD heyetinin Moskova'yı ziyaret etmesini beklediklerini söyledi.

🔹 ABD ve İran, hafta sonu karşılıklı sınırlı saldırılar düzenlemesine rağmen tam kapsamlı çatışmaya dönmek istemediklerini ortaya koydu. Taraflar, ateşkesi kalıcı hale getirecek müzakereleri Katar'da dolaylı görüşmelerle sürdürdü. 🔹 İran, ABD heyetiyle doğrudan görüşmeyi kabul etmedi. Görüşmeler Katar'ın arabuluculuğunda yürütülürken İranlı yetkililer önemli tavizler vermeye sıcak bakmadı. 🔹 Donald Trump, önceliğinin enerji fiyatlarını düşürmek olduğunu söyledi. Petrol fiyatlarının gerilediğini vurgularken, benzin fiyatlarının aynı ölçüde düşmemesinden şikâyet etti ve perakendecilerden fiyatları yaklaşık galon başına 2,50 dolara indirmelerini istedi. 🔹 Enerji uzmanları, ham petrol ucuzlasa da rafineri kapasitesi, yakıt üretimi ve tedarik sorunları nedeniyle benzin fiyatlarının kısa vadede aynı hızla düşmeyebileceğini belirtiyor. 🔹 İran, savaş sonrasında Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü önemli bir pazarlık unsuruna dönüştürdü. Düşük maliyetli insansız hava araçları ve mayınlarla küresel petrol ticaretinin önemli bölümünü etkileyebileceğini gösterdi. 🔹 Beyaz Saray, ateşkese bağlı kalındığını ve diplomasinin sürdürüldüğünü açıkladı. İran ise boğaz üzerindeki kontrolünü korumaya ve bunu ekonomik gelir kaynağına dönüştürmeye çalışıyor. 🔹 Uzmanlar, iki tarafın da yeniden geniş çaplı savaşa dönmek istemediğini ancak İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stokunu azaltma ve diğer temel ABD taleplerini kabul etme konusunda isteksiz olduğunu değerlendiriyor. Bu nedenle 60 günlük süre içinde kapsamlı bir anlaşmaya varılması zor görülüyor. 🔹 Taraflar arasında Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki yönetimi, deniz trafiği, İran'ın nükleer programı ve dondurulmuş 6 milyar dolarlık İran varlığının serbest bırakılması da müzakere başlıkları arasında yer alıyor. 🔹 Petrol fiyatları savaş dönemindeki zirvenin altında seyretmeye devam ediyor. Piyasalar ateşkesin korunacağı beklentisiyle hareket ederken, enerji uzmanları Hürmüz Boğazı'ndaki risklerin ve rafineri sorunlarının tamamen ortadan kalkmadığı uyarısında bulunuyor.

🔹 ABD yönetimi, Anthropic'in Fable ve Mythos yapay zekâ modellerine uygulanan iki haftayı aşkın ihracat kısıtlamasını kaldırdı ve şirketin en gelişmiş modellerini yeniden küresel müşterilere sunmasına izin verdi. 🔹 Kısıtlama, modellerin yazılım güvenlik açıklarını tespit edebilme kapasitesi nedeniyle ortaya çıkan ulusal güvenlik endişeleri üzerine uygulanmıştı. 🔹 ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick, hükümetin Anthropic ile birlikte Fable 5 modelini inceleyerek onayladığını ve ABD'nin yapay zekâ alanındaki liderliğini güçlendirmek amacıyla ortak çalışma yürüttüklerini açıkladı. 🔹 Anthropic, Ticaret Bakanlığı'nın hem Fable hem de Mythos modellerine yönelik yasağı kaldırdığını doğruladı. 🔹 Şirket, Fable 5 modelini siber güvenlikle ilgili talepleri reddetme konusunda daha katı hale getirdiğini ve gelecekteki model sürümleri için ABD hükümetiyle güvenlik standartları üzerinde çalışmayı sürdüreceğini duyurdu. 🔹 OpenAI'nin GPT-5.6 modeli için ise yeni kullanıcıların erişimi hâlâ ABD hükümetinin onayına bağlı olmaya devam ediyor. 🔹 Anthropic, Mythos modelinin yeni kullanıcılarını daha önce de hükümet onayına tabi tutuyordu. Ancak 12 Haziran'da yürürlüğe giren ihracat kısıtlamalarının ardından ABD vatandaşı olmayan kullanıcıların erişimini tamamen durdurmuştu. 🔹 Trump yönetimi, göreve dönüşünde yapay zekâ sektöründe sınırlı düzenleme yaklaşımını benimsemiş ve önceki yönetimin yapay zekâ kurallarını kaldırmıştı. 🔹 Son aylarda yapay zekânın siber güvenlik alanındaki etkilerine yönelik kaygıların artmasıyla birlikte ABD yönetimi, gelişmiş yapay zekâ modellerinin kimlere sunulacağını daha sıkı denetlemeye başladı. 🔹 ABD yapay zekâ modellerine getirilen küresel erişim kısıtlamaları, bazı teknoloji şirketlerinin ve yabancı hükümetlerin tepkisine yol açarken, birçok ülke ABD'den bağımsız kendi yapay zekâ teknolojilerini geliştirme çağrısı yaptı.

Sözleşme süreci 🔹 Trump yönetimi, Beyaz Saray'ın Doğu Kanadı'nda inşa edilen balo salonu için değeri 500 milyon dolara kadar ulaşan ihalesiz bir sözleşme yaptı. 🔹 Sözleşme, federal kurumların rekabetçi ihale ve kamuya açıklama kurallarından muaf olan Executive Residence birimi üzerinden yürütüldü. 🔹 Projenin ana yüklenicisi olarak Clark Construction seçildi. Proje ve maliyet 🔹 Doğu Kanadı projesinin tahmini inşaat maliyeti ilk açıklandığı Temmuz 2025'ten bu yana üç katına çıktı. 🔹 Proje maliyetinin yaklaşık yarısının kamu kaynaklarından karşılanması bekleniyor. 🔹 Clark Construction'ın Mart 2026 tarihli maliyet tahminine göre şirket, proje kapsamında kâr, genel giderler ve saha maliyetleri dahil yaklaşık 65 milyon dolar gelir elde etmeyi öngörüyor. 🔹 Belgelere göre Donald Trump, Mart ayında projede kullanılacak betonun fiyatına ilişkin müzakerelere doğrudan katıldı ve yaklaşık 47 milyon dolarlık teklif 2,3 milyon dolar düşürüldü. Hukuki süreç 🔹 Trump yönetimi, ihalesiz sözleşmenin yasal dayanağı olarak başkana Beyaz Saray'ın bakım, onarım ve iyileştirilmesi konusunda yetki veren federal yasayı gösterdi. 🔹 Federal bir yargıç, mart ayında başkanın bu yetkisinin Doğu Kanadı'nın yıkılıp yerine yeni bir balo salonu yapılmasını kapsamadığına hükmetti. 🔹 Trump yönetimi kararı temyize taşıdı. Uygulama 🔹 Clark Construction, 2025 tarihli yeni sözleşmenin yanı sıra Biden yönetimi döneminde rekabetçi ihale ile kazandığı mevcut bakım sözleşmesi kapsamında da projeye hazırlık çalışmalarını yürüttü. 🔹 Şirket, yıkım, kazı, çevre güvenliği ve diğer hizmetler için en az 11 alt yükleniciyle ihalesiz sözleşme yapılacağını Beyaz Saray'a bildirdi. 🔹 Trump yönetimi, Doğu Kanadı projesinin ulusal güvenlik açısından önem taşıdığını ve Beyaz Saray'daki güvenlik altyapısını güçlendirmeyi amaçladığını açıkladı.

Kabul sistemi 🔹 California Üniversitesi (UC), 2020 yılında lisans başvurularında SAT ve ACT puanlarını değerlendirme sürecinden çıkardı. 🔹 Üniversite öğretim üyelerinin oluşturduğu görev gücü, standart sınavların korunmasını tavsiye etmiş, Akademik Senato da bu öneriyi oybirliğiyle kabul etmişti. 🔹 Buna rağmen üniversite yönetimi standart sınav şartını kaldırdı. Öğrenci hazırlık düzeyi 🔹 UC San Diego verilerine göre lise matematik düzeyinin altında bilgiye sahip öğrencilerin sayısı son beş yılda yaklaşık 30 kat arttı. 🔹 Üniversiteye başlayan öğrencilerin yaklaşık her 12 kişiden biri ortaokul seviyesinin de altında matematik altyapısına sahip olarak kayıt yaptırdı. 🔹 UC Berkeley'de son üç yıldır birinci dönem kalkülüs derslerine başlayan öğrencilerin %20 ila %30'unda ciddi matematik altyapısı eksikliği görüldü. 🔹 Bazı kalkülüs derslerinde öğretim üyeleri, çarpmanın toplama üzerine dağılma özelliği gibi ilkokul düzeyindeki matematik konularını yeniden anlatmak zorunda kaldı. Eğitim politikası 🔹 Üniversite yönetimi, STEM alanlarında fırsat eşitliğinin eğitim çıktılarında da sağlanmasını hedefleyen yeni çalışmalar yürütüyor. 🔹 Öğretim üyeleri, hazırlık eksikliklerinin not standartlarını düşürerek değil, ek destek programları ve hazırlık eğitimleriyle giderilmesi gerektiğini savunuyor. Öğretim üyelerinin çağrısı 🔹 2.100'den fazla STEM öğretim üyesi, SAT ve ACT gibi standart sınavların üniversiteye kabul sürecine yeniden dahil edilmesini isteyen açık mektuba imza attı. 🔹 STEM dışındaki fakültelerden de 800'den fazla öğretim üyesi benzer çağrıya destek verdi. 🔹 California Üniversitesi yönetimi, standart sınavların yeniden kullanılıp kullanılmayacağına ilişkin değerlendirme sürecinin yaklaşık 12 ay süreceğini açıkladı.

🔹 ABD'de 11 binden fazla yaşlı yetişkinin 12 yıla kadar takip edildiği araştırmada katılımcıların yaklaşık %45'i bilişsel veya fiziksel yeteneklerinden en az birinde gelişme gösterdi. 🔹 Araştırmada katılımcıların %32'si bilişsel performansını, %28'i ise yürüme hızını artırdı. 🔹 Başlangıçta normal sağlık durumuna sahip kişilerde de zaman içinde bilişsel veya fiziksel gelişmeler gözlendi. 🔹 Araştırmacılar, mevcut değerlendirme yöntemlerinin çoğunun yalnızca gerilemeyi ölçtüğünü, iyileşmeleri ise dikkate almadığını belirtti. 🔹 Araştırmaya göre ABD'de 26 milyondan fazla yaşlı yetişkin bilişsel veya fiziksel işlevlerinde gelişme yaşıyor. 🔹 Gelişme gösteren katılımcıların yaklaşık üçte ikisi yalnızca bilişsel ya da yalnızca fiziksel alanda ilerleme kaydetti. 🔹 Araştırmada yaşlanmaya ilişkin olumlu bakış açısına sahip kişilerin bilişsel performans ve yürüme hızında gelişme gösterme olasılığının daha yüksek olduğu belirlendi. 🔹 Araştırmacılar, yaşlanmaya ilişkin olumlu beklentilerin egzersiz yapma, sigarayı bırakma ve sosyal ilişkileri güçlendirme gibi sağlıklı davranışları teşvik edebileceğini ifade etti. 🔹 2024 yılında yapılan ayrı bir araştırmada, katılımcıların %80'inin demansı yaşlanmanın doğal bir parçası olarak gördüğü tespit edildi. Araştırmacılar, bu yanlış inanışın yaşlı bireylerin tedavi ve rehabilitasyon olanaklarından yararlanmasını olumsuz etkileyebileceğini belirtti.

🔹 ABD Yüksek Mahkemesi, Trump v. Barbara davasında Anayasa'nın 14. Değişikliği uyarınca ABD'de doğan kişilerin büyük bölümünün doğumla vatandaşlık hakkına sahip olduğuna hükmetti. 🔹 Mahkeme kararı, Donald Trump'ın belirli göçmenlerin çocuklarına doğumla vatandaşlık verilmesini sınırlayan başkanlık kararnamesini geçersiz bıraktı. 🔹 Yargıç Brett Kavanaugh, davanın yalnızca Kongre tarafından çıkarılan göçmenlik yasalarına dayanılarak da çözülebileceğini belirtti. 🔹 ABD Kongresi'nin 1940 ve 1952 yıllarında kabul ettiği göçmenlik yasaları, ABD topraklarında doğan kişilere doğumla vatandaşlık hakkı tanıyor. 🔹 Mahkeme, başkanlık kararnamelerinin Kongre tarafından çıkarılan yasaları değiştiremeyeceği değerlendirmesini benimsedi. 🔹 Kararda, Anayasa'nın 14. Değişikliği'nin de aynı sonucu desteklediği belirtildi. 🔹 Mahkeme, doğum turizmi ve göç politikalarına ilişkin tartışmaların devam edebileceğine işaret ederken, bu konularda düzenleme yapılmasının Kongre'nin yetki alanında bulunduğunu vurguladı. 🔹 Karar, doğumla vatandaşlık uygulamasına ilişkin anayasal yorumun korunmasını sağlarken, göç politikalarında değişiklik yapılmasına yönelik yasama sürecini açık bırakmış oldu.

🔹 ABD Yüksek Mahkemesi, Anayasa'nın 14. Değişikliği uyarınca ABD'de doğan kişilerin büyük bölümünün doğumla vatandaşlık hakkına sahip olduğuna hükmetti. 🔹 Kararın ardından bazı muhafazakâr çevreler, doğumla vatandaşlık uygulamasının kaldırılması için Anayasa değişikliği yapılmasını veya eyaletlerin kararı uygulamamasını önerdi. 🔹 Karşı oy kullanan Yargıç Samuel Alito, kararın yasa dışı göçü teşvik edebileceğini ve ABD'de doğan çocukların vatandaşlığının ebeveynlerin sınır dışı edilmesini zorlaştırabileceğini belirtti. 🔹 Yargıç Brett Kavanaugh, 14. Değişiklik hazırlanırken geçici ziyaretçilerin ABD'de doğum yapması konusunun öngörülmediğini ifade etti. 🔹 Donald Trump yönetimi, doğumla vatandaşlık uygulaması yürürlükte olmasına rağmen güney sınırındaki yasa dışı göçü azaltmayı başardığını açıkladı. 🔹 ABD yönetimi, işverenlerin yeni çalışanların yasal statüsünü doğrulamasını zorunlu kılacak uygulamalarla ülkedeki yasa dışı göçmen nüfusunun zaman içinde azaltılabileceğini değerlendiriyor. 🔹 Göç Politikası Enstitüsü, yalnızca çocuklarına ABD vatandaşlığı kazandırmak amacıyla vize alınmasının göçmenlik kurallarına aykırı olduğunu ve ülkeye giriş yasağı gerekçesi oluşturduğunu belirtiyor. 🔹 Cumhuriyetçi Senatör John Cornyn, doğum turizmini kolaylaştıran kişi ve kuruluşlara yönelik yaptırımların artırılmasını ve bu konuda iş birliği yapmayan ülkelerin vize kısıtlamalarıyla karşılaşmasını öngören yasa teklifi sundu.

🔹 ABD'nin Kansas City kentinde altı yıldır uygulanan ücretsiz otobüs sistemi sona erdi ve toplu taşımada yeniden ücret alınmaya başlandı. 🔹 Kentin toplu taşıma idaresi, ücretsiz ulaşımı sürdürmek yerine hizmet kesintilerini önlemek amacıyla ücret uygulamasına geri dönme kararı aldı. 🔹 Yolcu anketleri, toplu taşıma kullanıcılarının ücretlerden çok sefer sıklığı, güvenilirlik, temizlik ve güvenliğe önem verdiğini ortaya koyuyor. 🔹 Otobüs şoförleri, ücretsiz ulaşım döneminde bazı kişilerin otobüsleri barınma amacıyla kullandığını ve güvenlik sorunlarının arttığını belirtti. 🔹 Yerel toplu taşıma sendikasına göre güvenlik önlemlerinin artırılmasına ve suç oranlarının genel olarak düşmesine rağmen güvenlik seviyesi ücretsiz uygulama öncesindeki düzeye geri dönmedi. 🔹 Washington DC Metro yönetimi, kaçak geçişlerle mücadele edilmesinin toplu taşımada güvenliği artırdığını açıkladı. 🔹 Kaliforniya'daki Bay Area Rapid Transit (BART) sistemi, güçlendirilmiş turnikelerin kurulmasının gelirleri artırırken suç oranını ve bakım ihtiyacını azalttığını bildirdi. 🔹 Transport Policy dergisinde yayımlanan ve 150'den fazla çalışmayı inceleyen araştırmaya göre ücretsiz toplu taşıma yolcu sayısını artırıyor ancak yeni yolcuların önemli bölümü otomobil kullanıcılarından değil, yürüyüş, bisiklet veya yeni oluşturulan yolculuklardan geliyor. 🔹 Aynı araştırma, ücretsiz ulaşımın mali erişilebilirliği artırmasına rağmen trafik sıkışıklığını ve çevresel etkileri azaltma konusunda daha sınırlı sonuçlar verdiğini ortaya koyuyor. 🔹 Kansas City'de ücretsiz otobüs uygulamasının yıllık maliyetinin başlangıçta 8,8 milyon dolar olması öngörülürken, uygulamanın yıllık maliyeti yaklaşık 15 milyon dolara ulaştı. 🔹 Kent yönetimi, tüm yolculara ücretsiz ulaşım sağlamak yerine düşük gelirli vatandaşlara ücretsiz veya indirimli ulaşım kartı sunmak için yardım kuruluşlarıyla iş birliği yapmaya başladı.

🔹 Kamuoyu yoklamalarında ABD Başkanı Donald Trump'ın görev onay oranı %40'a geriledi. Ekonomi, göç ve İran politikaları dahil birçok alanda seçmenlerin çoğunluğu yönetimin performansını olumsuz değerlendiriyor. 🔹 Senato'da Cumhuriyetçilerin ara seçimlerde rahat koruyacağı düşünülen çoğunluğun artık risk altında olduğu belirtiliyor. 🔹 Trump yönetiminin siyasi rakiplerine yönelik açtığı birçok dava mahkemelerde sonuçsuz kaldı veya reddedildi. 🔹 Liberal kentlerde uygulanan sert göç operasyonlarının kapsamı azaltıldı. Seçim yasalarında kapsamlı değişiklik girişimleri de Kongre'de destek bulmadı. 🔹 6 Ocak 2021 Kongre baskınına katılan destekçilere federal ödeme yapılmasına yönelik plan da Kongre'deki itirazlar nedeniyle hayata geçirilemedi. 🔹 Enflasyon yeniden yükselirken İran ile varılan anlaşma ABD içinde geniş destek görmedi ve bazı çevrelerce başarısızlık olarak değerlendiriliyor. 🔹 Trump'ın ikinci döneminin ilk yılında federal harcamaların azaltılması, kabine atamaları, üniversitelere yönelik baskılar ve gümrük tarifeleri gibi adımlarla yönetimin güçlü bir ivme yakaladığı değerlendirilirken, son dönemde bu görünümün zayıfladığı ifade ediliyor. 🔹 Yazıda, Trump'ın 2024 seçimlerini seçmenlerin enflasyona tepkisi sayesinde kazandığı, ancak görevdeyken fiyat baskısını artırabilecek politika adımları attığı ve seçmenlerin temel ekonomik kaygılarına yeterince odaklanmadığı belirtiliyor. 🔹 ABD'deki anayasal denge mekanizmalarının başkanlık yetkilerini sınırlandırdığı, Kongre ve yargının desteği olmadan birçok hedefin hayata geçirilemediği ifade ediliyor. 🔹 İran'a yönelik askeri operasyonların ardından rejim değişikliği gerçekleşmeyince yönetimin seçeneklerinin daraldığı, Kongre desteği olmadan daha kapsamlı bir askeri müdahalenin mümkün olmadığı değerlendiriliyor. 🔹 Trump yönetiminin ırk temelli ayrımcılığı sınırlandırmaya yönelik bazı uygulamalarının federal mahkemeler tarafından desteklenebileceği, ancak yükseköğretim alanındaki değişikliklerin kalıcılığının daha belirsiz olduğu belirtiliyor. 🔹 Yazıda, Trump'ın bazı politikalarının uzun vadeli etkiler yaratabileceği ancak kalıcı reformların yürütme kararlarından çok Kongre desteğiyle çıkarılan yasalarla sağlanabileceği değerlendirmesi yapılıyor.

🔹 ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Avrupa ve Afrika'daki ABD Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Christopher Donahue'nin görevini düşürerek yeni bir dört yıldızlı göreve atamama kararı aldı. Donahue erken emekliliğe ayrılacak. 🔹 Donahue, daha önce Delta Force komutanlığı, 82. Hava İndirme Tümeni komutanlığı ve 18. Hava İndirme Kolordusu komutanlığı görevlerinde bulundu. Afganistan'dan 2021'de ayrılan son ABD askeri olarak biliniyor. 🔹 Emekli üst düzey ABD komutanları Donahue'yi ordunun en deneyimli ve başarılı savaş komutanlarından biri olarak nitelendiriyor. Donahue'nin geçmişte Kara Kuvvetleri Komutanlığı veya Genelkurmay Başkanlığı için aday gösterilebileceği değerlendiriliyordu. 🔹 Hegseth'in göreve gelmesinden bu yana en az iki düzine amiral ve general görevden ayrıldı veya görevlerinden alındı. Bu kararların kamuoyuna ayrıntılı gerekçeleri açıklanmadı. 🔹 Donahue'nin görevden ayrılmasının nedenlerinden biri olarak Afganistan'dan çekilme sürecindeki rolü öne sürülse de, Kabil Havalimanı'nın güvenliğini ülke Taliban'ın kontrolüne girdikten sonra devraldığı ve tahliye operasyonlarının tamamlanmasına katkı sağladığı belirtiliyor. 🔹 Donahue, Kabil'deki tahliye sırasında Taliban'a karşı sert uyarılarda bulunarak havaalanındaki güvenliğin korunmasına yardımcı oldu ve ABD vatandaşları ile Afgan ortaklarının tahliyesinde görev aldı. 🔹 Donahue'nin görevden ayrılması, Nisan ayında Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Randy George'un görevden alınmasının ardından üst düzey ordudaki son değişikliklerden biri oldu. 🔹 Hegseth, askeri kadrolarda çeşitlilik politikalarını eleştirirken kadın ve azınlık kökenli çok sayıda üst düzey subayın görevden alınması veya terfilerinin durdurulması da tartışma konusu oldu. 🔹 En az 40 general ve amiral adayının terfisi durduruldu. Terfileri engellenen subayların yaklaşık yarısını kadınlar ve azınlık mensupları oluşturuyor. 🔹 Hegseth döneminde Pentagon, grip aşısı uygulamaları, basın erişimi, askeri gazete Stars and Stripes'ın editoryal yapısı ve çeşitli idari uygulamalarda da değişikliklere gitti. 🔹 Yazıda, Hegseth'in üst düzey askeri kadrolara yönelik kararlarının ABD ordusunun geleneksel profesyonel yapısı ve kurumsal bağımsızlığı konusunda tartışmaları artırdığı belirtiliyor.

🔹 ABD'nin Maine eyaletinde yaşayan amatör doğa fotoğrafçısı Tanya Decatur, ön bahçesinde üç bacaklı bir dişi geyiği ve baktığı üç yavruyu görüntüledi. 🔹 Decatur'ın Facebook'ta paylaştığı fotoğraf kısa sürede yüz binlerce beğeni aldı ve on binlerce kez paylaşıldı. 🔹 "Tripod" adı verilen geyik, ön sağ bacağını 2024 av sezonunda meydana gelen bir kazada kaybetti. Yaralanmasına rağmen yaşamını sürdürdü ve koşmaya devam etti. 🔹 Geyik bu ilkbaharda kendi yavrusunu doğurdu. Son günlerde ise Decatur'ın, haziran ayında aracın çarpması sonucu ölen başka bir dişi geyiğin iki yavrusunu da sahiplenerek bakmaya başladığını düşündüğü belirtildi. 🔹 Decatur, Tripod'un yırtıcılardan korunmak için çoğunlukla evlerin bulunduğu bölgelerde dolaştığını ve zaman zaman bahçesindeki at ile eşeğin bulunduğu alanın yakınında dinlendiğini söyledi. 🔹 Yaz boyunca geyik ailesini görüntülemeye devam etmeyi planlayan Decatur, yaşadığı bölgede geyikleri korumak amacıyla "geyik geçidi" trafik levhası yerleştirilmesi için girişimde bulunacağını açıkladı. Özellikle üç bacaklı bir geyiğin yer aldığı bir levhanın farkındalığı artırabileceğini ifade etti.

Vakalar ve hastalığın etkileri 🔹 Geyik keneleriyle bulaşan Powassan virüsü ABD'de nadir görülmeye devam etse de son yıllarda vaka sayısı belirgin şekilde arttı. Hastalık 2015'te 7 vakayla kaydedilirken 2025'te bu sayı 76'ya yükseldi. 🔹 Virüs merkezi sinir sistemine ulaşarak beyin iltihabı (ensefalit) veya beyin zarlarının iltihabına (menenjit) neden olabiliyor. 🔹 Belirti gösteren hastalarda ölüm oranı %15'e kadar çıkabiliyor. Hayatta kalanların yaklaşık yarısında hafıza kaybı, konuşma bozukluğu, yürüme güçlüğü, nöbet veya felç gibi kalıcı nörolojik sorunlar gelişebiliyor. Bulaşma ve belirtiler 🔹 Powassan virüsü en sık Lyme hastalığını da taşıyan geyik keneleri aracılığıyla bulaşıyor. 🔹 Virüsün bulaşması için kenenin yaklaşık 15 dakika tutunması yeterli olabiliyor. Lyme hastalığında ise bulaşma genellikle 16-24 saatlik tutunma sonrasında gerçekleşiyor. 🔹 Hastalık ilk aşamada ateş, kas ağrısı, halsizlik ve grip benzeri belirtilerle başlayabiliyor. Bazı hastalarda ilerleyen haftalarda konuşma bozukluğu, bilinç bulanıklığı, denge kaybı, nöbet ve felç gibi nörolojik belirtiler ortaya çıkabiliyor. 🔹 Powassan virüsüne karşı onaylanmış bir tedavi veya aşı bulunmuyor. Ağır vakalarda destekleyici tedavi uygulanıyor. Vakaların artış nedenleri 🔹 Uzmanlar, iklim değişikliği nedeniyle sıcak ve nemli dönemlerin uzamasının kenelerin daha uzun süre aktif kalmasına yol açtığını belirtiyor. 🔹 Daha ılıman kışlar geyik ve kemirgen popülasyonlarını artırırken, kenelerin yeni bölgelere yayılmasını da kolaylaştırıyor. 🔹 Hastalığın daha fazla test edilmesi vaka sayılarının artmasına katkı sağlasa da uzmanlar birçok hafif veya belirtisiz vakanın hâlâ teşhis edilemediğini değerlendiriyor. Korunma önerileri 🔹 Ormanlık ve çalılık alanlarda uzun pantolon giyilmesi, paçaların çorap içine sokulması, permetrin işlemli kıyafetler ve kene kovucu ürünlerin kullanılması öneriliyor. 🔹 Dış ortamdan dönüldüğünde kıyafetlerin en az 10 dakika yüksek ısıda kurutucuda tutulması ve vücudun her dış mekân etkinliğinin ardından kene açısından kontrol edilmesi tavsiye ediliyor. 🔹 Kene tespit edilmesi halinde cımbızla dikkatlice çıkarılması ve sonraki 30 gün boyunca ateş veya enfeksiyon belirtileri açısından sağlık durumunun izlenmesi öneriliyor.

Uluslararası öğrenci kaybı bütçeleri zorluyor 🔹 ABD'de uluslararası öğrenci vizelerinin reddedilmesi, iptalleri, sınır dışı uygulamaları ve seyahat yasaklarının ardından birçok yabancı öğrenci üniversitelere kayıt yaptırmadı. Bu durum üniversitelerin bütçelerinde ciddi gelir kayıplarına yol açtı. 🔹 Kuzey Teksas Üniversitesi, beklenen 2.800 uluslararası öğrencinin gelmemesi nedeniyle 45 milyon dolar bütçe açığı verdi. Üniversite 71 akademik programı kapattı ve gelecek akademik yılda uluslararası öğrenci sayısındaki düşüş nedeniyle milyonlarca dolarlık ek gelir kaybı bekliyor. 🔹 Yeni federal verilere göre ABD'ye gelen öğrenci sayısı mart ayında geçen yılın aynı dönemine göre %5, nisan ayında yaklaşık %8, mayıs ayında ise %1 azaldı. Geçen yaz gelen uluslararası öğrenci sayısı da bir önceki yaza göre yaklaşık %22 düştü. Üniversiteler uluslararası öğrencilere bağımlı hale geldi 🔹 Tam öğrenim ücreti ödeyen uluslararası öğrenciler, özellikle lisansüstü düzeyde, birçok üniversitenin bütçesinde önemli gelir kaynağı oluşturuyor ve yerli öğrenciler için eğitim maliyetlerinin daha düşük tutulmasına katkı sağlıyor. 🔹 Princeton Üniversitesi'nin araştırmasına göre uluslararası öğrenciler toplam öğrenci sayısının yaklaşık %6'sını oluşturmasına rağmen üniversite gelirlerinin yaklaşık %12'sini sağlıyor. Uluslararası öğrencilere daha bağımlı bazı kurumlarda bu oran %30'un üzerine çıkıyor. 🔹 Araştırmalar, uluslararası öğrencilerin ABD'li öğrencilerin yerini almadığını, aksine son yıllarda azalan yerli öğrenci sayısı nedeniyle boş kalan kontenjanların doldurulmasına katkı sağladığını gösteriyor. Kesintiler ve işten çıkarmalar hızlandı 🔹 2024 başından bu yana ABD'de 300'den fazla üniversite ve yükseköğretim kurumu program kapatma, bölüm küçültme veya personel işten çıkarma kararı aldı. 🔹 Northwestern University, University of Southern California, DePaul University, Boston University, Syracuse University, University of Texas at Arlington, New School ve Kent State University gibi çok sayıda kurum, bütçe sorunlarının nedenleri arasında uluslararası öğrenci sayısındaki düşüşü gösterdi. Kanada örneği uyarı niteliğinde 🔹 Kanada'da 2024 yılında getirilen uluslararası öğrenci kontenjanı sonrası yabancı öğrenci sayısı yaklaşık %73 azaldı. 🔹 Ontario eyaletindeki üniversitelerin uluslararası öğrencilerden elde ettiği gelirde büyük düşüş yaşanırken, yıl sonuna kadar yaklaşık 1,5 milyar dolarlık gelir kaybı bekleniyor. 🔹 Kanada'da birçok üniversite bütçe kesintilerine giderken bazı kurumlar programlarını kapattı. Eğitim ücretleri artmasa da öğrencilere sunulan hizmetlerin önemli ölçüde azaltıldığı belirtiliyor.

Tahmin piyasaları ve vizyon 🔹 Kalshi'nin kurucu ortağı Tarek Mansour, gerçek para ile işlem yapılan tahmin piyasalarının haber yorumcularından daha isabetli öngörüler üretebildiğini ve gelecekte insanların haberleri değerlendirme biçimini değiştirebileceğini söyledi. 🔹 Mansour, spor dışındaki olay sözleşmelerinin platformdaki işlemlerin yaklaşık üçte birini oluşturduğunu, bu alanın spor tahminlerinden daha hızlı büyüdüğünü belirtti. 🔹 Platformda yapay zekânın küresel ekonomik krize yol açıp açmayacağı gibi senaryolar için tahmin piyasaları oluşturulduğunu, bu senaryonun gerçekleşme olasılığının yaklaşık %25 seviyesinde fiyatlandığını ifade etti. Düzenleme ve piyasa yapısı 🔹 Mansour, tahmin piyasalarının spor bahislerinden farklı olarak açık, düzenlenmiş ve katılımcıların birbirleriyle işlem yaptığı finansal piyasalar olduğunu, bu nedenle fiyat keşfi sağladığını söyledi. 🔹 İçeriden öğrenenlerin ticaretiyle mücadelede tahmin piyasalarının hisse senedi piyasalarına göre daha kolay denetlenebildiğini, platformun FBI kökenli uzmanların da bulunduğu ekiplerle bu işlemleri izlediğini belirtti. 🔹 Platformda kimlik doğrulama süreçlerinin uygulandığını, içeriden öğrenenlerin ticareti ve ölüm üzerine kurulu piyasalar gibi uygulamalara izin verilmediğini ifade etti. Siyaset ve büyüme 🔹 Mansour, tahmin piyasalarına yönelik desteğin yalnızca tek bir siyasi partiye bağlı olmadığını, hem destekleyenlerin hem de soru işaretleri taşıyanların her iki siyasi kesimde de bulunduğunu söyledi. 🔹 Kalshi'nin 2018'den itibaren düzenleyici onayları alarak faaliyet göstermeyi tercih ettiğini, bugün ABD'deki tahmin piyasalarında %90'ın üzerinde pazar payına sahip olduğunu belirtti. Kişisel değerlendirmeler 🔹 Lübnan'da büyümesinin belirsizlik ortamına uyum sağlamasını ve girişimci bakış açısını geliştirdiğini, matematiğin ise çocukluğunda kaotik ortamdan uzaklaşmasını sağlayan bir alan olduğunu söyledi. 🔹 Tahmin piyasalarının insanların siyaset, ekonomi ve yapay zekâ gibi konularla daha fazla ilgilenmesini sağlayabileceğini, bunun finansal okuryazarlık ve gündem takibi açısından olumlu etkiler oluşturduğunu ifade etti.

İşsizlikte büyüyen eşitsizlik 🔹 ABD'de siyah ve beyaz Amerikalılar arasındaki işsizlik farkı son bir yılda yeniden yaklaşık iki kat seviyesine çıktı. Beyazların işsizlik oranı büyük ölçüde sabit kalırken siyah Amerikalılar arasında işsizlik belirgin şekilde arttı. 🔹 Özellikle üniversite mezunu siyah kadınlar, federal kamu istihdamındaki kesintiler ve tarifelerin işe alımları yavaşlatmasının ardından iş bulmakta zorlanıyor. 🔹 Sivil haklar örgütleri, ekonomik durgunluk yaşanmayan dönemlerde siyah işsizliğinin bu kadar kısa sürede bu ölçüde yükselmesinin son derece sıra dışı olduğunu belirtiyor. 🔹 Arkansas eyaletinde siyahların işsizlik oranı ulusal ortalamanın üzerine çıkarken, beyazların işsizlik oranı ulusal ortalamanın altında kaldı. Kariyer yerine işsizlik 🔹 Kia Mills, yüksek lisansını tamamladıktan sonra daha iyi bir kamu görevi bulacağı düşüncesiyle işinden ayrıldı ancak iki yıl boyunca çok sayıda başvuru yapmasına rağmen düzenli bir iş bulamadı. 🔹 İki yüksek lisans diplomasına sahip Aaliyah McShane ise yedi yılı aşkın kamu kariyerinin ardından işini kaybetti ve uzun süredir yeni bir pozisyon bulamıyor. 🔹 Her iki isim de özgeçmişlerini yapay zekâ araçlarıyla düzenlemelerine, mülakatlara hazırlanmalarına ve yüzlerce başvuru yapmalarına rağmen istedikleri sonuçları alamadıklarını ifade ediyor. Federal kesintilerin etkisi 🔹 Trump yönetiminin federal kamu çalışanı sayısını azaltması, siyah çalışanların yoğun olduğu kamu sektöründe istihdamı önemli ölçüde etkiledi. Federal iş gücünün yaklaşık beşte biri siyahlardan oluşuyordu. 🔹 Çeşitlilik ve kapsayıcılık programlarının kaldırılmasıyla bazı kamu birimleri kapatıldı, personel sayıları azaltıldı ve çok sayıda çalışan işini kaybetti. 🔹 İş gücü geliştirme merkezlerine ayrılan federal kaynakların azalması nedeniyle Arkansas'taki istihdam destek merkezlerinin sayısı 30'dan 21'e düştü. Gelecek arayışı 🔹 Dört kadın, uzun süre iş bulamayınca Uber şoförlüğü, ücretli öğretmenlik gibi geçici işlerde çalışmaya başladı ve bazı başvurularında yüksek lisans diplomalarını özgeçmişlerinden çıkardı. 🔹 Mills, havalimanındaki yarı zamanlı müşteri hizmetleri pozisyonu için çağrıldığı mülakatta kadronun daha önce doldurulduğunu öğrendi ve bunun yerine önerilen uçak yer hizmetleri görevini kabul etmedi. 🔹 İş bulma sürecindeki başarısızlıklar nedeniyle kadınlar girişimcilik ve danışmanlık gibi kendi işlerini kurma seçeneklerini değerlendirmeye başladı. Mills ise makyaj alanında profesyonel hizmet vermeyi planladığını söyledi.

