The Wall Street Journal

🔹 Yapay zekâ altyapı yatırımlarını finanse etmek isteyen teknoloji şirketleri bu yıl küresel tahvil piyasalarından yaklaşık 244 milyar dolar borçlandı. Bu tutar, geçen yılın toplam 108 milyar dolarının ve 2024'teki 17 milyar doların üzerine çıktı. 🔹 Son haftalarda Nvidia, SpaceX ve Amazon toplam 75 milyar dolarlık yatırım yapılabilir seviyedeki şirket tahvili ihraç etti. 🔹 Nvidia ve SpaceX düşük faizlerle borçlanmasına rağmen yeni tahvilleri ikincil piyasada değer kaybetti. Amazon ise tahvil satışını tamamlayabilmek için önceki ihraçlarına kıyasla daha yüksek faiz ödemek zorunda kaldı. 🔹 Yatırımcılar, teknoloji şirketlerinin kredi geri ödeme gücünden çok, önümüzdeki yıllarda veri merkezleri ve yapay zekâ çipleri için yüz milyarlarca dolarlık ek borçlanmaya gitmesinden endişe duyuyor. 🔹 Tahvil yatırımcıları, yeni büyük ihraçlara hazırlıklı kalabilmek için mevcut tahvil satışlarına daha temkinli yaklaşmaya başladı. 🔹 Alphabet, Amazon, Meta, Oracle, Nvidia ve SpaceX'in yapay zekâ yatırımlarını sürdürmek amacıyla ilerleyen dönemde de yüksek tutarlı tahvil ihraçlarını devam ettirmesi bekleniyor. 🔹 Alphabet, haziran ayında yapay zekâ yatırımlarını desteklemek amacıyla bu yıl 80 milyar doların üzerinde hisse ihracı yapacağını açıkladı. Buna rağmen yatırımcılar şirketin borçlanmasının da yüksek seviyede sürebileceğini değerlendiriyor. 🔹 Nvidia'nın hazirandaki 25 milyar dolarlık tahvil ihracı ile Amazon'un geçen haftaki aynı büyüklükteki ihracı, büyük teknoloji şirketlerinin tahvillerinde risk primlerinin yükselmesine yol açtı. 🔹 SpaceX'in ilk tahvil ihracından sonra şirket tahvillerinin risk primi de belirgin şekilde arttı. 🔹 Portföy yöneticileri, teknoloji şirketi tahvillerinin yatırım yapılabilir tahvil endekslerindeki ağırlığının giderek artması nedeniyle bu alandaki fiyat hareketlerinin fon performansı üzerinde daha büyük etki oluşturduğunu belirtiyor. 🔹 Yatırımcılar, yapay zekâ yatırımlarının önümüzdeki yıllarda 10 trilyon doların üzerine çıkabileceğine yönelik tahminlerin bulunduğunu ve teknoloji şirketlerinin finansman ihtiyacının yüksek kalmasının beklendiğini ifade ediyor.

🔹 Apple, OpenAI'a açtığı davada şirketin üst düzey bir yöneticisi ile bazı çalışanlarını aylar süren bir süreçte ticari sırlarını ele geçirmekle suçladı. 🔹 Dava, yapay zekâ destekli yeni nesil cihazların geliştirilmesi için teknoloji şirketleri arasındaki rekabetin hızlandığı dönemde açıldı. 🔹 Apple, OpenAI donanım biriminin başındaki Tang Tan'ın işe alım sürecindeki Apple çalışanlarından ticari sırlar ve fiziksel parçalar getirmelerini istediğini öne sürdü. 🔹 Tang Tan, Apple'da 24 yıl görev yaptıktan sonra ayrıldı. Daha sonra OpenAI'ın satın aldığı io Products şirketine katılarak donanım geliştirme çalışmalarının başına geçti. 🔹 Apple, daha alt düzey bir çalışanın da bir Apple çalışanının giriş bilgilerini kullanarak şirket sunucularına eriştiğini iddia etti. 🔹 OpenAI, başka şirketlerin ticari sırlarıyla ilgilenmediğini ve insanların kullanımına yönelik yenilikçi teknolojiler geliştirmeye odaklandığını açıkladı. 🔹 OpenAI, Apple ile ChatGPT entegrasyonu konusunda iş birliği yapmasına rağmen, aynı zamanda akıllı telefonların yerini alabilecek yeni bir yapay zekâ cihaz ailesi geliştirmeyi sürdürüyor. 🔹 Apple, yapay zekâ alanındaki rekabette yeni Siri sürümünü bu sonbaharda kullanıma sunmayı planlıyor. Şirket, yeni Siri'nin bazı yapay zekâ özelliklerinde Google teknolojisinden yararlanıyor. 🔹 Apple, milyarlarca aktif cihazdan oluşan kullanıcı tabanı ve kendi geliştirdiği işlemciler sayesinde yapay zekâ hizmetlerini tüketicilere ulaştırmada önemli bir avantajını koruyor. 🔹 Dava, Apple'ın 2010'lu yıllarda Android ekosistemine karşı açtığı fikri mülkiyet davalarına benzer şekilde, rakiplerinin Apple'ın yeniliklerini izinsiz kullandığı iddiasına dayanıyor. 🔹 Yapay zekâ destekli yeni nesil cihazların gelecekte akıllı telefonların yerini alabilecek en önemli teknoloji alanlarından biri olması beklenirken, Apple ile OpenAI arasındaki rekabetin donanım ve yapay zekâ alanında daha da yoğunlaşması öngörülüyor.

🔹 Donald Trump, ilk başkanlık döneminde Türkiye'yi F-35 programından çıkarmıştı. Şimdi ise Türkiye'nin yeniden programa dahil edilmesine sıcak baktığını söyledi. 🔹 Türkiye'nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerini satın alması nedeniyle ABD, 2020'de yaptırım uygulamış ve F-35 programındaki katılımını sonlandırmıştı. 🔹 Trump, Türkiye'ye yönelik yaptırımların kaldırılacağını söyledi. F-35 satışı konusunda ise kesin karar vermediğini ancak olumlu yaklaştığını ifade etti. 🔹 ABD yasaları, Türkiye'ye yaptırımların kaldırılabilmesi için bunun ABD savunma sistemlerini tehlikeye atmayacağının belgelenmesini şart koşuyor. 🔹 2020 tarihli ayrı bir ABD yasası, Türkiye'nin S-400 sistemlerine sahip olduğu sürece F-35 edinmesini yasaklıyor. 🔹 Recep Tayyip Erdoğan'ın, S-400 sistemlerini bir Körfez ülkesine yeniden satabilmek için Rusya'dan onay istediği bildiriliyor. 🔹 Türkiye'ye yönelik yaptırımların kaldırılması veya listeden çıkarılması halinde Kongre inceleme sürecinin devreye girmesi bekleniyor. 🔹 Cumhuriyetçi ve Demokrat Kongre üyeleri, Türkiye'ye F-35 satışı konusunda temkinli olunması çağrısında bulundu. 🔹 Türkiye'nin F-35 alımına onay verilse bile teslimat sürecinin bir sonraki ABD yönetimine kadar uzayabileceği belirtiliyor. 🔹 Trump, Erdoğan'ın İran savaşında İsrail'e karşı askeri müdahalede bulunmadığını ve çeşitli konularda ABD'ye yardımcı olduğunu söyledi. 🔹 Türkiye, Hamas ve Hizbullah ile ilişkilerini sürdürüyor ve Suriye'ye silah sevkiyatı gerçekleştiriyor. Bu nedenle Türkiye'ye F-35 verilmesine yönelik itirazlar devam ediyor. 🔹 Türkiye'nin F-35 programına yeniden katılabilmesi için S-400 sistemlerinden vazgeçmesi gerektiği vurgulanıyor.