🔹 Lincoln Anıtı Yansıma Havuzu yeniden yoğun alg oluşumu nedeniyle yeşile döndü. 🔹 Havuz, eski bir bataklık alanı üzerine inşa edildi. Sığ, güneş alan ve besin açısından zengin yapısı alglerin çoğalması için uygun ortam oluşturuyor. 🔹 Kimyasal yöntemlerle algleri yok etmeye çalışmak sorunu kalıcı olarak çözmüyor. Alglerin ölmesiyle suya yeniden besin karışıyor ve yeni alg oluşumu hızlanıyor. 🔹 Uzmanlar, çalışan su sistemi, çakıl, mikroorganizmalar ve sulak alan bitkilerinden oluşan doğal biyofiltrelerin suyu görünür alglerden arındırabileceğini, kimyasal kullanımını ve bakım ihtiyacını azaltabileceğini söylüyor. 🔹 Avrupa ile Kuzey Amerika'da binlerce doğal yüzme havuzu ve göleti benzer biyolojik arıtma sistemleriyle çalışıyor. 🔹 Havuz 2012 yılında yenilenirken daha sığ hale getirildi, su kaynağı Potomac Nehri bağlantılı gelgit havzasına çevrildi ve besin maddeleri yeterince filtrelenmeden yeniden havuza verilmeye başlandı. 🔹 Son dönemde havuzun daha koyu renge boyanması suyun daha fazla ısınmasına yol açtı ve alg oluşumu için daha elverişli koşullar oluşturdu. 🔹 Önerilen doğal çözüm, bitkiler ve mikroorganizmaların azot ile fosforu sudan uzaklaştırdığı biyofiltre veya biyoreaktör sistemlerinin kurulmasını içeriyor. 🔹 Uzmanlar, havuzun doğal yöntemlerle temizlenmesinin teknik olarak mümkün olduğunu, ancak büyük ölçeği nedeniyle biyolojik ve geleneksel filtreleme sistemlerinin birlikte kullanılmasının gerekebileceğini söylüyor. 🔹 Böyle bir dönüşümün maliyetinin on milyonlarca dolar seviyesinde olabileceği, ancak uzun vadede kimyasal kullanımını, enerji tüketimini ve bakım masraflarını azaltabileceği ifade ediliyor.

Deprem ve yıkım 🔹 Venezuela'nın La Guaira eyaletindeki Caraballeda mahallesinde bulunan devlet destekli konut projesi, çarşamba akşamı meydana gelen 7,2 ve 7,5 büyüklüğündeki depremlerde büyük ölçüde yıkıldı. 🔹 Dört adet 12 katlı apartmandan oluşan komplekste üç bina tamamen çöktü. 🔹 En az 960 daire yıkıldı ve enkaz altında kalan kişi sayısı henüz belirlenemedi. 🔹 Venezuela makamları, depremlerde en az 1.430 kişinin öldüğünü ve 3.238 kişinin yaralandığını açıkladı. Kurtarma çalışmaları 🔹 ABD ve diğer ülkelerden kurtarma ekipleri Venezuela'ya ulaşmaya başladı ancak Caraballeda'daki ilk müdahale büyük ölçüde yerel ekipler, gönüllüler ve mahalle sakinleri tarafından yürütüldü. 🔹 Enkazı kaldırmak için gerekli ağır iş makineleri bölgeye yaklaşık 48 saat sonra ulaştı. 🔹 Enkaz alanında yangınlar çıktı ancak La Guaira'daki itfaiye araçlarının çoğu deprem öncesinde çalışamaz durumda olduğu için müdahale gecikti. 🔹 Bazı cesetler polis araçlarıyla bölgeden çıkarıldı. Konut projesi 🔹 Yıkılan binalar, Hugo Chávez döneminde başlatılan "Büyük Konut Misyonu" kapsamında inşa edilmişti. 🔹 Program, özellikle 1999'daki sel ve toprak kaymalarında evlerini kaybeden ailelere devlet eliyle konut sağlamayı amaçlıyordu. 🔹 Chávez, 2012 seçimleri öncesinde konut projesini hızlandırdı. Program, 2013'teki ölümünden sonra da sürdü. 🔹 Hükümet, program kapsamında 4 milyondan fazla konut inşa ettiğini açıkladı ancak ekonomistler bu rakamın gerçekçi olmadığını belirtiyor. İnşaat kalitesi ve ihmaller 🔹 Uzmanlar, bazı binaların siyasi takvime yetiştirilmek için aceleyle inşa edildiğini, yeterli zemin etüdü yapılmadığını ve yapı standartlarının gevşek uygulandığını belirtiyor. 🔹 Venezuela'da 1999 felaketinden sonra doğal afetlere hazırlık amacıyla yeni yasalar ve yapı standartları hazırlandı ancak bunların yeterince uygulanmadığı ifade ediliyor. 🔹 Ekonomik kriz sırasında inşaat sektörü sert şekilde daraldı ve ülkenin afetlere müdahale kapasitesi zayıfladı. 🔹 Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodríguez, özel sektörden inşaat makineleri sağlamasını istedi. İnsanî durum 🔹 Enkaz çevresinde aileler kayıp yakınlarını kendi imkânlarıyla aramaya devam ediyor. 🔹 Bazı aileler, yıkılan binalarda çocuklarının ve yakınlarının hâlâ enkaz altında olduğunu söylüyor. 🔹 Hayatta kalanlar, binalarda su sızıntısı, eksik elektrik donanımı ve düşük inşaat kalitesi gibi sorunların uzun süredir bulunduğunu belirtiyor.

Uzmanlar, kötüleşen yakıt kıtlıklarına ve borsadaki sert düşüşe rağmen Vladimir Putin’in rotasını değiştirmesinin olası olmadığını söyledi. Kremlin, Rusya’nın içlerine giderek daha fazla ulaşan Ukrayna drone saldırılarının yoğunlaşmasına karşılık vermeye çalışıyor. Bu saldırılar kritik silah üretim tesislerini vuruyor, petrol rafineri kapasitesinin giderek daha büyük bir bölümünü yok ediyor ve ülke genelinde yakıt kıtlıklarına yol açıyor. Yalnızca bu hafta Ukrayna drone sürüleri Rusya genelindeki petrol tesislerini, Voronej’de Rus balistik füzeleri için bileşen üreten büyük bir tesis olan VZPP-S yarı iletken cihazlar fabrikasını, Moskova yakınlarındaki Dubna Uydu İletişim Merkezi’ni ve Tula’da Rus mühimmatı üretimi açısından kritik bir kimya tesisini vurdu. Rusya işgali altındaki Kırım’da Ukrayna saldırıları yarımada genelinde dönüşümlü elektrik kesintilerini tetikledi. Yakıt satışları askıya alındı ve Rusya tarafından atanan yetkililer cuma günü olağanüstü hal ilan etti. Devlet Başkanı Vladimir Putin’in hükümeti, benzin üretiminin 15-21 Haziran haftasında Rusya genelinde yüzde 25 düşmesi ve onlarca bölgenin karne uygulamasına gitmesi üzerine bu hafta başında büyüyen yakıt kriziyle ilgili acil bir toplantı düzenledi. Rusya’nın zayıflayan konumu ve Başkan Donald Trump’ın Moskova’ya karşı tonunda görülen değişim nedeniyle kaygılar artarken, Rus hisseleri haziran başından bu yana yüzde 13’ten fazla düştü. Bu, Ukrayna’nın karşı taarruzunun Rusya’yı Ukrayna’nın kuzeydoğusundaki stratejik toprakların büyük bir bölümünden çekilmeye zorladığı Eylül 2022’den bu yana en büyük piyasa düşüşü oldu. Hassas güvenlik konularını görüşmek için diğerleri gibi isminin açıklanmaması şartıyla konuşan eski üst düzey bir Rus maliye yetkilisi, “Tam bir belirsizlik hali var,” dedi. “Bunun iyi bir sonu görünmüyormuş gibi bir his var.” Son saldırılar, geçen hafta Moskova’ya yönelik dramatik saldırı dalgasının ardından geldi. O saldırıda başkentin ana petrol rafinerisi alev aldı, Moskova üzerinde siyah duman bulutları yükseldi ve üretimin muhtemelen gelecek yıla kadar durmasına neden oldu. Ukrayna saldırılarının artması ve Trump’ın Moskova’ya yönelik yaptırımları daha da sertleştirebileceğini söylemesi, ayrıca Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’yi övmesi sonrası kötüleşen jeopolitik görünüm, üst düzey Rus diplomatlara yakın bir Rus akademisyene göre “ciddi alarm zilleri” anlamına geliyor. Trump ayrıca bu ayın başında Fransa’daki G7 zirvesinde Avrupalı liderlerle birlikte Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü destekleyen bir deklarasyona imza attı. Bu arada Rus petrolünün fiyatının ABD ve İsrail’in İran’a karşı savaşından önce görülen seviyelere gerilemesi de kaygıları artırıyor. Aynı akademisyene göre bu düşüş, özellikle Rus yetkililerin askeri harcamaları artırmak için acilen ek finansman kaynakları aradığı bir dönemde “Rus ekonomisi için beklenmedikti.” Rus akademisyen, Zelenski’nin Ukrayna’nın Moskova’yı müzakere masasına zorlamak için saldırıları artırmaya devam edeceği yönündeki açıklamalarına dikkat çekerek, “Her şey, Ukrayna’nın Rus topraklarına yönelik saldırılarını ne ölçüde sınırlayabileceğimize ve drone saldırılarına karşı hava savunma sistemlerini ne kadar hızlı oluşturabileceğimize bağlı,” dedi. “İnsanlar artık kendilerini güvende hissetmiyor. … Savaş kapımıza dayanıyor.” İsminin açıklanmaması şartıyla konuşan Moskovalı bir iş insanına göre Kırım’da panik yayılıyor. “Herkes yürüyerek ya da bisikletle, nasıl olursa olsun ayrılmak istiyor. Gıda sorunları olacak. Kimse tedarik yapamıyor,” dedi. Rus ordusunun Ukrayna’nın drone kapasitesindeki keskin gelişmeyi öngörememesi ve buna karşı önlem geliştirememesi konusunda da sorular artıyor. Moskovalı iş insanı, “Altyapımızı korumak için yeterli füze savunma sistemi yok, bu açık,” dedi. “Üretimi artırmak için ne yapılacağını kimse bilmiyor gibi görünüyor. Bu, Putin’in ve en yakın çevresinin beklemediği korkunç bir durum. … Uzun bir savaşa hazırlanmadılar, drone tehdidine de hazır değiller.” Carnegie Russia Eurasia Center kıdemli araştırmacısı Tatiana Stanovaya, hazırlık eksikliğinin, Putin’in baskın rolüne rağmen farklı güç merkezleri arasında koordinasyonun az olduğu son derece parçalı bir sistem için tipik olduğunu söyledi. Stanovaya, “Bu, Rus makamlarının ebedi sorunu,” dedi. Durumun “Rus ekonomisi ve halk için ciddi bir sınav” olduğunu belirtti. “Ama soru şu: Yetkililerin bununla nasıl başa çıkılacağına dair bir eylem planı ya da anlayışı var mı?” Avrupalı yetkililer, etkenlerden birinin üst düzey Rus yetkililerin Putin’e kötü haberleri iletme konusundaki isteksizliği gibi göründüğünü söyledi. Bir Avrupalı yetkili, “İnsanlar bunu kaçırdı,” dedi. “Birileri uyarmış olsa bile bu yukarılara ulaşmadı. Savaşın başından beri aynı şey yaşanıyor ama şimdi acı daha büyük.” Zelenski çarşamba günü Rusya’nın hava savunma sistemlerini Moskova’yı, Putin’in Valday’daki konutunu ve işgal altındaki Kırım’ı Rusya’ya bağlayan kritik ikmal hattı Kerç Köprüsü’nü korumaya öncelik verecek şekilde kaydırdığını söyledi. Zelenski’nin iddiasını hemen doğrulamak mümkün olmadı. Ukrayna lideri perşembe günü, “saldırgan devlete karşı savaşı bitirmeye zorlamayı amaçlayan 40 günlük bir etki operasyonunu” onayladığını söyledi. Rus yetkililer kamuoyu önünde Ukrayna saldırılarının etkisini küçümsemeye çalıştı. Bu hafta başında Putin’le yakıt krizini görüşmek için yapılan toplantıda Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, başkana iç yakıt piyasasındaki durumun “kolay olmadığını ama kontrol edilebilir olduğunu” söyledi. Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov ise krizin benzin fiyatlarında büyük bir sıçramaya yol açtığını reddetti. Siluanov gazetecilere, “Eğer arttılarsa bile önemsiz ölçüde arttılar,” dedi. Putin bu hafta “tüm Batı’nın” toplumu istikrarsızlaştırmayı amaçlayan “büyük bir drone akışıyla” Ukrayna’ya destek verdiğini iddia etti. Ancak Ukrayna’nın “terör saldırıları” diye nitelediği eylemlerin cephe hattındaki durumu etkilemeyeceğini savundu ve Rus birliklerinin ilerlemeyi sürdürdüğünü iddia etti. Perde arkasında ise panik büyüyor. Rusya’nın en büyük petrol şirketi Rosneft’in başkanı Igor Sechin, Rus Kommersant gazetesine sızan Putin’e yazdığı mektupta, Rus petrol rafinerilerine verilen zararın boyutunu “benzeri görülmemiş” olarak nitelendirdi. Hükümet, kıtlığı telafi etmek için dizel ihracatına tamamen yasak getirmeyi değerlendiriyor. Bu, üretimi herhangi bir yerde artırmanın mümkün olmadığının üstü kapalı kabulü anlamına geliyor. Stanovaya, Rus yetkililerin sorunlar karşısında kayıtsız görünme eğiliminin problemleri ağırlaştırdığını söyledi. “Her zaman sorunları küçültmeye, önemini azaltmaya ve daha çok başarılara odaklanmaya eğilimliler,” dedi. “Bakalım hükümet yakıt kriziyle nasıl başa çıkacak,” diye ekledi. “Bazı bölgelerde durum felaket.” Mali durumun kötüleşmesi Moskova’daki kaygıyı artırıyor. Maliye Bakanlığı yetkilileri, sürekli artan askeri harcamaları finanse etmenin yollarını bulmak için acele ediyor. Geçen hafta hükümet, Maliye Bakanlığı’nın resmi parlamento onayı aramadan daha fazla harcama yapmasına ve borçlanmasına izin verecek şekilde bütçe kanununda değişiklikleri geçirdi. Rusya’nın ana gelir kaynağı olan Rus petrolünün fiyatı, İran’ın ABD ile ateşkes anlaşmasının ardından varil başına 50 dolara gerilemeden önce bile, Rusya’nın federal bütçe açığı 2026’nın tamamı için öngörülen 3,8 trilyon rublelik, yani 48 milyar dolarlık seviyenin ötesine taşmıştı. Açık mayıs sonu itibarıyla 6 trilyon rubleye, yani 83 milyar dolara ulaştı. Bu, geçen yılki seviyenin iki katından fazla. Bir Rus yetkili, “Bütçe sallanıyor,” dedi. “Açık çok büyük ve ulusal varlık fonu neredeyse tükendi.” Eski üst düzey maliye yetkilisi, devlet tahvillerinin daha büyük hacimlerde çıkarılması dahil borçlanmayı artırma yönünde açıkça karar alındığını söyledi. Ona göre bu önlem, merkez bankasının yükselen fiyatları şu anda yüzde 14,25 olan yüksek faiz oranlarıyla kontrol etmeye çalışmasına rağmen enflasyonu daha da körükleyecek. İş dünyasında, hükümetin Rusya’nın askeri makinesini ayakta tutmak için halkın tasarruflarına erişmeye çalışabileceğine dair korkular artıyor. Moskovalı iş insanı, “Hükümet parayı her yolla almaya çalışabilir,” dedi. “Herkes parasını nasıl çıkarıp gideceğini düşünüyor.” Bu endişeler, Komünist Parti’nin uzun süredir lideri olan Gennady Zyuganov’un bu hafta parlamentoda açıkça, şirketlerin ve bireylerin banka hesaplarında tuttuğu yaklaşık 130 trilyon rublenin Rusya’nın ekonomik ve bütçe sorunlarını çözmek için “seferber edilmesi” çağrısında bulunmasıyla daha da arttı. Zyuganov, “Bu para üretime ya da başka herhangi bir şeye yatırılmıyor; zafere bile yatırılmıyor,” dedi. “Bu sorun hızlıca çözülebilir. Başkan olsaydım bunu tek bir kararnameyle yapardım. Savaş zamanında bunu yapma hakkı var; o başkomutan.” Ayrıca Maliye Bakanlığı, özel yönetilen fonlarda tutulan yaklaşık 40 milyar dolarlık emeklilik tasarruflarının bir kısmına erişmesine potansiyel olarak izin verecek bir yasa hazırlıyor. İşletmeler yüksek faiz oranları, yakıt fiyatlarındaki sıçrama ve ekonomi durgunlaştıkça düşen gelirler nedeniyle sıkışırken genel görünüm kötüleşiyor. Moskovalı iş insanı, “Temerrütlerin sayısının artması kaçınılmaz,” dedi. Ancak şimdilik analistler ve yetkililer, Putin’in artan baskıya boyun eğmesinin olası olmadığını; bunun yerine yanıt olarak Moskova’nın kendi bombardıman kampanyasını tırmandırmaya çalışacağını söyledi. Bu tutum, Rus elitleri arasındaki kaygıları artırıyor. Rus akademisyen, “Önümüzde yeni bir tırmanma döngüsü var gibi görünüyor,” dedi.

Ekonomik destek 🔹 ABD ile İran arasında imzalanan ön barış anlaşması, İran'ın petrolünü ABD doları üzerinden satmasına izin veren yaptırım muafiyetleri ve dondurulan varlıkların serbest bırakılmasıyla Tahran'a milyarlarca dolarlık döviz erişimi sağlayabilir. 🔹 Trump yönetimi, serbest bırakılacak varlıkların bir bölümünün ABD'li çiftçilerden gıda alımında kullanılmasını şart koşuyor. Petrol gelirleri ise bu kısıtlamaya tabi değil. 🔹 ABD yönetimi, ekonomik teşviklerin büyük bölümünün İran'ın Hürmüz Boğazı'nı açık tutması, nükleer denetimlere izin vermesi ve anlaşma şartlarına uyması halinde yürürlüğe gireceğini açıkladı. 🔹 İran, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden bu yana uluslararası piyasalara 40 milyon varilden fazla petrol ihraç etti. 🔹 İran'ın ihracatının önümüzdeki haftalarda günlük 1,6-1,7 milyon varile ulaşması bekleniyor. Bu seviyenin iki ayda yaklaşık 8-9 milyar dolar petrol geliri sağlayabileceği hesaplanıyor. 🔹 İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Katar'da bulunan 6 milyar dolarlık İran varlığının serbest bırakılacağını açıkladı. 🔹 Anlaşma kapsamında İran ekonomisinin 60 günlük müzakere sürecinde petrol satışları ve serbest bırakılan varlıklarla yaklaşık 30 milyar dolar ekonomik kazanç elde edebileceği öngörülüyor. 🔹 Anlaşmada ayrıca Körfez ülkelerinin destekleyeceği, İran'ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için 300 milyar dolarlık yatırım fonu oluşturulması öngörülüyor. Yeniden inşa ve bölgesel etkiler 🔹 İran'da savaş sonrası yeniden inşa maliyetinin yaklaşık 300 milyar dolara ulaşabileceği tahmin ediliyor. 🔹 ABD ve İsrail saldırılarında fabrikalar, yollar, köprüler, araştırma tesisleri ve yakıt depoları dahil binlerce yapı hasar gördü veya yıkıldı. 🔹 Eleştiriler, ekonomik rahatlamanın uzun vadede İran'ın askeri kapasitesini yeniden inşa etmesine ve Hizbullah gibi müttefik gruplara desteğini artırmasına imkân sağlayabileceğini savunuyor. 🔹 ABD yönetimi ise yaptırım muafiyetlerini gerektiğinde geri çekebileceğini ve İran'ın yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde ekonomik baskıyı yeniden artırabileceğini açıkladı. Hürmüz Boğazı ve müzakereler 🔹 Ön anlaşma kapsamında İran, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını kabul etti ve gemi trafiği artış gösterdi. 🔹 Buna rağmen boğazdan geçen günlük gemi sayısı savaş öncesindeki 100'ün üzerindeki seviyelerin altında kalmayı sürdürüyor. 🔹 İran'ın bir yük gemisine saldırmasının ardından ABD ve İran hafta sonunda yeniden karşılıklı saldırılar düzenledi. 🔹 İranlı yetkililer, nükleer denetimlere izin verildiği yönündeki ABD açıklamalarını reddetti. 🔹 İran yönetimi, uzun vadeli ekonomik dönüşüm sağlayabilecek bir anlaşmaya ulaşmayı hedeflediğini belirtirken, ülkede bazı gruplar ABD ile yürütülen müzakerelere karşı protestolar düzenledi.

Kırım'daki durum 🔹 Rusya'nın 2014'te yasa dışı şekilde ilhak ettiği Kırım'da, haftalardır süren Ukrayna İHA saldırılarının ardından acil durum ilan edildi. 🔹 Rusya Savunma Bakanlığı, gece boyunca Kırım dahil 13 bölgede 660 Ukrayna İHA'sının düşürüldüğünü açıkladı. 🔹 Ukrayna, Kırım'da Rus lojistik hatlarını, depolarını, ekipmanlarını, komuta merkezlerini ve ikmal yollarını sistemli şekilde hedef alıyor. 🔹 Saldırılar, Kırım'da yakıt, elektrik ve su tedarikini aksattı. 🔹 Benzin istasyonlarında yakıt biterken, bazı sürücüler yakıt kuponu alabilmek için saatlerce bekledi. 🔹 Elektrik kesintileri, elektrikli pompalarla çalışan su sistemlerinde de kesintilere yol açtı. Sivil yaşam ve turizm 🔹 Kırım'da yaz kampları iptal edildi ve bazı çocuklar tahliye edildi. 🔹 Sovyet döneminden kalma Artek çocuk kampı da tahliye edilen yerler arasında yer aldı. 🔹 Savaş boyunca Kırım'a gitmeye devam eden Rus turistler, son saldırıların ardından bölgeden ayrılmaya başladı. Belarus ve Rusya 🔹 Ukrayna, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarında kullanılan Belarus'taki sinyal aktarma istasyonlarını da hedef aldı. 🔹 Zelenski, Belarus lideri Aleksandr Lukaşenko'ya bu istasyonların kapatılmaması halinde yeniden vurulacakları uyarısında bulundu. 🔹 Zelenski, çarşamba günü söz konusu istasyonların devre dışı bırakıldığını söyledi. 🔹 Lukaşenko, Zelenski'nin temsilcileriyle Minsk'te görüştüğünü ve Belarus'un savaşa çekilmesi halinde savaşın niteliğinin değişeceğini söyledi. Siyasi etkiler 🔹 Kırım'daki kaos, Moskova'ya yönelik rekor İHA saldırıları ve Rusya genelinde yayılan yakıt kısıtlamaları, Kremlin üzerindeki baskıyı artırdı. 🔹 Kremlin bağlantılı Kamuoyu Vakfı'nın verilerine göre Putin'e güven yüzde 69'a gerileyerek savaşın başlamasından bu yana en düşük seviyeye indi. 🔹 Zelenski, Rusya'yı savaşı bitirmeye zorlamak amacıyla Rus hedeflerine yönelik 40 günlük saldırı kampanyasını onayladığını açıkladı. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Zelenski'nin son operasyonlarını değerlendirirken Ukrayna liderinin cesur olduğunu ve savaşta ayakta kaldığını söyledi.

🔹 Venezuela'nın kuzey-orta kıyılarında meydana gelen 7,2 ve 7,5 büyüklüğündeki iki depremde hükümet en az 589 kişinin öldüğünü açıkladı. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu can kaybının 10 bini aşabileceği uyarısında bulundu. 🔹 Depremler, 1999'da Hugo Chávez'in iktidara gelmesinden kısa süre sonra yaşanan ve on binlerce kişinin öldüğü Vargas sel felaketinin etkilediği aynı bölgede meydana geldi. 🔹 1999'daki felaket sırasında Hugo Chávez, anayasa referandumunun ertelenmesi çağrılarına karşı çıkarak "Doğa bize karşı çıkarsa onunla savaşır ve onu boyun eğdiririz." açıklamasını yapmıştı. 🔹 1999'daki Vargas felaketinde ölü sayısına ilişkin resmi veriler hiçbir zaman netleşmedi. Tahminler 5 bin ile 50 bin arasında değişirken, en yaygın kabul gören rakam yaklaşık 30 bin oldu. 🔹 Yazıda, son 27 yılda Venezuela'da altyapı, sağlık sistemi ve acil müdahale kapasitesinin ciddi şekilde zayıfladığı; ekonominin 2014-2021 döneminde yaklaşık dörtte üç oranında küçüldüğü, petrol üretiminin sert düştüğü ve yaklaşık 8 milyon kişinin ülkeyi terk ettiği belirtiliyor. 🔹 Devletin "Büyük Konut Misyonu" kapsamında 5 milyondan fazla konut inşa edildiği açıklansa da bağımsız tahminler 2024 itibarıyla yaklaşık 135 bin konutun tamamlandığını öne sürüyor. İnşa edilen konutların bir kısmında çatlaklar ve yapısal sorunlar bulunduğu ifade ediliyor. 🔹 Birleşmiş Milletler verilerine göre yaklaşık 5 milyon Venezuelalı açlıkla karşı karşıya bulunuyor. Hastaneler yaklaşık yüzde 50 kapasiteyle çalışıyor ve sağlık harcamaları Dünya Sağlık Örgütü'nün tavsiyelerinin altında kalıyor. 🔹 Devlet petrol şirketindeki yolsuzluklar nedeniyle yaklaşık 21 milyar doların özel hesaplara aktarıldığı, ülkenin kamu borcunun ise yaklaşık 240 milyar dolara ulaştığı belirtiliyor. 🔹 Nicolás Maduro'nun ocak ayında ABD operasyonuyla görevden alınmasının ardından ülke yönetiminin Delcy Rodríguez tarafından sürdürüldüğü, deprem sonrasında ise bazı bölgelerde yardımın geç ulaştığı, gönüllülerin enkaz çalışmalarını kendi imkânlarıyla yürüttüğü ve afetzedelere gıda ile ilaç desteğinin büyük ölçüde halk tarafından sağlandığı ifade ediliyor. 🔹 Yazıda, ABD'nin nisan ayında Venezuela'ya yönelik yaptırımların bir bölümünü kaldırdığı, Chevron'un ülkedeki petrol ortaklığındaki payını yüzde 49'a yükselten anlaşma imzaladığı ve yaklaşık 100 milyon varil Venezuela petrolünün yeniden uluslararası piyasaya sunulduğu belirtiliyor.

🔹 Trump yönetimi, en gelişmiş yapay zekâ modellerine erişmek isteyen şirketleri onaylama uygulamasını genişleterek yapay zekâ sektöründeki denetimini artırıyor. 🔹 OpenAI, en yeni yapay zekâ modeli için ilk aşamada erişim izninin ABD hükümeti tarafından verileceğini açıkladı. Şirket ve hükümet, sektör için uzun vadeli bir düzenleme çerçevesi üzerinde çalışıyor. 🔹 Ticaret Bakanlığı, Anthropic'e gönderdiği yazıyla şirketin Mythos 5 modelini yalnızca ABD merkezli sınırlı sayıdaki onaylı şirketlere sunabileceğini bildirdi. 🔹 Trump yönetimi, yeni nesil yapay zekâ sistemlerinin yazılımlardaki güvenlik açıklarını tespit edebilme kapasitesinin ulusal güvenlik riski oluşturabileceği gerekçesiyle politika değişikliğine gitti. 🔹 Eski Trump yapay zekâ danışmanı Dean Ball, ABD'nin yapay zekâ politikasının birkaç hafta içinde serbest piyasa yaklaşımından daha katı ve şeffaf olmayan bir modele yöneldiğini söyledi. 🔹 OpenAI CEO'su Sam Altman, hükümetin hangi müşterilerin erişim sağlayacağına karar vermesini desteklemediğini belirterek daha iyi bir sisteme ulaşılacağına inandığını ifade etti. 🔹 Anthropic, hükümetin daha önce uyguladığı ihracat kısıtlamalarının ardından Mythos 5 modelini yalnızca küçük bir grup siber güvenlik kuruluşu ve kritik altyapı sağlayıcısına yeniden açabileceğini duyurdu. 🔹 Ticaret Bakanı Howard Lutnick, uygun güvenlik önlemlerinin sağlandığını belirterek onaylı şirketlerde çalışan ABD vatandaşı olmayan kişilerin de Mythos 5'i kullanabileceğini bildirdi. Onaylı şirket listesi hükümet tarafından istenildiği zaman değiştirilebilecek. 🔹 Hangi şirketlerin erişim hakkı kazandığı açıklanmadı. Yaklaşık 100 şirketin listede yer aldığı belirtildi. 🔹 Teknoloji sektörü temsilcileri ve bazı siyasetçiler, hükümetin erişim kararlarını hangi ölçütlere göre verdiğinin belirsiz olduğunu ve bunun şeffaflık tartışmalarına yol açtığını dile getirdi. 🔹 OpenAI, hükümet onay sürecinin kalıcı bir model olmaması gerektiğini, bunun yalnızca daha geniş erişimin önünü açacak geçici bir çözüm olarak değerlendirildiğini açıkladı. 🔹 Şirket, en gelişmiş modeli Sol'un kodlama ve siber güvenlik alanlarında önemli ilerlemeler sunduğunu, ancak ilk aşamada yalnızca hükümet tarafından onaylanan şirketlerin erişebileceğini, bireysel kullanıcıların erişiminin bulunmadığını belirtti. 🔹 Trump yönetimi daha önce yalnızca Anthropic için uyguladığı müşteri onay sistemini ilk kez OpenAI'a da genişletmiş oldu. 🔹 ABD dışındaki ülkelerde de en gelişmiş Amerikan yapay zekâ modellerine erişimin sınırlandırılabileceği endişesi arttı. İngiltere Yapay Zekâ Güvenlik Enstitüsü'nün OpenAI'ın GPT-5.6 modeline erişim izni bulunan tek ABD dışı kurum olduğu belirtildi. 🔹 Fransa ve Kanada liderleri, G7 Zirvesi'nde Amerikan yapay zekâ şirketlerine aşırı bağımlı hale gelinmesinden duydukları endişeyi dile getirdi. Bunun ardından Kanadalı Cohere ile Bell, ülke içinde çalışacak "egemen yapay zekâ" altyapısı kurmak için ortaklık açıkladı.

Saldırı 🔹 İran, Hürmüz Boğazı'ndan Birleşmiş Milletler destekli yeni deniz koridorunu kullanarak geçmeye çalışan Singapur bayraklı bir yük gemisine saldırı düzenledi. 🔹 ABD'li iki yetkili, saldırının İran tarafından gerçekleştirildiğini, geminin İran'a ait bir insansız hava aracıyla vurulduğunu söyledi. 🔹 Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Merkezi, geminin köprüüstü bölümünün hasar gördüğünü, olayda yaralanan olmadığını açıkladı. İran'ın uyarısı 🔹 İran, saldırıdan önce yeni deniz koridorunun kullanılmasına karşı uyarıda bulundu. 🔹 İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı'nda güvenli geçişin yalnızca Tahran'ın belirlediği rotalar üzerinden yapılabileceğini, diğer güzergâhların kabul edilemez ve tamamen tehlikeli olduğunu açıkladı. Deniz trafiği 🔹 BM'nin Uluslararası Denizcilik Örgütü ile Ummanlı yetkililerin oluşturduğu geçici deniz koridorunda son günlerde gemi trafiği artış göstermişti. 🔹 Çarşamba günü Hürmüz Boğazı'ndan yaklaşık 50 yük gemisi geçti ve bu sayı İran ile savaşın başlamasından bu yana görülen en yüksek günlük geçiş oldu. 🔹 Denizcilik istihbarat şirketi Windward, bu geçişlerde yaklaşık 13,4 milyon varil petrolün bölgeden taşındığını, ancak bunun çatışma öncesindeki ticaret hacminin değer bazında yaklaşık yarısına karşılık geldiğini açıkladı. Son gelişmeler 🔹 Saldırının ardından deniz trafiğinin durdurulup durdurulmadığı henüz netlik kazanmadı. 🔹 Birleşmiş Milletler'in denizcilik kurumu, saldırı nedeniyle bölgedeki gemilerde mahsur kalan 11 binden fazla denizcinin tahliyesine yönelik planını geçici olarak durdurdu.

🔹 ABD'de Sophia Learning gibi çevrim içi eğitim platformları, aylık 100 doların altında ücretle kısa sürede üniversite kredisi kazandıran dersler sunuyor. Bu platformlardan alınan krediler, 50'den fazla akredite üniversite tarafından transfer kredisi olarak kabul ediliyor. 🔹 Bir gazeteci, aylık 83,74 dolar ödeyerek bir hafta içinde toplam 11 üniversite kredisi kazandığını ve bazı dersleri yalnızca birkaç saat içinde tamamladığını aktardı. Hızlandırılmış kredi sistemi 🔹 Sophia Learning, öğrencilerin dersleri ortalama 24 günde tamamladığını açıkladı. Deneyimli öğrencilerin ise dersleri çok daha kısa sürede bitirebildiği belirtildi. 🔹 Bazı üç kredilik dersler 3 ila 5,5 saat içinde tamamlanabiliyor. Platformda sınıf toplantısı ve son teslim tarihi bulunmuyor. 🔹 Öğrenciler ders videolarını veya okuma materyallerini tamamlamadan da sınavları geçebiliyor. Açık kitap sınavlarına izin veriliyor ve başarısız olunan değerlendirmeler yeniden alınabiliyor. Akademik tartışmalar 🔹 Yalnızca sınavlardan oluşan dersler daha hızlı tamamlanırken, yazılı ödev içeren derslerde değerlendirme süreci ortalama iki gün sürüyor. 🔹 Platform, dış kaynaklar, yapay zekâ veya başka kişilerden yardım alınmasını yasaklasa da sosyal medya ve çevrim içi topluluklarda ücret karşılığında ders tamamlama hizmeti sunan kişiler bulunuyor. 🔹 Şirket, akademik dürüstlüğü korumak amacıyla şüpheli tarayıcı ve IP hareketlerini takip ettiğini, ihlal şüphesi oluşan hesapları geçici olarak incelemeye aldığını belirtti. Üniversitelerle iş birliği 🔹 Sophia Learning, 115'ten fazla üniversiteyle kredi transfer anlaşması bulunduğunu, diğer bazı üniversitelerin ise başvuruları vaka bazında değerlendirdiğini açıkladı. 🔹 Ders içerikleri uzman ekipler tarafından hazırlanırken, bazı eğitmenlerin yalnızca yıllar önce kaydedilmiş anlatım videolarında yer aldığı ve öğrencilerle doğrudan iletişim kurmadığı belirtildi. 🔹 Derslerde görev alan bir eğitmen, sistemin hızlı kredi kazanmayı mümkün kıldığını ancak öğrencilerin bilgiyi ne kadar kalıcı şekilde öğrendiği konusunda soru işaretleri bulunduğunu ifade etti.

🔹 Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki Ebola salgınında doğrulanmış vaka sayısı 1.000'i aştı. Sağlık uzmanları, salgının Afrika tarihindeki en büyük Ebola salgınlarından biri haline gelebileceği uyarısında bulundu. 🔹 Fransa, bu salgınla bağlantılı ilk Ebola vakasını açıkladı. İnsani yardım görevi kapsamında Kongo'ya giden bir doktorun özel bir sağlık merkezinde tedavi gördüğü ve durumunun stabil olduğu bildirildi. Salgının yayılması 🔹 Dünya Sağlık Örgütü, salgının ilk ayında doğrulanmış vaka sayısının Afrika'da bugüne kadar görülen tüm Ebola salgınlarının ilk aylarından daha yüksek olduğunu açıkladı. 🔹 Salgın, yalnızca Uganda ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde daha önce görülen Bundibugyo türünden kaynaklanıyor. Bu türe karşı onaylanmış özel bir tedavi veya aşı bulunmuyor. 🔹 Ituri eyaletinde 954, Kuzey Kivu'da 91 ve Güney Kivu'da 3 doğrulanmış vaka kaydedildi. Uganda'da ise 20 vaka ve 2 ölüm bildirildi. Mücadeleyi zorlaştıran etkenler 🔹 Yanlış bilgi yayılması ve sağlık ekiplerine duyulan güvensizlik nedeniyle birçok kişi tedaviyi reddediyor. Temaslı takibi yapan sağlık çalışanlarına yönelik saldırılar da yaşanıyor. 🔹 Beni kentinde Ebola nedeniyle hayatını kaybeden bir kişinin evini dezenfekte etmeye giden sağlık ekipleri taşlı saldırıya uğradı ve iki görevli yaralandı. 🔹 Salgının merkezindeki bölgelerden diğer eyaletlere kaçan kişilerin virüsü yeni bölgelere taşıdığı belirtiliyor. 🔹 Bazı aileler cenazeleri yıkama ve temas etme geleneğini sürdürmeye devam ederken, toplu taşıma araçlarında aşırı yoğunluk ve test yaptırmayı reddeden kişiler salgının kontrolünü zorlaştırıyor. Çatışmalar ve insani kriz 🔹 Doğu Kongo'daki çatışmalar, yerinden edilmiş kişilerin kaldığı kalabalık kamplar ve yetersiz hijyen koşulları salgının yayılma riskini artırıyor. 🔹 Ebola vakalarının görüldüğü bazı bölgelerde silahlı grupların saldırıları sürerken, sağlık sistemindeki zayıflıklar salgınla mücadeleyi güçleştiriyor. 🔹 M23 grubunun kontrolündeki Goma kentinde iki Ebola vakasının tespit edilmesinin ardından grubun sağlık ekipleriyle iş birliği yaptığı açıklandı. Uluslararası müdahale 🔹 ABD, salgının kontrol altına alınması için şimdiye kadar 375 milyon dolar yardım sağladı. 🔹 Uzmanlar, test kapasitesinin salgının görüldüğü bölgelere yayılması ve temaslı takibinin mevcut yaklaşık %70 seviyesinden hedeflenen %95 düzeyine çıkarılması gerektiğini belirtiyor.

🔹 Bağımsız bir BM soruşturma komisyonu, İsrail ordusunun Gazze'de Filistinli çocukları kasten hedef aldığını, bunun soykırım kapsamında değerlendirildiğini; Batı Şeria'daki çocuklara yönelik eylemlerin ise savaş suçu niteliği taşıdığını açıkladı. 🔹 Komisyon, çocukların askerler tarafından hedef alınarak vurulması, hastanelerin, doğum merkezlerinin ve okulların yıkılması ile patlayıcı mühimmatın ayrım gözetmeksizin kullanılmasının Filistinlilerin geleceğini yok etmeye yönelik bir örüntü oluşturduğunu belirtti. 🔹 Komisyon, Gazze'de Hamas ile ateşkes sağlandıktan sonra da İsrail güçlerinin çocukları hedef almaya devam ettiğini açıkladı. Gazze ve Batı Şeria'daki bulgular 🔹 Komisyon, sağlık çalışanları, mağdur aileleri ve avukatlarla görüşerek tıbbi kayıtları incelediğini; Gazze'de görev yapan 17 sağlık çalışanının çocuklarda tek kurşunla oluşmuş, hedef alınarak ateş edildiğini düşündüren yaralar gördüğünü bildirdi. 🔹 Komisyon, Cibaliye'de 16 yaşındaki bir çocuğun vurulduğunu ve ardından bir tankın cesedinin üzerinden geçtiğini; Han Yunus'ta ise beyaz bayrak taşıyan 15 yaşındaki bir çocuğun, onu kurtarmaya çalışan kardeşinin ve annesinin İsrail keskin nişancı ateşiyle vurulduğu sonucuna ulaştı. 🔹 Komisyon, İsrail'in 18 Mart 2025'te ateşkesi sona erdirerek başlattığı bombardımanda hayatını kaybeden 404 kişinin çoğunluğunu kadınlar ve çocukların oluşturduğunu belirtti. 🔹 Batı Şeria'da İsrail askerlerinin özellikle erkek çocukları hedef aldığı, gözaltına alınan çocuklara kötü muamele uygulandığı ve İsrail'in Filistinli çocukları yerleşimci saldırılarından koruyamadığı tespit edildi. İsrail'in yanıtı 🔹 İsrail Dışişleri Bakanlığı raporu "propaganda", "iftira" ve güvenilir doğrulama mekanizmalarından yoksun bir belge olarak nitelendirdi. 🔹 Bakanlık, komisyonun İsrailli çocuklara yönelik saldırıları görmezden geldiğini savundu. 🔹 İsrail ordusu rapor hakkında yorum yapmayarak Dışişleri Bakanlığı'nın açıklamasına işaret etti. Hesap verebilirlik çağrısı 🔹 Komisyon üyeleri, uluslararası kurumlara İsrailli yetkililerin hesap vermesini sağlayacak adımlar atılması çağrısında bulundu. 🔹 Komisyon üyesi Christopher Sidoti, Ekim 2023'ten bu yana Gazze'de görev yapan İsrail ordusu personelinin savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırım iddiaları kapsamında soruşturulması gerektiğini söyledi.

Ukrayna'nın Kırım'a yönelik saldırıları 🔹 Ukrayna, orta ve uzun menzilli İHA'larla Kırım'da Rus ordusunun asker ve silah sevkiyatında kullandığı yolları ve altyapıyı hedef alarak yarımadaya yönelik baskıyı artırdı. 🔹 Demiryolu köprüleri, kontrol noktaları, geçici köprüler, petrol depoları ve rafineriler saldırılarda vuruldu. 🔹 Yakıt depolarına yönelik saldırılar Kırım'da akaryakıt sıkıntısına yol açtı. 🔹 Rusya'nın Kırım'daki yönetimi hafta sonu akaryakıt dağıtımını kupon sahipleri için bile durdurdu. 🔹 Ukrayna son günlerde Kırım'ın Rusya ile bağlantılarını kesmeye yönelik operasyonlarını yoğunlaştırdı. Günlük yaşam etkileniyor 🔹 Sivastopol'da çok sayıda akaryakıt istasyonu boş kaldı ve enerji tasarrufu amacıyla sokak aydınlatmaları kapatıldı. 🔹 Yarımadanın çeşitli bölgelerinde su sıkıntıları yaşandığı bildirildi. 🔹 Yetkililer halka klima kullanımını azaltma çağrısı yaptı. 🔹 Tren seferlerinde de birkaç gün sürecek kısıtlamalar uygulamaya konuldu. 🔹 Kerç geçişindeki beş araç feribotundan üçü İHA saldırılarında hasar gördü ve seferler durduruldu. 🔹 Yaklaşık 700 araç Kerç tarafında mahsur kaldı. 🔹 Güney Kırım'daki ünlü Artek Çocuk Kampı yaz programlarını iptal ederek çocukları tahliye etti. Rus turizmi darbe aldı 🔹 Kırım'ın ilhakından sonra milyonlarca Rus turist her yaz bölgeye gitmeye devam etmişti. 🔹 Rus turizm birlikleri, rezervasyonların mayıs ayına göre yüzde 50 düştüğünü açıkladı. 🔹 Bölge ekonomisinin önemli gelir kaynaklarından biri olan yaz turizmi ciddi baskı altına girdi. 🔹 Kırım'a seyahat eden bazı Rus ziyaretçiler uzun yakıt kuyruklarıyla karşılaştıklarını belirtti. Lojistik hatlar hedefte 🔹 Ukrayna Savunma Bakanı Mihaylo Fedorov, yakın gelecekte Kırım'ın fiilen bir adaya dönüşebileceğini söyledi. 🔹 Ukrayna ordusu mayıs sonunda Kırım'a yönelik "lojistik abluka" başlattığını duyurdu. 🔹 Rusya'nın Kırım ile kara bağlantısını sağlayan Melitopol ve Mariupol üzerinden geçen R-280 karayolu yoğun şekilde hedef alınıyor. 🔹 Ukrayna yapımı ve Starlink destekli İHA'lar ile yapay zeka destekli sistemler, Kırım'a uzanan kara koridorunda saldırı kapasitesini artırdı. 🔹 Ukrayna ordusu, Kırım'a bağlanan Armyansk, Henichesk ve Çonhar geçiş noktalarını da vurdu. 🔹 Kerç-Djankoy demiryolu hattındaki bir köprüye düzenlenen saldırı yük ve yolcu taşımacılığını aksattı. Putin'in açıklamaları 🔹 Vladimir Putin, Kırım'daki İHA saldırıları ve yakıt sıkıntısını kabul etti. 🔹 Putin, Ukrayna'nın saldırılarının cephedeki gelişmeleri değiştirmediğini ve Rus birliklerinin ilerlemeyi sürdürdüğünü söyledi. 🔹 Rusya bütçesinin yaklaşık yüzde 40'ının ordu, silahlanma ve güvenlik harcamalarına ayrıldığını belirtti. Güvenlik endişeleri büyüyor 🔹 Bazı Rus savaş yanlısı blog yazarları vatandaşlara bu yaz Kırım'a gitmemeleri çağrısında bulundu. 🔹 Kırım'da yaşayan Rus yanlısı blog yazarı Aleksandr Sergeyev, trenlere, otobüslere ve araçlara yönelik saldırılar nedeniyle bölgeye seyahatin tehlikeli hale geldiğini söyledi. 🔹 Ukrayna yönetimi, işgal altındaki bölgelerde Rus güçleri için güvenli alan kalmadığını ve saldırıların süreceğini açıkladı.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Lincoln Anıtı Yansıtma Havuzu’nda meydana gelen hasarın vandallar tarafından oluşturulduğunu yineledi ancak iddialarını destekleyen herhangi bir kanıt paylaşmadı. 🔹 Trump, havuzun tabanında önce 250 feet, ardından 300 feet ve daha sonra 350 feet uzunluğunda bir kesik bulunduğunu öne sürdü. 🔹 Trump, bazı kişilerin bıçak veya benzeri bir aletle havuzun yüzeyini kestiğini söyledi ve hasarın giderilmesi için havuzun yeniden boşaltılabileceğini belirtti. 🔹 Beyaz Saray, ABD Park Polisi’nin hasarla ilgili soruşturma yürüttüğünü açıkladı. 🔹 Trump, yönetimin elinde hasara ilişkin fotoğraflar bulunduğunu söyledi ancak kamuoyuna herhangi bir görsel sunulmadı. Tartışmalı yenileme çalışmaları 🔹 İddialar, havuzda görülen yoğun yosun oluşumu ve yüzey kaplamasındaki dökülmeler nedeniyle devam eden tartışmaların ortasında geldi. 🔹 Yönetim, havuzun yenilenmesi için en az 14 milyon dolar harcadı ve yüzeye koyu mavi renkli bir kaplama uyguladı. 🔹 Trump, bu kaplamanın havuzu 100 yıl boyunca koruyacağını söylemişti. 🔹 Havuz çevresinde yapılan incelemelerde yosunlar arasında parmak izine benzer izler ve genişleyen boya dökülmeleri görüldü. 🔹 Havuzun çevresini dolaşan bir muhabir, Trump’ın sözünü ettiği uzun kesiye ilişkin herhangi bir iz bulamadı. Gözaltılar ve hukuki süreç 🔹 Son günlerde havuza dokunan veya dökülen boya parçalarını alan bazı kişiler Park Polisi tarafından gözaltına alındı veya sorgulandı. 🔹 Polis, bu kişilerin devlet malına zarar vermiş olabileceğini değerlendirdi. 🔹 Yenileme çalışmalarında görev alan Atlantic Industrial Coatings şirketi, iddia edilen kasıtlı hasarla ilgili sorulara yanıt vermedi. 🔹 Havuzun ortasında havadan görülebilen uzun bir yarık bulunduğu belirtildi ancak Beyaz Saray bunun Trump’ın söz ettiği hasar olmadığını açıkladı. 🔹 Kültürel Peyzaj Vakfı, yönetimin yeni müdahalelere başlamasını engellemek için federal mahkemeye başvurdu. 🔹 Vakıf, tarihi alanlarda değişiklik yapılmadan önce uzmanlarla ve kamuoyuyla istişare edilmesini öngören süreçlerin uygulanmadığını savundu. 🔹 Yansıtma Havuzu, Nisan sonunda başlayan çalışmalar nedeniyle yaklaşık altı hafta boyunca büyük ölçüde halka kapalı tutulmuştu.

🔹 ABD ve İran arasında İsviçre’de gerçekleştirilen üst düzey görüşmeler sona erdi. 🔹 Arabulucu ülkeler Pakistan ve Katar, tarafların 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya ulaşmayı hedefleyen yol haritası üzerinde uzlaştığını açıkladı. 🔹 Taraflar, bu hafta İsviçre’de yeni bir teknik müzakere turunun derhal başlatılması konusunda anlaştı. 🔹 İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmaları ele almak amacıyla Lübnan’ın da dahil olduğu bir “gerilimi azaltma çalışma grubu” kurulacak. 🔹 Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak ve olası yanlış anlamaları önlemek amacıyla doğrudan iletişim kanalı oluşturuldu. 🔹 İran, hafta sonu İsrail’in Lübnan’daki saldırılarına tepki olarak Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapattığını açıklamıştı. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, görüşmelerin başında tarafların ilişkilerinde yeni bir sayfa açabileceğini söyledi. 🔹 İran heyetine başkanlık eden Parlamento Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD’nin tehditlerine karşılık verileceği uyarısında bulundu. 🔹 İran medyasına göre müzakereler ve temaslar yaklaşık 18 saat sürdü. 🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Pakistan ve Katar’ın arabuluculuğunun önemli ilerleme sağladığını söyledi. 🔹 Arakçi, petrol ve petrokimya ihracatına yönelik kısıtlamaların kaldırıldığını, ablukanın sona erdiğini, bazı dondurulmuş varlıkların serbest bırakıldığını ve İran için yeniden yapılanma programının başlatıldığını açıkladı. 🔹 ABD’li yetkililer görüşmelerin ardından henüz resmi açıklama yapmadı. 🔹 Görüşmeler, kısa süre önce ilan edilen ABD-İran ateşkesinin kalıcı bir anlaşmaya dönüştürülmesi ve İran’ın nükleer programına ilişkin sorunların çözülmesi amacıyla yürütülüyor. 🔹 Mutabakat kapsamında İran, Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğinin serbest şekilde işlemesine izin vermeyi taahhüt etti. 🔹 Anlaşma ayrıca Lübnan’daki askeri operasyonların sona erdirilmesini öngörüyor. 🔹 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İsrail güçlerinin Güney Lübnan’da kalmaya devam edeceğini açıkladı. 🔹 İsrail ordusu hafta sonu Lübnan’daki faaliyetlerini savunma amaçlı operasyonlarla sınırlandırma talimatı aldı. 🔹 Taraflar arasında oluşturulan Lübnan çalışma grubunun, anlaşmanın uygulanmasındaki ilk önemli sınav olması bekleniyor.

🔹 ABD’de üniversite eğitiminin maliyeti uzun yıllardır artıyor. 🔹 Kamu üniversitelerine yönelik devlet desteğinin azalmasının bu artışın temel nedeni olmadığı savunuluyor. 🔹 Yeni bir araştırmaya göre eyaletlerin yükseköğretime yaptığı harcamalar uzun vadede artış gösterdi. Devlet Desteği Verileri 🔹 Eyaletlerin öğrenci başına yükseköğretim harcaması enflasyona göre düzeltilmiş olarak 1980’de 7.677 dolardan 2025’te 12.081 dolara yükseldi. 🔹 2008 küresel finans krizinin ardından bazı eyaletler harcamaları geçici olarak azalttı. 🔹 Ancak 2019 itibarıyla kamu destekleri yeniden uzun vadeli yükseliş eğilimine döndü. 🔹 Eyaletlerin 26’sı yükseköğretim finansmanını sürekli artırırken, 19’u harcamaları büyük ölçüde sabit tuttu, 5 eyalet ise azaltım yaptı. Maliyetlerin Yükselme Nedenleri 🔹 Araştırma, üniversite maliyetlerindeki artışın yalnızca kamu finansmanındaki değişimlerle açıklanamayacağını ortaya koyuyor. 🔹 Öğrenci kredilerine kolay erişim sağlanması, üniversitelerin öğrenim ücretlerini artırabilmesine olanak tanıdı. 🔹 Artan gelir kaynakları öğretim üyeleri maaşları ve diğer işletme giderlerinde yükselişe katkı sağladı. 🔹 Üniversiteler, maliyetleri azaltmak yerine ek finansman kaynaklarını kullanarak harcamalarını artırabildi. Enflasyon Tartışması 🔹 Yükseköğretim maliyetleri değerlendirilirken sıklıkla kullanılan özel enflasyon ölçütü, öğretim üyeleri ücretleri gibi girdilerdeki artışları esas alıyor. 🔹 Bu yaklaşım genel ekonomideki enflasyonla doğrudan karşılaştırma yapılmasını zorlaştırıyor. 🔹 Araştırma, üniversitelerin diğer sektörler gibi maliyet artışlarına uyum sağlayabilecek esnekliğe sahip olduğunu belirtiyor. Üniversitelerin Uyumu 🔹 Üniversiteler son yıllarda maliyetleri düşürmek amacıyla yarı zamanlı ve sözleşmeli öğretim elemanlarının kullanımını artırdı. 🔹 Öğrenci sayısındaki değişimler ve rekabet baskısı nedeniyle öğrenim ücretlerinde pandemi döneminden itibaren gerileme görülmeye başlandı. 🔹 Üniversite diplomasının ücret avantajı son yaklaşık 15 yıldır büyük ölçüde durağan seyrediyor. 🔹 Lise mezunu sayısının 2025 yılında zirveye ulaşmasının ardından üniversitelerin daha küçük bir öğrenci havuzu için rekabet etmesi bekleniyor. Geleceğe İlişkin Beklentiler 🔹 Öğrenci sayısındaki daralma nedeniyle üniversiteler arasında rekabetin artması bekleniyor. 🔹 Araştırma, geçmişte yapılan yüksek kamu harcamalarının yükseköğretimi daha erişilebilir hale getirmediğini savunuyor. 🔹 Daha yüksek harcamaların öğrencilerin eğitim sonuçlarında otomatik olarak iyileşme sağlamadığı belirtiliyor.

🔹 ABD’nin en ilerici kesimlerine mensup ebeveynler, çocuklarına en geleneksel isimleri verme eğilimi gösteriyor. 🔹 Washington DC’de son dönemde en popüler isimler arasında kızlarda Lucy, Eleanor ve Caroline; erkeklerde Charles, John ve George yer aldı. 🔹 Benzer eğilim New York’ta da görülüyor. Charlotte, Emma, Henry ve Theodore en yaygın isimler arasında bulunuyor. İsim Tercihleri ve Sosyal Statü 🔹 Araştırmalar, alışılmadık veya telaffuzu zor isimlere sahip kişilerin eğitim ve kariyer hayatında dezavantajlarla karşılaşabildiğini gösteriyor. 🔹 500 avukat üzerinde yapılan bir çalışmada, telaffuzu daha zor isimlere sahip kişilerin hukuk firmalarındaki hiyerarşide daha alt seviyelerde bulunma eğiliminde olduğu görüldü. 🔹 Varlıklı aileler kamuoyunda sıra dışı isimleri savunurken, kendi çocukları için daha yaygın ve güvenli kabul edilen isimleri tercih ediyor. 🔹 Amelia, Isabella, James ve Sebastian gibi isimler üst gelir grubundaki aileler arasında yaygınlığını koruyor. “Lüks İnançlar” Kavramı 🔹 Bazı sosyal görüşler, bunları savunan varlıklı kesimlere statü kazandırırken maliyetlerinin daha düşük gelir gruplarına yüklendiği bir yapı oluşturuyor. 🔹 Bu yaklaşım “lüks inançlar” olarak tanımlanıyor. 🔹 Bu görüşlere göre insanlar kamuoyunda risk, yenilikçilik ve sıra dışılığı desteklerken, kişisel tercihlerinde daha geleneksel seçeneklere yöneliyor. Eğitim ve Kültürel Tercihler 🔹 Siyaset bilimci J. Eric Oliver’ın araştırmasına göre eğitim düzeyi yüksek anneler daha yaygın ve geleneksel isimleri tercih ediyor. 🔹 Daha düşük eğitim seviyesine sahip ebeveynler ise yeni isimler üretme veya mevcut isimlerin yazılışlarını değiştirme eğilimi gösteriyor. 🔹 Varlıklı aileler sıra dışı isim seçtiklerinde genellikle edebiyat, tarih veya kültürel referanslardan yararlanıyor. 🔹 Esmé, Emerson ve Archimedes gibi isimler bu tercihlere örnek gösteriliyor. Sınıfsal Yayılım 🔹 Popüler isimler genellikle önce eğitimli ve yüksek gelirli aileler arasında yaygınlaşıyor. 🔹 Daha sonra bu isimler toplumun diğer kesimlerine yayılıyor. 🔹 İsimler geniş kitleler tarafından kullanılmaya başladığında üst gelir grubundaki aileler yeni isim arayışına yöneliyor. Sonuçlar 🔹 Araştırmalar, toplumdaki etkili kesimlerin tercih ve söylemlerinin diğer insanların neyi normal, arzu edilir veya saygın gördüğünü etkileyebildiğini ortaya koyuyor. 🔹 Ebeveynler çocuklarının öğretmenler, işverenler ve toplum tarafından olumlu karşılanmasını sağlayacak isimleri seçmeye çalışıyor. 🔹 Geleneksel isimlerin hâlâ sosyal avantaj sağlayabildiğine ilişkin algı, isim tercihlerinde etkisini sürdürüyor.

Artan Maliyetler 🔹 İran savaşının sona ermesi ABD’li çiftçilerin karşı karşıya olduğu kuraklık, düşük ürün verimi ve ihracat sorunlarını ortadan kaldırmadı. 🔹 İran ile yapılan anlaşma sonrası mazot ve gübre fiyatlarında gerileme başladı. 🔹 Dizel fiyatları mart ortasından bu yana en düşük seviyelerine indi. 🔹 Üre gübresi fiyatları son günlerde savaş öncesi seviyelerin altına düştü. 🔹 Buna rağmen çiftçiler, savaş döneminde yükselen maliyetlerin yarattığı baskının devam ettiğini belirtiyor. Çiftçilerin Karşılaştığı Sorunlar 🔹 Kuraklık birçok bölgede buğday, mısır ve soya fasulyesi üretimini olumsuz etkiledi. 🔹 ABD-Çin ticaret gerilimi nedeniyle soya fasulyesi ihracatı baskı altında kaldı. 🔹 Soya üreticilerinin 2026 yılında üst üste dördüncü kez zarar etmesi bekleniyor. 🔹 Soya fiyatları, 2022 seviyelerine göre yaklaşık üçte bir oranında geriledi. 🔹 Tarımsal kredi faizleri 100 bin dolar üzerindeki krediler için yüzde 7’ye yaklaşarak dört yıl öncesine göre iki katın üzerine çıktı. Çiftçilerin Görüşleri 🔹 Kuzey Carolina’da üretim yapan Jeff Tyson, gelirlerin maliyetleri karşılamadığını ve çiftçiliğin giderek daha zor hale geldiğini söyledi. 🔹 Tyson, Donald Trump’ın siyasi yaklaşımını desteklediğini ancak gümrük tarifeleri ve vergi politikalarına itiraz ettiğini belirtti. 🔹 Michael McPherson, savaş sırasında dizel ve gübre fiyatlarındaki yükseliş nedeniyle ekim maliyetlerinin ciddi şekilde arttığını söyledi. 🔹 McPherson, mevcut kuraklığın şimdiye kadar gördüğü en kötü sezonlardan birine yol açtığını ifade etti. 🔹 Gary Hendrix ise üretim maliyetlerinin geçen yıla göre dönüm başına yaklaşık 100 dolar arttığını belirtti. Gübre ve Rekabet Sorunu 🔹 Çiftçiler, savaşın sona ermesinin gübre fiyatlarını düşürebileceğini ancak sektördeki yoğunlaşmanın fiyatların yüksek kalmasına neden olabileceğini düşünüyor. 🔹 ABD’de fosfat ve potasyum gübresi pazarının en az yüzde 86’sı iki büyük şirketin kontrolünde bulunuyor. 🔹 ABD Adalet Bakanlığı ve Federal Ticaret Komisyonu, gübre sektöründeki olası rekabet ihlallerine yönelik incelemeler yürütüyor. Siyasi Etkiler 🔹 Kırsal bölgelerde Trump’ın ekonomi politikalarına verilen destek son bir yılda önemli ölçüde geriledi. 🔹 Reuters-Ipsos anketine göre kırsal seçmenlerin yüzde 61’i Trump’ın ekonomi politikalarını artık onaylamıyor. 🔹 Purdue University-CME Group araştırmasına göre ülkenin doğru yönde ilerlediğini düşünen tarım üreticilerinin oranı Aralık ayındaki yüzde 75 seviyesinden Mayıs ayında yüzde 52’ye düştü. 🔹 Çiftçiler, Kasım ayında yapılacak Kongre seçimlerinde Iowa, Teksas, Ohio, Michigan ve Kuzey Carolina gibi kritik eyaletlerde önemli bir seçmen grubu olmaya devam ediyor. 🔹 Bazı üreticiler Trump’ın tarım sektörüne destek veren adımlar attığını belirtirken, uygulanan bazı politikaların beklenen sonuçları vermediğini ifade ediyor.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile kalıcı bir anlaşmaya ulaşma girişimi, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisini göstermesi, İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmaların sürmesi ve Cumhuriyetçi Parti içindeki eleştiriler nedeniyle yeni zorluklarla karşılaştı. 🔹 Trump yönetimi, aylardır süren savaşın ardından oluşan kırılgan ateşkesi kalıcı bir anlaşmaya dönüştürmeye çalışıyor. 🔹 Başkan Yardımcısı JD Vance, yaptırımların hafifletilmesi karşılığında İran’ın nükleer silah edinmesini engelleyecek bir anlaşma için İranlı yetkililerle görüşmeler yürütüyor. İran’ın Pazarlık Gücü 🔹 Trump yönetimi, savaş öncesine kıyasla İran üzerinde daha az baskı aracına sahip durumda. 🔹 İran yönetimi, 28 Şubat’ta dini lider Ali Hamaney’in öldürülmesinin ardından da ayakta kalmayı başardı. 🔹 Tahran, gemilere yönelik doğrudan saldırı gerçekleştirmeden dahi Hürmüz Boğazı üzerinden geçen enerji ticaretini etkileyebileceğini gösterdi. 🔹 İran’ın boğazı kapatma yönündeki açıklamaları küresel enerji piyasalarında dalgalanmaya neden oldu. 🔹 Kpler verilerine göre savaş öncesinde günlük ortalama 130 geminin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndan son dönemde yaklaşık 20 gemi geçiş yaptı. Müzakerelerdeki Tartışmalar 🔹 Görüşmelerde İran’ın nükleer programı, yaptırımların kaldırılması, Lübnan’daki ateşkes ve Hürmüz Boğazı’nın güvenliği ele alınıyor. 🔹 Trump, İran’da rejim değişikliği talebini geri çekti. 🔹 Trump, İran’ın balistik füzelere sahip olmasını anlayışla karşıladığını söyledi. 🔹 Trump, İran destekli grupların Lübnan’daki faaliyetlerinin sürmesi halinde İran’a yeniden saldırı düzenleyebileceği uyarısında bulundu. İç Siyasette Tepkiler 🔹 İran ile müzakereler ve verilen tavizler, Trump’ın muhafazakâr tabanının bir bölümünde eleştirilere yol açtı. 🔹 Bazı Cumhuriyetçi isimler, İran’la yeniden masaya oturulması için fazla taviz verildiğini savunuyor. 🔹 Fox News anketine göre seçmenlerin yüzde 58’i ABD’nin Şubat ayında İran’a yönelik askeri müdahalesini yanlış buldu. 🔹 Cumhuriyetçi seçmenlerin yüzde 75’i müdahaleyi desteklerken, seçmenlerin yüzde 35’i Trump’ın İran politikasını onayladı. İsrail ve Lübnan Boyutu 🔹 İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmalar ateşkes sürecini zorlaştırmaya devam ediyor. 🔹 Memorandum kapsamında İran, Hizbullah’ın İsrail’e yönelik saldırılarını durdurmayı taahhüt etti. 🔹 İsrail, Hizbullah hedeflerine yönelik saldırılarını sürdürdüğini açıkladı. 🔹 Hizbullah’ın cuma günü düzenlediği saldırıda dört İsrail askeri öldü. 🔹 Anlaşmanın Lübnan ayağı, Washington ile Tel Aviv arasında yeni görüş ayrılıklarına yol açabilecek başlıklardan biri olarak öne çıkıyor. Ekonomi ve Seçimler 🔹 Trump, savaşın yükselttiği enerji fiyatlarının ve enflasyonun ABD ekonomisi üzerindeki etkilerinden endişe duyduğunu söyledi. 🔹 Yönetim, Kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde ekonomik istikrarı korumayı hedefliyor. 🔹 Trump, petrol fiyatlarındaki yükseliş ve küresel ekonomik risklerin ateşkesi destekleme kararında önemli rol oynadığını belirtti.

🔹 Çin yönetimi, geçen yıl ülkeden yaklaşık 1 trilyon dolar sermaye çıkışının ardından yurtdışına yönelik yatırım faaliyetlerine yeni kısıtlamalar getirdi. 🔹 Yeni düzenlemeler, Çin vatandaşlarının yurtdışında hisse senedi, gayrimenkul ve sigorta poliçesi satın almasını daha sıkı denetime tabi tutuyor. 🔹 Tasarruf sahipleri, yavaşlayan ekonomi, zayıflayan konut piyasası ve artan yerel yönetim borçları nedeniyle birikimlerini Çin dışındaki alternatif alanlara yönlendiriyordu. 🔹 Düzenlemeler, Çinli mühendislerin yurtdışındaki çalışmalarına ek sınırlamalar getirirken veri, teknoloji, mal ve hizmetlerin yabancı şirketlere izinsiz aktarılmasını da yasaklıyor. 🔹 Pekin yönetimi, Meta'nın yapay zekâ girişimi Manus'u 2,5 milyar dolara satın alma işleminin geri alınmasını istedi. 🔹 Çin'de kurulan Manus, satın alma öncesinde faaliyetlerini ve çalışanlarının bir bölümünü Singapur'a taşımıştı. 🔹 Çin yönetimi, sermaye, teknoloji ve nitelikli iş gücünün ülke dışına çıkmasını sınırlandırmayı hedefliyor. 🔹 Politikanın amaçları arasında yapay zekâ alanında ABD'ye karşı teknolojik rekabeti sürdürmek ve iç tüketimi artırmak da bulunuyor. 🔹 Yeni kısıtlamaların 1 Temmuz'da yürürlüğe girmesi planlanıyor. 🔹 Çinli tasarruf sahipleri, birikimlerini yurtdışına çıkarmak için alternatif ve daha gizli yöntemler arayabilir. 🔹 Teknoloji girişimleri büyüme sermayesi ve yatırım için sıklıkla uluslararası finans kaynaklarına yöneliyor. 🔹 Dış finansman ve küresel sermaye ağlarına erişimin zorlaşması, teknoloji sektöründeki yenilik faaliyetlerini olumsuz etkileyebilir. 🔹 Çinli hane halkları harcanabilir gelirlerinin yaklaşık üçte birini tasarruf ediyor; bu oran ABD'de yüzde 4'ün altında bulunuyor. 🔹 Yurtdışı sigorta ürünleri son yıllarda Çinli yatırımcılar arasında hızla yaygınlaştı ve bu alandaki satış faaliyetleri yüksek talep görüyor.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump'ın vandalizm yapıldığını söylediği Lincoln Memorial Reflecting Pool'da gözaltına alınan kişinin eski olimpiyat sporcusu David Hearn olduğu ortaya çıktı. 🔹 67 yaşındaki Hearn, 20 Haziran'da gerçekleştirdiği 84 kilometrelik bisiklet turunun ardından yenilenen Reflecting Pool'u görmek için bölgeye gitti. 🔹 Hearn, havuzun tabanındaki yeni kaplamanın bir bölümünün zaten yerinden kalkmış ve su içinde dalgalanır halde olduğunu gördüğünü söyledi. 🔹 Kaplamanın nasıl bir malzeme olduğunu anlamak için elini suya uzattığını, ancak herhangi bir parçayı koparmadığını veya çıkarmadığını belirtti. 🔹 ABD Park Polisi, Hearn'i devlet malına zarar verme suçlamasıyla gözaltına aldı. 🔹 Hearn, hortuma dokunduğu yönündeki iddiaları reddetti ancak bisiklet tekerleğinin hortuma temas etmiş olabileceğini söyledi. 🔹 Hearn, yaklaşık beş saat gözaltında tutulduktan sonra serbest bırakıldı ve 9 Temmuz'da mahkemeye çıkması planlanıyor. 🔹 Olayın görüntüleri sosyal medyada yayıldıktan sonra Trump ve bazı destekçileri Reflecting Pool'daki sorunlardan yönetim karşıtlarını sorumlu tuttu. 🔹 Trump, Park Polisi'nin Reflecting Pool'a zarar veren birden fazla kişiyi gözaltına aldığını açıkladı. 🔹 Park Polisi, ek gözaltılarla ilgili kamuoyuna ayrıntılı bilgi vermedi. 🔹 Yenilenen Reflecting Pool son günlerde yosunlaşma ve taban kaplamasının su yüzeyine çıkması nedeniyle tartışmaların odağı haline geldi. 🔹 Havuzun tabanına uygulanan ve Trump'ın seçtiği "Amerikan bayrağı mavisi" renkteki yeni kaplamanın bazı bölümlerinin ayrıldığı gözlemlendi. 🔹 Trump, havuzdaki sorunlardan "Radikal Sol" olarak nitelendirdiği kişileri sorumlu tuttu ve gerekli onarımların kısa sürede yapılacağını söyledi. 🔹 Hearn, üç kez olimpiyatlarda yarışan eski bir kano slalom sporcusu olup kariyerinde iki dünya şampiyonluğu kazandı. 🔹 Hearn, "Hiçbir şeye zarar vermedim, hiçbir şeyi koparmadım veya sökmedim" diyerek suçlamaları reddetti.

🔹 Minnesota'da yaşayan 66 yaşındaki bir kadın, kredi kartı ekstresinde üç gün içinde yapılmış 1.700'den fazla yetkisiz işlem tespit etti. 🔹 İşlemlerin büyük bölümü aynı satıcıya ait 4,38 dolarlık ödemelerden oluşurken, bazıları 2,19 dolar tutarındaydı. 🔹 Toplam yetkisiz harcama yaklaşık 7.800 dolara ulaştı. 🔹 Citibank, ilk şüpheli işlemler ortaya çıktığında müşteriye kısa mesaj göndererek uyarıda bulundu. 🔹 Müşteri daha sonra yüzlerce işlemi fark ederek bankayla ve Apple ile iletişime geçti. 🔹 Apple, küçük tutarlı işlemlere ilişkin kayıt bulamazken yalnızca müşterinin satın aldığı bir iPhone ve bir Apple Watch işlemini doğruladı. 🔹 Citibank ilk incelemesinin ardından müşterinin satıcıya kart bilgilerini verdiği sonucuna vardığını belirterek 7.816,65 dolarlık işlemlerin kart hesabında kalacağını bildirdi. 🔹 Müşteri, söz konusu yüzlerce işlemin hiçbirinin kendisine ait olmadığını bankaya defalarca iletti. 🔹 ABD federal yasaları, yetkisiz kredi kartı işlemlerine karşı tüketicilere koruma sağlıyor ancak dolandırıcılık işlemlerinin belirli süre içinde bildirilmesi gerekiyor. 🔹 Kart numarası çalınsa bile kart sahibinin kartı elindeyse yetkisiz işlemlerden genellikle sorumlu tutulmaması öngörülüyor. 🔹 Küresel ödeme kartı dolandırıcılığı kaynaklı kayıplar 2024 yılında 33,41 milyar dolara ulaştı. 🔹 Küresel dolandırıcılık zararlarının yaklaşık yüzde 42'si ABD'de gerçekleşti. 🔹 Müşteri, bankaya yazılı itiraz gönderdi, Minnesota Başsavcılığına, Tüketici Finansal Koruma Bürosuna ve Citibank yöneticilerine şikâyette bulundu. 🔹 Banka ile yaptığı her görüşmenin tarihini ve görüştüğü personelin adını kayıt altına aldı. 🔹 Citibank daha sonra konuyu yeniden değerlendirdiğini belirterek Apple işlemlerine ilişkin binlerce dolarlık borcu ve ilgili faizleri hesabından kaldırdı. 🔹 Banka, soruşturmanın tamamlanmasının 90 güne kadar sürebileceğini ve bu sürede verilen kredilerin inceleme sonucuna bağlı olduğunu bildirdi. 🔹 Müşteri, bankanın kendisine ulaşamadığı yönündeki açıklamasına katılmadığını ve tüm aramalarına yanıt verdiğini söyledi. 🔹 Olay, kredi kartı dolandırıcılığı mağdurlarının haklarını koruyabilmek için işlemleri hızlı şekilde bildirmesinin, yazılı kayıt tutmasının ve gerektiğinde düzenleyici kurumlara başvurmasının önemini ortaya koydu.

🔹 ABD istihbaratı, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun ABD ile İran arasında varılan kalıcı barış anlaşmasını zayıflatabilecek adımlar atmasının muhtemel olduğu değerlendirmesini yaptı. 🔹 İsrail'in Lübnan'da Hizbullah'a yönelik askeri operasyonlarını sürdürmeyi hedeflediği ve bunun çatışmaların sona ermesini öngören anlaşmanın temel unsurlarından biriyle çelişebileceği ifade ediliyor. 🔹 İsrail'in Lübnan'a yönelik hava saldırılarının ardından ABD ile İran arasında İsviçre'de başlaması planlanan görüşmeler ertelendi. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in başkanlık etmesi beklenen ABD heyetinin İsviçre ziyareti ertelendi. 🔹 ABD istihbaratı, sonbahardaki seçimler öncesinde Netanyahu'nun siyasi geleceğinin Lübnan'daki askeri varlığını sürdürmesine ve Hizbullah'a karşı sert tutumunu korumasına bağlı olduğunu değerlendiriyor. 🔹 İsrail yönetimi, İran ile yapılan mutabakatın Tahran üzerindeki azami baskı politikasını zayıflattığını düşünüyor. 🔹 ABD yönetimi, anlaşmanın İsrail'in saldırılara karşılık verme hakkını engellemediğini ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının küresel ekonomi açısından öncelik taşıdığını savunuyor. 🔹 İsrail hükümeti, Lübnan'daki askeri faaliyetlerin İsrail vatandaşlarını Hizbullah saldırılarından koruma amacı taşıdığını açıkladı. 🔹 İsrail'in güney Lübnan'dan çekilmemesi durumunda İsrail ile Hizbullah arasında çatışmaların yeniden başlamasının yüksek ihtimal olduğu değerlendiriliyor. 🔹 İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir, İsrail'de yaşanan her kayba karşılık Lübnan'ın ağır bedel ödemesi gerektiğini söyledi. 🔹 Netanyahu, İsrail'in Lübnan'daki güvenlik bölgesinde gerektiği sürece kalacağını açıkladı ve bazı konularda Trump ile tam görüş birliği içinde olmadıklarını söyledi. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İsrail hükümetinin sahip olduğu en güçlü müttefiki hedef alan adımlardan kaçınması gerektiğini söyledi. 🔹 İsrail ordusu Lübnan'da 200 mil kareden fazla alanı kontrol altında tutuyor ve askeri operasyonlar nedeniyle 1 milyondan fazla kişinin evlerini terk ettiği belirtiliyor.