🔹 Jeopolitik çatışmaların, siyasi gerilimlerin ve aşırı hava olaylarının artması, yatırımcıların geleneksel riskten korunma yöntemlerinin etkinliğini azaltıyor. 🔹 ABD ile İsrail'in İran'a yönelik operasyonları ve sonrasında yaşanan gerilimler sırasında hisse senetleri, tahviller ve altın aynı anda değer kaybetti. 🔹 Avustralya'nın devlet varlık fonu Future Fund, artan jeopolitik risklere rağmen portföyünde hisse senetlerinin ağırlığını artırma kararı aldı. 🔹 Future Fund Üst Yöneticisi Raphael Arndt, daha yüksek risk ortamında yatırımcıların bu riskleri telafi edebilmek için daha yüksek getiriye ihtiyaç duyduğunu söyledi. 🔹 Fon, tahvillerin geçmişte olduğu gibi güvenli liman işlevi görmeyebileceğini değerlendirerek portföyünde altın ve hem yükselen hem de düşen piyasalarda getiri sağlamayı hedefleyen hedge fonlarına da yer verdi. 🔹 Yüksek kamu borcu ve enflasyon baskısı nedeniyle ekonomik şoklar sırasında tahvil fiyatları düşebilir ve tahvil faizleri yükselebilir. 🔹 Bank of New York Mellon bünyesindeki Insight'ın Üst Yöneticisi Raman Srivastava, en büyük riskin enflasyonun kontrolden çıkması olduğunu söyledi. 🔹 Srivastava, enflasyona endeksli altyapı tahvillerini tercih ettiğini, uzun vadeli tahvillerde ağırlığı azalttığını ve daha aktif portföy yönetimini benimsediğini belirtti. 🔹 RBC BlueBay Asset Management piyasa stratejisi yöneticisi Mike Bell, piyasaların jeopolitik riskleri çoğu zaman gerçekleşene kadar tam olarak fiyatlamadığını söyledi. 🔹 Bell, yatırımcıların askeri yığınaklar ve benzeri gelişmeleri yakından takip etmeleri, gerektiğinde hızlı alım satım yapmaya hazır olmaları gerektiğini ifade etti. 🔹 Bell, uzun vadeli yatırım yapanların geçmişe kıyasla daha yüksek oynaklığı kabul etmek zorunda kalacağını söyledi. 🔹 Yapay zekâ kaynaklı hisselerde sert bir düzeltme yaşanması halinde ABD devlet tahvillerinin yeniden koruma sağlayabileceği, ancak savaşlar, ticaret anlaşmazlıkları ve iklim kaynaklı arz şoklarının yaşandığı ortamda tahvillerin geçmişe göre daha sınırlı koruma sunduğu değerlendiriliyor.

Şirket ve işe alım modeli 🔹 İtalya'nın Milano kentinde kurulan teknoloji şirketi Bending Spoons, geçen yıl yaklaşık 800 bin iş başvurusu aldı ve yalnızca 286 kişiyi işe aldı. 🔹 Şirketin işe kabul oranı %0,04'ün altında kaldı. Bu oran birçok seçkin üniversite, yatırım bankası ve teknoloji şirketinden daha düşük seviyede bulunuyor. 🔹 Başvurular önce elemeden geçiriliyor, ardından adaylar muhakeme, karar verme ve öğrenme hızını ölçen testlere alınıyor. Yaklaşık 60 bin kişi bu aşamaya geçerken, 3.300 aday mülakata çağrıldı. 🔹 Şirket, standart iş görüşmelerinin çalışan başarısını öngörmede yeterli olmadığını değerlendirerek yapılandırılmış mülakatlar ve veri odaklı değerlendirme sistemi kullanıyor. 🔹 Mülakat yanıtları önceden belirlenmiş ölçütlere göre puanlanıyor, referans kontrolleri yapılıyor ve tüm sonuçlar işe alım algoritmalarında değerlendiriliyor. İş modeli 🔹 2013 yılında kurulan Bending Spoons, AOL, Evernote ve Vimeo gibi uzun süredir kullanılan yazılım şirketlerini satın alarak yeniden yapılandırıyor ve portföyünde tutuyor. 🔹 Şirket, satın aldığı işletmelerde kapsamlı yeniden yapılanmaya gidiyor, mevcut çalışanların önemli bölümünü işten çıkarıyor ve yerlerine kendi kadrosundan çalışanlar getiriyor. 🔹 Yaklaşık 700 kişilik çalışan kadrosu yazılım geliştirme, ürün yönetimi ve büyüme ekiplerinde görev yapıyor ve farklı satın almalar arasında görevlendiriliyor. Performans değerlendirmesi 🔹 Şirket bünyesinde yalnızca işe alım ve çalışan performansını analiz eden özel bir ekip bulunuyor. 🔹 Bu ekip işe alım testlerini ve mülakat yöntemlerini sürekli güncelliyor, çalışanların dört ay, sekiz ay, bir yıl ve iki yıl sonraki performanslarını ilk tahminlerle karşılaştırarak modellerini geliştiriyor. 🔹 Değerlendirme sürecinde adayların teknik becerilerinin yanı sıra davranışsal özellikleri de analiz ediliyor. Şirket, adayların organizasyondaki farklı çalışanlara karşı tutumunu gelecekteki iş performansını öngören göstergelerden biri olarak kullanıyor.

Cephedeki durum 🔹 Rusya'nın dört yıldır sürdürdüğü yıpratma stratejisi baskı altında kalırken, Ukrayna'nın insansız hava araçları Rus ordusuna ve enerji altyapısına daha ağır zarar vermeye başladı. 🔹 Rus ordusunun cephedeki ilerleme hızı yavaşladı. Kayıplar yeni asker alımını aşarken, Ukrayna'nın ikmal hatlarına yönelik drone saldırıları Rus lojistiğini zorlaştırıyor. 🔹 Ukrayna ordusu Rusya'nın beklediği gibi çökmemiş durumda ve bazı bölgelerde sınırlı karşı taarruzlarla Rus birliklerini geri püskürtüyor. 🔹 Ukrayna'nın uzun menzilli drone saldırıları Rusya'nın derinliklerindeki rafinerileri hedef alırken, işgal altındaki Kırım'da yakıt sıkıntısı yaşanmasına yol açıyor. Savaşın seyri 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, NATO Zirvesi'nde Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile görüşmesinde Ukrayna'nın uzun menzilli drone kabiliyetlerini övdü. 🔹 ABD'li yetkililer, Trump'ın Ukrayna'nın yeni saldırı kapasitesine ilişkin istihbarat raporlarından etkilendiğini ve Rus kamuoyunda savaşın sona ermesine yönelik isteğin arttığını belirtiyor. 🔹 Rus askeri analistleri, Rus ordusunun ilerleme hızının düştüğünü, Ukrayna karşı saldırılarının arttığını ve Rus kuvvetlerinde yorgunluk belirtileri görüldüğünü ifade ediyor. 🔹 Rusya'da cephe kayıplarının yeni asker alımını aşması nedeniyle zorunlu seferberlik ihtimali yeniden gündeme geldi. Tarafların durumu 🔹 Ukrayna yönetimi ve ordusunda ülkenin bağımsızlığını koruyabileceğine yönelik güven arttı. Buna karşın Rus balistik füze saldırıları büyük şehirler için önemli tehdit oluşturmaya devam ediyor. 🔹 Zelenskiy, Rus balistik füzelerine karşı daha fazla Patriot hava savunma sistemi talep etti. 🔹 Putin kamuoyunda savaş hedeflerini değiştirmedi ve Ukrayna'dan toprak tavizleri ile Rusya'nın ülke üzerindeki nüfuzunun yeniden tesis edilmesini istemeyi sürdürüyor. 🔹 ABD'li yetkililer, yılın ilerleyen dönemlerinde Putin'in maliyetlerin artması nedeniyle ateşkes konusunda daha esnek davranabileceğini değerlendiriyor. Drone savaşı 🔹 Ukrayna, Rusya'nın 2025'te kullandığı taktiklere karşı yeni savunma yöntemleri geliştirirken elektronik karıştırma ve önleyici drone sistemlerini yaygınlaştırdı. 🔹 Ukrayna birlikleri piyade ve insansız hava araçlarını birlikte kullanarak yeni karşı taarruz taktikleri uygulamaya başladı. 🔹 Ukrayna'nın artan drone ve füze saldırıları Moskova, St. Petersburg ve Sibirya dahil birçok bölgedeki rafinerileri ve enerji altyapısını hedef aldı. 🔹 Yakıt tedarikindeki aksamalar Rusya'da dizel sıkıntısı riskini artırırken, Kremlin geniş ülke topraklarında hangi şehir ve tesisleri öncelikli olarak koruyacağı konusunda seçim yapmak zorunda kalıyor. 🔹 Ukrayna'nın askeri ilerlemelerine rağmen savaşın kısa sürede sona ermesi beklenmiyor. Eski Ukrayna Genelkurmay Başkanı Valeriy Zalujnıy, mevcut askeri dengenin iki tarafın da kesin üstünlük kuramadığı bir aşamaya dönüştüğünü ve Rusya'nın savaşı sürdürdüğünü belirtti.