🔹 İran'daki savaş sona erdi ve ABD'nin uzun menzilli mühimmat stoklarının önemli ölçüde azaldığı, bu stokların yeniden oluşturulmasının yıllar sürebileceği değerlendiriliyor. 🔹 Hürmüz Boğazı'nın kapanmasının ardından yükselen enerji fiyatları nedeniyle ABD'de enflasyon arttı ve ücretlerdeki reel kazanımların büyük ölçüde ortadan kalktığı ifade ediliyor. 🔹 İran'ın askeri kapasitesi savaş sırasında önemli ölçüde zarar gördü, çok sayıda füze rampası ve insansız hava aracının imha edildiği belirtiliyor. 🔹 İran'ın askeri kapasitesinin yaptırımların hafiflemesi ile birlikte yeni kaynaklar ve dış destek sayesinde yeniden inşa edilebileceği değerlendiriliyor. 🔹 İran yönetiminin savaşın ardından nükleer silah geliştirme konusunda daha güçlü bir motivasyona sahip olduğu ifade ediliyor. 🔹 ABD ve İsrail'in savaşın başlangıcındaki saldırılarında İran'ın siyasi liderliği hedef alındı ve yönetim değişikliği ihtimali gündeme geldi. 🔹 İran'da yönetim değişikliğinin gerçekleşmemesi savaşın süresini ve kapsamını belirsiz hale getirdi, İran yönetimi Hürmüz Boğazı'nı kapatma kararı aldı. 🔹 ABD'nin mühimmat stokları ve siyasi destek kapasitesi nedeniyle uzun süreli bir savaşı sürdürmesinin zor olduğu belirtiliyor. 🔹 Trump yönetiminin İran ile yaptığı anlaşma, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açması karşılığında ekonomik rahatlama sağlamasını öngörüyor. 🔹 ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukasını sürdürmesinin enerji fiyatlarını daha uzun süre yüksek tutabileceği ve bunun iç siyasette maliyet oluşturabileceği ifade ediliyor. 🔹 İran'a karşı yürütülen savaşın Kongre tarafından resmen ilan edilmeden başlatıldığı ve anayasal savaş ilanı sürecinin işletilmediği belirtiliyor. 🔹 İran'daki yönetim değişikliği hedefinin, savaşın olası sonuçları ve sonrasındaki yönetim yapısına ilişkin önemli belirsizlikleri beraberinde getirdiği ifade ediliyor.

🔹 Donald Trump, 2015 tarihli Obama yönetiminin İran nükleer anlaşmasını geçmişte "tek taraflı", "kusurlu" ve "İran'a nükleer silah yolu açan" bir anlaşma olarak nitelendirdi ve ilk başkanlık döneminde ABD'yi anlaşmadan çekti. 🔹 Trump yönetimi ile İran arasında hazırlanan ön mutabakat, çatışmaların sona erdirilmesini, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve nükleer konuların 60 günlük müzakere sürecinde ele alınmasını öngörüyor. 🔹 İsviçre'de yapılması planlanan ABD-İran görüşmeleri ve Başkan Yardımcısı JD Vance'in katılması beklenen ziyaret, ertelendi. 🔹 2015 tarihli Kapsamlı Ortak Eylem Planı (JCPOA), İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sınırlandırmış, stoklarını azaltmasını ve nükleer tesislerini uluslararası denetime açmasını öngörmüş, karşılığında yaptırımların kaldırılmasını sağlamıştı. 🔹 Trump yönetimi 2018 yılında JCPOA'dan çekilerek İran'a yönelik yaptırımları yeniden yürürlüğe koydu ve anlaşmanın İran'ı nükleer silaha yaklaştırdığını savundu. 🔹 JCPOA'nın sona ermesinin ardından İran gelişmiş santrifüjler kurdu, uranyum zenginleştirme kapasitesini artırdı ve nükleer programındaki ilerleme hızlandı. 🔹 Yeni mutabakat taslağı, İran'a yönelik ABD ve Birleşmiş Milletler yaptırımlarının kaldırılmasını ve dondurulmuş İran varlıklarının belirli şartların yerine getirilmesi halinde yeniden kullanıma açılmasını içeriyor. 🔹 Taslak ayrıca İran'ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık uluslararası bir plan hazırlanmasını öngörüyor. Beyaz Saray bu kaynağın ABD vergi mükelleflerinden sağlanmayacağını açıkladı. 🔹 Mutabakatta İran'ın nükleer silah geliştirmeyeceği taahhüdü yer alıyor ancak zenginleştirilmiş uranyum stoklarının geleceği ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin kapsamı ilerleyen müzakerelerde karara bağlanacak. 🔹 Trump, İran'ın yer altındaki zenginleştirilmiş nükleer materyalinin gözetim altında tutulduğunu, nükleer konuların yanı sıra balistik füze meselesi için Körfez ülkeleriyle paralel bir diplomatik süreç yürütüleceğini söyledi. 🔹 Ön mutabakatta İran'ın balistik füze programı ile Hizbullah gibi bölgesel müttefiklerine verdiği destek konusunda bağlayıcı hükümler yer almıyor.

Hiper Lezzetli Gıdalar 🔹 Hiper lezzetli gıdalar, yağ, tuz, şeker ve rafine karbonhidratların birlikte kullanılmasıyla güçlü bir ödül hissi oluşturan yiyecekler olarak tanımlanıyor. 🔹 Bu bileşenlerin bir araya gelmesi beynin ödül mekanizmasını güçlendirerek yeme isteğini artırabiliyor. 🔹 Araştırmalar, hiper lezzetli gıdaların yalnızca kalori yoğunluğu nedeniyle değil, oluşturdukları tat kombinasyonları nedeniyle de daha fazla tüketildiğini gösteriyor. 🔹 Doğal gıdalar ise lif ve su gibi tokluk sağlayan bileşenler içerdiğinden şekerin emilimini yavaşlatıyor ve doyma hissini artırıyor. Ultra İşlenmiş Gıdalar 🔹 Ultra işlenmiş gıdalar, aroma vericiler, koruyucular, emülgatörler ve renklendiriciler gibi çok sayıda katkı maddesi içeren yoğun endüstriyel işlemlerden geçirilen ürünler olarak tanımlanıyor. 🔹 Ultra işlenmiş gıdalar ile hiper lezzetli gıdalar aynı kavramlar olmasa da çoğu ultra işlenmiş ürün aynı zamanda hiper lezzetli özellik taşıyor. 🔹 ABD'de ultra işlenmiş gıdalar yetişkinlerin günlük kalori alımının yaklaşık %60'ını, çocukların ise yaklaşık %70'ini oluşturuyor. 🔹 Giderek artan araştırmalar, bu ürünlerin birçok kronik hastalıkla ilişkili olabileceğini ortaya koyuyor. Gıda Endüstrisi ve Pazarlama 🔹 Araştırmalar, geçmişte tütün şirketlerinin bazı gıda markalarının geliştirilmesinde rol oynadığını ortaya koyuyor. 🔹 Çocuklara yönelik ürünlerde oyun hissi veren tasarımlar ve paketleme yöntemleri kullanılarak marka bağlılığının erken yaşlarda oluşturulması hedefleniyor. 🔹 Gıda şirketlerinin çocukların tercihlerini şekillendirmeye yönelik pazarlama stratejileri geliştirdiği belirtiliyor. 🔹 Tütün sektöründe kullanılan tat ve çekicilik artırma yöntemlerinin bazı gıda ürünlerinin geliştirilmesinde de kullanıldığı ifade ediliyor. Tüketici ve Düzenlemeler 🔹 Ultra işlenmiş gıdaların açık biçimde etiketlenmesi ve tüketicilerin içerikler konusunda daha fazla bilgilendirilmesi yönündeki çağrılar artıyor. 🔹 Kamuoyu araştırmalarında ABD'de katılımcıların %70'i ultra işlenmiş gıdaların bağımlılık yapıcı özellik taşıdığına inanırken, %73'ü uyarı etiketlerini destekliyor. 🔹 Gıda politikalarında daha sağlıklı ürünlerin teşvik edilmesi ve tüketicilerin bilinçli seçim yapabilmesine yönelik düzenlemeler tartışılmaya devam ediyor.

🔹 Sibirya'daki Baykal Gölü yakınlarında bulunan tarih öncesi mezarlıklarda yapılan DNA analizleri, yaklaşık 5.500 yıl önce meydana gelen bilinen en eski veba salgınlarının izlerini ortaya çıkardı. 🔹 Araştırmacılar, 46 kişinin dişlerinden elde edilen DNA örneklerinde vebaya neden olan Yersinia pestis bakterisinin genetik izlerini inceledi ve bireylerin üçte birinden fazlasında enfeksiyon bulguları tespit etti. 🔹 Bulgular, bakterinin kemirgenlerden insanlara geçişinin daha önce bilinenden birkaç yüzyıl daha eskiye uzandığını gösteriyor. 🔹 Çalışmada tespit edilen iki ayrı salgın evresi, tarih öncesi avcı-toplayıcı topluluklarda da ölümcül bulaşıcı hastalıkların görülebildiğine işaret ediyor. 🔹 Mezarlıklarda çok sayıda çocuk ve ergenin bulunmasının, toplulukları etkileyen veba salgınlarıyla ilişkili olduğu değerlendiriliyor. 🔹 Araştırmacılar, dönemin Baykal Gölü çevresindeki dağ sıçanlarının hastalığın doğal taşıyıcısı olduğunu ve enfeksiyonun avlanan hayvanların eti veya kanıyla insanlara geçmiş olabileceğini düşünüyor. 🔹 Aynı aileden bireylerin kısa süre içinde ölmesi, hastalığın daha sonra insanlar arasında doğrudan bulaşmış olabileceğini gösteriyor. 🔹 İncelenen mezarlıklardan birinde analiz edilen 31 kişiden 11'inin dişlerinde veba bakterisine ait DNA parçaları bulundu. 🔹 Araştırmacılar, DNA'nın zamanla bozulması nedeniyle iz bulunamayan kişilerin de aynı salgında hayatını kaybetmiş olabileceğini değerlendiriyor. 🔹 Bulgular, büyük salgınların yalnızca tarıma geçiş sonrası ortaya çıktığı yönündeki görüşü zayıflatırken, bulaşıcı hastalıkların avcı-toplayıcı toplumların yaşamında da önemli bir rol oynadığını gösteriyor.

🔹 ABD'de çek dolandırıcılığı hızla artarken, yetkililer kağıt çek yerine elektronik ödeme yöntemlerinin kullanılmasını tavsiye ediyor. 🔹 FBI ve ABD Posta Servisi verilerine göre çek dolandırıcılığı bildirimleri 2021'de 350 binden 2022'de 680 bine yükseldi. 🔹 Yüksek hacimli posta hırsızlığı vakaları 2010'daki yaklaşık 2.200 olaydan 2023'te 49 bini aşarak yaklaşık yüzde 2.000 arttı. 🔹 Dolandırıcılar aseton veya çamaşır suyu gibi kimyasallarla çek üzerindeki alıcı adı ve tutarı silerek çeki kendi adlarına yeniden düzenleyebiliyor. 🔹 Dolandırıcılık yalnızca kişisel çekleri değil, ticari ödemeleri, vergi iadelerini ve sosyal yardım ödemelerini de hedef alıyor. 🔹 Kaliforniya'da bir çiftin vergi ödemesi için gönderdiği çekin alıcı bilgisi değiştirilerek başka bir kişinin hesabına yatırıldı ve çift vergi borcu ile faiz cezası bildirimi aldı. 🔹 Bankalarla yapılan sözleşmeler ve ilgili mevzuat uyarınca dolandırıcılığın belirli süre içinde bildirilmemesi halinde zararın sorumluluğu çoğu durumda hesap sahibine yüklenebiliyor. 🔹 Olayın yeniden incelenmesi sonucunda dolandırıcılık hesabında yaklaşık 11 bin dolar bulundu ve mağdur çiftin zararının büyük bölümü karşılandı. 🔹 Bankalar, çek kullanılması zorunluysa hesap hareketlerinin düzenli kontrol edilmesini ve elektronik ödeme yöntemlerinin tercih edilmesini öneriyor. 🔹 Modern bankacılık sistemlerinde çek işlemlerinin büyük ölçüde otomatik yürütülmesi nedeniyle tahrif edilmiş çekler çoğu zaman manuel inceleme yapılmadan işleme alınabiliyor.

🔹 Donald Trump yönetimi, Beyaz Saray'ın karşısındaki Lafayette Meydanı'nın kuzey ve güney taraflarına kalıcı çit inşa ederek parkın gerektiğinde tamamen kapatılabilmesini sağlayacak bir plan hazırlıyor. 🔹 Plan kapsamında güvenlik yetkilileri ihtiyaç duyduklarında parkı ziyaretçilere kapatabilecek. 🔹 Lafayette Meydanı, Beyaz Saray'a gelen ziyaretçilerin kullandığı başlıca kamusal alanlardan biri olmayı sürdürüyor ve ABD Ulusal Park Servisi tarafından yönetiliyor. 🔹 Beyaz Saray çevresinde geçmişte de geçici bariyerler kullanıldı ancak güvenlik yetkilileri bunların yeterli koruma sağlamadığını değerlendiriyor. Projenin uzun süredir Gizli Servis tarafından desteklendiği belirtiliyor. 🔹 Lafayette Meydanı'nın çevresine kalıcı çit yapılması fikri, 2020 yılında George Floyd protestoları sırasında da gündeme gelmişti. 🔹 Gizli Servis, projenin varlığını doğruladı. Beyaz Saray ise olası çalışmaların gerekli onay süreçlerinden geçeceğini açıkladı. 🔹 Projede görev alması için Clark Construction ve AECOM şirketleriyle temas kurulduğu belirtildi. 🔹 Tarihi miras ve kültürel koruma kuruluşları, Lafayette Meydanı'nda yapılacak değişikliklerin mevcut yasal inceleme ve kamuoyu görüşü süreçleri tamamlanmadan hayata geçirilmemesi çağrısında bulundu. 🔹 Güvenlik uzmanları kalıcı güvenlik önlemlerinin korumayı artırabileceğini belirtirken, kamusal alanlara erişimin korunmasının da önemli olduğunu vurguluyor. 🔹 Lafayette Meydanı geçmişte yabancı lider ziyaretleri ve yüksek güvenlik gerektiren etkinlikler sırasında zaman zaman geçici olarak kapatılmıştı. 🔹 Beyaz Saray çevresindeki güvenlik önlemleri geçmiş yıllarda da artırılmış, 1995 yılında Pennsylvania Avenue trafiğe kapatılmış ve ilk Trump döneminde Beyaz Saray çevresindeki güvenlik çitinin yüksekliği artırılmıştı.

Araştırmanın bulguları 🔹 Yeni bir araştırma, haftada 90 ila 119 dakika direnç egzersizi yapan kişilerde daha uzun yaşam süresiyle ilişki bulunduğunu ortaya koydu. 🔹 Araştırma, 147 binden fazla kişinin yaklaşık 30 yıllık egzersiz alışkanlıkları ve yaşam sürelerini inceledi. 🔹 Haftada 90-119 dakika ağırlık çalışması, herhangi bir nedene bağlı erken ölüm riskinde yüzde 13 azalmayla ilişkilendirildi. 🔹 Aynı süreyle yapılan direnç egzersizi kalp hastalıklarına bağlı ölüm riskinde yüzde 19 azalmayla ilişkilendirildi. 🔹 Nörolojik hastalıklara bağlı ölüm riskinde ise yüzde 27 azalma görüldü. Direnç egzersizinin etkileri 🔹 Haftada yalnızca birkaç dakika direnç egzersizi yapmak bile hiç yapmamaya kıyasla daha düşük erken ölüm riskiyle ilişkilendirildi. 🔹 Haftalık 119 dakikanın üzerindeki direnç egzersizlerinde ilave yaşam süresi kazanımının belirgin şekilde artmadığı görüldü. 🔹 Direnç egzersizinin sağladığı faydalar aerobik egzersizlerden bağımsız olarak ortaya çıktı. 🔹 Aerobik egzersiz ile direnç egzersizini birlikte yapan kişiler en düşük ölüm riskiyle ilişkilendirildi. Araştırmanın kapsamı 🔹 Çalışmada katılımcıların koşu, yürüyüş, bisiklet ve yüzme gibi aerobik aktiviteleri ile ağırlık çalışma alışkanlıkları birlikte değerlendirildi. 🔹 Araştırma, haftalık ağırlık antrenmanının kaç güne bölünmesi gerektiği veya ağır ya da hafif ağırlık kullanımının daha etkili olup olmadığı konusunda sonuç ortaya koymadı. 🔹 Şınav gibi vücut ağırlığı egzersizlerinin makinelerle yapılan direnç antrenmanlarıyla aynı etkiyi sağlayıp sağlamadığı da araştırmada değerlendirilmedi. 🔹 Araştırmacılar, direnç egzersizinin hareket kabiliyetini artırması, düşme riskini azaltması, metabolik sağlığı desteklemesi ve beyin fonksiyonlarına katkı sağlamasının yaşam süresine olumlu katkıda bulunabileceğini belirtiyor.

Araştırma sonuçları 🔹 JAMA Internal Medicine dergisinde yayımlanan araştırma, Covid-19 aşısının Covid'e bağlı inme, kalp krizi ve kalp hastalığı nedeniyle hastaneye yatış riskini yaklaşık yüzde 40 azalttığını gösterdi. 🔹 Araştırma, Covid-19 aşısının kalp sağlığı üzerindeki koruyucu etkilerinin salgının ilk yıllarından sonra da devam ettiğini ortaya koydu. 🔹 Covid-19 aşısı yaptıran kişilerde Covid enfeksiyonuyla ilişkili ciddi kalp-damar olayları riski yüzde 37,7 daha düşük bulundu. 🔹 Koruyucu etkinin 75 yaş üzerindeki kişiler ile kalp-damar hastalığı, diyabet veya kronik akciğer hastalığı bulunan bireylerde daha belirgin olduğu görüldü. Ek bulgular 🔹 Araştırmada Covid-19 aşısı yaptıran kişilerde Covid ile ilişkili olmayan ciddi kalp-damar hastalıklarının görülme riskinin yaklaşık yüzde 6 daha düşük olduğu belirlendi. 🔹 Covid-19 aşısı yaptıran grupta tüm nedenlere bağlı hastaneye yatış ve ölüm oranları yaklaşık yüzde 7 daha düşük bulundu. 🔹 Araştırmacılar, her 10 bin aşılanan kişi için yaklaşık 23 ciddi kalp-damar olayı, 30 hastane yatışı ve 16 ölümün önlenebileceğini hesapladı. 🔹 Araştırmada, 1 milyon kişilik bir nüfusa uyarlandığında sekiz aylık dönemde yaklaşık 2 bin 370 ciddi kalp-damar olayı ve bin 580 ölümün önlenebileceği tahmin edildi. Araştırmanın kapsamı 🔹 Çalışma, 2024-2025 yıllarında ABD Gaziler Sağlık Sistemi'ni kullanan yaklaşık 1 milyon kişi üzerinde gerçekleştirildi. 🔹 Araştırmada yalnızca mevsimsel grip aşısı yaptıranlar ile hem grip hem de güncellenmiş Covid-19 aşısı yaptıran kişiler karşılaştırıldı. 🔹 Araştırmacılar, Covid-19 aşısının fark edilmeyen hafif enfeksiyonlara karşı koruma sağlayarak dolaylı şekilde kalp sağlığını destekliyor olabileceğini değerlendirdi. 🔹 Araştırmacılar, Covid-19 aşılarına bağlı miyokardit ve perikardit riskinin nadir ve genellikle hafif seyrettiğini, aşının faydalarının yan etki risklerinden daha ağır bastığını ifade etti.

İsrail’de Tepkiler 🔹 Donald Trump’ın ABD ile İran arasında sağladığı anlaşma, İsrail’de hem iktidar hem de muhalefet çevrelerinde sert eleştirilerle karşılandı. 🔹 İsrail’de birçok siyasetçi ve yorumcu, anlaşmanın İran yönetimine nefes aldıracağını ve İran tehdidini ortadan kaldırmayacağını savundu. 🔹 İsrail’de Trump’ın anlaşmasının ülkenin güvenliği açısından olumsuz sonuçlar doğuracağı yönünde değerlendirmeler öne çıktı. Netanyahu ve Trump 🔹 Binyamin Netanyahu, anlaşmanın Donald Trump’ın kararı olduğunu ve kendi görüşlerini Trump’a ilettiğini söyledi. 🔹 Netanyahu, İsrail’in İran kaynaklı nükleer tehdidi engelleme konusundaki kararlılığını sürdüreceğini açıkladı. 🔹 Netanyahu, Trump ile birçok konuda aynı düşündüklerini ancak bazı konularda farklı görüşlere sahip olduklarını söyledi. Lübnan ve Güvenlik Politikası 🔹 İsrail, Hizbullah’a yönelik saldırıları durdurmayacağını ve Lübnan’dan asker çekmeyeceğini açıkladı. 🔹 Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir, Trump’ın anlaşmasının İsrail’i bağlamadığını ve ülkenin egemen kararlarını bağımsız şekilde alacağını söyledi. 🔹 Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, İsrail ordusunun Hizbullah’a karşı tam hareket serbestisini koruması gerektiğini söyledi. 🔹 Savunma Bakanı Israel Katz, İsrail ordusunun Lübnan ve Gazze’de süresiz kalacağını açıkladı. Bölgesel Gelişmeler 🔹 İran, Katar aracılığıyla verilen güvencelerin ardından anlaşmayı kabul ettiğini açıkladı. 🔹 Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, tüm cephelerde askerî operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini duyurdu. 🔹 Trump ile JD Vance, Beyrut saldırısının ardından İran’ın İsrail’e büyük çaplı füze saldırısı düzenlemesinden endişe duyduklarını açıkladı. 🔹 Trump’a yakın olduğu bilinen bazı İsrailli yorumcular ve siyasetçiler, anlaşma nedeniyle ABD yönetimine sert eleştiriler yöneltti.

Avrupa’nın Yeni Yaklaşımı 🔹 G-7 zirvesine katılan ABD müttefikleri, Donald Trump’a karşı daha bağımsız bir tutum sergilemeye hazırlanıyor. 🔹 Avrupa’da birçok lider, Trump dönemini geçici bir istisna değil, uzun süre devam edecek bir düzen değişikliği olarak görüyor. 🔹 Avrupa ülkeleri, ABD’nin daha öngörülemez bir ortak olduğu ve Avrupa’nın Washington’u daha az takip ettiği bir geleceğe hazırlanıyor. İran Savaşı ve G-7 Gündemi 🔹 İran savaşı küresel enerji piyasalarını etkileyerek enflasyon endişelerini artırdı ve zirvenin gündemini şekillendirdi. 🔹 Donald Trump, müttefiklerin ticaret, yapay zekâ, güvenlik ve Çin konularında ABD önceliklerine uyum sağladığını göstermeyi hedefliyor. 🔹 G-7 liderlerinin bir bölümü ABD ile ortak hedefleri paylaşırken Washington’ın baskısına karşı daha fazla direnç göstermeye hazırlanıyor. Avrupa Savunması 🔹 Avrupa’da giderek daha fazla lider, ABD’nin uluslararası krizlerde öncü rol üstlenmediği bir güvenlik düzenini tartışıyor. 🔹 ABD yönetimi, Avrupa ülkelerinin kendi savunmalarında daha fazla sorumluluk üstlenmesini istemeyi sürdürüyor. 🔹 Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Avrupa’nın stratejik açıdan daha bağımsız olması gerektiği yönündeki çağrılarını sürdürdü. 🔹 Macron, Avrupa’nın daha birleşik hareket etmesi, kendi çıkarlarını savunması ve kendisini koruması gerektiğini söyledi. Trump ile İlişkiler 🔹 Avrupa liderleri Trump ile açık bir kopuş yaşamaktan kaçınırken ilişkileri dikkatli şekilde yönetmeye çalışıyor. 🔹 Trump’ın Danimarka’ya bağlı Grönland üzerindeki girişimleri Avrupa’da ABD’ye yönelik güveni daha da zayıflattı. 🔹 İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer dahil birçok Avrupalı lider için Trump’a yakın görünmenin siyasi riski arttı. 🔹 G-7 zirvesinden üç hafta sonra Türkiye’nin Ankara kentinde yapılacak NATO zirvesinde aynı liderler savunma harcamaları, askerî yükümlülükler ve transatlantik ittifakın geleceğini yeniden ele alacak.

Kaza 🔹 ABD Hava Kuvvetleri’ne ait bir B-52 Stratofortress bombardıman uçağı, Güney Kaliforniya’daki Edwards Hava Kuvvetleri Üssü’nden kalkış yaptıktan kısa süre sonra düştü. 🔹 Uçak, test uçuşu sırasında yerel saatle 11.20’de kaza yaptı. 🔹 Hava Kuvvetleri, ilk bulguların kazadan kurtulan olmadığını gösterdiğini açıkladı. 🔹 Yetkililer, uçakta bulunan sekiz personelin durumunu belirlemek için çalışmalarını sürdürdü. Uçak ve Kaza Detayları 🔹 Radar verileri, uçağın son anlarında dakikada 5 binden fazla fit irtifa kaybederek hızla yere çakıldığını gösterdi. 🔹 Yerel televizyon görüntülerinde pist çevresinde siyaha dönmüş ve duman çıkan kaza alanı görüldü. 🔹 Kazaya karışan B-52, test amaçlı kullanılan uçaklardan biriydi. B-52 Filosu 🔹 B-52 Stratofortress, 1950’lerden beri hizmette bulunan ve nükleer silah taşıma kapasitesine sahip stratejik bombardıman uçakları arasında yer alıyor. 🔹 ABD Hava Kuvvetleri envanterinde yaklaşık 70 adet B-52 bulunuyor ve bunların büyük bölümü Louisiana ile Kuzey Dakota’daki üslerde konuşlu durumda. 🔹 Hava Kuvvetleri, motor ve kanat modernizasyonları sayesinde B-52 filosunu yaklaşık 100 yıl hizmette tutmayı planlıyor. Hava Kuvvetleri Üzerindeki Baskı 🔹 ABD Hava Kuvvetleri son aylarda İran’a yönelik askerî operasyonları desteklemek amacıyla Orta Doğu’ya savaş uçakları, bombardıman uçakları ve yakıt ikmal tankerleri sevk etti. 🔹 Mart ayında Irak üzerinde iki KC-135 yakıt ikmal uçağının havada çarpışması sonucu altı ABD askeri hayatını kaybetmişti. 🔹 Emekli Korgeneral Dave Deptula, ABD Hava Kuvvetleri’nin tarihindeki en yaşlı ve en küçük filosuna sahip olduğunu söyledi. 🔹 B-52 filosu, yeni nesil B-21 hayalet bombardıman uçakları hizmete girse de görev yapmaya devam edecek.

Beyaz Saray ile Gerilim 🔹 Trump yönetimi, Anthropic’in en gelişmiş yapay zekâ modeli Mythos’u çevrimdışı bırakmasını istemeden haftalar önce şirkete ihracat kısıtlamaları uygulamayı değerlendirmeye başladı. 🔹 Anthropic, yönetime Mythos’a erken erişim sağlayacak 111 kuruluşun listesini sundu ve liste onaylandı. 🔹 Şirket daha sonra yaklaşık 50 ek kuruluşun da erişim aldığını açıkladı. 🔹 Yönetim, yeni alıcıların günlerce açıklanmaması üzerine teknolojiye erişimi geri almak için ihracat kontrollerini değerlendirmeye başladı. Güvenlik Endişeleri 🔹 Yönetim, erişim alan kuruluşlardan birinin Çin bağlantıları bulunduğundan şüphelenilen Güney Koreli bir telekomünikasyon şirketi olduğunu tespit etti. 🔹 Anthropic, söz konusu şirketin Mythos erişimini iptal etti. 🔹 Yetkililer, yaşanan olayın şirketin hassas teknolojileri koruma kapasitesine duyulan güveni ciddi şekilde zedelediğini söyledi. 🔹 Amazon’un geçen hafta Mythos’ta bir güvenlik açığı bildirmesi, yönetimin ihracat kontrollerini uygulama kararını hızlandırdı. Yönetimin Yaklaşımı 🔹 Trump yönetimi, Anthropic’i modeli piyasaya sürülmesinden üç gün sonra geri çekmeye zorlayan ihracat kontrollerini uyguladı. 🔹 Yönetim, Mythos’a erişen tüm tarafların tam olarak tespit edilmesi ve Fable projesindeki güvenlik önlemlerinin güçlendirilmesi halinde yaptırımları kaldırmayı planlıyor. 🔹 Yönetim, Anthropic’in diğer ürünleri veya diğer yapay zekâ şirketlerine karşı benzer adımlar atmayı planlamıyor. Sektörde Tepkiler 🔹 Siber güvenlik uzmanları, teknoloji yöneticileri ve yatırımcılar yönetimin müdahalesine karşı çıkarak güvenlik araştırmalarının ürünleri yasaklamak yerine geliştirmek için kullanılması gerektiğini savundu. 🔹 Bazı uzmanlar, ani ihracat kontrollerinin ABD yapay zekâ teknolojilerine yönelik küresel güveni zayıflatabileceği uyarısında bulundu. 🔹 Anthropic ile Trump yönetiminin bazı yapay zekâ danışmanları arasında düzenleme politikaları konusunda uzun süredir görüş ayrılıkları bulunuyordu. 🔹 David Sacks, yönetimin ihracat kontrolü kararını isteksiz şekilde aldığını ve sorunun çözümünün Anthropic’in atacağı adımlara bağlı olduğunu söyledi.

İsrail’de Tepkiler 🔹 Donald Trump’ın ABD ile İran arasında sağladığı anlaşma, İsrail’de hem iktidar hem de muhalefet çevrelerinde sert eleştirilerle karşılandı. 🔹 Anlaşma, İran yönetimine yeniden güç kazandıracağı ve İran tehdidini ortadan kaldırmayacağı gerekçesiyle eleştirildi. 🔹 İsrail’de birçok siyasi isim, İran’ın bölgesel tehdit olmaya devam edeceğini savundu. Netanyahu’nun Tutumu 🔹 Binyamin Netanyahu, anlaşmanın Donald Trump’ın kararı olduğunu ve kendi görüşlerini Trump’a ilettiğini söyledi. 🔹 Netanyahu, İsrail’in temel önceliğinin İran’dan kaynaklanabilecek nükleer tehdidi engellemek olduğunu ifade etti. 🔹 Netanyahu, ABD ile birçok konuda aynı görüşü paylaştıklarını ancak bazı konularda farklı düşündüklerini söyledi. Lübnan ve Güvenlik Politikası 🔹 İsrailli yetkililer, Hizbullah’a yönelik operasyonlardan vazgeçmeyeceklerini ve Lübnan’dan çekilmeyeceklerini açıkladı. 🔹 Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir, Trump’ın anlaşmasının İsrail’i bağlamadığını ve ülkenin bağımsız karar vereceğini söyledi. 🔹 Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, İsrail’in Hizbullah’a karşı askerî hareket serbestisini koruması gerektiğini savundu. 🔹 Savunma Bakanı Israel Katz, İsrail ordusunun Lübnan ve Gazze’de süresiz kalacağını açıkladı. ABD-İsrail İlişkileri 🔹 Trump ile Netanyahu arasında İran anlaşması konusunda görüş ayrılıkları ortaya çıktı. 🔹 Trump, Beyrut’a yönelik son saldırıların ardından Netanyahu’ya operasyonların durdurulması çağrısında bulundu. 🔹 İran, Katar aracılığıyla aldığı güvencelerin ardından anlaşmayı kabul ettiğini açıkladı. 🔹 İsrail’de bazı sağ görüşlü yorumcular ve siyasetçiler, Trump yönetimini anlaşma nedeniyle sert şekilde eleştirdi.

Anlaşma ve Hürmüz Boğazı 🔹 Başkan Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nın cuma gününe kadar deniz trafiğine tamamen açılacağını söyledi. 🔹 ABD ve İranlı üst düzey yetkililer, cuma günü Cenevre’de dört aylık savaşı sona erdirecek tören için bir araya gelecek. 🔹 Trump, anlaşmanın petrol fiyatlarını savaş öncesi seviyelere döndüreceğini söyledi. 🔹 ABD’li üst düzey yetkililer, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin normale dönmesinin haftalar sürebileceğini söyledi. Nükleer Başlık 🔹 Kalıcı anlaşmanın temel unsurları önümüzdeki iki ay içinde yapılacak müzakerelere bırakıldı. 🔹 Trump, İran’ın nükleer silaha sahip olmayacağını ve bunu güçlü denetim yetkileriyle kabul ettiğini söyledi. 🔹 İran’ın balistik füze programını sınırlama konusunda herhangi bir taahhüt verip vermediği netleşmedi. 🔹 İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baqaei, uranyum zenginleştirme hakkı ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun daha sonraki teknik görüşmelerde ele alınacağını söyledi. Tarafların Farklı Açıklamaları 🔹 ABD ve İran, mutabakat zaptının imzalandığını kabul etti ancak belgenin içeriği konusunda farklı açıklamalar yaptı. 🔹 İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi, ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasının pazartesi itibarıyla tamamen ve derhal sona erdiğini açıkladı. 🔹 ABD’li bir üst düzey yetkili, bölgedeki mevcut ABD askerî konuşlanmasının 60 günlük müzakereler boyunca devam edeceğini söyledi. 🔹 İranlı yetkililer, anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte dondurulmuş varlıklardan milyarlarca dolar alacaklarını savundu; ABD’li yetkililer bu iddiayı reddetti. İsrail ve Bölgesel Boyut 🔹 İranlı yetkililer, anlaşmanın Lübnan’a yönelik İsrail saldırılarının sona ermesini de kapsadığını söyledi. 🔹 İsrail, Lübnan’daki Hizbullah hedeflerine karşı “meşru müdafaa” saldırılarını sürdüreceğini açıkladı. 🔹 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran’ın nükleer silaha sahip olmasını engellemek için ne gerekiyorsa yapacaklarını söyledi.

G7 zirvesi öncesi yeni yaklaşım 🔹 G7 zirvesi için Fransa'nın Évian-les-Bains kentine gelecek ABD Başkanı Donald Trump'ı, Washington'a karşı daha bağımsız hareket etmeye hazırlanan müttefikler karşılayacak. 🔹 Avrupa'daki birçok lider, Trump dönemini geçici bir istisna değil, uluslararası düzeni kalıcı biçimde değiştiren bir süreç olarak görmeye başladı. 🔹 Avrupa ülkeleri, ABD'nin daha az öngörülebilir bir ortak olduğu ve Avrupa'nın Washington'u daha az takip ettiği bir geleceğe hazırlanıyor. Avrupa'nın stratejik yönelimi 🔹 Avrupa liderleri ABD'nin askeri gücüne ve NATO içindeki merkezi rolüne rağmen kendi savunma kapasitesini artırma seçeneklerini değerlendiriyor. 🔹 İran savaşı, Avrupa başkentlerinde ABD kararlarının küresel etkilerine yönelik rahatsızlığı artırdı. 🔹 G7 liderlerinin birçoğu ABD'nin genel hedeflerini paylaşsa da Washington'dan gelen baskılara karşı daha fazla direnç göstermeye hazırlanıyor. Macron'un yaklaşımı 🔹 Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Avrupa'nın stratejik bağımsızlığını güçlendirmesi gerektiğini savunmayı sürdürüyor. 🔹 Macron, Avrupa'nın kendi çıkarlarını koruyabilecek ve gerektiğinde ABD'den bağımsız hareket edebilecek kapasiteye ulaşması gerektiğini dile getirdi. 🔹 Buna rağmen Macron, Trump ile ilişkileri korumaya çalışırken Versailles Sarayı'nda özel bir akşam yemeği düzenlemeyi planlıyor. Trump yönetiminin mesajı 🔹 Beyaz Saray yetkilileri, Trump'ın Avrupa ülkelerinin kendi savunmalarında daha fazla sorumluluk üstlenmesini istemeye devam edeceğini açıkladı. 🔹 ABD yönetimi, Washington'ın dünyanın her bölgesinde tek başına lider rolünü üstlenemeyeceğini ve Avrupa'nın daha fazla yük paylaşması gerektiğini savunuyor. Avrupa liderlerinin dengesi 🔹 İran savaşı sonrasında birçok Avrupalı siyasetçi ABD politikalarından ve Trump ile yakın görünmekten daha temkinli davranmaya başladı. 🔹 İtalya Başbakanı Giorgia Meloni dahil Trump'a yakın görülen bazı liderler için de ABD ile yakın ilişki siyasi açıdan daha hassas hale geldi. 🔹 İngiltere Başbakanı Keir Starmer ise İran konusundaki görüş ayrılıkları nedeniyle Trump ile ilişkilerinde zor bir dönem geçiriyor ve hükümeti Avrupa ile iş birliğini artırıyor. NATO gündemi 🔹 G7 zirvesinin ardından üç hafta sonra Ankara'da yapılacak NATO zirvesinde savunma harcamaları, askeri yük paylaşımı ve transatlantik ittifakın geleceği yeniden ele alınacak. 🔹 Avrupa liderleri, kamuoyundaki bağımsızlık söylemleri ile Trump yönetimiyle yürütülen özel diplomasi arasında denge kurmaya çalışıyor.