🔹 2024 ABD başkanlık seçimlerinde seçmenlerin yaklaşık %40'ı ekonomi konusunu en önemli öncelik olarak gördü. 🔹 Ekonomiyi en önemli konu olarak gören seçmenler Donald Trump'ı %60'a %38 oranında destekledi. 🔹 Bu seçmenlerin önemli bölümü, enflasyonu düşürme, ABD altyapısını güçlendirme, bürokrasiyi azaltma ve kamu harcamalarında tasarruf sağlama vaatlerinden etkilendi. 🔹 Yaklaşık bir buçuk yıl sonra kamuoyu yoklamalarının ortalaması, seçmenlerin %61'inin Trump'ın ekonomi yönetimini onaylamadığını, %35'inin ise onayladığını gösteriyor.

🔹 Apple, OpenAI ve şirketin üst düzey yöneticilerinden Tang Tan'a karşı ticari sırların çalındığı iddiasıyla ABD Kuzey Kaliforniya Bölge Mahkemesi'nde dava açtı. 🔹 Dava, OpenAI'nin Apple ile rekabet edecek donanım cihazları geliştirme çalışmaları kapsamında gizli bilgilerin usulsüz şekilde elde edildiği iddiasını içeriyor. 🔹 Apple, OpenAI Donanım Direktörü Tang Tan ile teknik ekip üyesi Chang Liu'nun Apple'a ait gizli bilgileri çeşitli yöntemlerle şirket dışına çıkardığını öne sürdü. 🔹 Tang Tan ve Chang Liu, daha önce Apple'da görev yaptıktan sonra OpenAI'de çalışmaya başlamıştı.

🔹 Netflix yönetimi, abonelerin içerikleri izleme süresi ve tamamlama oranlarını ölçen izleyici etkileşiminde düşüş işaretleri görülmesi üzerine yeni stratejileri gündemine aldı. 🔹 Şirket, belirli programları veya belirli türde içerikleri kesintisiz yayınlayacak canlı TV kanalları oluşturmayı değerlendiriyor. 🔹 Netflix, Peacock gibi diğer dijital yayın platformlarının aboneliklerini kendi uygulaması üzerinden paket halinde sunma seçeneğini de inceliyor. 🔹 Şirket, bu adımlarla Disney, HBO Max, YouTube ve ücretsiz reklam destekli yayın platformlarıyla artan rekabete karşı izleyici bağlılığını güçlendirmeyi hedefliyor. 🔹 Netflix hisseleri son 12 ayda yüzde 40'tan fazla değer kaybetti. Şirketin ABD televizyon izlenme payı nisan ayında yüzde 7,8'e gerileyerek Mayıs 2025'ten bu yana en düşük seviyeye indi. 🔹 Şirket son dönemde video podcast'ler, daha önce YouTube'da yayımlanmış içerikler ve kısa videolar gibi düşük maliyetli içeriklerle izleyici etkileşimini artırmaya çalışıyor. 🔹 Fransa'da Netflix, yayıncı TF1'in haber ve eğlence içeriklerini platformuna ekledi. Şirket benzer iş birliklerini Avrupa ve Latin Amerika'da da genişletmeyi değerlendiriyor. 🔹 Netflix yöneticileri, spor yayınlarını seçici şekilde artırmayı planlıyor ve 2030 ile 2034 FIFA Dünya Kupası yayın hakları için teklif vermeyi değerlendiriyor. 🔹 Canlı yayınların reklamların atlanamaması nedeniyle Netflix'in reklam gelirlerini artırması bekleniyor. 🔹 Netflix'in reklam destekli abonelik modeli 2025 yılında yaklaşık 1,5 milyar dolar gelir elde etti. Şirket, 2026 yılında reklam gelirlerini iki katına çıkarmayı hedefliyor.

🔹 ABD'deki biyoteknoloji şirketleri, Çinli rakiplerin araştırmalarını hızla kopyalayarak pazara önce çıkmasını önlemek için geliştirdikleri ilaçlar hakkında daha az bilgi paylaşmaya başladı. 🔹 Bazı şirketler girişim sermayesi fonlarına sunum yapmıyor, bilimsel konferanslara katılmıyor ve finansmanı yalnızca sınırlı sayıdaki güvenilir yatırımcı ile üniversitelerden sağlıyor. 🔹 Çin'de klinik araştırmalar bazı alanlarda ABD'ye kıyasla yaklaşık iki kat daha hızlı ve yarı maliyetle yürütülebiliyor. 🔹 İlaç şirketleri, başarılı klinik araştırma sonuçlarını açıkladıktan sonra Çinli şirketlerin aynı bilimsel yaklaşımı temel alan rakip klinik çalışmalar başlatmasından endişe duyuyor. 🔹 Biogen, Çin'deki ortaklı klinik çalışmalarda düzenleyici kurumların zorunlu tuttuğu bilgiler dışında ticari sır niteliğindeki verileri paylaşmadığını açıkladı. 🔹 Erken aşama ilaç geliştiren şirketler, araştırmalarını gizli tuttuklarında yatırım bulmakta zorlanırken, geniş yatırımcı kitlesine açıldıklarında ise fikri mülkiyetlerini korumakta güçlük çekiyor. 🔹 Çin'de yürütülen erken aşama klinik araştırmaların sayısı 2025 yılında, on yıl öncesine göre yaklaşık beş katına çıktı. Aynı dönemde ABD'deki benzer araştırmaların sayısı büyük ölçüde yatay seyretti. 🔹 Büyük ilaç şirketleri, erken aşamadaki ilaç projeleri için Çinli biyoteknoloji şirketleriyle lisans anlaşmalarına eskisine göre daha fazla ilgi gösteriyor. 🔹 ABD Kongresi, Amerikan şirketlerinin Çinli ilaç şirketlerine yaptığı yatırımların denetlenmesini ve bazı işlemlerin engellenmesini öngören düzenlemeleri değerlendiriyor. 🔹 Bazı Kongre üyeleri, ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nin (FDA) Çin'de yürütülen klinik araştırma verilerini kabul etmesini sınırlandıracak düzenlemeler üzerinde de çalışıyor. 🔹 Çin'de geliştirilen "hızlı takip" niteliğindeki rakip ilaç programlarının sayısı 2015-2025 döneminde yaklaşık 15 kat arttı. 🔹 Novo Nordisk'in kilo verme ilacı semaglutide ilişkin başarılı sonuçlarını açıklamasından sonraki 18 ay içinde Çin'de aynı mekanizmayı hedefleyen en az 16 yeni klinik program başlatıldı. Haziran 2026 itibarıyla bu sayı en az 62'ye ulaştı. 🔹 Çin'de geliştirilen bu ilaç programlarının bir bölümü daha sonra ABD ve Avrupa merkezli büyük ilaç şirketleri tarafından lisanslanarak yeniden Batılı şirketlerin portföyüne katıldı.

🔹 ABD ile İran arasında 17 Haziran'da imzalanan mutabakatın Hürmüz Boğazı'nı yeniden ticarete açması hedeflenirken, anlaşmanın 5. maddesindeki belirsizlik taraflar arasında yeni bir anlaşmazlık yarattı. 🔹 ABD yönetimi, söz konusu maddeyi Hürmüz Boğazı'nın yeniden serbest deniz trafiğine açılması olarak yorumlarken, İran anlaşmanın boğazın yönetim yetkisini kendisine tanıdığı görüşünü benimsedi. 🔹 ABD ve Körfez ülkeleri, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerinde tek taraflı kontrol kurmasına karşı çıkıyor. 🔹 Anlaşmanın imzalanmasından üç hafta sonra Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği savaş öncesi seviyelerin oldukça altında kalmaya devam etti. 🔹 ABD ile İran, mutabakatın 5. maddesini farklı yorumladıkları konusunda uzlaşmazlık yaşıyor. 🔹 İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Hürmüz Boğazı'nın yalnızca "İran'ın düzenlemeleriyle" açılacağını açıkladı. 🔹 İran, Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki yönetimini Umman ve diğer Körfez kıyıdaş ülkeleriyle müzakere etmeyi anlaşmanın kendisine tanıdığı bir hak olarak görüyor. 🔹 İran Devrim Muhafızları, gelecekte boğazdan geçen ticari gemilerden geçiş ücreti alınmasını ve gemilerin İran makamlarından izin almasını savunuyor. 🔹 İran, boğazdan geçecek gemiler için kurduğu yeni idari yapı kapsamında gemilerin kayıt yaptırmasını ve onaylı sigorta sistemi kullanmasını talep ediyor. 🔹 ABD, Körfez ülkeleriyle birlikte Umman kıyılarına yakın alternatif güvenli deniz koridorunu destekliyor. ABD Donanması bu rotayı kullanan ticari gemilere gizli şekilde refakat ediyor. 🔹 İran, Umman kıyılarına yakın alternatif rotayı kullanan ticari gemilere yönelik haftalardır insansız hava aracı saldırıları düzenliyor. Son saldırılar ABD ile İran arasında yeni karşılıklı askeri operasyonlara yol açtı. 🔹 Taraflar arasındaki Hürmüz Boğazı anlaşmazlığı, ileride İran'ın nükleer programı konusunda yürütülmesi planlanan müzakerelerin de zorlu geçebileceğine işaret ediyor.

🔹 İsrail, İran'ın Başkan Donald Trump'a yönelik yeni bir suikast planı hazırladığına işaret eden istihbaratı ABD ile paylaştı. 🔹 İran, 2020 yılında Devrim Muhafızları Komutanı Kasım Süleymani'nin öldürülmesine misilleme olarak yıllardır Donald Trump'ı hedef alacağını açıklıyordu. 🔹 Donald Trump, Ankara'da yaptığı açıklamada İran'ın kendisini hedef almak istediğini söyledi ve adının İran'ın hedef listelerinde bulunduğunu belirtti. 🔹 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile Donald Trump son haftalarda İran savaşı konusunda görüş ayrılıkları yaşadı. Netanyahu saldırıların sürdürülmesini isterken, Trump küresel ekonomi üzerindeki etkiler nedeniyle çatışmayı sona erdirecek bir çözüm arıyor. 🔹 ABD ile İran geçen ay kırılgan bir ateşkes mutabakatına vardı. 🔹 Donald Trump ile Binyamin Netanyahu perşembe günü telefon görüşmesi yaptı ve iki ülke arasındaki koordinasyonun sürdürülmesi konusunda mutabık kaldı. Trump ayrıca Körfez bölgesindeki son ABD faaliyetleri hakkında Netanyahu'ya bilgi verdi. 🔹 İran'ın dini lideri Ali Hamaney'in cenaze töreninde toplanan kalabalıklar Donald Trump aleyhine sloganlar attı ve üzerinde "Trump'ı öldüreceğiz" yazılı pankart açtı.

🔹 New York temyiz mahkemesinin Trump ailesine yönelik yaklaşık 500 milyon dolarlık para cezasını iptal etmesinin ardından, bu ödeme için ayrılan fonlar yeniden yatırıma yönlendirildi. 🔹 Kararın ardından Charles Schwab'daki yatırım hesabında otomatik işlem stratejileri kapsamında çok sayıda hisse senedi alım satımı gerçekleştirilmeye başlandı. 🔹 Donald Trump'ın son mali bildiriminde 2025 yılı boyunca 21 binden fazla hisse senedi işlemi yer aldı. 🔹 Trump'ın mali bildiriminde yer alan sekiz yatırım hesabı içinde en büyük varlık tutarına sahip hesaplardan biri Charles Schwab tarafından yönetiliyor. 🔹 Trump, görevde olduğu süre boyunca yatırımlarının oğulları tarafından yönetildiğini ve yatırım kararlarını bağımsız finans kuruluşlarının aldığını söyledi. 🔹 Beyaz Saray, Trump'ın tüm varlıklarının bağımsız üçüncü taraf finans kuruluşlarının tam yetkiyle yönettiği hesaplarda bulunduğunu ve çıkar çatışması olmadığını açıkladı. 🔹 Trump ailesi, olası çıkar çatışmalarını azaltmak amacıyla otomatik yatırım stratejileri kullanıyor. Bu stratejiler endeksi takip eden çok sayıda hisseyi otomatik olarak alıp satıyor ve vergi avantajı sağlamaya yönelik işlemler gerçekleştiriyor. 🔹 Schwab'ın yanı sıra UBS ve JPMorgan Chase de Trump ailesine ait bazı yatırım hesaplarını yönetiyor. 🔹 Charles Schwab, Trump Vakfı'na 50 milyon doların üzerinde teminatlı kredi limiti de sağladı. 🔹 Trump'ın açıkladığı sekiz yatırım hesabının toplam asgari değeri 2025 yılında en az 858 milyon dolara yükseldi. Bu tutar bir yıl önce en az 237 milyon dolardı. 🔹 Mali bildirimlere göre Trump, ikinci başkanlık döneminin ilk yılında kripto para girişimleri başta olmak üzere toplam yaklaşık 2,2 milyar dolar gelir elde etti. 🔹 Nisan 2025'te Trump'ın kapsamlı gümrük tarifelerini açıklamasıyla piyasalarda yaşanan sert dalgalanma sırasında yatırım hesaplarında yüzlerce otomatik alım satım işlemi gerçekleştirildi. İşlemlerin büyük bölümü Charles Schwab hesabında yapıldı.

Uzun süreli çalışan modeli 🔹 Arizona'daki Costco mağazasında kasiyer olarak çalışan 60 yaşındaki Tony Barzar, saatlik 32,90 dolar ücret alıyor. 🔹 Barzar'ın 401(k) emeklilik hesabındaki birikimi 1 milyon doların üzerine çıktı. 🔹 Costco sağlık sigortası kapsamında standart doktor muayenesi için 15 dolar, uzman doktor muayenesi için ise 25 dolar katkı payı ödüyor. 🔹 Barzar, 2009 yılında ailesiyle birlikte havuzlu üç yatak odalı bir ev satın aldı ve son on yılda iki kez Avrupa'ya seyahat etti. Costco'nun çalışan politikası 🔹 Costco, çalışan devir hızını düşük tutmak amacıyla ABD'deki birçok perakende şirketinden daha yüksek ücret ve yan haklar sunuyor. 🔹 Şirkette işe başladıktan sonraki ilk yıl içinde çalışan ayrılma oranı yaklaşık %7 seviyesinde bulunuyor. 🔹 Costco, uzun yıllardır çalışan personeli yeni çalışanlara rehberlik etmeleri için "kültür koçu" olarak görevlendiriyor. 🔹 Şirket, saatlik ücret tavanını 31,90 dolardan 32,90 dolara yükseltti, yıllık ikramiyeleri artırdı ve 30 yılını dolduran çalışanlara ilave bir hafta izin hakkı verdi. Emeklilik birikimi 🔹 Costco Mali İşler Direktörü Gary Millerchip, ABD'deki binlerce saatlik çalışanın 401(k) hesaplarında 1 milyon doların üzerinde birikim bulunduğunu söyledi. 🔹 Şirket, uzun süre çalışan personelin deneyiminin müşteri hizmetleri kalitesini artırdığını ve uzun vadede maliyetleri düşürdüğünü belirtiyor. Tony Barzar'ın kariyeri 🔹 Barzar, 1986 yılında Price Club'da otopark görevlisi olarak saatlik 5,85 dolarla çalışmaya başladı. Price Club, daha sonra Costco tarafından satın alındı. 🔹 Kariyeri boyunca depo görevlisi, giriş kontrolü ve kasiyer gibi farklı görevlerde çalıştı. 🔹 Barzar, yönetici olması yönündeki teklifleri reddederek müşterilerle doğrudan çalışmayı tercih etti. Şirket performansı 🔹 Costco'nun yıllık satışları yaklaşık yirmi yıldır büyümeyi sürdürüyor. 🔹 Şirket hisseleri, 2008 küresel finans krizinin ardından yaklaşık 40 dolar seviyesinden 2026 yılı itibarıyla yaklaşık 953 dolara yükselerek %2.000'in üzerinde değer kazandı. 🔹 Costco, deneyimli kasiyerlerin müşteri memnuniyetini artıran temel unsurlardan biri olduğunu ve bu nedenle çalışanların uzun yıllar şirkette kalmasını teşvik ettiğini belirtiyor.