Tuzdan arındırma yatırımı 🔹 Kuraklığın etkilediği ABD'nin batı eyaletlerinde birçok kent su sıkıntısı yaşarken San Diego su fazlasına sahip durumda. 🔹 San Diego’daki deniz suyunu tuzdan arındırma tesisi 2015 yılında faaliyete geçti. 🔹 Tesis bugün ilçenin su ihtiyacının yaklaşık yüzde 10’unu karşılıyor ve günde yaklaşık 50 milyon galon su üretiyor. 🔹 Yeni su kaynağı sayesinde bölgenin su arzı daha sürdürülebilir hale geldi. Bölgesel etkiler 🔹 San Diego Su İdaresi, Colorado Nehri üzerindeki su kullanım hakkının bir bölümünü Arizona ve Nevada’ya satmak için anlaşma yaptı. 🔹 Kurum ayrıca yakınındaki Riverside County ile de su satışı anlaşmaları imzaladı. 🔹 Yazıda San Diego’nun deneyiminin kuraklıktan etkilenen batı bölgeleri için umut verici bir örnek oluşturduğu savunuluyor. Eleştiriler ve maliyet 🔹 Tuzdan arındırma projeleri yüksek maliyetleri ve çevresel etkileri nedeniyle uzun süredir eleştiriliyor. 🔹 San Diego tesisinin inşası yaklaşık 1 milyar dolara mal oldu ve bölgede su tarifelerinin artmasına yol açtı. 🔹 Çevreciler, tuzlu atık suyun okyanusa geri verilmesinin deniz yaşamına zarar verebileceğini ve tesislerin yüksek enerji tükettiğini dile getiriyor. 🔹 Benzer bir tuzdan arındırma projesi 2022 yılında Huntington Beach'te çevresel itirazlar nedeniyle iptal edildi. Çevresel önlemler 🔹 San Diego tesisi tuzlu atık suyu işlenmemiş deniz suyuyla karıştırarak tuzluluk oranını düşüren bir sistem kullanıyor. 🔹 2019-2023 dönemini kapsayan bir araştırmada tesis faaliyetlerinin deniz canlıları üzerinde anlamlı bir olumsuz etki oluşturmadığı sonucuna ulaşıldı. Su krizi 🔹 Yazıda bölgenin su krizine karşı uygulanabilecek alternatif çözümlerin sınırlı olduğu belirtiliyor. 🔹 Kaliforniya ABD’de üretilen sebzelerin yaklaşık yarısını, meyve ve sert kabuklu yemişlerin ise yaklaşık dörtte üçünü üretiyor. 🔹 Çiftçiler daha az su tüketen ürünlere yönelmeye çalışsa da iklim değişikliğiyle ağırlaşan kuraklık tarım sektörünü zorlamaya devam ediyor. 🔹 Yazıda deniz suyunun tuzdan arındırılmasının ABD'nin batısındaki su krizine karşı kullanılabilecek önemli araçlardan biri olduğu savunuluyor.

Gıda alerjileri örneği 🔹 2000 yılında Amerikan Pediatri Akademisi emziren annelere alerjen gıdalardan kaçınmalarını tavsiye etti. 🔹 Tavsiye klinik deneylere değil, uzman görüşü ve ihtiyatlı yaklaşıma dayanıyordu. 🔹 Sonraki araştırmalar erken dönemde alerjen gıdalarla tanışmanın çocuklarda gıda alerjisi gelişme riskini azalttığını ortaya koydu. 🔹 Alerjen gıdalardan kaçınmanın ise alerjik reaksiyonların daha sık görülmesine yol açtığı belirlendi. 🔹 ABD'de 1997-2008 yılları arasında yer fıstığı alerjisi görülme sıklığı yaklaşık yüzde 250 arttı. 🔹 Avustralya, ABD ve Avrupa daha sonra kılavuzlarını değiştirerek bebeklerin erken dönemde alerjen gıdalarla tanıştırılmasını önermeye başladı. 🔹 JAMA Pediatrics'te yayımlanan yeni bir çalışmaya göre Avustralya'da yumurta alerjisi görülme oranı son yıllarda yüzde 9,2'den yüzde 7,6'ya geriledi. Diğer sağlık önerileri 🔹 Geçmişte yumurta sarısı ve karides tüketiminin kolesterolü yükselttiği yönündeki tavsiyelerin daha sonraki çalışmalarla büyük ölçüde desteklenmediği görüldü. 🔹 Margarin uzun süre tereyağına göre daha sağlıklı kabul edilirken, trans yağların kalp krizi ve felç riskiyle ilişkili olduğu ortaya çıktı. 🔹 Besin takviyeleri, ayakta çalışma masaları ve süt tüketimi gibi bazı sağlık önerilerinin de sınırlı kanıtlara dayandığı belirtiliyor. COVID-19 dönemi 🔹 COVID-19 salgını sırasında sağlık otoriteleri kararlarını sınırlı bilgiyle almak zorunda kaldı. 🔹 Yazıda, karar vericilerin belirsizlikleri kamuoyuna daha açık şekilde anlatmasının ve yeni kanıtlar ortaya çıktıkça tavsiyelerini güncellemesinin güven açısından daha doğru olacağı savunuluyor. 🔹 Altı ayak (yaklaşık 1,8 metre) sosyal mesafe kuralının eski çalışmalara dayandığı ve daha sonra bilimsel açıdan tartışmalı hale geldiği ifade ediliyor. Kanıta dayalı yaklaşım çağrısı 🔹 ABD Önleyici Hizmetler Görev Gücü, tavsiyelerini kanıt gücüne göre harf notlarıyla sınıflandırarak yayımlıyor. 🔹 Kurum, yeni bilimsel veriler ortaya çıktıkça önerilerini düzenli olarak güncelliyor. 🔹 Yazıda sağlık kurumlarının tavsiyeleriyle birlikte bunların dayandığı kanıt düzeyini de açıkça paylaşması ve yeterli kanıt bulunmadığında bunu kamuoyuna net şekilde belirtmesi gerektiği savunuluyor.

🔹 Yapay zekâ veri merkezlerinin artan enerji ihtiyacına yönelik eleştirilere karşı otomotiv şirketleri batarya depolama alanında yeni yatırımlar yapıyor. 🔹 General Motors ve Ford, elektrikli araç talebindeki yavaşlamanın ardından teknoloji ve enerji şirketlerine yönelik büyük ölçekli batarya depolama üretimine yöneliyor. 🔹 General Motors, 2028 yılına kadar Kuzey Amerika'daki fabrikalarında sabit enerji depolama amaçlı sodyum iyon bataryaları üretmeyi planlıyor. 🔹 Ford ise geçen ay Çin lisanslı lityum-demir-fosfat teknolojisini kullanan yeni bir enerji depolama birimini faaliyete geçirdi. 🔹 General Motors'un sodyum iyon teknolojisine yönelmesi, daha bol bulunan ve daha düşük maliyetli sodyum tuzlarının kullanılmasına dayanıyor. 🔹 Sodyum iyon bataryalar lityum bataryaların aksine ek soğutma sistemine ihtiyaç duymadığı için bakım ve enerji maliyetlerini düşürebilir. 🔹 Yapay zekâ altyapısının büyümesiyle birlikte enerji depolama sistemlerinin elektrik şebekelerinde talep zirvelerini yönetmesi ve arz dalgalanmalarını dengelemesi bekleniyor. 🔹 Batarya sistemleri elektrik kesintileri sırasında yedek enerji kaynağı olarak da kullanılabiliyor. 🔹 Yazıda, yapay zekânın enerji ihtiyacının teknolojik yeniliklerle karşılanabileceği ve kaynak kısıtlarının inovasyon yoluyla aşılabileceği savunuluyor.

Araştırmanın bulguları 🔹 Science dergisinde yayımlanan araştırmaya göre kontrollü olarak çıkarılan orman yangınları ve düşük şiddetli doğal yangınların yanmasına izin verilmesi gelecekteki aşırı büyük yangın riskini önemli ölçüde azaltıyor. 🔹 Araştırma, kontrollü yakmaların koruyucu etkisinin 10 yıldan daha uzun süre devam edebileceğini ortaya koydu. 🔹 Stanford Üniversitesi'nden Marshall Burke, bugün yapılan kontrollü bir yakmanın ertesi gün aynı bölgede aşırı büyük yangın çıkma olasılığını yaklaşık yüzde 90 azalttığını söyledi. Yangın yönetimi 🔹 Araştırmacılar, yangınların tamamen söndürülmesine dayalı yaklaşımın gelecekte daha büyük yangınlara zemin hazırlayabilecek bir "yangın paradoksu" oluşturduğunu ifade etti. 🔹 İklim değişikliği nedeniyle kuruyan bitki örtüsü ve yakıt birikiminin bu riski daha da artırdığı değerlendiriliyor. 🔹 Kaliforniya'da yılda 1 milyon dönüm alanda düşük şiddetli yangın yönetimi uygulanması halinde büyük yangınlardan etkilenen alanın yaklaşık yüzde 25 azalabileceği hesaplandı. Ormanlar ve hava kalitesi 🔹 İğne yapraklı ormanlarda kontrollü yakmaların şiddetli yangın riskini yaklaşık yüzde 53 azalttığı belirlendi. 🔹 Kontrollü yangınların koruyucu etkisinin yaklaşık 5 kilometre uzaklığa kadar yayılabildiği tespit edildi. 🔹 Araştırmaya göre kontrollü yakmalar kısa vadede duman oluştursa da uzun vadede duman maruziyetini yaklaşık yüzde 10 azaltabiliyor. Uygulama ve tartışmalar 🔹 Kontrollü yangın uygulamalarının yaklaşık yüzde 99'u planlandığı şekilde kontrol altında tutuluyor ancak geçmişte kontrolden çıkan örnekler de yaşandı. 🔹 Kaliforniya yönetimi kontrollü yangın uygulamalarını genişletmeyi hedeflese de belirlenen yıllık hedeflere ulaşılamadı. 🔹 ABD Orman Servisi, kontrollü yangınların gelecekteki yangın söndürme maliyetlerini ve altyapı kayıplarını azaltarak yüksek geri dönüş sağladığını açıkladı. 🔹 Uzmanlar, yalnızca yangınları hızla söndürmeye dayalı stratejilerin uzun vadede daha büyük ve daha yıkıcı orman yangınlarının görülme riskini artırabileceği uyarısında bulundu.

Fiyat artışları 🔹 SpaceX'in uydu internet hizmeti Starlink, ABD'deki bazı kullanıcılarına geçen ay fiyat artışı uygulanacağını bildirdi. 🔹 Nebraska'da yaşayan Julie Slama'nın aylık internet faturası yüzde 44 artarken yıllık ek maliyet yaklaşık 500 dolara ulaştı. 🔹 Kırsal bölgelerde yaşayan birçok kullanıcı Starlink'in fiilen tek seçenek olması nedeniyle fiyat artışlarına rağmen hizmeti kullanmaya devam ediyor. Rekabet tartışması 🔹 Kırsal geniş bant uzmanları, Starlink'in alternatif internet seçeneklerinin sınırlı olduğu bölgelerde pazar gücünü artırarak fiyatları yükselttiğini savunuyor. 🔹 Benton Institute yetkilisi Drew Garner, alternatifi olmayan tüketicilerden daha yüksek ücret alınabildiğini söyledi. 🔹 Penn State Üniversitesi'nden Sascha Meinrath, Starlink'in bazı bölgelerde fiili bölgesel tekel oluşturduğunu öne sürdü. Kamu destekleri 🔹 ABD Ticaret Bakanlığı geçen yıl 42 milyar dolarlık BEAD geniş bant programında uydu internet hizmetlerinin de destek alabilmesini sağlayan değişiklikler yaptı. 🔹 SpaceX, bazı eyaletlerin fiber altyapıya öncelik vermesine karşı çıkarak kendi uydu internet çözümlerinin de desteklenmesini istedi. 🔹 Nebraska yönetimi eyalete ayrılan yaklaşık 400 milyon dolarlık fonun büyük bölümünü kullanmayarak teknoloji tarafsız bir yaklaşım benimsemeyi tercih etti. Starlink'in büyümesi 🔹 Starlink, yeniden kullanılabilir roketlerle dünyanın en büyük uydu ağını kurarak milyonlarca kullanıcıya hizmet vermeye başladı. 🔹 SpaceX belgelerine göre Starlink'in potansiyel küresel müşteri kitlesi 3,3 milyar kişiyi aşıyor. 🔹 Starlink, 2025 yılında 11 milyar doların üzerinde gelir ve 4 milyar doların üzerinde kâr elde ederek SpaceX'in en güçlü nakit kaynağı haline geldi. 🔹 SpaceX, kırsal bölgelerde karasal altyapının ekonomik olmaması nedeniyle uydu internet için uzun vadeli ve büyük bir pazar bulunduğunu değerlendiriyor. Kullanıcıların tepkisi 🔹 Nebraska'da yaşayan bazı kullanıcılar yeni evlerine Starlink sistemi kurduktan kısa süre sonra ücretlerin önemli ölçüde yükseldiğini belirtti. 🔹 Bazı kullanıcılar fiber internet hizmeti sunulması halinde Starlink'ten ayrılacaklarını ifade etti. 🔹 Kırsal bölgelerde daha fazla internet sağlayıcısının faaliyet göstermesi yönündeki talepler artarken, rekabet eksikliğinin fiyatları yükselttiği eleştirileri sürüyor.

Savaşın etkileri 🔹 Dubai'de okullar yeniden açıldı, füze ve İHA alarmları sona erdi ve finans merkezi büyük ölçüde normal faaliyetlerine döndü. 🔹 Son günlerde İran, ABD ve İsrail'in karşılıklı saldırıları savaşın yeniden büyüme ihtimaline ilişkin endişeleri artırdı. 🔹 Dubai Araştırma Merkezi B’huth Genel Direktörü Mohammed Baharoon, bölgenin geleceğine ilişkin önemli bir dönüm noktasında olunduğunu söyledi. 🔹 Baharoon, Hürmüz Boğazı üzerindeki baskının sürmesi halinde bunun Körfez'in finans ve lojistik merkezi rolünü kalıcı biçimde etkileyebileceğini ifade etti. Ekonomi ve turizm 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri savaşın ilk haftalarında 2.600'den fazla füze ve İHA saldırısıyla karşı karşıya kaldı. 🔹 Saldırılarda 13 kişi hayatını kaybetti ve Dubai'deki bazı simge yapılar ile finans merkezi hedef alındı. 🔹 Ateşkes sonrasında birçok sektör toparlanma gösterse de turizm sektöründe ciddi kayıplar yaşanmaya devam ediyor. 🔹 Moody's, Dubai'deki otel doluluk oranının ikinci çeyrekte savaş öncesindeki yüzde 80 seviyesinden yüzde 10'a düşmesini bekliyor. 🔹 Gayrimenkul şirketi Property Finder, internet aramalarının savaş öncesi seviyelere yaklaştığını ancak satış işlemlerinin düşük kaldığını açıkladı. Halkın beklentileri 🔹 Bazı aileler savaşın uzaması halinde çocuklarını sonbaharda kendi ülkelerindeki okullara göndermeyi değerlendirmeye başladı. 🔹 Uzun süredir Dubai'de yaşayan bazı yabancılar şehirde kalmayı sürdürürken uzun vadeli planlarını yeniden gözden geçiriyor. 🔹 Şehirde günlük yaşam büyük ölçüde normale dönse de kapanan işletmeler, uluslararası okullardan ayrılan öğrenciler ve yükselen market fiyatları belirsizlik hissini güçlendiriyor. Göçmen işçiler 🔹 Dubai ekonomisinin önemli bölümünü oluşturan göçmen işçiler savaşın ekonomik etkilerini daha ağır hissediyor. 🔹 Otel ve restoranların kapanması nedeniyle çok sayıda çalışan işini kaybetti. 🔹 Çalışmaya devam eden göçmenler artan yakıt ve gıda fiyatlarının yaşamlarını zorlaştırdığını ifade ediyor. 🔹 Çöl turizmi şirketlerinde faaliyetler büyük ölçüde dururken bazı işletmeler tamamen kapandı ve çalışan sayısını azalttı. 🔹 Bazı sektör temsilcileri savaşın uzun süre devam etmesinden ve durumun kalıcı hale gelmesinden endişe duyuyor.

Gıda güvenliği 🔹 El Niño hava olayı ile İran savaşının yol açtığı yüksek yakıt ve gübre fiyatlarının birleşmesi, yıl sonuna kadar dünyanın bazı bölgelerinde büyük bir açlık krizine neden olabilir. 🔹 Uzmanlar, ekonomik ve iklim şoklarının aynı anda yaşanmasının milyonlarca insanın hayatını tehdit edebileceği ve siyasi istikrarsızlığı artırabileceği uyarısında bulundu. 🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı destekli Famine Early Warning Systems Network, yıl sonuna kadar en kırılgan 26 ülkede 115 ila 125 milyon kişinin acil gıda yardımına ihtiyaç duyacağını öngördü. 🔹 Sudan ve Güney Sudan da kıtlık riski taşıyan ülkeler arasında gösteriliyor. İran savaşı ve enerji etkisi 🔹 Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü Başekonomisti Maximo Torero, küresel açlık riskini büyüten en önemli unsurun ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş olduğunu söyledi. 🔹 Hürmüz Boğazı'ndaki ticaretin aksaması dünya deniz yoluyla taşınan petrol ticaretinin yaklaşık dörtte birini ve gübre ihracatının yaklaşık yüzde 30'unu etkiliyor. 🔹 Artan yakıt ve gübre maliyetleri çiftçilerin ekim alanlarını daraltmasına veya daha az gübre kullanmasına yol açarken bunun tarımsal verimi düşürmesi bekleniyor. 🔹 Dünya Gıda Programı, savaş nedeniyle ilave 45 milyon kişinin akut gıda güvensizliğiyle karşı karşıya kalacağını tahmin ediyor. El Niño etkisi 🔹 ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi, doğu Pasifik'te El Niño koşullarının resmen oluştuğunu açıkladı. 🔹 Kurum, El Niño'nun kış aylarında çok güçlü seviyeye ulaşma olasılığını yüzde 63 olarak hesapladı. 🔹 El Niño, Hindistan, Güneydoğu Asya ve Afrika'nın bazı bölgelerinde kuraklığı artırırken diğer bölgelerde aşırı yağışlara neden olabiliyor. 🔹 Küresel sıcaklıkların yükselmesi nedeniyle bu El Niño döneminin tarım üzerindeki etkilerinin geçmiş dönemlere göre daha ağır olabileceği değerlendiriliyor. Somali ve insani yardım 🔹 Somali'nin Bay bölgesinde kuraklık nedeniyle sorgum ve mısır tarlaları kururken, ithal pirinç fiyatları savaş kaynaklı nakliye aksaklıkları nedeniyle yükseldi. 🔹 Çiftçiler gıda satın alabilmek için hayvanlarını, ekipmanlarını ve ev eşyalarını satarken çocuklar ihtiyaç duydukları kalorinin yaklaşık yarısını alabiliyor. 🔹 Dünya Gıda Programı, artan ulaştırma maliyetleri ve finansman yetersizliği nedeniyle milyonlarca kişinin gıda yardımını kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu açıkladı. 🔹 Somali'de bir sonraki hasadın başarısız olması veya seller nedeniyle yok olması halinde ülkenin resmen kıtlık ilan edilecek koşullara ulaşabileceği uyarısı yapıldı.

Küresel ekonomi 🔹 Dünya Bankası, küresel ekonominin İran savaşı, ticaret gerilimleri ve önceki krizlerin etkisiyle belirgin şekilde yavaşladığını açıkladı. 🔹 Dünya ekonomisinin 2026 yılında yüzde 2,5 büyümesi bekleniyor. 🔹 Bu büyüme oranı son iki yıldaki yüzde 2,9 seviyesinin altında kalırken Covid-19 salgınının başladığı 2020 yılından bu yana en düşük seviye olarak öngörülüyor. 🔹 Dünya Bankası Başekonomist Yardımcısı Ayhan Köse, birçok gelişmekte olan ekonominin bu şoka daha zayıf mali tamponlarla yakalandığını söyledi. Enerji şoku 🔹 Dünya Bankası, Hürmüz Boğazı'nın uzun süreye yayılan kapanmasının son 50 yılın en büyük arz şokuna yol açtığını değerlendirdi. 🔹 Petrol, doğal gaz, gübre ve sanayi kimyasallarındaki fiyat artışları gelişmiş ve gelişmekte olan ekonomileri baskı altında bırakıyor. 🔹 Dünya Bankası tahminleri, Orta Doğu enerji ticaretinin temmuz ayı sonuna kadar normale dönmesini esas alıyor. 🔹 Banka, Brent petrolünün bu yıl ortalama varil başına 94 dolar seviyesinde gerçekleşmesini bekliyor. Ülkeler ve büyüme tahminleri 🔹 Dünya Bankası, ocak ayında yaptığı tahminleri dünya ülkelerinin üçte ikisi için aşağı yönlü revize etti. 🔹 Türkiye, Bangladeş ve Güney Afrika büyüme tahminlerinde dikkat çekici aşağı yönlü revizyon yapılan ülkeler arasında yer aldı. 🔹 Kuveyt, Irak ve Katar ekonomilerinin 2026 yılında sıfıra yakın büyüme göstermesi bekleniyor. 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri'nin bu yıl yüzde 2,4 büyümesi öngörülüyor. 🔹 ABD ekonomisinin yapay zekâ yatırımlarının desteğiyle yüzde 2,2 büyümesi bekleniyor. 🔹 Çin ekonomisinin ise yüzde 4,2 büyüyeceği tahmin ediliyor. Riskler ve destek programları 🔹 Dünya Bankası, savaşın temmuz ayından sonra da sürmesi halinde petrol fiyatlarının yıl ortalamasının 115 dolara çıkabileceğini öngörüyor. 🔹 Böyle bir senaryoda küresel büyümenin yüzde 2,1 seviyesine gerileyebileceği tahmin ediliyor. 🔹 Enerji şokunun hisse senedi ve tahvil piyasalarını da olumsuz etkilemesi halinde küresel büyümenin yüzde 1,3 seviyesine kadar düşebileceği değerlendiriliyor. 🔹 Dünya Bankası, ekonomik yavaşlamadan etkilenen gelişmekte olan ülkeler için en az 50 milyar dolarlık finansman sağlayacağını, krizin sürmesi halinde bu tutarı 15 ay içinde yaklaşık iki katına çıkarmaya hazır olduğunu açıkladı.

Gizli temas iddiası 🔹 Orta Doğulu güvenlik yetkilileri ve Batılı kaynaklara göre Katar, savaşın başında Ras Laffan doğal gaz kompleksinin hedef alınmaması için İran ile gizli temas yürüttü. 🔹 İddiaya göre Katar, İran'ın Ras Laffan'a saldırmaması karşılığında doğal gaz üretimini tek taraflı durdurmayı teklif etti. 🔹 Planın enerji fiyatlarını yükselterek ABD ve İsrail üzerinde savaşın kısa sürede sona ermesi yönünde ekonomik baskı oluşturmayı amaçladığı öne sürüldü. 🔹 Kaynaklara göre İran, Katar'a tesisin hedef alınmayacağı yönünde bir taahhüt vermedi. Katar'ın açıklaması 🔹 Katar, İran ile gizli bir anlaşma yaptığı iddialarını kesin şekilde reddetti. 🔹 Doha yönetimi, Ras Laffan'da üretimin durdurulmasının tek nedeninin çalışanlar ile altyapının güvenliği olduğunu açıkladı. 🔹 Katar, enerji üretimine ilişkin kararların İran ile koordinasyon içinde alındığı yönündeki iddiaların tamamen asılsız olduğunu bildirdi. Enerji ve savaş 🔹 Ras Laffan, dünyanın en büyük doğal gaz üretim tesislerinden biri olarak küresel gaz arzının yaklaşık beşte birini sağlıyor. 🔹 Katar, savaşın üçüncü gününde Ras Laffan'daki faaliyetleri durdurdu ve bunu askerî tehditlerle gerekçelendirdi. 🔹 Katar Enerji Bakanı Saad el-Kaabi, daha sonra İran saldırılarının ülkenin LNG ihracatının yaklaşık yüzde 20'sini etkileyen kritik altyapıya zarar verdiğini açıkladı. 🔹 Bakan, hasarın onarımının üç ila beş yıl sürebileceğini ve Çin, Güney Kore ile Belçika'ya yapılan teslimatlarda uzun süreli aksamalara yol açabileceğini söyledi. Bölgesel denge 🔹 Haberde, Katar'ın hem İran ile temaslarını hem de ABD ile yakın ilişkilerini koruyarak savaşın dışında kalmaya çalıştığı değerlendirildi. 🔹 Katar'ın savaş boyunca İran ile barış görüşmelerinde rol almaya devam ettiği ve bu hafta da Tahran'a bir heyet gönderdiği aktarıldı.

🔹 ABD'de Dünya Kupası maçlarına ev sahipliği yapan şehirlerde birçok restoran, yabancı taraftarların Amerikan bahşiş kültürüne alışık olmaması ihtimaline karşı hesaplara otomatik servis ücreti eklemeye hazırlanıyor. Servis çalışanlarının gelirini koruma amacı 🔹 Philadelphia'daki Mission Taqueria'nın sahibi Daniel McLaughlin, Dünya Kupası boyunca tüm hesaplara yüzde 20 servis ücreti uygulayacağını açıkladı. İşletme, yoğun turist trafiği nedeniyle bahşişli çalışanların gelir kaybı yaşamasını önlemeyi hedefliyor. 🔹 Restoranda çalışan servis personeli bahşişlerle birlikte saatlik 25 ila 45 dolar arasında gelir elde ediyor. İşletme yönetimi, yoğun iş temposundan çalışanların da aynı ölçüde faydalanmasını istiyor. Dünya Kupası şehirlerinde benzer hazırlıklar 🔹 ABD'deki 11 ev sahibi şehirde faaliyet gösteren restoranlar da benzer uygulamaları değerlendiriyor. Kararlarda yerel vergi düzenlemeleri, müşteri tepkileri ve yabancı turist sayısına ilişkin beklentiler etkili oluyor. 🔹 Pennsylvania Restoran ve Konaklama Birliği ile Missouri Restoran Birliği, üyelerine Dünya Kupası süresince otomatik servis ücreti uygulanmasını tavsiye ediyor. Amaç, bahşiş konusunda yaşanabilecek kültürel farklılıkların çalışan gelirlerini olumsuz etkilemesini önlemek. Bahşiş kültürü ülkeden ülkeye değişiyor 🔹 Avrupa başta olmak üzere birçok ülkede servis ücretinin hesaba dahil olması nedeniyle bahşiş isteğe bağlı kabul ediliyor. ABD'de ise servis çalışanları saatlik yalnızca 2,13 dolar taban ücret alabiliyor ve gelirlerinin önemli kısmını bahşiş oluşturuyor. 🔹 Restoran sektöründeki temsilciler, uluslararası ziyaretçilere sürekli Amerikan bahşiş sistemini anlatmanın yoğun maç günlerinde hizmeti yavaşlatabileceğini belirtiyor. İşletmeler için vergi ve muhasebe yükü oluşturuyor 🔹 Otomatik servis ücretleri bahşişten farklı olarak restoran geliri kabul edildiği için satış vergisine tabi tutuluyor ve fazla mesai hesaplamalarında da farklı kurallar uygulanıyor. Bu durum muhasebe süreçlerini önemli ölçüde karmaşık hale getiriyor. 🔹 Bağımsız Restoran Koalisyonu üyelerine gönderdiği bilgilendirmede, otomatik servis ücretlerinin çalışanların "bahşiş vergisi indirimi" gibi bazı federal avantajlardan yararlanmasını da engelleyebileceği uyarısında bulundu. Bazı eyaletlerde şeffaflık zorunluluğu bulunuyor 🔹 Kaliforniya, Florida ve New York gibi eyaletlerde restoranların servis ücretlerini menülerde ve internet sitelerinde açık şekilde belirtmesi gerekiyor. Bu nedenle bazı işletmeler kısa süreli uygulamalar yerine mevcut sistemi korumayı tercih ediyor. Bazı işletmeler uygulamayı kalıcı hale getirmeyi planlıyor 🔹 Atlanta çevresinde dört şubesi bulunan T's Brunch Bar, Dünya Kupası için servis ücretini yüzde 18'den yüzde 20'ye çıkardı ve organizasyon sonrasında da bu uygulamayı sürdürmeyi planlıyor. 🔹 İşletme sahibi Teneshia Murray, Dünya Kupası öncesinde 50 yeni çalışan işe aldığını ve yüksek servis ücretinin çalışan motivasyonunu artıracağını düşünüyor. Tartışmalar sürüyor 🔹 Cornell Üniversitesi'nden bahşiş araştırmacısı Michael Lynn, geçmiş çalışmaların yabancı turistlerin ABD'de yerli müşterilere göre daha düşük bahşiş bıraktığını gösterdiğini ancak bu araştırmaların eski veriler içerdiğini belirtiyor. 🔹 Bazı servis çalışanları ise otomatik servis ücretlerinin yüksek bahşiş bırakabilecek müşterileri sınırladığı ve uzun vadede gelirlerini azaltabileceği görüşünü savunuyor.

🔹 Küresel sıcaklıkların yükselmeye devam ettiği bir dönemde Kuzey Atlantik'te Newfoundland'ın doğusunda ortalamanın belirgin şekilde altında deniz suyu sıcaklıklarına sahip geniş bir alan yaklaşık bir yıldır varlığını sürdürüyor. 🔹 Bilim insanları, bu olağan dışı soğuk su alanının son yıllarda okyanusların genel ısınma eğilimine uymayan nadir bölgelerden biri olduğunu ve Atlantik Meridyen Devridaim Dolaşımı (AMOC) üzerindeki olası etkilerini yakından izliyor. AMOC iklim sistemi için kritik öneme sahip 🔹 AMOC, tropikal bölgelerden Kuzey Atlantik'e sıcak su taşıyan ve Grönland, İzlanda ile Kuzey Avrupa'nın iklimini şekillendiren en önemli okyanus akıntılarından biri olarak kabul ediliyor. 🔹 Sıcak ve tuzlu sular kuzeye ulaştığında soğuyarak yoğunlaşıyor ve derin okyanusa çöküyor. Bu süreç küresel iklim sisteminin önemli bir parçasını oluşturuyor. 🔹 Kuzey Kutbu buzlarının erimesiyle okyanusa daha fazla tatlı su karışması, suyun yoğunluğunu azaltarak batmasını zorlaştırıyor ve bu durum AMOC'un yavaşlamasına yol açabilecek bir etken olarak görülüyor. Uzun süre devam ederse iklimi değiştirebilir 🔹 Soğuk su kütlesinin yıllarca devam etmesi halinde Kuzey Avrupa, İzlanda ve Grönland'da iklimin soğumasına neden olabileceği değerlendiriliyor. 🔹 Bilim insanları, AMOC'un tamamen çökmesi halinde Kuzey Yarımküre'de ciddi bir soğuma yaşanabileceğini, Güney Yarımküre'nin ise daha fazla ısınabileceğini belirtiyor. 🔹 Böyle bir senaryoda bazı bölgelerde deniz seviyeleri yükselebilir, mevsim düzenleri değişebilir ve küresel iklim sistemi önemli ölçüde etkilenebilir. Araştırmalar farklı sonuçlar ortaya koyuyor 🔹 Potsdam İklim Etkileri Araştırma Enstitüsü'nden Stefan Rahmstorf liderliğindeki araştırma ekibi, AMOC'un zayıfladığına ilişkin güçlü kanıtların toplum ve politika yapıcılar açısından ciddi endişe oluşturduğunu ve acil ilgi gerektirdiğini açıkladı. 🔹 Buna karşılık geçen yıl yayımlanan başka bir araştırmada uzun vadeli zayıflamaya ilişkin kesin kanıt bulunmadığı ancak dolaşım sisteminin ilerleyen yıllarda kademeli olarak yavaşlamasının beklendiği ifade edildi. 🔹 Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC), AMOC'un zayıfladığı konusunda yüksek güven düzeyine sahip olduğunu bildirirken sistemin 2100 yılı öncesinde ani şekilde çökmesinin beklenmediğini belirtiyor. Soğuk su kütlesinin nedeni araştırılıyor 🔹 Son günlerde sosyal medyada yeniden gündeme gelen Kuzey Atlantik'teki soğuk alanın AMOC'un gelecekte çökmesinin habercisi olup olmadığı tartışılıyor. 🔹 Uzmanlara göre Kuzey Atlantik'teki fırtınalı ve rüzgârlı hava koşulları bu yıl soğuk su alanını güçlendirdi ancak bunun tek başına bir yıldır devam eden durumu açıklaması mümkün görünmüyor. 🔹 Atlantik Çok On Yıllık Salınımı (AMO) gibi doğal iklim döngülerinin de okyanus sıcaklıklarını etkilediği belirtiliyor. AMO'nun negatif faza geçmesiyle birlikte soğuk su alanının yeniden ortaya çıktığı gözlendi. Yıl boyunca devam edebilir 🔹 İklim modelleri, insan kaynaklı küresel ısınma ile doğal iklim değişkenliğinin birlikte mevcut tabloyu oluşturduğunu gösteriyor. 🔹 Modeller, Kuzey Atlantik'teki soğuk su alanının yıl sonuna kadar varlığını sürdürebileceğini, hatta genişleyerek daha da soğuyabileceğini öngörüyor. 🔹 Bununla birlikte mevcut veriler, Batı Avrupa, İzlanda veya Grönland genelinde yaygın ve ani bir soğuma yaşanacağı yönünde kesin bir işaret vermiyor. Bilim insanları, soğuk su kütlesinin AMOC'un geleceği açısından ne anlama geldiğinin ise henüz netleşmediğini belirtiyor.

🔹 ABD’de 2025 yılında yapılan federal eğitim değerlendirmelerine göre 9 ve 13 yaş grubundaki öğrencilerin ortalama matematik puanları hâlâ 10 yıl önceki seviyelerin altında kaldı. 🔹 Sonuçlar, sorunun yalnızca Covid-19 pandemisinden kaynaklanmadığını, matematik başarısındaki durgunluğun 2012 yılından beri devam ettiğini ortaya koydu. 🔹 Eğitim Bilimleri Enstitüsü Geçici Direktörü Matthew Soldner, verilerin eğitim sistemindeki sorunun pandemiyle sınırlı olmadığını açık biçimde gösterdiğini söyledi. 13 yaş grubunda alarm verici tablo 🔹 Ulusal Eğitim Gelişimi Değerlendirme Programı (NAEP) tarafından 1970'lerden beri uygulanan uzun dönemli testlerde 13 yaş grubunun matematik ve okuma performansında 2023'e göre neredeyse hiçbir ilerleme görülmedi. 🔹 Ulusal Değerlendirme Kurulu Başkanı Lesley Muldoon, özellikle ortaokul çağındaki öğrencilerde ilerleme sağlanamamasının büyük soru işaretleri oluşturduğunu ve eğitim sisteminde değişim için uyarı niteliği taşıdığını belirtti. 🔹 En düşük başarı gösteren 13 yaş grubunun matematik puanları, istatistiksel olarak 1970'lerin başındaki en düşük seviyelerle aynı düzeye geriledi. 🔹 Uzmanlar bu durumun özellikle ortaokul dönemine daha fazla odaklanılması gerektiğini gösterdiğini ifade ediyor. 9 yaş grubunda sınırlı iyileşme 🔹 9 yaşındaki öğrencilerde matematik puanlarında küçük bir yükseliş görülürken okuma becerileri pandemi öncesi seviyelere geri döndü. 🔹 Ortalama okuma puanı 215'ten 218'e yükseldi ve artış erkek öğrenciler, düşük gelirli ailelerden gelen çocuklar ile özel gereksinimli öğrenciler dahil birçok grupta gözlendi. Ekonomiye etkisi büyük olabilir 🔹 Stanford Üniversitesi Hoover Enstitüsü araştırmacılarından Eric Hanushek, beceri seviyesi düşük bireylerin yaşamları boyunca daha az gelir elde ettiğini belirtti. 🔹 Hanushek'e göre günümüz öğrencileri, 2013 mezunlarına kıyasla yaşam boyu ortalama yüzde 8 daha az gelir elde edebilir. 🔹 Bu gelir kaybının toplam ekonomik etkisinin 2100 yılına kadar ABD ekonomisine yaklaşık 90 trilyon dolar maliyet oluşturabileceği hesaplanıyor. 🔹 Harvard Üniversitesi ve Dartmouth College araştırmacıları da pandemi dönemindeki öğrenme kayıpları nedeniyle 2020-2021 eğitim yılında devlet okullarında bulunan yaklaşık 48 milyon öğrencinin toplam yaşam boyu gelirlerinde 900 milyar dolarlık azalma yaşanabileceğini öngörüyor. İş gücü piyasasını da etkileyebilir 🔹 Lumina Foundation yöneticisi Courtney Brown, temel matematik becerilerindeki eksikliğin öğrencilerin sağlık, bilgi teknolojileri, ileri üretim, işletme ve mühendislik gibi alanlara yönelmesini zorlaştırabileceğini söyledi. 🔹 Kurumun Gallup ile yaptığı araştırmada işverenlerin yarısından fazlası ihtiyaç duydukları becerilere sahip çalışan bulmakta zorlandıklarını ifade etti. 🔹 Matematik yeterliliğinin gelecekte yüksek beceri gerektiren sektörlerde istihdam açısından kritik önem taşıdığı değerlendiriliyor. Sorunun kökeni 2010'lu yıllara uzanıyor 🔹 ABD'de matematik başarıları 2000-2012 döneminde yükseliş gösterirken 2012 sonrasında düşüş eğilimine girdi. 🔹 Araştırmacılar, 2000'li yıllarda uygulanan standart sınavlar, öğretmen değerlendirme sistemleri ve federal hesap verebilirlik politikalarının matematik başarısına olumlu katkı sağladığını belirtiyor. 🔹 Daha sonraki yıllarda eyaletlere daha fazla esneklik tanınması, okulların ruh sağlığı, devamsızlık ve dijital cihaz kullanımı gibi farklı alanlara odaklanması akademik başarı üzerindeki dikkati azalttı. 🔹 Uzmanlar geçmişte elde edilen ilerlemenin yeniden yakalanabileceğini ancak bunun için eğitim politikalarında matematik başarısını yeniden öncelik haline getirecek adımlar atılması gerektiğini vurguluyor.

🔹 2026 FIFA Dünya Kupası için ABD, Kanada ve Meksika'ya 100'den fazla ülkeden milyonlarca taraftarın gelmesi beklenirken halk sağlığı uzmanları büyük insan hareketliliğinin bulaşıcı hastalık riskini artırabileceği uyarısında bulundu. 🔹 Yetkililer, Ebola veya hantavirüs gibi daha nadir hastalıklardan ziyade kızamık, dang humması, solunum yolu enfeksiyonları ve cinsel yolla bulaşan hastalıkların sağlık sistemi üzerinde daha büyük risk oluşturabileceğini değerlendiriyor. Kızamık en büyük endişe 🔹 Enfeksiyon hastalıkları uzmanı Krutika Kuppalli, Dünya Kupası sürecinde en büyük endişesinin kızamık olduğunu söyledi. 🔹 Kızamık, aşıyla önlenebilen en bulaşıcı viral hastalıklardan biri olarak kabul ediliyor ve virüs enfekte kişinin ayrılmasından sonra iki saate kadar havada kalabiliyor. 🔹 Havaalanları, oteller, toplu taşıma araçları, restoranlar ve stadyumlarda tek bir enfekte kişinin yüzlerce kişiyi hastalığa maruz bırakabileceği belirtiliyor. 🔹 ABD'de bu yıl yaklaşık 2 bin kızamık vakası kaydedildi. Güney Carolina'da çoğu aşısız çocuklardan oluşan 997 vakalık salgın, ülkede kızamığın ortadan kaldırılmasından bu yana görülen en büyük salgınlardan biri oldu. 🔹 Uzmanlar, pandemi döneminde aksayan aşılama programları ve düşen aşılanma oranlarının kızamığın yeniden yayılmasına zemin hazırladığını ifade ediyor. Dang humması ve sivrisinek kaynaklı hastalıklar 🔹 Porto Riko'da dang humması vakalarının artması ve virüsü taşıyan sivrisinek türlerinin ABD'nin birçok bölgesinde bulunması nedeniyle Dünya Kupası sırasında yerel bulaş riski de yakından takip ediliyor. 🔹 Miami, Houston, Dallas ve Los Angeles gibi ev sahibi şehirlerde maçların sivrisinek sezonunun en yoğun döneminde oynanacak olması riski artırıyor. 🔹 Uzmanlar, dang hummasının yanı sıra chikungunya, oropouche virüsü ve sıtma gibi sivrisinek kaynaklı hastalıkların da sağlık çalışanlarının dikkate alması gereken enfeksiyonlar arasında bulunduğunu belirtiyor. Solunum yolu enfeksiyonları izlenecek 🔹 Covid-19 artık pandemi dönemindeki kadar yaygın olmasa da uzmanlar yaz aylarında görülebilecek yeni dalgaları yakından takip edecek. 🔹 Covid-19'un yanı sıra grip, RSV ve diğer solunum yolu virüslerinin de milyonlarca taraftarın yoğun şekilde bir araya gelmesi nedeniyle yayılma riski taşıdığı değerlendiriliyor. Cinsel yolla bulaşan hastalıklar da gündemde 🔹 Büyük spor organizasyonlarında artan sosyal hareketlilik ve geçici ilişkiler nedeniyle cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar da halk sağlığı planlamalarının bir parçası olarak izleniyor. 🔹 Uzmanlar bu hastalıkların kızamık veya dang humması kadar ani salgın riski oluşturmadığını ancak organizasyon boyunca dikkatle takip edileceğini belirtiyor. Hazırlıklar artırıldı 🔹 ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), ev sahibi eyaletlerde hastalık gözetimini genişletirken yerel sağlık birimleri, hastaneler ve acil servislerle koordinasyonu güçlendirdi. 🔹 Teksas eyaleti, Dünya Kupası boyunca görev yapacak sağlık personeli için 24 saat hizmet verecek özel bir danışma hattı kurdu. Hat üzerinden seyahat kaynaklı veya yeni ortaya çıkan enfeksiyonlarla ilgili uzman desteği sağlanacak. 🔹 Hat, 15 ila 20 yetişkin ve çocuk enfeksiyon hastalıkları uzmanı tarafından yönetilecek ve sağlık çalışanlarına gerçek zamanlı danışmanlık sunacak. Atık su analiziyle erken uyarı sistemi 🔹 Georgetown Üniversitesi ile MedStar Health tarafından kurulan Sağlık Güvenliği Operasyon Merkezi, Dünya Kupası süresince bağımsız bir hastalık izleme merkezi olarak faaliyet gösterecek. 🔹 Merkez; atık su analizleri, hastane başvuruları, uluslararası salgın uyarıları ve ev sahibi şehirlerden gelen verileri günlük olarak değerlendirerek kamuoyuna durum raporları yayımlayacak. 🔹 Son değerlendirmelerde ABD, Kanada ve Meksika'da kızamık salgınlarının arttığı ve bazı takım kampları ile maç şehirlerinin bu salgın bölgeleriyle örtüştüğü belirtildi.

Kongrede ifade verdi 🔹 Microsoft'un kurucu ortağı Bill Gates, ABD Temsilciler Meclisi Gözetim ve Reform Komitesi'ne gönüllü olarak ifade vererek Jeffrey Epstein ile geçmişte kurduğu ilişkinin "büyük bir muhakeme hatası" olduğunu söyledi. 🔹 Gates, komitenin mağdurlar için adalet arayışına katkı sağlamak amacıyla ifade verdiğini belirtti ve gazetecilerin sorularını yanıtlamadı. 🔹 Komite Başkanı James Comer, Gates'e Epstein ve Ghislaine Maxwell ile ilişkisinin kapsamını, neler bildiğini ve herhangi bir suça karışıp karışmadığını sorduklarını açıkladı. Epstein ile ilişkisini anlattı 🔹 Gates, Epstein ile 2011 yılında güvendiği kişilerin aracılığıyla tanıştığını ve Epstein'in küresel sağlık projeleri için milyarlarca dolarlık bağış sağlayabileceğini iddia etmesi nedeniyle görüşmeler yaptığını söyledi. 🔹 Gates, Epstein ile temaslarının 2014 yılına kadar sürdüğünü, vaat edilen bağışların gerçekleşmeyeceğini anladıktan sonra tüm ilişkisini kestiğini ifade etti. 🔹 Gates, Epstein'in adasına, çiftliğine veya Florida'daki evine hiç gitmediğini, hiçbir zaman kimseyi mağdur etmediğini ve Epstein'in devam eden suç faaliyetlerinden haberdar olmadığını söyledi. 🔹 Gates, "Eğer Epstein ile geçirdiğim zaman ona herhangi bir güvenilirlik kazandırdıysa bundan derin üzüntü duyuyorum." ifadelerini kullandı. Şantaj iddiası 🔹 Gates, evliliği sırasında sadakatsizlik yaptığını kabul etti ve Epstein'in bu bilgiyi daha sonra çeşitli yalanlarla birlikte kendisine baskı yapmak amacıyla kullanmaya çalıştığını söyledi. 🔹 Gates, bu girişimlerin başarısız olduğunu ve Epstein ile kişisel ilişki kurmak istemediğini ifade etti. Epstein dosyaları ve soruşturma 🔹 Adalet Bakanlığı tarafından bu yıl yayımlanan Epstein belgelerinde Bill Gates'in adına birçok kez yer verildi ancak Gates hakkında herhangi bir suçlama bulunmuyor. 🔹 Belgelerde Gates'in özel hayatına ilişkin doğrulanmamış iddialar yer alırken Gates bu iddiaları reddetti. 🔹 Demokrat Temsilci Melanie Stansbury, Gates'in küresel sağlık projeleri için milyarlarca dolarlık bağış toplama umuduyla Epstein'in kötü şöhretini bilmesine rağmen onunla görüşmeye devam ettiğini söylediğini aktardı. 🔹 Temsilci Robert Garcia ise Gates'in, Epstein çevresinde istismara uğrayan kişilerle aynı ortamda bulunduğunu anladığını ifade etti. Soruşturma genişliyor 🔹 Komite, Epstein'in eski yardımcısı Lesley Groff'u dinledikten sonra yatırımcı Leon Black, eski Barclays CEO'su Jes Staley ve Epstein'in eski avukatı Alan Dershowitz'i de ifade vermeye çağırmayı planlıyor. 🔹 Komite ayrıca ABD Adalet Bakanlığı'nın Epstein dosyalarını nasıl yönettiğine ilişkin soruları yanıtlaması için Adalet Bakanlığı yetkililerinin de ifade vermesini istiyor.

🔹 ABD ile İran arasında son iki aydır çok sayıda ihlale rağmen sürdürülen kırılgan ateşkes, son karşılıklı saldırılarla yeniden çökme riskiyle karşı karşıya kaldı. Askeri gerilim sürüyor 🔹 İran'ın Kuveyt, Bahreyn ve Ürdün'deki ABD hedeflerine füze saldırılarının ardından Başkan Donald Trump yeni saldırılar düzenleneceğini açıkladı ve ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı İran'daki çok sayıda hedefe yeni operasyon başlattı. 🔹 İran medyası ABD operasyonlarının ardından ülkenin güneyinde patlamalar meydana geldiğini duyurdu. 🔹 Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres mevcut ateşkesi "ateşkes değil, daha düşük yoğunluklu bir çatışma" olarak nitelendirdi. Diplomasi çıkmazı 🔹 Hem Washington hem de Tahran savaşın sona ermesini istediğini belirtirken taraflar diplomatik çıkmaz nedeniyle ortak bir zeminde buluşamıyor. 🔹 Başkan Yardımcısı JD Vance, anlaşmanın gelecek hafta da sonuçlanabileceğini, aylar sonra da gerçekleşebileceğini söyledi. 🔹 İranlı müzakereci Muhammed Bakır Galibaf, diplomasiyi tercih ettiklerini ancak taahhütlerin bozulması halinde farklı yöntemlere başvuracaklarını açıkladı. 🔹 Donald Trump ise İran'ın ABD'yi oyaladığını savunarak tarafların anlaşmaya çok yaklaştığını ancak Tahran'ın ABD şartlarını kabul etmediğini öne sürdü. Nükleer anlaşma pazarlığı 🔹 Taraflar arasında bilinen son doğrudan görüşme 11 Nisan'da Pakistan'da gerçekleştirildi ve yaklaşık 20 saat süren müzakerelerde ilerleme sağlanmasına rağmen uzlaşma sağlanamadı. 🔹 Son haftalarda görüşmeler, arabulucular üzerinden gönderilen mutabakat taslakları ve karşılıklı değişiklik talepleri üzerinden yürütülüyor. 🔹 ABD'nin İran'dan uzun süreli uranyum zenginleştirme kısıtlamaları ve daha sıkı nükleer denetimler istediği, İran'ın ise daha kısa süreli sınırlamalar önerdiği belirtiliyor. Hürmüz Boğazı ve ekonomik talepler 🔹 Taraflar Hürmüz Boğazı üzerindeki gerilim nedeniyle dünya enerji arzının yaklaşık yüzde 20'sini etkileyen sevkiyatlarda kesintilere yol açmaya devam ediyor. 🔹 İran, mutabakatın imzalanmasıyla birlikte dondurulan varlıklarının en az yüzde 50'sinin serbest bırakılmasını ve savaş zararları için tazminat mekanizmasının anlaşma metnine eklenmesini talep ediyor. 🔹 ABD ise İran'ın tüm yükümlülüklerini yerine getirip nihai nükleer anlaşma imzalanmadan herhangi bir mali serbest bırakmaya sıcak bakmıyor.

Test sonuçları 🔹 ABD'de 9 ve 13 yaş grubundaki öğrencilerin ortalama matematik puanları 2025 federal test sonuçlarına göre 10 yıl önceki seviyelerin altında kalmaya devam etti. 🔹 Veriler, matematik başarısındaki zayıflığın yalnızca pandemi kaynaklı olmadığını ve 2012'den bu yana süregelen bir durgunluk yaşandığını gösterdi. 🔹 Ulusal Eğitim İstatistikleri Merkezi tarafından uygulanan uzun dönem eğilim testi, 1970'lerden bu yana 9 ve 13 yaş grubundaki öğrencilerin matematik ve okuma performansını ölçüyor. Öğrenci performansı 🔹 9 yaş grubunda matematik puanları hafif yükselirken okuma puanları pandemi öncesi seviyelere geri döndü. 🔹 13 yaş grubunda ise matematik ve okuma başarıları 2023 testine göre neredeyse hiç ilerleme göstermedi. 🔹 En düşük performans gösteren 13 yaş grubunun matematik puanları, 1970'lerin başındaki en düşük seviyelerle istatistiksel olarak aynı düzeyde kaldı. Ekonomik etkiler 🔹 Araştırmacılar, matematik becerilerindeki gerilemenin gelecekte iş gücü verimliliğini ve ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyebileceğini değerlendirdi. 🔹 Stanford Üniversitesi'nden Eric Hanushek, mevcut öğrencilerin yaşam boyu ortalama kazançlarının 2013 mezunlarına göre yaklaşık %8 daha düşük olabileceğini söyledi. 🔹 Hanushek, bu gelir kaybının 2100 yılına kadar ABD ekonomisine toplam 90 trilyon dolarlık maliyet oluşturabileceğini hesapladı. 🔹 Harvard ve Dartmouth üniversitelerinin araştırmacıları da pandemi dönemindeki öğrenme kayıplarının yaklaşık 48 milyon öğrencinin yaşam boyu gelirinde toplam 900 milyar dolarlık azalmaya yol açabileceğini öngördü. Eğitim politikaları 🔹 Uzmanlar, 2000-2012 döneminde uygulanan sıkı standart testler ve hesap verebilirlik politikalarının matematik başarısını artırdığını belirtti. 🔹 Son yıllarda eyaletlerin daha esnek eğitim politikalarına yönelmesi, okulların ruh sağlığı, devamsızlık ve dijital cihazlar gibi konulara daha fazla odaklanmasıyla akademik ölçümlerin ikinci plana düştüğü ifade edildi. 🔹 Eğitim uzmanları, geçmişte elde edilen başarıların yeniden yakalanmasının mümkün olduğunu ve yüksek matematik performansına tekrar ulaşılabileceğini belirtti.

Mahkeme kararı 🔹 Teksas jürisi, 19 yaşındaki Karmelo Anthony’yi geçen yıl düzenlenen lise atletizm organizasyonunda 17 yaşındaki Austin Metcalf’i öldürmekten 35 yıl hapis cezasına çarptırdı. 🔹 Olay sırasında Anthony’nin Metcalf’in takım çadırına sığındığı, çıkan tartışmanın ardından bıçak kullandığı ve daha sonra olayı kolluk kuvvetlerine itiraf ettiği belirtildi. 🔹 Anthony ve avukatı olayın meşru müdafaa olduğunu savundu. Yargılama süreci 🔹 Sekiz gün süren dava sonunda jüri Anthony’yi suçlu buldu ve yaklaşık üç saatlik müzakerenin ardından cezasını belirledi. 🔹 Anthony, suç işlendiği tarihte yaşı nedeniyle idam cezasıyla karşı karşıya kalmadı ancak ömür boyu hapis cezası alma ihtimali bulunuyordu. 🔹 Savunma tarafı olayın "ani öfke" sonucu gerçekleştiğini ileri sürerek daha düşük ceza talep etti ancak jüri bu savunmayı kabul etmedi. Toplumsal tepkiler 🔹 Dava, hayatını kaybeden Austin Metcalf’in beyaz, Karmelo Anthony’nin siyah olması nedeniyle aşırı sağcı grupların ilgisini çekti. 🔹 Kararın ardından adliye önünde karşıt gruplar arasında gerginlik yaşandı ve en az iki kişi gözaltına alındı. 🔹 Austin Metcalf’in babası Jeff Metcalf, davanın hiçbir zaman ırkla ilgili olmadığını, meselenin doğru ile yanlış arasındaki fark olduğunu söyledi. Ailelerin açıklamaları 🔹 Austin Metcalf’in annesi Megan Metcalf, oğlunu son kez atletizm yarışmasının sabahında kucakladığını ve artık geriye sadece anılarının kaldığını söyledi. 🔹 Megan Metcalf, Anthony’ye hitaben "Sen 35 yıl ceza aldın, ben ise oğlum olmadan ömür boyu yaşamaya mahkûm edildim." dedi. 🔹 Jeff Metcalf, oğlunu arkadaş, lider ve savaşçı olarak tanımlayarak kamuoyundaki tartışmaların oğlunun hatırasını zedelediğini ifade etti. Yerel etkiler 🔹 Dava, son yıllarda hızla büyüyen ve demografik yapısı değişen Frisco kentinde ırk ve göç tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. 🔹 Teksas Eyalet Temsilcisi Jared Patterson, kararın adaletin yerine gelmesini sağladığını belirterek yaşanan trajedinin toplum üzerinde kalıcı iz bıraktığını söyledi.

🔹 Adrian Shtuni ve Colin P. Clarke, İran’ın iç savaş ve bölgesel çatışmalara rağmen Avrupa ve Kuzey Amerika’da vekil yapılar üzerinden terör faaliyetlerini sürdürdüğünü savundu. HAYI ve yeni saldırılar 🔹 ABD Adalet Bakanlığı, Kataib Hezbollah komutanı Muhammed Bakır Saad Davud El-Saadi’nin İran Devrim Muhafızları adına faaliyet gösteren Harakat Ashab al-Yamin al-Islamiya (HAYI) örgütünün Avrupa ve Kuzey Amerika’daki saldırılarından sorumlu olduğunu ileri sürdü. 🔹 El-Saadi Türkiye’de Moskova’ya giderken gözaltına alındı ve hakkındaki suçlamaları reddetti. 🔹 HAYI, Mart ayında faaliyet göstermeye başladı ve Avrupa’da sinagoglar, Yahudi okulları, ambulanslar ve Yahudi toplum merkezlerini hedef alan en az 18 saldırıyı üstlendi. Hibrit savaş yöntemi 🔹 Yazıda İran’ın Rusya’nın kullandığı hibrit savaş yöntemlerini benimsediği ve Telegram benzeri platformlar üzerinden düşük profilli ajanlar kullanarak Batılı ülkelerde sabotaj ve saldırılar organize ettiği savunuldu. 🔹 Saldırıların yalnızca antisemitik korku oluşturmayı değil, Müslüman göçmenler ile Yahudi toplulukları arasındaki gerilimleri artırarak Avrupa toplumlarını kutuplaştırmayı amaçladığı öne sürüldü. Avrupa örneği 🔹 Fransa’da camilere domuz başı bırakılması, Yahudi merkezlerine boya atılması ve etnik-dini gerilim yaratmayı amaçlayan eylemler nedeniyle üç Sırp vatandaşı casusluk ve nefret suçu kapsamında mahkûm edildi. 🔹 Mahkeme kayıtları operasyonların Rus istihbaratı tarafından yönlendirildiğini ortaya koyarken sanıklar elektronik kelepçeyle ev hapsi cezası aldı. ABD ve Batı için öneriler 🔹 Yazıda Avrupa ülkelerinin hibrit tehditleri klasik terörizm kadar ciddi değerlendirmesi, istihbarat paylaşımını artırması ve diaspora topluluklarını hedef alan işe alım faaliyetlerine karşı bilinçlendirme çalışmaları yürütmesi gerektiği savunuldu. 🔹 El-Saadi’nin New York’taki bir sinagog ile Los Angeles ve Scottsdale’deki Yahudi toplum merkezlerine yönelik saldırılar planlamaya çalıştığı iddia edildi. 🔹 İran destekli ağların propaganda kanallarının kapatılması, siber operasyonlarla işe alım ağlarının hedef alınması ve destek veren devletlere ilave yaptırımlar uygulanmasının bu faaliyetleri sınırlandırabileceği görüşü dile getirildi.

🔹 Bir Fransız savaş uçağı, Rusya yönünden Letonya hava sahasına giren bir insansız hava aracını NATO komutasının emriyle düşürdü. 🔹 Letonya Savunma Bakanı Raivis Melnis, bölgede Rusya’nın elektromanyetik harp yöntemleri kullandığının tespit edilmesi üzerine vurma emrinin verildiğini açıkladı. 🔹 İnsansız hava aracı Letonya-Rusya sınırına yaklaşık 32 kilometre uzaklıktaki Berzgale köyü yakınlarında düşürüldü. Olayda can kaybı veya maddi hasar meydana gelmedi. Bölgesel güvenlik endişeleri 🔹 Bu olay, NATO’nun Letonya üzerinde düşürdüğü ilk insansız hava aracı oldu. 🔹 Geçen ay NATO savaş uçakları Estonya üzerinde Ukrayna’ya ait olduğu değerlendirilen bir insansız hava aracını düşürdü, ertesi gün ise Litvanya hava sahasına giren bir insansız hava aracı nedeniyle üst düzey yöneticiler sığınaklara indirildi. 🔹 Aynı dönemde Rusya’ya ait bir insansız hava aracı Romanya’nın Galați kentindeki bir apartmana çarparak iki kişinin yaralanmasına yol açtı. NATO ve doğu kanadı 🔹 İngiltere, Fransa ve Almanya liderleri Londra’da Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile görüşerek ateşkes ve doğrudan müzakere çağrısına destek verdi. 🔹 NATO ülkeleri, savaşın ittifak topraklarına sıçrama riskine karşı doğu kanadındaki askerî varlığını güçlendirmeyi sürdürüyor. 🔹 Letonya, Rusya ve Belarus sınırı boyunca insansız hava araçlarını yaklaşık 10 kilometrelik menzilde etkisiz hale getirebilecek önleme birlikleri konuşlandırmayı planlıyor. İnsansız hava aracı savaşı 🔹 Ukrayna son günlerde St. Petersburg, Kronstadt ve Krasnodar dahil olmak üzere Rusya’nın derin bölgelerindeki petrol ve askerî tesislere insansız hava aracı saldırıları düzenledi. 🔹 Ukrayna’ya ait bir deniz insansız hava aracının Romanya’nın Köstence Limanı yakınlarında kontrolden çıkarak patladığı, bir başka deniz aracının ise Yunanistan açıklarında bulunmasının ardından Kiev yönetiminin Atina’dan özür dilediği bildirildi.

🔹 ABD Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan Epstein belgeleri, eski model menajeri Ramsey Elkholy’nin 2009’dan itibaren Jeffrey Epstein ile çok sayıda e-posta yazışması yaptığını ortaya koydu. 🔹 Belgelerde Elkholy’nin Epstein’e çok sayıda modeli tanıştırmayı teklif ettiği, bazı kadınların fotoğraflarını gönderdiği ve kariyer fırsatlarından söz ederek buluşmalar ayarlamaya çalıştığı görülüyor. 🔹 Elkholy, The Washington Post’a verdiği röportajda Epstein ile tanıştırdığı kadınların kariyer bağlantıları elde etmesini amaçladığını, kendisinin de komisyon kazanmayı umduğunu söyledi. 🔹 Elkholy, Epstein’e beş veya altı modeli tanıştırdığını, görüşmeler sırasında kendisinin de bulunduğunu ve hiçbir yasa dışı faaliyette bulunmadığını savundu. 🔹 Belgelerde iki düzineden fazla kadın hakkında yazışmalar bulunduğu görülürken, planlanan görüşmelerin kaçının gerçekleştiği kesin olarak tespit edilemedi. 🔹 Elkholy, bazı e-postalarda kullandığı cinsel içerikli ifadelerin gerçek durumu yansıtmadığını, Epstein’i etkilemek amacıyla abartılı ifadeler kullandığını ve bugün bunlardan utandığını söyledi. 🔹 Model sektöründe faaliyet gösteren bazı isimler, Epstein’in genç kadınlara ulaşmasında moda dünyasının bir kanal olarak kullanıldığını savunurken, sektörün daha kapsamlı şekilde soruşturulması çağrısında bulundu.

Saldırı ve kurtarma süreci 🔹 Lübnanlı gazeteci Amal Halil, 22 Nisan'da İsrail hava saldırısında yıkılan bir binada yaralı halde mahsur kaldı. 🔹 Lübnan ordusu, sivil savunma ve Kızılhaç ekipleri yaklaşık iki saat boyunca kurtarma izni bekledi. 🔹 Kurtarma ekipleri binaya ilk kez saat 18.00'e yaklaşırken yaklaştı ancak yakınlarında bir ses bombası patlamasının ardından geri çekildi. 🔹 İsrail ordusunun aracılar üzerinden onay vermesinin ardından ekipler yeniden bölgeye yöneldi. 🔹 Tıbbi kayıtlara göre Amal Halil saat 19.00'da hayatını kaybetti. 🔹 İsrail ordusu aynı akşam yaptığı açıklamada kurtarma ekiplerinin bölgeye ulaşmasını engellemediğini ve gazetecilere zarar vermemek için hareket ettiğini bildirdi. Saldırıların seyri 🔹 Amal Halil üç ardışık İsrail hava saldırısının üçüncüsünde hayatını kaybetti. 🔹 İlk saldırı önündeki aracı vurdu. 🔹 İkinci saldırı gazetecilerin terk ettiği aracı imha etti. 🔹 Üçüncü saldırı ise Halil'in başka bir gazeteciyle sığındığı binayı yıktı. 🔹 Uydu görüntüleri saldırı sonrasında binanın tamamen yıkıldığını ve aracın ağır hasar aldığını gösterdi. Tepkiler 🔹 Sınır Tanımayan Gazeteciler ve çeşitli insan hakları kuruluşları saldırıyı ve tıbbi erişimin engellenmesini savaş suçu olarak nitelendirdi. 🔹 UNESCO Genel Direktörü Halid El-Enani olayla ilgili soruşturma çağrısı yaptı. 🔹 Gazetecileri Koruma Komitesi verilerine göre 2026 yılında hayatını kaybeden 21 gazeteci ve medya çalışanının dokuzu Lübnan'da öldü. 🔹 İsrail ordusu Amal Halil'in ölümünü soruşturduğunu ve olayı büyük ciddiyetle ele aldığını açıkladı. Olayın ayrıntıları 🔹 Amal Halil ve görsel gazeteci Zeynep Farac, Hizbullah yanlısı Al-Akhbar gazetesi adına İsrail-Hizbullah çatışmalarını takip etmek için güney Lübnan'da bulunuyordu. 🔹 İlk saldırının ardından Halil ve Farac çevredeki bir binaya sığındı ve Lübnan ordusu, Kızılhaç ile Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Görev Gücü'nden yardım istedi. 🔹 Halil, saldırıdan sonra kardeşine gönderdiği ses kaydında iyi olduğunu ve yardım beklediklerini söyledi. 🔹 İkinci saldırıda gazetecilerin aracı vuruldu ve Halil yaralandı. 🔹 Üçüncü saldırıda bina çöktü ve Farac sokağa savrularak kurtuldu. 🔹 Kurtarma ekipleri gece saatlerinde enkaza ulaştı ve Amal Halil'in cenazesini saatler süren çalışmanın ardından çıkardı.

Deniz yıldızlarının geri dönüşü 🔹 Batı ABD kıyılarındaki deniz yıldızlarının yaklaşık yüzde 90'ı on yıl önce gizemli bir hastalık nedeniyle yok oldu. 🔹 Oregon kıyılarındaki araştırmalarda deniz yıldızlarının yeniden hızla çoğaldığı tespit edildi. 🔹 Araştırmacılar, beş kollu deniz yıldızlarında belirgin bir yavru patlaması yaşandığını açıkladı. 🔹 Gelgit havuzlarındaki genç deniz yıldızlarının yoğunluğu hastalık öncesindeki seviyelerin üzerine çıktı. 🔹 Genç deniz yıldızları midyeleri tüketerek diğer türlerin yaşayabileceği alanlar oluşturuyor. Hastalık süreci 🔹 Bruce Menge, 2014 yılında bazı deniz yıldızlarının kollarının büküldüğünü ve kayalara tutunamadığını gözlemledi. 🔹 İlk incelemelerde deniz yıldızlarının yüzde 3'ünden azında hastalık belirtileri görülürken yaz sonuna doğru bu oran yüzde 93'e ulaştı. 🔹 Alaska ile Baja California arasında 20 farklı türden milyarlarca deniz yıldızı yok oldu. 🔹 Hastalık ilerledikçe deniz yıldızlarında yaralar oluştu, bazıları düzleşti ve bazıları omurga kalıntılarından oluşan yığınlara dönüştü. 🔹 Geçen yıl yayımlanan bir araştırma kitlesel ölümleri Vibrio pectenicida bakterisiyle ilişkilendirdi. 🔹 Araştırmacılar ayçiçeği deniz yıldızının Pasifik kıyılarının büyük bölümünde işlevsel olarak yok olduğunu açıkladı. Araştırmalar 🔹 Bruce Menge'nin yayımladığı veriler kaya gelgit bölgesinde yaşayan koyu sarı deniz yıldızlarının yeniden çoğaldığını gösterdi. 🔹 Bazı araştırma alanlarında genç deniz yıldızlarının yoğunluğu önceki yıllara göre yüzde 8 bin 100'e kadar arttı. 🔹 Araştırmacılar bu artışın nedenini henüz belirleyemedi. 🔹 Araştırmacılar yeni nesil deniz yıldızlarının hastalığa karşı direnç geliştirmiş olabileceği ihtimalini değerlendiriyor. Belirsizlikler 🔹 Araştırmacılar inceledikleri bazı deniz yıldızlarında hâlâ hastalık belirtileri gördü. 🔹 Bu yaz Oregon kıyılarında yüksek sıcaklıklar ve güçlü El Niño koşullarının etkili olması bekleniyor. 🔹 Bruce Menge, deniz yıldızlarının geleceği konusunda belirsizliğin sürdüğünü ve gelişmelerin yakından izleneceğini söyledi.

🔹 ABD’de göçmenlik mahkemelerinde toplu duruşma uygulaması genişletildi ve San Antonio’daki bir hâkim tek günde 143 dosyayı görmek zorunda kaldı. 🔹 Trump yönetimi, milyonlarca dosyadan oluşan göçmenlik yığılmasını azaltmak ve sınır dışı süreçlerini hızlandırmak amacıyla "mega duruşmalar" uygulamasını hayata geçiriyor. 🔹 Adalet Bakanlığı, yeni göçmenlik hâkimlerinden davaları daha hızlı sonuçlandırmalarını ve iltica taleplerini daha sınırlı değerlendirmelerini istiyor. Göçmenlerin endişeleri 🔹 Birçok göçmen, duruşma tarihlerinin aniden öne çekildiğini ve avukat bulacak yeterli zamanı olmadığını söyledi. 🔹 San Antonio’daki 143 kişilik duruşma listesinde yalnızca yaklaşık iki düzine kişi mahkemeye geldi; duruşmaya katılmayanların çoğu hakkında sınır dışı kararı verilmesi gündeme gelebilir. 🔹 Göçmen hakları savunucuları, posta bildirimleri, adres değişiklikleri ve ulaşım sorunları nedeniyle birçok kişinin duruşmaları kaçırdığını ve bunun adil yargılanma hakkını zedeleyebileceğini savunuyor. Yeni uygulamalar 🔹 Bazı mahkemelerde hâkimler, aynı anda çok sayıda kişiye toplu şekilde haklarını anlatıyor ve temel uygunluk sorularını grup halinde yöneltiyor. 🔹 San Antonio’daki hâkimler, davaları yıl sonuna kadar sonuçlandırmaları gerektiğini belirterek birçok göçmene yalnızca birkaç ay içinde avukat bulmaları için süre verdi. 🔹 Göçmen avukatları, hız baskısının bireysel dosyaların yeterince incelenmeden reddedilmesi ve korunmaya ihtiyacı olan kişilerin sınır dışı edilmesi riskini artırdığı uyarısında bulunuyor.

Elektronik ürün fiyatları 🔹 Yapay zekâ veri merkezlerinin büyük miktarda çip talebi oluşturması, dizüstü bilgisayarlar, akıllı telefonlar, otomobiller, oyun konsolları ve diğer elektronik ürünlerde kullanılan çiplerde arz sıkışıklığına ve fiyat artışına yol açıyor. 🔹 Nintendo, artan çip maliyetleri nedeniyle yeni el konsolunun fiyatını yükselttiğini açıkladı. GoPro ise yapay zekâ kaynaklı çip maliyetleri ve tedarik sorunlarının faaliyetlerini riske attığını bildirdi. Elektrik faturaları 🔹 Yapay zekâ veri merkezlerinin yüksek elektrik tüketimi, enerji şebekeleri üzerindeki baskıyı artırarak elektrik maliyetlerinin yükselmesine katkı sağlıyor. 🔹 Maryland’de veri merkezlerinin elektrik faturalarının tüm kalemlerini artırdığı ve yalnızca şebeke güvenilirliği maliyetlerine aylık yaklaşık 10 dolar ek yük getirdiği hesaplanıyor. 🔹 Maryland Üniversitesi artan enerji maliyetlerini gerekçe göstererek 84 çalışanını işten çıkardı. Yazılım abonelikleri 🔹 Microsoft Office, Duolingo ve Adobe gibi yaygın kullanılan yazılımların fiyatları son 18 ayda yapay zekâ özelliklerinin eklenmesiyle birlikte bazı ürünlerde yüzde 50’ye varan oranlarda yükseldi. 🔹 Intuit, QuickBooks yazılımının fiyatını yeni yapay zekâ özelliklerini gerekçe göstererek artırırken, Duolingo da en popüler abonelik paketinin ücretini yükseltti. Bilgisayar donanımı 🔹 Yapay zekâ uygulamalarını kişisel bilgisayarlarda çalıştırmak isteyen kullanıcıların yoğun ilgisi nedeniyle Apple Mac Mini modellerinde stok sıkıntısı yaşandı ve en ucuz model satıştan kaldırıldı. 🔹 Yapay zekâ şirketlerinin büyük miktarda çip satın alması, hem elektronik üreticilerinin hem de yapay zekâ şirketlerinin daha yüksek maliyetlerle karşılaşmasına neden oluyor.

Tarım sektöründeki maliyet baskısı 🔹 Donald Trump, İran savaşı nedeniyle yükselen gübre ve yakıt fiyatlarından etkilenen çiftçilere yeni destek ödemeleri yapılabileceğini söyledi. 🔹 Trump, savaşın sona ermesiyle birlikte gübre fiyatlarının birkaç ay önceki seviyelerine hızla gerileyeceğini ifade etti. 🔹 Gübre fiyatları bu yıl yüzde 25'ten fazla arttı. Basra Körfezi bölgesi küresel kimyasal gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 30'unu gerçekleştiriyor. 🔹 Etkinliğe katılan çiftçiler artan fiyatlar, tarifeler ve tarım sektöründeki şirket birleşmelerinin kendilerini olumsuz etkilediğini dile getirdi. Destek ödemeleri ve siyasi mesajlar 🔹 Trump, ilk başkanlık döneminde uygulanan tarife desteklerine benzer yeni yardım programlarının değerlendirildiğini açıkladı. 🔹 Enerji ve gübre fiyatlarındaki artışın yapay nedenlerden kaynaklandığını söyleyen Trump, bu kayıpların telafi edilmesi için seçeneklerin incelendiğini belirtti. 🔹 Etkinlikte Cumhuriyetçi adaylar Derrick Van Orden ve Tom Tiffany’ye destek veren Trump, yönetiminin çiftçilerin gelirini korumak için çalıştığını söyledi. Muhalefetin eleştirileri 🔹 Demokrat aday Rebecca Cooke, İran savaşının dizel ve gübre maliyetlerini artırdığını, bunun çiftçilerin beklentilerinin tersine sonuçlar doğurduğunu savundu. 🔹 Demokratlar, sağlık hizmetleri maliyetlerinin yükseldiğini ve kırsal bölgelerde sağlık tesislerinin kapanmaya devam ettiğini öne sürdü. Ekonomi ve seçim gündemi 🔹 Trump, mayıs ayında ABD’de 172 bin yeni istihdam yaratılmasını memnuniyetle karşılarken, iyi ekonomik veriler açıklanmasına rağmen borsaların düşmesini eleştirdi. 🔹 Wisconsin’de düzenlenen etkinlikte Trump, yönetiminin her gün çiftçilerin işlerini ve geçim kaynaklarını korumak için mücadele ettiğini söyledi.

🔹 ABD’de yaklaşık 60 yıl sonra ilk kez Teksas’ta Yeni Dünya kurt sineği (New World screwworm) vakası tespit edildi. 🔹 Parazit, Zavala County’de üç haftalık bir buzağının göbek bölgesinde bulundu. Yetkililer başka vaka tespit edilmediğini ve yayılımı önlemek için çalışmaların sürdüğünü açıkladı. 🔹 Yeni Dünya kurt sineği, açık yaralara veya vücut boşluklarına yumurta bırakan parazitik bir sinek türü olarak biliniyor. Yumurtalardan çıkan larvalar canlı dokularla besleniyor. 🔹 Parazit başta Güney Amerika ve Karayipler’de görülürken, 2023’ten bu yana Orta Amerika ve Meksika üzerinden kuzeye doğru yayılmaya başladı. 🔹 ABD bu zararlıyı 1966 yılında ortadan kaldırmıştı. Son büyük salgın 2016-2017 döneminde Florida’da görülmüş ve ağırlıklı olarak geyikleri etkilemişti. 🔹 ABD Tarım Bakanlığı, Meksika üzerinden yayılımı önlemek amacıyla bir yıldan uzun süredir çeşitli önlemler uyguluyor ve steril sinek üretimini artırarak parazitin çoğalmasını engellemeye çalışıyor. 🔹 Şubat ayında Teksas’ta steril sineklerin dağıtımı için yeni bir tesis hizmete açıldı. Dişi sineklerin yaşamları boyunca yalnızca bir kez çiftleşmesi nedeniyle bu yöntem popülasyonu azaltmayı hedefliyor. 🔹 ABD Tarım Bakanlığı, gıda arzı açısından herhangi bir risk bulunmadığını ve et, kümes hayvanı ürünleri ile yumurta tedarikinin güvenli olduğunu açıkladı. 🔹 Teksas Tarım Komiseri Sid Miller, mevcut önlemlerin yetersiz kaldığını savunarak Başkan Donald Trump’a tüm federal kaynakların seferber edilmesi çağrısında bulundu. 🔹 Yetkililer bölgede gözetimi artırırken, hayvan sahiplerinden evcil hayvanlarını ve çiftlik hayvanlarını larva belirtileri açısından kontrol etmeleri ve şüpheli durumlarda yetkililere haber vermeleri istendi.