Yeni savunma bankası 🔹 Kanada, Lüksemburg, Türkiye, Ukrayna ve altı ülke daha, NATO Zirvesi'nde Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankası (DSRB) adlı yeni çok taraflı finans kuruluşunun kurulduğunu açıkladı. 🔹 Yeni banka, hükümetlerin savunma harcamalarını silah üretimine, savunma sanayisine ve güvenlik altyapısına daha hızlı dönüştürmeyi amaçlıyor. 🔹 Girişim, Soğuk Savaş sonrası Doğu Avrupa'nın yeniden yapılanmasını destekleyen uluslararası kalkınma bankaları modelini savunma alanına uyarlamayı hedefliyor. 🔹 DSRB'nin planlaması, NATO üyelerinin geçen yıl savunma ve güvenlik harcamalarını 2035'e kadar GSYH'nin yüzde 5'ine çıkarma taahhüdünün ardından hız kazandı. Finansman modeli 🔹 Banka, üye ülkelerin kredi notunu kullanarak uluslararası piyasalardan yüksek kredi notuyla borçlanacak ve elde edilen kaynakları savunma projelerine yönlendirecek. 🔹 DSRB, savunma şirketlerine kredi veren ticari bankalara garanti sağlayabilecek veya ulusal güvenlik açısından kritik görülen projeleri doğrudan finanse edebilecek. 🔹 Kaynakların silah alımları, mühimmat fabrikaları, siber güvenlik yatırımları ve kritik altyapı projeleri için kullanılması planlanıyor. Savunma sanayisindeki finansman sorunu 🔹 Savunma harcamaları artmasına rağmen özellikle küçük ve orta ölçekli tedarikçilerin finansmana erişimde zorluk yaşadığı belirtiliyor. 🔹 Bazı büyük finans kuruluşları savunma sektörüne kredi vermeyi artırırken, birçok banka, sigorta şirketi ve yatırımcı özellikle Avrupa'da sektöre temkinli yaklaşmayı sürdürüyor. 🔹 Destekleyen ülkeler, uzun vadeli ve düşük maliyetli finansmanın savunma şirketlerinin üretim kapasitesini artıracağını ve yıllık bütçe dalgalanmalarının etkisini azaltacağını değerlendiriyor. Uluslararası destek 🔹 Finlandiya, Birleşik Krallık, Hollanda ve Polonya da savunma yatırımları ve ortak tedarik alanındaki iş birliğini hızlandıracak yeni planlarını açıkladı. 🔹 ABD, Almanya ve diğer büyük savunma harcaması yapan ülkelerin girişimi yakından takip ettiği, ilerleyen dönemde bankaya katılabilecekleri ifade edildi. 🔹 Girişimi destekleyenler, güçlü finansman altyapısının savunma üretimini artırarak caydırıcılığı güçlendireceğini savunurken, eleştirenler Avrupa Birliği ve NATO bünyesinde zaten benzer savunma finansman mekanizmalarının bulunduğunu belirtiyor.

🔹 ABD Tarım Bakanlığı yetkilileri, 4 Temmuz tatili öncesinde Walmart, Kroger ve Albertsons dahil büyük market zincirleriyle görüşerek sığır eti fiyatlarını gündeme aldı. 🔹 Tarım Bakanlığı Genel Sekreteri Brooke Rollins'in Özel Kalem Müdürü Tate Bennett, şirketlerden tatil dönemindeki sığır eti fiyatları hakkında bilgi aldı. 🔹 Walmart, görüşmede yaz dönemi kapsamında sığır eti dahil birçok üründe fiyat indirimi planladığını bildirdi. Şirket bu indirimleri 29 Haziran'da mağazalarda uygulamaya koydu. 🔹 Tarım Bakanlığı, Walmart'ın planlarını Beyaz Saray'a iletti. ABD Başkanı Donald Trump, Walmart'ın fiyat indirimlerini yönetiminin talebi üzerine yaptığını söyledi ve diğer perakendecilere de aynı adımı atmaları çağrısında bulundu. 🔹 Walmart, binlerce üründe fiyat indirimi yapacağını açıkladı. Kıyma fiyatlarının yüzde 12 düşürüleceği bildirildi. 🔹 Beyaz Saray, yönetimin düzenlemeleri azaltma, vergileri düşürme ve yurt içi gıda üretimini artırma politikalarının fiyat indirimlerine katkı sağladığını açıkladı. 🔹 Trump yönetimi son aylarda market zincirleriyle tüketici fiyatlarını düşürmeye yönelik görüşmeler yürütüyor. Yönetim ayrıca akaryakıt fiyatlarının düşürülmesi, kredi kartı faizlerine üst sınır getirilmesi ve ilaç fiyatlarının azaltılması yönünde de girişimlerde bulundu. 🔹 ABD'de süregelen sığır kıtlığı fiyatların düşmesini zorlaştırıyor. Ülkedeki sığır varlığı, kuraklık ve artan maliyetlerin etkisiyle son 75 yılın en düşük seviyesine geriledi. 🔹 Azalan hayvan arzı ve güçlü tüketici talebi nedeniyle kıyma ve dana antrikot fiyatları bu yıl rekor seviyelere ulaştı. Mayıs ayında kıyma fiyatları yıllık bazda yüzde 12 arttı. 🔹 Trump yönetimi, sığır eti fiyatlarını düşürmek amacıyla küçük ve orta ölçekli et işleme şirketlerine 500 milyon dolara kadar destek sağlamayı taahhüt etti. Ayrıca büyük et işleme şirketlerine yönelik rekabet soruşturması da başlatıldı.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye'ye F-35 savaş uçağı satışını değerlendireceklerini açıkladı. 🔹 Trump'ın açıklaması, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Ankara'da yaptığı görüşme sırasında geldi. 🔹 Trump, Türkiye'ye F-35 satışına destek vererek iki ülke arasındaki savunma iş birliğini yeniden canlandırma yönünde mesaj verdi. 🔹 F-35 satışının gerçekleşmesi için ABD'deki yasal süreçlerin tamamlanması ve Kongre'deki engellerin aşılması gerekiyor. 🔹 ABD Kongresi'nde birçok milletvekili uzun süredir Türkiye'ye F-35 satışına karşı çıkıyor. 🔹 Trump'ın F-35 satışını ilerletme girişimi ile Kongre'nin tutumu arasında yeni bir anlaşmazlık yaşanabileceği değerlendiriliyor.

Kampüse izinsiz girişler 🔹 New York eyaletindeki Somers kasabasında uzun süredir boş duran eski IBM kampüsü, izinsiz giren şehir kâşiflerinin yoğun ilgisini çekiyor. 🔹 Şubat ayından bu yana kampüse izinsiz girdikleri gerekçesiyle 48 kişi gözaltına alındı. Bunların 30'u gençlerden oluşuyor. 🔹 Yirmili yaşlardaki bir kişi, üzerinde dolu 9 milimetrelik tabanca bulunduğu ve kampüsten çeşitli eşyalar aldığı iddiasıyla ağır suçlamalarla karşı karşıya bulunuyor. 🔹 Bazı genç şüpheliler hakkında, belirli bir süre yeni bir suç işlememeleri hâlinde davanın düşmesini sağlayan erteleme kararı verildi. Sosyal medyanın etkisi 🔹 Terk edilmiş bina, hastane, alışveriş merkezi ve eğlence parklarını gezen şehir kâşiflerinin paylaştığı Instagram ve TikTok videoları kampüse olan ilgiyi artırdı. 🔹 Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde kırık camlar, tahrip edilmiş odalar ve duvar yazılarının yanı sıra IBM'in yaklaşık on yıl önce ayrıldığı hâliyle kalan ofisler de yer alıyor. 🔹 Polis, terk edilmiş yapıların sosyal medya içerikleri nedeniyle daha fazla kişinin ilgisini çektiğini belirtiyor. Güvenlik ve gelecek planları 🔹 Somers Belediyesi ve polis, izinsiz girişlerin hem kamu güvenliği açısından risk oluşturduğunu hem de yeniden değerlendirilmesi planlanan kampüse zarar verdiğini belirtiyor. 🔹 Kampüsü yöneten Sebastian Capital, artan izinsiz girişler nedeniyle güvenlik önlemlerini güçlendirdiğini ve vandallık olaylarının yaşandığını açıkladı. 🔹 Kampüs, 1980'lerde I. M. Pei'nin mimarlık firması tarafından tasarlandı ve tamamlandığında yaklaşık 2.300 IBM çalışanına ev sahipliği yapıyordu. 🔹 IBM, kampüsü 2016 yılında 31,75 milyon dolara sattı. 🔹 Kampüsün özel okula dönüştürülmesi planı COVID-19 döneminde başarısız oldu. Mülkün geleceğine ilişkin yeni seçenekler değerlendiriliyor. Yerel tepkiler 🔹 Bazı kasaba sakinleri kampüsün yenilenerek yeniden kullanılmasını desteklerken, binaya zarar verilmediği sürece şehir kâşiflerine karşı çıkmıyor. 🔹 Diğer sakinler ise izinsiz girişlerin vandallık ve yangın riskini artırdığını, bunun da kampüsün değerini düşürebileceğini ifade ediyor.