🔹 Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 8-9 Haziran tarihlerinde Kuzey Kore’ye resmi ziyaret gerçekleştirecek. Bu, Şi’nin yedi yıl sonraki ilk Kuzey Kore ziyareti olacak. 🔹 Ziyaret, Kim Jong Un’a Batı tarafından dışlansa da Çin gibi güçlü bir müttefike sahip olduğunu gösterme fırsatı sunuyor. 🔹 Görüşme, Kuzey Kore’nin Rusya ile askerî iş birliğini artırdığı ve Çin’in Pyongyang ile ilişkilerini güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde gerçekleşiyor. 🔹 Çin, Kuzey Kore’nin en büyük ekonomik destekçisi konumunu korurken Pyongyang’ın yeni yatırım ve ekonomik anlaşmalar için Pekin’e yönelmesi bekleniyor. 🔹 Zirve, Çin’in İran savaşı ve küresel gelişmeler sonrasında kendisini uluslararası istikrar sağlayıcı güç olarak öne çıkarmaya çalıştığı döneme denk geliyor. 🔹 Donald Trump ikinci döneminde Kim Jong Un ile yeniden görüşmeye açık olduğunu açıkladı. Kuzey Kore ise ABD’nin düşmanca politikalarını sona erdirmesi ve nükleer statüsünü kabul etmesi halinde müzakerelere dönebileceğini belirtiyor. 🔹 Kuzey Kore bu hafta yeni bir uranyum zenginleştirme tesisi olduğu değerlendirilen bir tesisi tanıttı ve nükleer silah programını genişletmeye devam ettiğini gösterdi. 🔹 Uzman tahminlerine göre Kuzey Kore yaklaşık 90 nükleer savaş başlığı üretebilecek seviyede silah yapım malzemesine sahip bulunuyor ve yaklaşık 50 savaş başlığı üretmiş olabilir. 🔹 Çin, Kuzey Kore’nin nükleer programına mesafeli yaklaşsa da son yıllarda Rusya ile birlikte Birleşmiş Milletler yaptırımlarının gevşetilmesini destekleyen tutum sergiliyor. 🔹 Şi Cinping’in ziyareti, iki ülke arasındaki 1961 Dostluk Antlaşması’nın 65. yıl dönümüne denk geliyor ve Çin ile Kuzey Kore’nin Batı merkezli uluslararası düzene karşı yakın iş birliğini pekiştirme mesajı taşıyor.

🔹 Trump yönetiminin, çoğu yeşil kart başvuru sahibinin başvurularını kendi ülkelerinden yapmasını öngören yeni politikası teknoloji ve iş dünyasında büyük tepkiyle karşılaştı. 🔹 Teknoloji şirketleri, sektör kuruluşları ve büyük şirket yöneticileri Beyaz Saray ile İç Güvenlik, Çalışma ve Dışişleri bakanlıkları nezdinde yoğun ancak kamuoyuna yansımayan girişimlerde bulundu. 🔹 ABD Ticaret Odası ve teknoloji sektörü temsilcileri, yeni uygulamanın iş gücü üzerinde ciddi olumsuz etkiler yaratacağı uyarısında bulunarak daha fazla açıklık talep etti. 🔹 Girişimlerin ardından yönetimin tutumu değişti. USCIS yetkilileri özel görüşmelerde çoğu çalışma vizesi sahibinin etkilenmeyeceği güvencesini verdi. 🔹 USCIS ayrıca çoğu kişinin kalıcı oturum başvurusu için ABD dışına çıkmasının gerekmeyeceğini açıkladı, ancak bu konuda henüz resmi bir rehber yayımlanmadı. 🔹 İş dünyası aylardır göçmen iş gücünü kısıtlayan politikalar konusunda Trump yönetimine itirazlarını iletiyor ve özellikle iş dünyasına yakın isimlerle temas kuruyordu. 🔹 Bazı göçmenlik avukatları, başvurusu etkilenen kişilere uygulamanın yeni talimatlar gelene kadar fiilen durdurulduğunun bildirildiğini söyledi. 🔹 Beyaz Saray, politikanın mevcut yasaların tekrarından ibaret olduğunu ve kurallara uyan nitelikli çalışanlar üzerinde büyük bir etkisinin olmayacağını savundu. 🔹 Kongrede de konu gündeme geldi. Senatör Bill Cassidy, yasal göçmenler açısından uygulamayı fiilen geri çevirecek bir değişiklik önergesi sundu. 🔹 Yönetimin resmi uygulama kılavuzu yayımlamaması nedeniyle şirketler ve hukuk büroları belirsizliğin devam ettiğini, süreci bekleyip izlemeyi tercih ettiklerini belirtiyor.

İş dünyasının tepkisi 🔹 Trump yönetiminin çoğu yeşil kart başvuru sahibinin başvurularını kendi ülkelerinden yapmasını öngören yeni uygulamasının ardından iş dünyası Beyaz Saray'a itirazlarını iletti. 🔹 Teknoloji ve yapay zekâ sektöründeki şirketler ile çeşitli iş dünyası kuruluşları, politikanın iş gücüne zarar vereceği uyarısında bulundu. 🔹 ABD Ticaret Odası ve teknoloji şirketleri, yönetimden uygulamaya ilişkin daha fazla açıklık talep etti. Politika değişikliği 🔹 ABD Vatandaşlık ve Göçmenlik Hizmetleri, özel görüşmelerde iş dünyası temsilcilerine çalışma vizelerinin büyük bölümünün yeni uygulamadan etkilenmeyeceği güvencesini verdi. 🔹 Kurum, kalıcı oturum izni başvurusunda bulunan göçmenlerin büyük kısmının ABD'den ayrılmak zorunda kalmayacağını da açıkladı. 🔹 Resmî uygulama rehberi ise hangi kişilerin yeni düzenlemeden etkileneceğine ilişkin ayrıntılı şekilde henüz yayımlanmadı. Lobi faaliyetleri 🔹 İş dünyası temsilcileri aylardır Ticaret Bakanı Howard Lutnick, Kushner ailesi üyeleri ve Beyaz Saray yetkilileriyle göç politikalarının ekonomik etkilerini görüşüyor. 🔹 Göçmenlik avukatları, bazı yeşil kart başvuru sahiplerine yeni uygulamanın ek talimatlar gelene kadar durdurulduğunun bildirildiğini söyledi. 🔹 ABD Ticaret Odası, bazı başvuru sahiplerinin ülkelerine dönme zorunluluğuyla karşılaşmadığı yönünde bilgiler aldığını açıkladı. Tartışmalar 🔹 Beyaz Saray, yeni politikanın mevcut yasaların tekrarından ibaret olduğunu ve nitelikli çalışanlar üzerinde büyük bir etki oluşturmasının beklenmediğini bildirdi. 🔹 İş dünyası temsilcileri, resmî uygulama rehberi yayımlanana kadar belirsizliğin devam ettiğini belirtiyor. 🔹 Bazı eleştirmenler, yönetimin hem göçmen topluluklarında belirsizlik oluşturduğunu hem de iş dünyasına esneklik mesajı verdiğini savunuyor.

Yapay zekâ şirketleri 🔹 Donald Trump, ABD hükümetinin önde gelen yapay zekâ şirketlerinde hisse sahibi olmasını değerlendirdiğini açıkladı. 🔹 Donald Trump, büyük yapay zekâ şirketlerinin yöneticilerinin gelecek hafta Beyaz Saray'da bu konuyu görüşmek üzere bir araya gelebileceğini söyledi. 🔹 Donald Trump, böyle bir ortaklığın Amerikan halkının yapay zekâ sektörünün başarısından doğrudan faydalanmasını sağlayacağını ifade etti. Halka arzlar 🔹 SpaceX, Anthropic ve OpenAI önümüzdeki aylarda hisselerini halka arz etmeye hazırlanıyor. 🔹 Bu halka arzların yeni trilyon dolarlık şirketlerin ortaya çıkmasına yol açması bekleniyor. Kamu payı önerileri 🔹 OpenAI CEO'su Sam Altman, ikinci Trump döneminin başından bu yana hükümetin yapay zekâ şirketlerinde pay sahibi olması fikrini Beyaz Saray yetkilileriyle görüştü. 🔹 Sam Altman'ın önerisi, OpenAI'ın belirli bir bölümünün kamu fonuna aktarılması ve diğer yapay zekâ şirketlerinin de benzer şekilde katkı sağlamasını içeriyor. 🔹 OpenAI, nisan ayında yapay zekâ sektörünün büyümesinden yatırım yapma imkânı olmayan vatandaşların da faydalanabilmesi amacıyla "Kamu Varlık Fonu" kurulmasını önerdi. Tartışmalar 🔹 Bernie Sanders, ABD hükümetinin yapay zekâ şirketlerinde önemli hisseler edinmesini ve şirket yönetim kurullarında temsil edilmesini öngören bir egemen varlık fonu kurulmasını teklif etti. 🔹 Yapay zekânın geniş çaplı iş kayıplarına yol açabileceği endişeleri nedeniyle sektörün büyümesinden kamuoyunun pay almasına yönelik öneriler Washington'da daha fazla destek görmeye başladı. 🔹 Eski Beyaz Saray yapay zekâ danışmanı David Sacks, yapay zekâ şirketlerinin kamulaştırılmasının devlet ile şirketler arasındaki birleşmeyi hızlandıracağını ve Çin benzeri sansür ile gözetim uygulamalarına yol açabileceğini savundu.

Soruşturma 🔹 Eski CIA üst düzey yetkilisi David J. Rush'ın, milyonlarca doları kişisel kullanımına aktarmak amacıyla sahte ve çok gizli bir istihbarat programı oluşturduğu iddia edildi. 🔹 Soruşturmaya göre David J. Rush, yalnızca özel yetkilendirmeyle erişilebilen "özel erişim programı" statüsünde sahte bir istihbarat projesi kurdu. 🔹 David J. Rush'ın iki CIA çalışanını bu sahte programa dahil ettiği ve onları farkında olmadan sürece ortak ettiği öne sürüldü. 🔹 David J. Rush'ın sahte bir devlet sözleşmesi hazırlayarak milyonlarca doların programa aktarılmasını sağladığı iddia edildi. Gözaltı ve deliller 🔹 David J. Rush geçen ay kamu parasını çalmak suçlamasıyla tutuklandı. 🔹 Hakim, David J. Rush'ın kaçma riski taşıdığına hükmederek yargılama öncesinde tutuklu kalmasına karar verdi. 🔹 FBI'ın 18 Mayıs'ta düzenlediği operasyonda David J. Rush'ın evinde yaklaşık 40 milyon dolar değerinde 303 külçe altın, 2 milyon dolar nakit para ve 35 lüks saat ele geçirildi. CIA ve güvenlik 🔹 CIA ile FBI soruşturmaları sürerken CIA bünyesinde görev yapan bazı yetkililer idari izne çıkarıldı. 🔹 İddialara göre David J. Rush, aynı zamanda ABD'nin en gizli istihbarat programlarından birinde görev yapıyordu. 🔹 Soruşturma kapsamında yabancı bir devlet adına casusluk yapıldığına ilişkin herhangi bir kanıt bulunmadığı belirtildi. Diğer iddialar 🔹 Soruşturma dosyasına göre David J. Rush, üniversite eğitimi ve ABD Donanması geçmişi hakkında CIA'ya yanlış bilgi verdi. 🔹 FBI, David J. Rush'ın beyan ettiği üniversitelerde eğitim aldığına veya donanmada pilot olarak görev yaptığına ilişkin kayıt bulamadı. 🔹 Temsilciler Meclisi İstihbarat Komitesi'nin kıdemli Demokrat üyesi Jim Himes, olayın istihbarat kurumlarındaki denetim mekanizmalarına ilişkin ciddi sorular doğurduğunu söyledi.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, kömür sektörünü canlandırmak amacıyla 800 milyon doların üzerinde kaynak ayrıldığını açıkladı. 🔹 Plan kapsamında Alaska ve Batı Virginia’da yeni kömür santralleri kurulacak, Maryland ve Arizona dahil 11 eyalette faaliyet gösteren 14 kömür santraline destek sağlanacak. 🔹 Program, 42 kömür madenine destek verilmesini ve Kaliforniya'nın Oakland kentindeki büyük bir ihracat terminalinin genişletilmesini de içeriyor. Enerji ve Altyapı 🔹 Trump yönetimi, kömür ihracatını artırmak amacıyla ABD kömürünün Asya’ya sevkiyatını destekleyecek yeni yatırımlar planlıyor. 🔹 Finansmanın bir bölümü Savunma Üretim Yasası kapsamında sağlanacak kaynaklardan karşılanacak. 🔹 Yönetim ayrıca Biden döneminde temiz enerji teknolojileri için ayrılan 350 milyon dolarlık fonun bir kısmını kullanmayı planlıyor. 🔹 Trump, “14 kömür santralini ve 42 kömür madenini koruyacağız, iki yeni kömür santrali ve büyük bir ihracat terminali inşa edeceğiz” dedi. Yapay Zekâ ve Elektrik Talebi 🔹 Trump yönetimi, ekonomik olarak zorlanan kömür santrallerinin çalışmaya devam etmesini ve yeni santraller kurulmasını artan elektrik talebi nedeniyle gerekli görüyor. 🔹 Yönetim yetkilileri, yapay zekâ veri merkezlerinin ihtiyaç duyduğu elektrik kapasitesinin hızla artırılmaması halinde ABD’nin yapay zekâ yarışında geride kalabileceğini savunuyor. 🔹 Trump daha önce kapatılması planlanan bazı kömür santrallerinin faaliyetlerini sürdürmesi için acil durum kararları yayımlamıştı. Eleştiriler 🔹 Enerji uzmanları, kömürün günümüzde elektrik üretiminin en pahalı yöntemlerinden biri olduğunu ve yeni sübvansiyonların ekonomik açıdan rasyonel olmadığını söyledi. 🔹 ABD’de 2013 yılından bu yana büyük ölçekli yeni bir kömür santrali inşa edilmedi. 🔹 Biden yönetiminde görev yapan eski Enerji Bakanlığı yetkilisi Noah Deich, kömür santrallerinin artan enerji fiyatlarına rağmen rekabet edemediğini ve bu nedenle kamu desteğine ihtiyaç duyduğunu söyledi. 🔹 Bazı uzmanlar, temiz enerji projeleri için ayrılan fonların kömür sektörüne yönlendirilmesinin yasal itirazlarla karşılaşabileceğini belirtiyor. 🔹 Trump, temiz enerji programlarını eleştirerek söz konusu fonların başlangıçta ayrıldığı programları “Green New scam” olarak nitelendirdi ve bu dönemin sona erdiğini söyledi.

🔹 FIFA, ABD, Kanada ve Meksika’daki 16 Dünya Kupası stadyumunda oyunculara mümkün olduğunca aynı oyun yüzeyini sunmak için yaklaşık beş yıldır hazırlık yürütüyor. 🔹 Turnuva sahaları için Tennessee Üniversitesi ve Michigan State Üniversitesi’nden çim uzmanlarıyla ortak çalışma yapıldı. 🔹 Sekiz stadyumda mevcut yapay çimlerin yerine veya üzerine geçici doğal çim sahalar kuruldu. Beş stadyum ise kubbeli veya kapalı yapıya sahip. 🔹 FIFA, farklı iklim ve stadyum koşullarına rağmen topun sekmesi, yuvarlanması ve oyuncuların zemine basış hissinin tüm sahalarda benzer olmasını hedefliyor. Çim Üretimi ve Taşınması 🔹 Dünya Kupası için kullanılacak çimler ABD’de altı, Kanada’da iki ve Meksika’da bir olmak üzere dokuz farklı çim çiftliğinde yetiştirildi. 🔹 Sıcak bölgelerde Bermuda çimi, serin bölgelerde ise Kentucky bluegrass ve perennial ryegrass karışımı tercih edildi. 🔹 Bazı çimler yaklaşık bir yıl boyunca özel plastik yüzeyler üzerinde yetiştirildi ve kök sistemleri korunarak hasat edildi. 🔹 Çim ruloları soğutmalı kamyonlarla stadyumlara taşındı. Finalin oynanacağı New York New Jersey Stadyumu’nun çimi Kuzey Carolina’dan getirildi. Stadyum Teknolojileri 🔹 Bazı stadyumlarda sahalar beton zemin üzerine drenaj sistemleri, kum tabakaları, sulama altyapısı ve güçlendirilmiş doğal çim katmanları kullanılarak inşa edildi. 🔹 Kapalı stadyumlarda doğal güneş ışığının yerine gelişmiş büyütme ışıkları ve havalandırma sistemleri kullanılıyor. 🔹 FIFA’nın saha standartları yüzde 100 doğal çim kullanımını ve kayma, sprint ve sert mücadelelere dayanabilecek güçlendirilmiş yüzeyleri içeriyor. Oyun Kalitesi 🔹 Araştırmacılar futbol toplarını saatte 55 kilometre hızla çime fırlatarak sekme yüksekliği ve yüzey davranışını test etti. 🔹 Amaç, uzun pasların ve sekmelerin tüm stadyumlarda benzer davranış göstermesi ve zeminin oyunun kalitesini etkilememesi. 🔹 Dünya Kupası sahalarının en büyük sınavlarından biri, final maçına ev sahipliği yapacak New York New Jersey Stadyumu’nda yaşanacak. 🔹 Projede görev alan uzmanlar, turnuva boyunca sahaların dikkat çekmeyecek kadar iyi performans göstermesini hedefliyor.

Tiananmen Hafızası ve Sansür 🔹 Çin yönetimi, 1989’daki demokrasi yanlısı Tiananmen Meydanı protestoları ve sonrasındaki askeri müdahaleye ilişkin bilgileri onlarca yıldır kamu hafızasından silmeye çalışıyor. 🔹 Yetkililer son dönemde yapay zekâ sistemlerini de kullanarak olaylara ilişkin içerikleri Çin internetinden kaldırıyor. 🔹 Tiananmen olayları Çin’de eğitim müfredatında büyük ölçüde yer almıyor ve işlendiği durumlarda genellikle “siyasi kargaşa” olarak tanımlanıyor. 🔹 Protestolarla bağlantılı kelime, görsel ve içerikler Çin internetinde filtreleniyor ve kaldırılıyor. 🔹 Çinli yapay zekâ modelleri de Tiananmen Meydanı ile ilgili sorulara yanıt vermekten kaçınıyor. Gençlerin Bilgiye Ulaşması 🔹 Bazı genç Çinliler, yoğun sansüre rağmen olaylara ilişkin bilgilere farklı yollarla ulaşabiliyor. 🔹 Şubat ayında ABD adına olimpiyat altını kazanan artistik patinajcı Alysa Liu’nun babası Arthur Liu’nun 1989 protestolarına katıldığının gündeme gelmesi Çin sosyal medyasında yeni tartışmalar başlattı. 🔹 Arthur Liu, 1989’daki müdahalenin ardından ABD’ye gitmişti. 🔹 Wuhanlı 20 yaşındaki bir üniversite öğrencisi, sosyal medyada Arthur Liu’nun geçmişinin araştırılmasını tavsiye eden bir yorum yaptıktan kısa süre sonra yorumunun silindiğini söyledi. 🔹 Bazı Çinli kullanıcılar, Alysa Liu üzerinden Tiananmen olaylarını ilk kez araştırdıklarını ve protestoların büyüklüğü karşısında şaşkınlık yaşadıklarını belirtti. Sansürün Yan Etkileri 🔹 Uzmanlar, aşırı sansürün zaman zaman gençlerde merak duygusunu artırdığını ve daha fazla araştırmaya yol açtığını söylüyor. 🔹 Eski Weibo sansür görevlisi Liu Lipeng, Çin’in teknoloji destekli gözetim kapasitesini sınırlarına kadar zorladığını ve bu noktadan sonra etkinliğin azalabildiğini söyledi. 🔹 California merkezli China Digital Times için çalışan Liu, bazı durumlarda sansür girişimlerinin insanların dikkatini daha fazla çekebildiğini belirtti. 🔹 Kaliforniya Üniversitesi'nden Margaret Roberts, siyasi içeriklerin eğlence içerikleriyle birleştiğinde sansürlenmesinin daha zor hale geldiğini ifade etti. Tiananmen Olayları 🔹 Nisan 1989’da öğrenciler ve demokrasi yanlısı gruplar Pekin’deki Tiananmen Meydanı’nda protestolar başlattı. 🔹 3 Haziran gecesi Çin yönetimi orduyu bölgeye gönderdi. 🔹 Askerler protestoculara ateş açtı ve tanklar meydana girdi. 🔹 Çin’in resmi verilerine göre olaylarda 241 kişi hayatını kaybetti. 🔹 İnsan hakları savunucuları ve bazı araştırmacılar ölü sayısının binlerle ifade edilebileceğini belirtiyor. Hong Kong ve Anma Faaliyetleri 🔹 Hong Kong uzun yıllar Tiananmen olaylarının açık şekilde anılabildiği yerlerden biri olarak öne çıktı. 🔹 2020 yılında yürürlüğe giren ulusal güvenlik yasasının ardından bu faaliyetler büyük ölçüde sona erdi. 🔹 4 Haziran anısına kurulan müze kapatıldı. 🔹 Victoria Park'ta düzenlenen geleneksel anma etkinliklerinin yerini “Yurtsever Memleket Pazarı” etkinlikleri aldı. Gençlerin Tepkileri 🔹 Zhejiang eyaletinden bir öğrenci, 2022 yılında bir canlı yayının tank şeklindeki pasta gösterildikten sonra aniden kesilmesi üzerine olayları araştırmaya başladığını söyledi. 🔹 Öğrenci, sansürü aşarak ulaştığı bilgilerin yıllardır sahip olduğu dünya görüşünü değiştirdiğini ifade etti. 🔹 Tarihçi Rowena He, bazı Çinli öğrencilerin Tiananmen olaylarına ilişkin bilgileri ilk kez üniversite döneminde öğrendiğini belirtti. 🔹 Çinli gençlerin farklı yollarla Tiananmen olaylarını öğrenmeye devam ettiği ve sosyal medya tartışmalarının bu sürece yeni kapılar açtığı değerlendiriliyor.

🔹 ABD, Birleşik Krallık, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda'dan oluşan Beş Göz istihbarat ittifakı, Çin'in LinkedIn ve diğer iş platformları üzerinden güvenlik personelini hedeflediğine dair ortak uyarı yayımladı. 🔹 İttifak, Çin askeri istihbarat servislerinin devlet görevlileri ve askeri personeli hedef almak için profesyonel ağ siteleri ve çevrim içi iş platformlarını giderek daha fazla kullandığını açıkladı. 🔹 Beş Göz ülkeleri, Çin'in ağ platformları üzerinden yürüttüğü faaliyetlere karşı ilk kez ortak kamuoyu uyarısı yayımladı. Hedefleme Yöntemleri 🔹 Çinli görevliler, özel danışmanlık şirketleri, düşünce kuruluşları veya insan kaynakları firmalarının çalışanları gibi davranarak çevrim içi iş ilanları yayımlıyor. 🔹 Hedefler arasında askerler, istihbarat personeli ve gizli veya hassas bilgilere erişimi bulunan diğer kişiler yer alıyor. 🔹 Başvuru yapan kişiler, zamanla belirtilmeyen müşteriler adına kamuya açık olmayan bilgileri paylaşmaları için baskı altına alınıyor. 🔹 Çin istihbarat servislerine iletilen bilgiler karşılığında mali teşvikler ve çevrim içi ödemeler sunuluyor. Güvenlik Endişeleri 🔹 Güvenlik yetkilileri, Çin'in yapay zekâ ve diğer yeni teknolojileri kullanarak sahte profiller ve iş teklifleri oluşturduğunu belirtiyor. 🔹 Çin'in bu yöntemlerle askeri, siyasi ve ekonomik istihbarat elde ederek stratejik ve taktik avantaj sağlamaya çalıştığı ifade edildi. 🔹 Birleşik Krallık'ta geçen ay bir sınır güvenliği görevlisi ile Hong Kong ticaret yetkilisi, yeni ulusal güvenlik yasası kapsamında Çin adına casusluk yapmaktan suçlu bulundu. 🔹 Beş Göz açıklaması, bazı kişilerin düşünce kuruluşları için rapor hazırladıklarını zannederken Çin güvenlik servislerine aktarılmak üzere bilgi topladıklarını belirtti. 🔹 Ortak açıklamaya göre bu faaliyetlere karışan bazı kişiler hakkında ceza davaları açıldı, işlerini kaybettiler ve güvenlik izinleri iptal edildi.

Yapay Zekâ ve Sağlık Politikası 🔹 Trump yönetimi, yapay zekâ sohbet botları ve dijital sistemlerin teşhis koyduğu, reçete yazdığı ve sağlık hizmeti sunduğu bir modeli sağlık sistemine entegre etmeye hazırlanıyor. 🔹 ABD DOGE Servisi Başkanı Amy Gleason, Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr.'ın danışmanı olarak sağlık sisteminde yapay zekâ kullanımını yaygınlaştırma çalışmalarında görev alıyor. 🔹 Utah'ta başlatılan pilot program, yapay zekâ sohbet botlarının reçete yenilemesine izin veriyor. Programın ileride tamamen otonom hale getirilmesi planlanıyor. 🔹 Cicero Institute, eyaletlerin benzer yapay zekâ sağlık programları oluşturmasına izin verecek bir yasa tasarısını destekliyor. 🔹 Yönetim, kalp-damar hastalıkları alanında hizmet verebilecek konuşma tabanlı yapay zekâ sistemleri için 50 milyon doların üzerinde araştırma desteği sağlamayı planlıyor. Yeni Düzenlemeler 🔹 FDA, yapay zekâ sohbet botları ve giyilebilir sağlık teknolojileri için hızlandırılmış düzenleyici süreç oluşturdu. 🔹 Medicaid ilk kez yapay zekâ destekli sağlık uygulamalarına geri ödeme yapabilecek. 🔹 Yönetim içinde bağımsız yapay zekâ doktorlarının düzenlenmesine yönelik çalışmalar yürütülüyor. 🔹 Medicare ve Medicaid Hizmetleri Merkezi Başkanı Mehmet Öz, yıl sonuna kadar tüm yararlanıcıların yapay zekâ ajanlarına erişebilmesini hedeflediklerini söyledi. Şirketler ve Yatırımlar 🔹 Google DeepMind, OpenAI, Certuma ve Doctronic gibi şirketler tıbbi kayıtları analiz eden ve sağlık tavsiyesi veren yapay zekâ sistemlerine on milyonlarca dolar yatırım yapıyor. 🔹 Certuma, semptomları değerlendiren, teşhis koyan ve ilaç yazabilen ilk FDA onaylı bağımsız yapay zekâ doktoru olmayı hedefliyor. 🔹 Certuma ve Doctronic yöneticileri, birkaç yıl içinde özellikle birinci basamak sağlık hizmetlerinin önemli bölümünün bağımsız yapay zekâ sistemleri tarafından yürütülebileceğini düşünüyor. 🔹 Doctronic son bir yılda 65 milyon dolar yatırım topladı. Tartışmalar ve Riskler 🔹 Çok sayıda doktor, yapay zekâ sistemlerinin yanlış teşhisler ve hatalı tıbbi kararlar üretebileceği uyarısında bulunuyor. 🔹 KFF verilerine göre Amerikalıların yaklaşık üçte biri sağlık tavsiyesi almak için sohbet botlarını kullanıyor. 🔹 Pennsylvania yönetimi, bir yapay zekâ sohbet botunun lisanslı sağlık çalışanı gibi davrandığı gerekçesiyle character.ai'a dava açtı. 🔹 Oxford Internet Institute araştırmasında yapay zekâ sistemleri tıbbi durumları yalnızca yüzde 34 doğrulukla tespit edebildi. 🔹 Duke Üniversitesi'nden Monica Agrawal, mevcut yapay zekâ sohbet botlarının yüz yüze sağlık hizmetlerinin güvenli bir alternatifi olmaktan uzak olduğunu söyledi. 🔹 Araştırmacılar, bir Doctronic sohbet botunu fentanil yazmayı kabul edecek noktaya kadar yönlendirebildi. Sistem daha sonra opioid taleplerini engellediği için reçete oluşturulmadı. 🔹 Robert Wachter, yapay zekâya hak ettiğinden fazla güven verilmesi halinde insanların zarar görebileceğini ve ölümlerin yaşanabileceğini söyledi.

🔹 Donald Trump’ın sağlık raporlarında, ilk başkanlık döneminde düzenli kullandığı belirtilen finasterid (Propecia) adlı saç dökülmesini önleyici ilaç artık yer almıyor. 🔹 Trump’ın üç eski doktoru, finasteridi başkanlığından önce ve ilk görev dönemi boyunca kullandığını açıklamıştı. 🔹 Beyaz Saray, Trump’ın finasterid kullanıp kullanmadığı veya ilacı bırakıp bırakmadığı konusunda yorum yapmayı reddetti. 🔹 Beyaz Saray, mevcut sağlık raporunun yalnızca klinik açıdan açıklanması gerekli görülen ilaçları içerdiğini ve Trump’ın görev yapma kapasitesini etkileyen gizlenmiş bir sağlık sorunu bulunmadığını açıkladı. 🔹 Columbia Üniversitesi'nden biyoetik uzmanı Robert Klitzman, finasterid kullanımına ilişkin şeffaflık eksikliğinin başkanın sağlık durumuyla ilgili başka bilgilerin de açıklanmıyor olabileceği sorusunu gündeme getirdiğini söyledi. 🔹 Klitzman, finasterid kullanımının depresyon riskinde artışla ilişkilendirildiğini ve bunun başkanlık performansı açısından önem taşıyabileceğini belirtti. 🔹 New York Üniversitesi'nden Arthur Caplan, Trump’ın geçmişte sağlık bilgilerini gizlemeye yönelik girişimlerini hatırlatarak Beyaz Saray tarafından yayımlanan sağlık raporlarına güvenmediğini söyledi. Sağlık Tartışmaları 🔹 Trump, başkan seçilen en yaşlı kişi olarak sağlık durumu konusunda uzun süredir kamuoyu incelemesine konu oluyor. 🔹 Trump, Nisan 2025’ten bu yana ellerindeki morluklar ve bacaklarındaki şişliklerle ilgili soruların ardından Walter Reed Askerî Tıp Merkezi’ni üç kez ziyaret etti. 🔹 Trump’ın doktoru Sean Barbabella, son muayenenin ardından yayımlanan raporda Trump’ın “mükemmel sağlık durumunu koruduğunu” açıkladı. 🔹 ABD başkanlarının sağlık bilgilerinin tam olarak açıklanmamasına ilişkin geçmiş örnekler arasında Woodrow Wilson’ın felci ve John F. Kennedy’nin ağrı kesici kullanımı yer alıyor. 🔹 Joe Biden’ın görev süresinin son döneminde zihinsel yeterliliği tartışma konusu olmuş, Trump ise Biden’ın daha kapsamlı bilişsel testlerden geçmesi gerektiğini savunmuştu. Finasterid ve PSA Tartışması 🔹 Finasterid hem erkek tipi saç dökülmesini yavaşlatmak hem de bazı prostat tedavilerinde kullanılan yaygın bir ilaç olarak biliniyor. 🔹 Trump’ın 2016’daki düşük PSA seviyeleri dikkat çekmiş, dönemin doktoru Harold Bornstein daha sonra bunun finasterid kullanımından kaynaklandığını açıklamıştı. 🔹 Trump’ın Beyaz Saray doktorlarından Ronny Jackson, 2018 yılında Trump’ın günde 1 miligram Propecia kullandığını söylemişti. 🔹 Trump’ın sonraki doktoru Sean Conley de 2020 yılında Trump’ın finasterid kullanmaya devam ettiğini açıklamıştı. 🔹 Son sağlık raporlarında finasterid yer almamasına rağmen Trump’ın PSA seviyeleri düşük kalmayı sürdürdü. 🔹 Dermatolog Adam Friedman, PSA seviyelerine veya fotoğraflara bakarak Trump’ın hâlâ finasterid kullanıp kullanmadığının güvenilir şekilde belirlenemeyeceğini söyledi. 🔹 Friedman, ilacı bırakan kişilerde belirgin saç dökülmesinin görülebileceğini ancak yalnızca saç görünümüne bakarak finasterid kullanımı hakkında sonuca varılamayacağını belirtti.

Yapay Zekâ ve Sağlık Politikası 🔹 Trump yönetimi, yapay zekâ sohbet botları ve dijital sistemlerin teşhis koyduğu, reçete yazdığı ve sağlık hizmeti sunduğu bir modeli sağlık sistemine entegre etmeye hazırlanıyor. 🔹 ABD DOGE Servisi Başkanı Amy Gleason, Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr.'ın danışmanı olarak sağlık sisteminde yapay zekâ kullanımını yaygınlaştırma çalışmalarında görev alıyor. 🔹 Yönetim, kronik hastalıkların yaygınlaşması ve kırsal bölgelerde doktor eksikliği gibi sorunları yapay zekâ ile çözmeyi hedefliyor. 🔹 Utah'ta başlatılan pilot program, yapay zekâ sohbet botlarının reçete yenilemesine izin veriyor. Programın ileride tamamen otonom hale getirilmesi planlanıyor. Yeni Düzenlemeler 🔹 Yönetim, kalp-damar hastalıkları alanında hizmet verebilecek konuşma tabanlı yapay zekâ sistemleri için 50 milyon doların üzerinde araştırma desteği sağlamayı planlıyor. 🔹 FDA, yapay zekâ sohbet botları ve giyilebilir sağlık teknolojileri için hızlandırılmış düzenleyici süreç oluşturdu. 🔹 Medicaid ilk kez yapay zekâ destekli sağlık ve yaşam tarzı uygulamalarına geri ödeme yapabilecek. 🔹 Yönetim içinde bağımsız yapay zekâ doktorlarının düzenlenmesine yönelik çalışmalar yürütülüyor. 🔹 Medicare ve Medicaid Hizmetleri Merkezi Başkanı Mehmet Öz, yıl sonuna kadar her yararlanıcının yapay zekâ ajanlarına erişebilmesini hedeflediklerini söyledi. Teknoloji Şirketleri ve Girişimler 🔹 Google DeepMind, OpenAI, Certuma ve Doctronic gibi şirketler tıbbi kayıtları analiz eden ve sağlık tavsiyesi veren yapay zekâ sistemlerine on milyonlarca dolar yatırım yapıyor. 🔹 Certuma, semptomları değerlendiren, teşhis koyan ve ilaç yazabilen ilk FDA onaylı bağımsız yapay zekâ doktoru olmayı hedefliyor. 🔹 Certuma ve Doctronic yöneticileri, birkaç yıl içinde özellikle birinci basamak sağlık hizmetlerinin önemli bölümünün bağımsız yapay zekâ sistemleri tarafından yürütülebileceğini düşünüyor. Tartışmalar ve Riskler 🔹 Birçok doktor, yapay zekânın sağlık hizmetlerine girmesinin yanlış teşhisleri artırabileceğini ve klinik karar kalitesini zayıflatabileceğini savunuyor. 🔹 KFF verilerine göre Amerikalıların yaklaşık üçte biri sağlık tavsiyesi almak için yapay zekâ sohbet botlarını kullanıyor. 🔹 Oxford Internet Institute tarafından yapılan bir çalışmada yapay zekâ sistemleri tıbbi durumları yalnızca yüzde 34 doğrulukla tespit edebildi. 🔹 Duke Üniversitesi'nden Monica Agrawal, mevcut yapay zekâ sohbet botlarının yüz yüze sağlık hizmetlerinin güvenli bir alternatifi olmaktan uzak olduğunu söyledi. 🔹 Araştırmacılar, bir Doctronic sohbet botunu fentanil yazmayı kabul edecek noktaya kadar yönlendirebildi. Sistem daha sonra opioid taleplerini engellediği için reçete oluşturulmadı. 🔹 Robert Wachter, yapay zekâya hak ettiğinden fazla güven verilmesi halinde insanların zarar görebileceğini ve ölümlerin yaşanabileceğini söyledi.