Aşırı sıcakların çalışma hayatına etkisi 🔹 Aşırı sıcaklar, iş gücü verimliliğini düşürüyor, devamsızlığı artırıyor ve iş yerlerinde hata riskini yükseltiyor. 🔹 Uluslararası Çalışma Örgütü, sıcak hava nedeniyle 2030 yılına kadar dünya genelinde 80 milyon tam zamanlı işe eşdeğer çalışma saatinin kaybedileceğini öngörüyor. 🔹 Hindistan, son 15 yıl içinde meteorolojik kayıtların tutulmaya başlandığı 1901'den bu yana en sıcak 10 yılını yaşadı. Açık havada çalışanlar 🔹 Yeni Delhi çevresindeki tuğla fırınlarında çalışan işçiler, yaklaşık 45 dereceyi aşan hava sıcaklıklarında ve yaklaşık 1.090 dereceye ulaşan fırınların yanında çalışmayı sürdürüyor. 🔹 Tuğla işçileri yaz aylarında yüksek ateş, mide bulantısı, kusma, susuzluk ve kansızlık gibi sağlık sorunları yaşıyor. Hastalanan işçiler çalışamadıkları günlerde gelir kaybına uğruyor. 🔹 Çiftçiler, aşırı sıcakların ürün verimini düşürdüğünü ve yer altı su seviyelerinin hızla gerilediğini belirtiyor. 🔹 Bazı çiftçiler, su ihtiyacı daha düşük ürünlere yönelmeye başladı. 🔹 İnşaat sektöründe çalışan işçiler, sıcak hava ve yoğun toz altında çalışmaya devam ediyor. Mevcut iş yasaları açık havada çalışmanın durdurulacağı bir sıcaklık sınırı belirlemiyor. Günlük yaşam ve geçim 🔹 Sokak satıcıları, günün en sıcak saatlerinde çalışmayı sürdürüyor çünkü en yüksek satışlarını öğle saatlerinde gerçekleştiriyor. 🔹 Uzun süre yüksek sıcaklık altında çalışan bazı satıcılar nefes darlığı ve kalp rahatsızlıklarının ağırlaştığını ifade ediyor. 🔹 Çobanlar, artan sıcaklıkların hem hayvanları hem de otlakları olumsuz etkilediğini belirtiyor. 🔹 Klima bulunmayan otomatik rikşa sürücüleri, sıcak hava nedeniyle yolcu talebinin azaldığını ve klimalı araçlarla rekabet etmekte zorlandıklarını söylüyor. Uyum önlemleri 🔹 Hindistan'da klima kullanımının hızla artması bekleniyor. Daha yaygın soğutma sistemlerinin üretim ve iş verimliliğindeki kayıpları azaltabileceği değerlendiriliyor. 🔹 Yeni Delhi yönetimi, geçici serinleme alanları kurarak büyük vantilatörler ve ücretsiz içme suyu hizmeti sunmaya başladı. 🔹 Serinleme alanlarını kullanan birçok çalışan, aşırı sıcaklara rağmen geçimini sürdürebilmek için çalışmaya devam ettiğini belirtiyor.

Savunma harcamaları ve modernizasyon 🔹 Kanada, NATO'nun savunma harcamalarını gayrisafi yurt içi hasılanın %2'sine çıkarma hedefini planlanandan önce gerçekleştirdi. 🔹 Kanada Silahlı Kuvvetleri'ne katılım son 30 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. 🔹 Kanada, milyarlarca dolarlık yeni askerî ekipman alımına başladı. 🔹 Kanada, yaşlanan denizaltı filosunu yenilemek amacıyla en fazla 12 yeni denizaltı satın alacağını açıkladı. 🔹 Başbakan Mark Carney, Kanada'nın Alman-Norveç ortaklığı tarafından yürütülen ve ThyssenKrupp Marine Systems liderliğindeki konsorsiyumla müzakerelere başladığını açıkladı. Bu proje Kanada tarihinin en büyük askerî tedarik programı olacak. Yeni savunma politikası 🔹 Mark Carney, daha tehlikeli ve bölünmüş bir dünyada Kanada'nın kendi savunmasını güçlendirmesi, egemenliğini koruması ve müttefiklerini desteklemesi gerektiğini söyledi. 🔹 Kanada, 2035 yılına kadar NATO'nun yeni savunma harcaması hedefi olan GSYH'nin %5'i seviyesine ulaşmayı taahhüt etti. 🔹 2025 bütçesi kapsamında önümüzdeki beş yılda silahlı kuvvetlerin yeniden yapılandırılması için 60 milyar dolar harcanması planlanıyor. 🔹 Kanada, savunma sanayisini güçlendirmeyi ve askerî ihracatını %50 artırmayı hedefleyen yeni bir savunma sanayi stratejisi açıkladı. ABD'den uzaklaşan tedarik politikası 🔹 Kanada, bu yıl Avrupa'nın ortak savunma tedarik programına katılan ilk Avrupa dışı ülke oldu. 🔹 Kanada, Arktik bölgesindeki tehditlerin tespiti amacıyla Saab üretimi gözetleme uçakları almak için İsveç ile görüşmelere başladı. 🔹 Kanada, geçen ay Avustralya ile Arktik bölgesi için 1,76 milyar dolarlık ufuk ötesi radar sistemi satın alma anlaşması imzaladı. 🔹 Kanada, 2023 yılında ABD'den 88 adede kadar F-35 savaş uçağı satın alınmasını öngören anlaşmayı mevcut jeopolitik koşullar nedeniyle yeniden değerlendiriyor. ABD ile ilişkiler 🔹 Savunma harcamalarındaki artış, Kanada ile Trump yönetimi arasında yaşanan ticaret ve jeopolitik gerilimlerin yaşandığı dönemde gerçekleşiyor. 🔹 ABD Savunma Bakanlığı Politika Müsteşarı Elbridge Colby, Kanada'nın savunma taahhütlerinde güvenilir ilerleme sağlayamadığını söyledi. 🔹 ABD, 1940 yılında kurulan Kanada-ABD Ortak Savunma Kurulu'na katılımını askıya alacağını açıkladı. 🔹 Kanada'nın en uzun kıyı şeridine sahip ülkelerden biri olmasına rağmen bugüne kadar yalnızca bir faal denizaltısı bulunuyor.

🔹 İran savaşının başlamasının ardından jet yakıtı fiyatları birkaç hafta içinde iki katına çıktı ve hava yolu şirketleri artan maliyetleri karşılamak için bilet fiyatlarını yükseltti. 🔹 Jet yakıtı fiyatları Nisan ayındaki zirvesine göre yaklaşık %40 geriledi. 🔹 Yakıt maliyetlerindeki düşüşe rağmen hava yolu şirketleri bilet fiyatlarında benzer bir indirime gitmiyor. Hava yolu şirketlerinin stratejisi 🔹 Güçlü seyahat talebi ve sınırlı koltuk arzı, hava yolu şirketlerinin yüksek bilet fiyatlarını korumasını destekliyor. 🔹 Southwest Airlines CEO'su Bob Jordan, sektörün yapılan bilet zamlarının büyük bölümünü koruyabileceğini söyledi. 🔹 Bob Jordan, Spirit Airlines'ın faaliyetlerini durdurmasının fiyat rekabetini azalttığını ifade etti. 🔹 Son haftalarda hava yolu şirketlerinin hisseleri yükselirken Delta Air Lines ve United Airlines hisseleri Haziran sonunda rekor seviyelere ulaştı. American Airlines hisseleri ise son bir ayda %30'dan fazla değer kazandı. Bilet fiyatları ve talep 🔹 Hava yolu şirketleri, savaşın başlamasından bu yana bilet fiyatlarını sekiz kez artırdı. 🔹 Seyahat acenteleri üzerinden satılan yurt içi gidiş-dönüş biletlerinin ortalama fiyatı Mayıs ayında 628 dolara yükseldi. Bu rakam geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 100 dolar daha yüksek oldu. 🔹 United Airlines CEO'su Scott Kirby, bilet fiyatlarındaki artışa rağmen rezervasyonlarda beklenen yavaşlamanın görülmediğini söyledi. 🔹 Yükselen yakıt maliyetleri nedeniyle hava yolu şirketleri kârlı olmayan bazı uçuşları iptal ederek koltuk arzını azalttı. 🔹 ABD'li hava yolu şirketleri, üçüncü çeyrek için planladıkları iç hat kapasite artışını büyük ölçüde durdurdu. Sektördeki gelişmeler 🔹 Spirit Airlines, yükselen yakıt maliyetlerinin etkisiyle Mayıs ayında faaliyetlerini durdurdu. 🔹 American Airlines CEO'su Robert Isom, Spirit Airlines'ın faaliyetlerini durdurmasının doğrudan rekabet ettikleri hatlarda şirketin performansını iyileştirdiğini söyledi. 🔹 Bazı hatlarda diğer hava yolu şirketleri Spirit Airlines'ın boşluğunu doldurunca bilet fiyatları geriledi. 🔹 Alaska Airlines Mali İşler Direktörü Shane Tackett, bugün satılan biletlerin mevcut yakıt maliyetini tamamen karşılayabildiğini söyledi. 🔹 ABD'de uçak bileti fiyatları 2019-2025 döneminde %3,5 gerilerken aynı dönemde genel tüketici fiyatları %26 arttı. 🔹 Hava yolu şirketleri, yaz sezonunun ardından sonbaharda talebin yavaşlaması hâlinde fiyatlandırma ve kapasite politikalarını yeniden değerlendirebilir.

Yükselen yakıt maliyetleri 🔹 İran savaşı, Alaska'nın kırsal bölgelerinde benzin, motorin ve ısınma yakıtı fiyatlarını ülkenin en yüksek seviyelerine çıkardı. 🔹 Alaska'nın Dillingham kentinde benzinin galon fiyatı yaklaşık 9 dolar, bazı kırsal yerleşimlerde ise 10 dolara ulaştı. 🔹 Yaz aylarında gemilerle yapılan son yakıt sevkiyatları, ilkbaharda yükselen küresel enerji fiyatları üzerinden satın alındığı için yüksek maliyetler önümüzdeki aylarda da devam edecek. 🔹 ABD ile İran arasında kalıcı bir barış sağlanması ve Hürmüz Boğazı'nın tamamen yeniden açılması durumunda bile Alaska'nın kırsal bölgeleri aylar boyunca yüksek yakıt fiyatları ödemeye devam edecek. Alaska'nın enerji yapısı 🔹 Alaska, ABD'nin en büyük petrol üreticilerinden biri olmasına rağmen üretilen petrolün büyük bölümü ihraç ediliyor. 🔹 Yol bağlantısı bulunmayan birçok yerleşime yakıt tanker, mavna ve römorkörlerle ulaştırılıyor. Taşıma maliyeti yakıt fiyatına galon başına 1 ila 2 dolar ekliyor. 🔹 Bazı kırsal bölgeler için Güney Kore'den yakıt ithal etmek, Alaska rafinerilerinden yakıt satın almaktan daha düşük maliyetli oluyor. 🔹 Dillingham Belediyesi, artan yakıt maliyetleri nedeniyle 2027 mali yılında binaların ısıtılması ve araç yakıtı için 166 bin doların üzerinde ek harcama yapmayı öngörüyor. Enerji politikaları 🔹 Trump yönetimi Alaska'da petrol ve doğal gaz üretimini artırarak enerji fiyatlarını düşürmeyi ve yeni altyapı yatırımları yapmayı hedefliyor. 🔹 ConocoPhillips, Repsol, ExxonMobil ve Shell gibi enerji şirketleri Alaska'daki yeni petrol projelerini genişletmeye hazırlanıyor. 🔹 Pikka sahasında bu yıl günlük 80 bin varil üretime başlanması planlanıyor. 🔹 ConocoPhillips'in Willow projesinin 2029 yılında üretime geçmesi ve zirvede günlük 180 bin varil petrol üretmesi bekleniyor. 🔹 Mart ayında düzenlenen ihalede enerji şirketleri Alaska Ulusal Petrol Rezervi'ndeki sondaj hakları için toplam 164 milyon dolar ödedi. Siyasi etkiler 🔹 Yüksek enerji maliyetleri, Alaska'daki Senato seçiminde önemli gündem maddelerinden biri hâline geldi. 🔹 Cumhuriyetçi Senatör Dan Sullivan, kırsal bölgelerdeki enerji sorununun çözümünün Alaska'da daha fazla enerji üretmek olduğunu söyledi. 🔹 Demokrat aday Mary Peltola, benzin, gıda ve konut maliyetlerini düşürme sözü verdi. 🔹 Alaska'nın bazı kırsal bölgelerinde seçmenler, artan enerji maliyetlerinin günlük yaşamı önemli ölçüde zorlaştırdığını ifade ediyor.

🔹 Walmart, yıllardır süren enflasyonun ardından müşterilerin alım gücünü desteklemek amacıyla binlerce üründe fiyat indirimi uygulamaya başladı. 🔹 Şirket, kıymanın fiyatını %12 düşürdü. 🔹 Kirazın fiyatı yarıya indirildi. 🔹 24'lü Coca-Cola paketinin fiyatı üçte bir oranında düşürülerek 9,97 dolara çekildi. 🔹 Walmart ayrıca ev ürünleri, oyuncaklar, giyim ürünleri ve çeşitli tüketim mallarında da fiyat indirimi yapıyor. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Walmart'ın fiyat indirimlerini memnuniyetle karşıladı ve diğer perakendecilere de aynı adımı atma çağrısı yaptı. 🔹 Walmart, maliyetleri düşüren politikaların ve tüketici harcamalarını destekleyen düşük gümrük tarifeleri ile düşük akaryakıt fiyatlarının ürün fiyatlarını aşağı çekmeye yardımcı olacağını değerlendiriyor. 🔹 ABD'de kıyma fiyatları Mayıs ayında geçen yılın aynı dönemine göre %12 arttı. 🔹 Trump yönetimi, küçük ve orta ölçekli et işleme şirketlerine sığır kesim kapasitesini korumaları için 500 milyon dolara kadar destek sağlayacağını açıkladı. 🔹 Trump yönetimi, yüksek dana eti fiyatlarını düşürmek amacıyla çeşitli politika seçenekleri üzerinde çalışıyor. 🔹 ABD Adalet Bakanlığı, ülkedeki en büyük dört et işleme şirketi hakkında inceleme başlattı. 🔹 Trump yönetimi, ithal dana etine uygulanan gümrük vergilerini askıya alma planını Mayıs ayında erteledi.