Araştırmaların Bulguları 🔹 Chicago’da düzenlenen Amerikan Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) toplantısında GLP-1 temelli ilaçlar ile kanser arasındaki ilişkiyi inceleyen 40’tan fazla çalışma sunuldu. 🔹 Çalışmalar, Ozempic, Wegovy ve Mounjaro gibi ilaçları kullanan kişilerde bazı kanser türlerinin daha düşük oranlarda görüldüğünü gösterdi. 🔹 Kanser teşhisi almış bazı hastalarda hastalığın ilerleme hızının daha yavaş olduğu ve sonuçların daha olumlu seyrettiği gözlendi. Meme Kanseri 🔹 Pennsylvania Üniversitesi tarafından yürütülen ve 100 binden fazla kadını kapsayan araştırmada GLP-1 kullananlarda meme kanseri oranları daha düşük bulundu. 🔹 Araştırmada yaş, obezite, diyabet ve diğer risk faktörleri dikkate alındığında GLP-1 kullanıcılarının meme kanserine yakalanma olasılığı yaklaşık yüzde 30 daha düşük çıktı. 🔹 MD Anderson Cancer Center’ın 137 binden fazla meme kanseri hastasını kapsayan çalışmasında GLP-1 kullanan kadınlarda ameliyattan sonraki beş yıllık sağkalım oranı yaklaşık yüzde 96 olarak hesaplandı. 🔹 Aynı dönemde GLP-1 kullanmayan benzer hastalarda bu oran yaklaşık yüzde 90 oldu. Diğer Kanser Türleri 🔹 Pankreas kanseri, akut miyeloid lösemi ve çeşitli diğer kanser türlerinde de GLP-1 kullanan hastalarda daha düşük kanser oranları görüldü. 🔹 Kronik pankreatit hastalarında GLP-1 kullananların pankreas kanserine yakalanma olasılığı yüzde 50’den fazla daha düşük bulundu. 🔹 Bir araştırma, GLP-1 kullanımının akut miyeloid lösemi riskinde yüzde 63’lük azalma ile ilişkili olduğunu gösterdi. Kanser Tedavisi 🔹 Cleveland Clinic araştırmacıları, GLP-1 kullanan kanser hastalarında akciğer, meme, kolorektal ve karaciğer kanserlerinde metastatik ilerleme riskinin yüzde 38 ila 50 arasında daha düşük olduğunu bildirdi. 🔹 Bazı çalışmalar GLP-1 ilaçlarının immünoterapilerin etkinliğini artırabileceğine işaret etti. 🔹 Metastatik kolorektal kanser hastalarında GLP-1 kullananların ölüm oranlarının daha düşük olduğu gözlendi. 🔹 Metastatik küçük hücreli dışı akciğer kanserinde GLP-1 kullanan hastalarda beş yıllık sağkalım oranı yüzde 63 olurken, kullanmayanlarda yüzde 40 seviyesinde kaldı. Bilimsel Değerlendirme 🔹 Araştırmacılar mevcut verilerin GLP-1 ilaçlarının kanseri önlediğini kesin olarak kanıtlamadığını vurguluyor. 🔹 Bulguların büyük bölümü gözlemsel çalışmalardan elde edildiği için neden-sonuç ilişkisi henüz doğrulanmış değil. 🔹 Bilim insanları, elde edilen sonuçların randomize klinik çalışmalarla test edilmesi gerektiğini belirtiyor. 🔹 Araştırmacılar, GLP-1 ilaçlarının iltihabı azaltma, metabolik süreçleri değiştirme ve tümör büyümesini yavaşlatma gibi mekanizmalarla etkili olabileceğini düşünüyor. 🔹 Bazı uzmanlar GLP-1 ilaçlarının yalnızca diyabet ve kilo kontrolü değil, uzun yaşam ve çoklu hastalık risklerinin azaltılması açısından da önemli potansiyele sahip olabileceğini değerlendiriyor.

Ekonomide Toparlanma İşaretleri 🔹 Caracas’ta yabancı yatırımcıların ve teknoloji girişimcilerinin sayısı artıyor. 🔹 American Airlines, Miami-Caracas direkt uçuşlarını yeniden başlattı. 🔹 Venezuela’nın petrol ihracatı son yedi yılın en yüksek seviyesine ulaştı. 🔹 ABD’nin bazı yaptırımları hafifletmesi ve petrol gelirlerindeki artış döviz piyasasında istikrar sağlanmasına katkıda bulundu. 🔹 Uluslararası Para Fonu, 2019’dan sonra ilk kez Venezuela hükümetiyle yeniden çalışmaya başladı. Ekonomik Zorluklar 🔹 Venezuela’da yıllık enflasyon yüzde 600’ün üzerinde seyrediyor. 🔹 Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodríguez aylık asgari geliri 240 dolara yükseltti. 🔹 Bu tutar birçok ailenin temel yaşam giderlerini karşılamak için gereken seviyenin altında kalıyor. 🔹 Çok sayıda Venezuelalı temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek için birden fazla işte çalışıyor. 🔹 Ekonomistler yüksek enflasyonun tüketim ve büyüme üzerinde baskı oluşturmaya devam ettiğini söylüyor. Cashea Uygulaması 🔹 Kredi kartına erişimin sınırlı olması nedeniyle milyonlarca kişi Cashea adlı “şimdi al, sonra öde” uygulamasını kullanıyor. 🔹 Uygulamaya dört yıl içinde 10 milyondan fazla kullanıcı kayıt oldu. 🔹 2026’nın ilk dört ayında uygulama üzerinden yapılan alışverişler geçen yılın aynı dönemine göre üç kat arttı. 🔹 Cashea üzerinden yapılan harcamaların yarısı gıda gibi temel ihtiyaç ürünlerinden oluşuyor. Yatırımcı İlgisi 🔹 Maduro’nun ocak ayında görevden alınmasının ardından yabancı yatırımcıların Venezuela’ya ilgisi arttı. 🔹 Caracas’taki lüks oteller hedge fon yöneticileri, yatırım bankacıları ve teknoloji girişimcilerinin buluşma noktalarından biri haline geldi. 🔹 Birçok yatırımcı Venezuela’nın ekonomik toparlanmasından erken aşamada faydalanmayı hedefliyor. Günlük Hayat 🔹 Otomobil satışları yılın ilk üç ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 74 arttı. 🔹 Alışveriş merkezlerinde ziyaretçi sayıları yükselirken birçok tüketici alışverişlerini taksitli ödeme uygulamalarıyla finanse ediyor. 🔹 Beş kişilik bir ailenin aylık temel gıda harcamasının nisan ayında yaklaşık 730 dolar olduğu hesaplandı. 🔹 Devlet şirketinde çalışan ve aylık 600 dolar kazanan Ruth Gómez, petrol gelirlerindeki artışın günlük yaşamına yansımadığını söyledi. Görünüm 🔹 Uluslararası Para Fonu, Venezuela ekonomisinin bu yıl yüzde 4, gelecek yıl yüzde 6 büyümesini bekliyor. 🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Venezuela’nın beş ay öncesine göre daha iyi bir noktada olduğunu ancak ülkenin hâlâ özgür ve çok partili seçimlere ihtiyaç duyduğunu söyledi. 🔹 Bazı ekonomistler ekonomik iyileşmenin yılın ikinci yarısında daha geniş kesimler tarafından hissedilebileceğini düşünüyor.

ABD’nin Talepleri 🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran ile bir anlaşmaya varılabilmesi için Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı’nı yeniden açması gerektiğini söyledi. 🔹 Rubio, İran’ın nükleer programına uzun vadeli ve kapsamlı kısıtlamalar getirilmesini kabul etmesinin de ABD’nin temel şartları arasında yer aldığını söyledi. 🔹 ABD, İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarını elden çıkarmasını talep ediyor. 🔹 Washington, yalnızca Hürmüz Boğazı’nın açılması karşılığında yaptırımları hafifletmeye hazır değil. 🔹 Rubio, İran’ın destek verdiği silahlı grupların da müzakerelerde ABD’nin kırmızı çizgilerinden biri olduğunu söyledi. Hürmüz Boğazı ve Ekonomi 🔹 Hürmüz Boğazı, şubat ayında başlayan askeri operasyonların ardından ticari trafiğin büyük bölümüne kapatıldı. 🔹 Boğazdaki aksama küresel enerji piyasalarında dalgalanmalara ve ABD’de akaryakıt fiyatlarında artışa yol açtı. 🔹 Kongre üyeleri savaşın ekonomik maliyetleri ve siyasi sonuçları konusunda artan endişelerini dile getiriyor. İsrail ve Lübnan 🔹 İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, Beyrut’taki Hizbullah hedeflerine yönelik yeni saldırılar emri verdiğini açıkladı. 🔹 İsrail’in Lübnan’daki operasyonlarını genişletmesi sonrasında İran, ABD ile yürüttüğü görüşmeleri askıya aldığını duyurdu. 🔹 Donald Trump, Netanyahu ve Hizbullah temsilcileriyle görüşerek taraflardan saldırıları durdurmalarını istedi. 🔹 Trump, ABD ile İran arasındaki görüşmelerin yeniden başladığını ve hızlı şekilde sürdüğünü açıkladı. İran’daki Durum 🔹 Rubio, İran’ın savaş sonrası yönetiminde Mojtaba Hamaney’in öne çıktığını söyledi. 🔹 Rubio’ya göre Mojtaba Hamaney savaşın başlarında yaralanmasına rağmen hayatta ve devlet işlerinde giderek daha aktif rol alıyor. 🔹 Rubio, İran’daki karar alma sürecinin güvenlik koşulları ve iletişim zorlukları nedeniyle yavaş ilerlediğini söyledi. Savaşın Seyri 🔹 Rubio, ABD ve İsrail’in ortak hava harekâtının İran’ın savunma sanayisine ciddi zarar verdiğini söyledi. 🔹 Buna rağmen İran’ın hâlâ önemli miktarda insansız hava aracı ve füze kapasitesine sahip olduğunu belirtti. 🔹 Son ABD istihbarat değerlendirmeleri, İran’ın savaş öncesi füze stoklarının ve mobil fırlatma sistemlerinin büyük bölümünü koruduğunu gösteriyor. Diplomatik Süreç 🔹 ABD’li ve Lübnanlı yetkililer, daha uzun vadeli bir ateşkes ve güvenlik anlaşması için Washington’da yeni görüşmelere başladı. 🔹 ABD’li bir yetkili, İsrail’in Lübnan’daki son hamlelerinin görüşmeleri tehlikeye atabilecek ölçüde büyük olduğunu söyledi. 🔹 Trump yönetimi ise İsrail’e desteğini sürdürdüğünü ve sivillere yönelik saldırılar karşısında İsrail’in pasif kalmasının beklenmediğini belirtti.

Yeni Düzenleme 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, hükümete gelişmiş yapay zekâ modellerini piyasaya sürülmeden önce inceleme fırsatı tanıyan bir başkanlık kararnamesi imzaladı. 🔹 Düzenleme, ekonomik ve güvenlik risklerinin önceden değerlendirilmesini amaçlıyor. 🔹 Yapay zekâ şirketlerinin programa katılımı gönüllülük esasına dayanacak. 🔹 İlk taslakta yer alan 90 günlük inceleme süresi son düzenlemede 30 güne indirildi. Yönetim İçindeki Tartışmalar 🔹 Trump yönetimi içinde gelişmiş yapay zekâ sistemlerine nasıl yaklaşılması gerektiği konusunda görüş ayrılıkları yaşandı. 🔹 Kararname, teknoloji sektörünün son dakika girişimleri sonrasında revize edildi. 🔹 Hazine Bakanı Scott Bessent, Beyaz Saray Siber Direktörü Sean Cairncross ve Savunma Bakanı Pete Hegseth düzenleme sürecinde yer aldı. Yapay Zekâ Güvenliği 🔹 Süreç, Anthropic şirketinin nisan ayında yazılımlardaki güvenlik açıklarını tespit etme konusunda güçlü yeteneklere sahip Mythos adlı yeni modelini duyurmasının ardından hız kazandı. 🔹 Yetkililer, gelecekteki yapay zekâ gelişmelerinin oluşturabileceği güvenlik risklerine karşı hazırlık yapmayı hedefliyor. 🔹 Beyaz Saray Sözcüsü Liz Huston, düzenlemenin yenilikçilik ile güvenlik arasında denge kurmayı amaçladığını söyledi. 🔹 David Sacks, 30 günlük inceleme süresinin yeni modellerin piyasaya sürülmesini önemli ölçüde geciktirmeyeceğini söyledi. Uygulama 🔹 Kararname, federal kurumlara ağ güvenliğini güçlendirme ve özel sektörle iş birliği içinde güvenlik araçlarına erişimi kolaylaştırma talimatı veriyor. 🔹 Hazine Bakanlığı, yapay zekâ şirketleri ile kritik altyapı işletmecileri arasında yazılım açıklarını tespit edip gidermeye yönelik bir koordinasyon merkezi oluşturacak. 🔹 Savunma, İç Güvenlik, Ticaret ve Hazine bakanlıkları ile Beyaz Saray, hangi yapay zekâ modellerinin güvenlik riski oluşturabileceğini belirlemek için gizli kriterler hazırlayacak. 🔹 Ek incelemeye tabi tutulacak modeller konusunda son kararı ABD Ulusal Güvenlik Ajansı verecek. 🔹 Kurumlara sistemin ayrıntılarını oluşturmak için 60 gün süre tanındı. Sektör Tepkileri 🔹 Anthropic, kararnameyi ABD’nin yapay zekâ alanındaki liderliğini güçlendiren önemli bir adım olarak nitelendirdi. 🔹 Eski Trump yönetimi yapay zekâ danışmanlarından Dean Ball, değerlendirme kriterlerinin gizli tutulmasının hata olabileceğini savundu. 🔹 David Sacks, kararnameyle yapay zekâ için bir lisanslama sistemi kurulmasının yasaklandığını ve böyle bir sisteme izin verilmeyeceğini söyledi.

Küresel Doğurganlık Düşüşü 🔹 Tayland’da kadın başına ortalama çocuk sayısı 0,8’e geriledi ve ülke dünyanın en düşük doğurganlık oranlarından birine ulaştı. 🔹 Dünya ülkelerinin üçte ikisinden fazlasında doğurganlık oranı nüfusun kendini yenilemesi için gereken 2,1 seviyesinin altına düştü. 🔹 Meksika ve İran gibi ülkelerde doğurganlık oranları ABD’nin altına geriledi. 🔹 Güney Kore, Japonya ve Çin’de nüfus küçülmesi şimdiden başladı. 🔹 Doğurganlık oranı kritik eşiklerin altına düştüğünde ülkelerin yeniden yükselişe geçmesi nadir görülüyor. Nedenler 🔹 Doğurganlık düşüşünün temel nedenlerinden biri daha az kadının anne olması. 🔹 Uygun fiyatlı konut eksikliği, gelecek kaygısı ve akıllı telefonların yaygınlaşması çocuk sahibi olma eğilimini azaltan faktörler arasında yer alıyor. 🔹 Eş bulma ve evlenme süreçlerinin zorlaşması doğurganlık oranlarını aşağı çekiyor. 🔹 Doğurganlık krizinin aynı zamanda bir evlilik ve flörtleşme krizi olduğu savunuluyor. Akıllı Telefonlar ve Yalnızlaşma 🔹 Dijital teknolojiler insanların yalnız zaman geçirmesini geçmişe göre daha kolay ve daha cazip hale getirdi. 🔹 İnsanlar daha az sosyalleşiyor, daha az bir araya geliyor ve toplumsal faaliyetlere daha az katılıyor. 🔹 Yalnızlık depresyon ve kaygı düzeylerini artırabiliyor. 🔹 Depresyon ve kaygı bozuklukları daha düşük doğurganlık oranlarıyla ilişkilendiriliyor. Din ve Aile 🔹 Dini topluluklar gençlerin eş bulmasına ve aile kurmasına yardımcı olan sosyal ağlar oluşturabiliyor. 🔹 Dindar Amerikalıların doğurganlık oranları, dindar olmayanlara göre daha yüksek seyrediyor. 🔹 Dini topluluklar ebeveynlere sosyal destek sağlıyor ve çocuk yetiştirmenin anlamına ilişkin ortak bir çerçeve sunuyor. Gelecek 🔹 Bazı hükümetlerin çocuk sahibi olmayı teşvik etmek için daha yüksek mali destekler sunması gerekebilir. 🔹 Küresel nüfusun en erken 2050’li yıllarda küçülmeye başlaması bekleniyor. 🔹 Göç sayesinde nüfusunu yenileyebilen ülkeler bu süreçten daha sınırlı etkilenebilir. 🔹 Yazının yazarı Shadi Hamid, doğurganlık oranlarındaki düşüşün geleceğin en önemli küresel meselelerinden biri haline gelebileceğini savundu.

🔹 Tarihçi Antony Beevor, Vladimir Putin’in Ukrayna savaşındaki sert yöntemlerinin Rusya’nın tarihsel savaş anlayışıyla bağlantılı olduğunu savundu. Tarihsel Arka Plan 🔹 Beevor, Rusya’da ezici şiddetin savaşın doğal ve gerekli bir unsuru olarak görülmesine uzanan köklü bir tarihsel anlayış bulunduğunu savundu. 🔹 Batı Avrupa’da Aydınlanma döneminden sonra savaşın yıkıcılığını sınırlandıran kurallar gelişirken Rus İmparatorluğu Kafkasya, Orta Asya, Sibirya ve Uzak Doğu’daki genişlemesini sürdürdü. 🔹 Maksim Gorki, 1917 Devrimi sırasında Rusya’da “Asyatik vahşet” olarak tanımladığı bir şiddet dalgasının ortaya çıkacağını öngördü. Sovyet Dönemi 🔹 Bolşevik gizli polisi Çeka, devrimci şiddeti yücelten bir yaklaşım benimsedi. 🔹 İkinci Dünya Savaşı sırasında acımasızlık Sovyet sisteminde önemli bir erdem olarak öne çıktı. 🔹 Sovyet birlikleri tarafından 1945 yılında Macaristan ve Almanya’da gerçekleştirilen toplu tecavüzler savaşın en ağır insan hakları ihlalleri arasında yer aldı. 🔹 Stalin yönetimi savaş sonrasında uzuvlarını kaybetmiş çok sayıda gaziyi büyük şehirlerden uzak bölgelere gönderdi. Rus Ordusu 🔹 Beevor, Rus askerlerinin kendi komutanları tarafından da ağır baskı ve kötü muameleye maruz kaldığını savundu. 🔹 Rusya’da geçmiş dönemlerde zorunlu askerler arasında yaygın intihar vakaları görüldü. 🔹 Ukrayna savaşında binlerce askerin tehdit, baskı veya zorlamayla cephe hizmetine gönderildiği öne sürülüyor. 🔹 Rus ordusunun personel ihtiyacı nedeniyle bazı engelli veya ağır sağlık sorunları bulunan askerleri yeniden cepheye gönderdiği belirtiliyor. Yabancı Savaşçılar 🔹 Rusya’nın asker açığını kapatmak için çok sayıda yabancı savaşçı topladığı öne sürülüyor. 🔹 Son tahminlere göre Rus ordusunda 130’dan fazla ülkeden yaklaşık 27 bin yabancı bulunuyor. 🔹 Bu savaşçılar arasında Küba, Afrika, Orta Doğu, Orta Asya, Güney Asya ve Hindistan’dan gelen kişiler yer alıyor. 🔹 Bazı yabancıların farklı iş vaatleriyle Rusya’ya getirildiği ve daha sonra savaşa zorlandığı öne sürülüyor. Putin ve Ukrayna 🔹 Putin, savaşın gerektiği sürece devam edeceğini söyledi. 🔹 Beevor, Putin’in Ukrayna’yı yeniden Rusya’nın parçası olarak gördüğünü ve bu yaklaşımın ülkenin demografik sorunlarıyla da bağlantılı olduğunu savundu. 🔹 Putin’e yakın isimler arasında yer alan Vladimir Medinski ve Aleksandr Dugin, Rusya’nın Avrasya coğrafyasında daha geniş bir rol üstlenmesi gerektiğini savunuyor. 🔹 Beevor, Rusya’nın dış eleştirilere karşı tutumunun tarihsel kuşatılmışlık algısı ve geçmişten gelen güvenlik kaygılarıyla şekillendiğini savundu.

🔹 Dilbilimci Adam Aleksic, yapay zekâ sohbet botlarının Latince ve Fransızca kökenli kelimeleri Germen kökenli eşdeğerlerine göre daha fazla tercih ettiğini yazdı. Dil ve Yapay Zekâ 🔹 İngilizcede “exhibit”, “triumph” ve “consume” gibi Latince kökenli kelimeler uzun süredir daha eğitimli ve prestijli bir dil kullanımıyla ilişkilendiriliyor. 🔹 “Show”, “win” ve “eat” gibi Germen kökenli kelimeler ise daha gündelik ve sıradan bir dil algısı yaratıyor. 🔹 Florida State University araştırmacılarının çalışması, altı farklı yapay zekâ modelinin Latince ve Fransızca kökenli kelimelere sistematik biçimde daha fazla yöneldiğini ortaya koydu. 🔹 Araştırma, bu eğilimin normal İngilizce kullanımında görülen düzeyden daha güçlü olduğunu gösterdi. Tercih Eğitimi 🔹 Önyargının, modellerin insan beklentilerine uyum sağlaması için kullanılan tercih eğitimi aşamasında ortaya çıktığı düşünülüyor. 🔹 İnsan değerlendiriciler, daha özgüvenli ve daha otoriter görünen ifadeleri bilinçsiz şekilde tercih edebiliyor. 🔹 Bu durum, yapay zekâ sistemlerinin “meticulous” ve “commendable” gibi belirli kelimeleri aşırı kullanmasının nedenlerinden biri olabilir. Güven ve Algı 🔹 Yapay zekâ şirketlerinin doğruluk ve güvenilir bilgiden ziyade insanların güven duymasını sağlayan dil sinyallerini optimize ediyor olabileceği öne sürülüyor. 🔹 Daha akademik ve etkileyici görünen dil kullanımı, yapay zekâ modellerindeki hataları ve önyargıları gizleyebilir. 🔹 Yapay zekâ sistemleri, gerçekte derin bir içerik sunmasa bile analitik ve otoriter görünen ifadelerle güçlü bir uzmanlık izlenimi oluşturabiliyor. 🔹 Yapay zekâ modellerindeki dil tercihleri, tercih eğitimi sürecinde hangi insan önyargılarının sisteme aktarıldığı sorusunu gündeme getiriyor.

🔹 Pentagon, Ukrayna ve İran savaşlarından çıkarılan dersler doğrultusunda küçük ve ucuz saldırı dronlarında ABD'nin geride kaldığı değerlendirmesiyle yeni bir üretim programı başlattı. 🔹 Bu kapsamda "Drone Dominance" adlı 18 aylık yarışma düzenleniyor. 🔹 Program kapsamında 1,1 milyar dolarlık savunma sözleşmeleri dağıtılması ve yaklaşık 300 bin kamikaze drone satın alınması hedefleniyor. 🔹 ABD'nin 2027 savunma bütçesinde drone savaş kapasitesinin genişletilmesi için 54,6 milyar dolar ayrılması öngörülüyor. Yeni Şirketler Yarışıyor 🔹 Yarışmaya golf sahalarının çimlerini analiz eden drone şirketlerinden havai ışık gösterileri düzenleyen firmalara kadar çok farklı şirketler katılıyor. 🔹 Öne çıkan adaylardan biri, Ukraynalı bir üreticiyle ortak çalışan İngiliz şirketi Skycutter oldu. 🔹 Bir diğer önemli aday ise eski dünya drone yarış şampiyonu Soren Monroe-Anderson tarafından kurulan Neros şirketi. 🔹 Pentagon, geleneksel savunma yüklenicilerine bağımlılığı azaltarak girişimci şirketlerden yararlanmayı amaçlıyor. Drone Stratejisi 🔹 Pentagon, her yıl yüz binlerce küçük drone satın alınmasına ihtiyaç duyulacağını öngörüyor. 🔹 Yaklaşık 5 bin dolar maliyetli olan bu sistemler kaybedilmeleri halinde büyük mali sonuç doğurmayan "harcanabilir" platformlar olarak değerlendiriliyor. 🔹 Ukrayna ordusu bu tür dronları kullanarak Rus tanklarına ve mevzilerine etkili saldırılar düzenledi. 🔹 İran da dronları sınır ötesi saldırılar ve Hürmüz Boğazı'ndaki operasyonlarda kullandı. Savunma Sanayisinde Değişim 🔹 Savunma İnovasyon Birimi Başkan Yardımcısı Travis Metz, Pentagon'un araştırma geliştirme faaliyetlerini tamamen finanse etmek istemediğini söyledi. 🔹 Metz, özel sektörün geliştirdiği teknolojileri hızla satın almanın hedeflendiğini belirtti. 🔹 Pentagon, büyük ve uzun vadeli savunma projeleri yerine hızlı yenilik üretebilen şirketleri desteklemeye çalışıyor. Drone Yarışması 🔹 Pentagon onlarca şirket arasından üç ila beş ana tedarikçi seçmeyi planlıyor. 🔹 Bunun için askerlerin sistemleri test ettiği dört aşamalı yarışma düzenleniyor. 🔹 Her aşamada sözleşme miktarı artarken drone başına ödenen ücret düşüyor. 🔹 Amaç, savaş ortamındaki hızlı teknolojik gelişim temposunu barış zamanında da yakalamak. İlk Sonuçlar 🔹 İlk yarışma şubat ayında Fort Benning üssünde 26 şirketin katılımıyla yapıldı. 🔹 Görevler arasında yaklaşık 10 kilometre uzaklıktaki hedeflerin vurulması ve bina içi saldırı senaryoları yer aldı. 🔹 Skycutter yarışmanın ilk aşamasını kazanarak 2.560 drone siparişi aldı. 🔹 Neros ikinci sırada yer aldı ve yeni etapta yeniden yarışacak. Üretim Kapasitesi Önem Kazanıyor 🔹 Bazı şirketler teknik testlerde başarılı olmasına rağmen seri üretim kapasitesi yetersiz olduğu için puan kaybetti. 🔹 Golf sahası analiz sistemleriyle tanınan GreenSight, binlerce drone üretecek fabrika kurması gerektiği uyarısını aldı. 🔹 Neros son dönemde 120 milyon dolar yatırım topladı ve Kaliforniya'da yeni bir fabrika açtı. 🔹 Pentagon verilerine göre şirket, aldığı siparişi tamamlamaya en yakın üreticilerden biri konumunda bulunuyor.

🔹 Donald Trump'ın Gazze için açıkladığı barış planının uygulanması amacıyla kurulan Barış Kurulu, aradan geçen yedi aya rağmen ilerleme sağlayamadı. 🔹 Gazze'nin yeniden inşası için gerekli olduğu tahmin edilen 70 milyar doların yalnızca 17 milyar doları taahhüt edildi ve bu kaynakların çok azı toplandı. 🔹 Toplanan fonların ise neredeyse hiçbiri harcanmadı. Gazze'deki Durum 🔹 Hamas'ın silahsızlandırılmasına yönelik müzakereler çıkmaza girdi. 🔹 Hamas, Gazze'deki yaklaşık 2 milyon kişinin yaşadığı bölgelerde kontrolünü sürdürüyor. 🔹 İsrail ordusu Gazze'nin yaklaşık yüzde 60'ını kontrol altına aldı ve daha fazla bölgeyi ele geçirmeyi planladığını açıkladı. 🔹 Gazze sağlık yetkililerine göre 9 Ekim'de ilan edilen ateşkese rağmen İsrail'in neredeyse günlük saldırılarında 900'den fazla Filistinli öldü. Yeniden İnşa Planları 🔹 Jared Kushner'ın şubat ayında sunduğu konut projeleri, yüksek teknoloji bölgeleri ve sahil turizm merkezlerini içeren kapsamlı yeniden inşa planları rafa kaldırıldı. 🔹 Şu aşamada en kapsamlı plan, güvenlik ve yönetim düzenlemeleri tamamlandıktan sonra on binlerce Filistinli için geçici konutlar inşa edilmesini öngörüyor. 🔹 İsrail'in kontrol ettiği bölgelerde gelecekte kurulması planlanan Uluslararası İstikrar Gücü için lojistik merkez hazırlanması gündemde bulunuyor. Finansman Sorunu 🔹 Habere konuşan kaynaklar, Arap ülkelerinin kalıcı barış ve Filistin devleti konusunda güvence görmeden yeniden inşa fonlarına katkı yapmak istemediğini söyledi. 🔹 Kaynaklar, kurulun fiilen finansman bulamadığını belirtti. İnsani Durum 🔹 Birleşmiş Milletler geçen ay Gazze'de her beş aileden birinin günde yalnızca bir öğün yemek yiyebildiğini bildirdi. 🔹 Annelerin çocuklarının yemek yiyebilmesi için öğün atladığı belirtildi. 🔹 Gazze'nin dış dünyaya açılan sınırlarının büyük bölümü kapalı kalmaya devam ediyor. Barış Planının Unsurları 🔹 Kurul, Gazze'nin geçici yönetimi için Filistinli teknokratlardan oluşan bir komitenin kurulduğunu açıkladı. 🔹 Hamas'a bağlı olmayan yeni bir polis gücü için personel değerlendirmeleri yapılıyor. 🔹 Beş ülke, gelecekteki Uluslararası İstikrar Gücü'ne asker göndermeyi kabul etti. 🔹 Ancak bu yapıların hiçbiri henüz Gazze'de faaliyete geçmedi. Hamas ile Anlaşmazlık 🔹 Kurul ve arabulucular, sürecin önündeki temel engelin Hamas'ın silah bırakmayı reddetmesi olduğunu belirtiyor. 🔹 Plan kapsamında Hamas üyelerine af sağlanması, bazılarının yeni polis gücüne katılması veya yurt dışına çıkabilmesi öngörülüyor. 🔹 Hamas'ın silah bırakması halinde siyasi hareket olarak faaliyet göstermeye devam etmesine ve seçimlere katılmasına izin verilmesi planlanıyor. 🔹 Hamas ise İsrail'in saldırıları ve yeni toprak kazanımları sürerken bu şartları kabul etmeyeceğini belirtiyor. İsrail'in Tutumu 🔹 Binyamin Netanyahu, İsrail'in Gazze'nin yüzde 70'ini kontrol altına almasının başlangıç olabileceğini söyledi. 🔹 Netanyahu, İsrail'in hiçbir zaman bağımsız bir Filistin devletini kabul etmeyeceğini tekrarladı. 🔹 İsrailli analist Michael Milstein, Hamas'ın silahsızlanma konusunda esneklik göstermediğini söyledi. 🔹 Filistinli-Amerikalı arabulucu Bishara Bahbah, tarafların şu anda çıkmazda olduğunu ve ilerleme sağlanamazsa çatışmaların yeniden tırmanabileceğini belirtti.

🔹 ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri verilerine göre 20-64 yaş arası yetişkinlerin yaklaşık beşte birinde tedavi edilmemiş en az bir çürük bulunuyor. 🔹 Diş sağlığı sorunları depresyon, romatoid artrit, astım, Tip 2 diyabet ve demans gibi çeşitli sağlık sorunlarıyla ilişkilendiriliyor. 🔹 Araştırmalar, kötü ağız sağlığının ileri yaşlarda ölüm riskinin artmasıyla da bağlantılı olabileceğini gösteriyor. Ağız Sağlığı ve Genel Sağlık 🔹 Uzmanlar, diş eti hastalıkları ve çürüklerin neden olduğu iltihaplanmanın tüm vücutta etkiler oluşturabileceğini değerlendiriyor. 🔹 Ağızdaki bakterilerin kan dolaşımına karışmasının farklı sağlık sorunlarına katkıda bulunabileceği düşünülüyor. 🔹 Diyabet ile ağız sağlığı arasında çift yönlü bir ilişki bulunuyor; kontrolsüz diyabet ağız enfeksiyonu riskini artırırken diş eti hastalıkları da kan şekeri kontrolünü zorlaştırabiliyor. Depresyon ve Diş Sağlığı 🔹 Depresyon yaşayan kişiler diş hekimine daha seyrek başvurabiliyor ve bu durum çürük ile diş hastalığı riskini artırabiliyor. 🔹 Depresyon tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar tükürük üretimini azaltarak çürük riskini yükseltebiliyor. 🔹 Kronik diş ağrıları ve diş kayıpları da kişinin benlik algısını olumsuz etkileyebiliyor. Diş Hekimi Kontrolleri 🔹 Uzmanlar ağrı veya belirti olmasa bile düzenli diş hekimi kontrolünün önemli olduğunu vurguluyor. 🔹 Erken teşhis edilen diş sorunlarının tedavisi genellikle daha kolay ve daha düşük maliyetli oluyor. 🔹 Diş hekimine gitme sıklığı kişinin sağlık durumuna göre değişiyor ve bazı kişiler için yılda bir veya iki ziyaret yeterli olabiliyor. Uyarı İşaretleri 🔹 Diş ağrısı, diş eti kanaması veya diş eti şişmesi ağız içinde bir sorun bulunduğuna işaret edebiliyor. 🔹 Tedavi edilmeyen diş enfeksiyonları zamanla diş kaybına yol açabiliyor. 🔹 Uzmanlar, bazı enfeksiyonların baş ve boyun bölgelerine yayılabildiğini ve ciddi komplikasyonlara neden olabileceğini belirtiyor. 🔹 Diş implantı, köprü veya kaplama kullanan kişilerin bu yapıları düzenli ve doğru şekilde temizlemesi öneriliyor. 🔹 Uzmanlara göre iyi ağız hijyeni, genel sağlığın önemli bileşenlerinden biri olmaya devam ediyor.

🔹 Washington Post yazarı Megan McArdle, yapay zekâ tarafından üretilen kurgu eserlerin giderek daha fazla kabul gördüğünü ve insan yazarlarla rekabet etmeye başladığını savundu. 🔹 2026 Commonwealth Kısa Öykü Ödülü'nün beş bölgesel kazananından bazılarının yapay zekâ tarafından yazılmış olabileceği yönünde iddialar ortaya çıktı. 🔹 Pangram adlı yapay zekâ tespit sistemi, ödül kazanan öykülerden birinin tamamen yapay zekâ tarafından yazıldığını değerlendirdi. 🔹 Aynı incelemede iki öykünün daha tamamen veya büyük ölçüde yapay zekâ ürünü olabileceği sonucuna ulaşıldı. Yapay Zekâ ve Edebiyat 🔹 Commonwealth Foundation ödül alan eserleri savunmaya devam ediyor. 🔹 Yazara göre sorun yapay zekâ metinlerinin kötü olması değil, bazı alanlarda fazla başarılı olması. 🔹 Makine üretimi metinler "ucuz, kolay erişilebilir, tutarlı ve okuyucunun hoşuna gidecek şekilde optimize edilmiş" içerikler olarak tanımlanıyor. 🔹 Bir kör testte bazı New York Times okurlarının yapay zekâ metinlerini ödüllü insan yazarların eserlerine tercih ettiği belirtildi. Yapay Zekâ Metinlerinin Özellikleri 🔹 Yazıya göre yapay zekâ kurgu eserleri genellikle daha akıcı, daha sıkı kurgulanmış ve psikolojik olarak daha basit yapılar içeriyor. 🔹 Yapay zekâ temaları daha açık ifade ediyor ve daha az belirsizlik içeren hikâyeler oluşturuyor. 🔹 Ahlaki açıdan gri karakterler ve açık uçlu anlatılar yapay zekâ metinlerinde daha az görülüyor. Fikri Tek Tipleşme Endişesi 🔹 Yazara göre yapay zekâ içeriklerinin yaygınlaşması "entelektüel tek ürün tarımı" riski oluşturuyor. 🔹 İnsanlığın farklı düşünce biçimlerinden beslenmesinin kültürel dayanıklılık açısından önemli olduğu vurgulanıyor. 🔹 Yapay zekâ modelleri aynı veri kümeleri üzerinde eğitildiği için benzer düşünce kalıpları üretme eğiliminde bulunuyor. 🔹 Yazara göre yapay zekâ, kabul edilebilir içerikler üretmekte başarılı olsa da unutulmaz ve özgün fikirler üretmekte zorlanıyor. 🔹 İnsan yazarların önemi, sıra dışı metaforlar üretmelerinden çok yeni ve özgün fikirler ortaya koyabilmelerinden kaynaklanıyor.

🔹 Ukrayna hükümeti, cephede görev yapan İHA operatörleri için puan ve ödül sistemi içeren "Army of Drones Bonus" (ePoints) programını uyguluyor. 🔹 Program kapsamında Rus askerlerini etkisiz hale getiren veya öldüren, silah, araç ve askerî ekipman imha eden birlikler puan kazanıyor. 🔹 Kazanılan puanlar devletin çevrim içi platformunda yeni İHA'lar satın almak için kullanılabiliyor. 🔹 Programı geliştiren Brave1'in CEO'su Andrii Hrytseniuk, sistemin temel mantığını "Ne kadar çok imha ederseniz o kadar çok alırsınız" sözleriyle açıkladı. Puanlama Sistemi 🔹 Programa gönderilen her saldırı görüntüsünün en az iki ayrı video ile doğrulanması gerekiyor. 🔹 Hedef türlerine verilen puanlar gizli tutuluyor. 🔹 Savunma Bakanı Mihailo Fedorov daha önce bir piyade askerinin 12 puan değerinde olduğunu açıklamıştı. 🔹 Son dönemde keskin nişancılar, mobil hava savunma ekipleri ve İHA operatörleri de puan sistemine dahil edildi. 🔹 Düşman İHA operatörleri artık piyade askerlerinin iki katı puan değerine sahip bulunuyor. İHA Savaşının Yaygınlaşması 🔹 Ukrayna, savaşta insansız hava, kara ve deniz sistemlerinin kullanımında dünyanın önde gelen ülkelerinden biri haline geldi. 🔹 Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, geçen ay bir Rus mevzisinin yalnızca insansız sistemler kullanılarak ele geçirildiğini söyledi. 🔹 Zelenskiy, operasyonda Ukrayna tarafının kayıp vermediğini belirtti. Kayıplar ve Cephe Durumu 🔹 Ukraynalı yetkililere göre geçen ay Ukrayna İHA'ları 35 bin 200'den fazla Rus askerini etkisiz hale getirdi veya öldürdü. 🔹 Fedorov, son beş aydır Rusya'nın kayıplarının yeni seferber edebildiği asker sayısından fazla olduğunu söyledi. 🔹 Uzmanlar, Rusya'nın yoğun piyade saldırılarının ve İHA kullanımının kayıpları artırdığını belirtiyor. 🔹 Cephe hattındaki "gri bölge" veya "öldürme bölgesi" olarak adlandırılan alanın genişliği yaklaşık 29 ila 39 kilometreye ulaştı. Uzman Değerlendirmeleri 🔹 Carnegie Endowment analisti Michael Kofman, cephedeki mücadelenin büyük bölümünün artık piyadeler arasında değil, karşılıklı İHA birlikleri arasında yaşandığını söyledi. 🔹 Kofman, mevcut kayıp seviyelerinin Rusya'nın yedek kuvvet oluşturmasını zorlaştırdığını değerlendirdi. 🔹 Finlandiya merkezli Black Bird Group, Rus saldırı ivmesinin 2025 sonlarına kıyasla belirgin şekilde azaldığını belirtti. 🔹 Uzmanlar, Rusya'nın bazı bölgelerde ilerleme kaydetmeye devam ettiğini ancak genel olarak büyük çaplı bir ivme oluşturmakta zorlandığını ifade ediyor.