🔹 ABD'nin en büyük bankalarından bazıları, banka kartı işlemlerinden elde edilen komisyon ücretlerine uygulanan yasal sınırlamaları aşabilecek bir satın alma işlemini değerlendirmeye başladı. 🔹 JPMorgan Chase, Bank of America, Wells Fargo ve PNC Financial Services Group, finansal teknoloji şirketi Fiserv'e ait bir ödeme ağı satın alma olasılığı konusunda ön görüşmeler yaptı. 🔹 Görüşmeler ön hazırlık aşamasında bulunuyor ve anlaşmanın gerçekleşeceğine dair kesinlik bulunmuyor. 🔹 Bazı bankalar, böyle bir satın almanın siyasetçiler, düzenleyici kurumlar ve perakendecilerden tepki görebileceği endişesiyle sürece devam etmeme kararı aldı. 🔹 Capital One'ın Discover Financial'ı 50,6 milyar dolara satın alması, kendi ödeme ağına sahip olarak banka kartı işlemlerinde aracı kuruluşlara bağımlılığı azaltmasını sağladı. 🔹 2010 tarihli Dodd-Frank Yasası'ndaki Durbin Değişikliği, büyük bankaların dış ödeme ağları üzerinden gerçekleşen banka kartı işlemlerinde tahsil edebileceği komisyon ücretlerine üst sınır getiriyor. 🔹 Bankalar, ödeme ağına da sahip olmaları durumunda bu ücret sınırından muaf tutuluyor. 🔹 Bankalar, komisyon gelirlerindeki sınırlamanın ücretsiz vadesiz hesaplar, banka kartı ödül programları ve diğer müşteri hizmetlerini finanse etmeyi zorlaştırdığını savunuyor. 🔹 Düzenlemeyi destekleyenler ise daha düşük komisyon ücretlerinin tüketicilere yansıdığını ve fiyatların daha düşük kalmasına katkı sağladığını belirtiyor. 🔹 Fiserv, banka kartı işlemlerini gerçekleştiren STAR ve Accel adlı iki ödeme ağına sahip bulunuyor. 🔹 Fiserv'in hisseleri son bir yılda yaklaşık %70 değer kaybetti.

Savaş teknolojilerindeki değişim 🔹 Yeni teknolojiler, askerî tedarikten operasyonların yürütülmesine kadar savaşın yürütülme biçimini hızla değiştiriyor. 🔹 Rusya-Ukrayna savaşı ile ABD ve İsrail'in İran'a yönelik harekâtı, hava üstünlüğü ve hassas güdümlü mühimmatın tek başına stratejik zafer sağlamaya yetmeyebileceğini ortaya koydu. 🔹 Drone merkezli savaş, düşük maliyetli hassas mühimmat, uzun menzilli balistik ve seyir füzeleri modern savaşın kalıcı unsurları hâline geliyor. 🔹 Yapay zekâ destekli otonom sistemlerin yaygınlaşması, savaş alanında daha kapsamlı değişimlerin önünü açıyor. Yeni savaş anlayışı 🔹 Cephe hattının yüzlerce kilometre gerisindeki üsler ve askerî tesisler de artık saldırı riski taşıyor. 🔹 Ucuz sensörlerin yaygınlaşması, büyük askerî birliklerin fark edilmeden ilerlemesini zorlaştırıyor ve birlikler hedeflerine ulaşmadan tespit edilip vurulabiliyor. 🔹 Almanya Genelkurmay Başkanı Carsten Breuer, silahlı kuvvetlerin yeni teknolojilere daha hızlı uyum sağlaması gerektiğini, aksi hâlde başarı elde edemeyeceklerini söyledi. 🔹 Hollanda Genelkurmay Başkanı Onno Eichelsheim, orduların savaş sırasında teknolojik değişime uyum sağlayamaması durumunda savaşın ilk haftalarında ağır kayıplar verebileceğini söyledi. Yapay zekâ ve dronelar 🔹 ABD, İran'a yönelik hava harekâtında hedef listelerinin oluşturulmasında yapay zekâdan yararlanıyor. 🔹 Ukrayna, yapay zekâ destekli otonom dronelar kullanarak işgal altındaki bölgelerde hedef tespiti ve saldırılar gerçekleştiriyor. 🔹 Rusya da Starlink erişiminin bulunmadığı bölgelerde yapay zekâ destekli Molniya dronelarını kullanıyor. 🔹 Savunma şirketi Helsing, önümüzdeki 5 ila 10 yıl içinde otonom sistemlerin savaş alanındaki en büyük dönüşümü gerçekleştireceğini açıkladı. Askerî yapılanma ve üretim 🔹 Ukrayna'da birlikler, vurdukları hedef sayısına göre puan kazanıyor ve bu puanları yeni drone ile elektronik harp sistemleri satın almak için kullanıyor. 🔹 Ukrayna'da savunma şirketleri, cephedeki birliklerle doğrudan çalışarak silah sistemlerini sürekli güncelliyor. 🔹 Drone savaşları, hava üstünlüğü anlayışını da değiştiriyor. Geleneksel hava kuvvetine sahip olmayan ülkeler dahi dronelar sayesinde belirli bölgelerde hava üstünlüğü sağlayabiliyor. 🔹 Avrupa ülkeleri, hızla eskiyen teknolojiler nedeniyle büyük miktarda kısa menzilli drone üretiminin uzun vadeli çözüm olmayabileceğini değerlendiriyor. 🔹 Hollanda Savunma Bakanı Dilan Yeşilgöz-Zegerius, savunma sanayisi, ordular ve hükümetlerin hızla değişen teknolojilere uyum sağlayabilecek esnek yapılar kurması gerektiğini söyledi. 🔹 Almanya, Avrupa'nın caydırıcılığını korurken silahlı kuvvetlerini aynı anda modernize etmeyi hedefliyor.

Cenaze töreni 🔹 İran'da, savaşın başında öldürülen eski Dini Lider Ali Hamaney'in cenaze törenine milyonlarca kişi katıldı. 🔹 İranlı yetkililer, Cumartesi günü başlayan anma törenlerine katılmak için 11 milyon kişinin toplu taşıma kullandığını açıkladı. 🔹 Ali Hamaney, dört aydan uzun süre önce İsrail ve ABD'nin Tahran'a düzenlediği ilk hava saldırılarında bazı aile üyeleriyle birlikte öldürüldü. 🔹 Cenaze töreninde ABD Başkanı Donald Trump'ın fotoğrafları taşlandı, bazı göstericiler ise Farsça ve İngilizce "Trump'ı öldüreceğiz" yazılı pankartlar taşıdı. 🔹 Cenaze kortejinde İran bayrakları ile Hamaney'in ölümü için intikam çağrısı yapan kırmızı bayraklar taşındı. Yabancı heyetlere verilen mesajlar 🔹 Tahran'daki Büyük Musalla Camii'nde düzenlenen törenlerde yabancı heyetler, kendileri için seçilen farklı Kur'an ayetleriyle karşılandı. 🔹 Hizbullah heyetine, askerî kayıpları ilahi planın parçası ve şehitliği öne çıkaran ayetler okundu. 🔹 Hamas heyetine, Allah'a verdikleri söze sadık kalan müminleri öven ayetler sunuldu. 🔹 Suudi Arabistan heyetine, Bedir Savaşı'na atıf yapan ve inananlarla inkârcılar arasındaki mücadeleyi anlatan ayetler okundu. 🔹 Türkiye heyetine, Allah yolunda mücadele etmeyen müminlerle mücadele edenleri karşılaştıran ayetler seçildi. Siyasi ve diplomatik gelişmeler 🔹 İran, ABD ile Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiğini normalleştirmeye yönelik görüşmeler sürerken boğaz üzerindeki tek taraflı kontrol iddiasını koruyor. 🔹 Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile Devrim Muhafızları Komutanı Ahmed Vahidi, cenaze törenine yoğun güvenlik önlemleri altında scooterlarla katıldı. 🔹 Ali Hamaney'in oğlu ve halefi olarak atanan Mücteba Hamaney'in cenaze törenine katıldığı doğrulanmadı. 🔹 Katar törene meclis başkanını, Suudi Arabistan ise dışişleri bakan yardımcısını gönderdi. 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt cenaze törenine resmî temsilci göndermedi.

🔹 İran Devrim Muhafızları, Salı sabahı erken saatlerde Hürmüz Boğazı yakınındaki iki ticari gemiye füze fırlattı. 🔹 Saldırılar, ABD ile İran arasında savaşı sona erdirmeye yönelik müzakerelerin sürdüğü dönemde gerçekleşti. 🔹 İran'da, savaşın başında öldürülen eski Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney için yas törenleri düzenleniyor. 🔹 İran Devrim Muhafızları son günlerde gemileri, Umman kıyısı yakınındaki ABD destekli deniz rotasını kullanmamaları konusunda uyardı. 🔹 Devrim Muhafızları, deniz telsizi üzerinden gemilere "Füzelerimiz ve insansız hava araçlarımız size ateş açmaya hazır." mesajını gönderdi. 🔹 Hedef alınan gemilerden birinin, Katar'ın sıvılaştırılmış doğal gaz sektörünün deniz taşımacılığı şirketi Nakilat'a ait ve onun tarafından işletilen Al Rekayyat LNG tankeri olduğu değerlendiriliyor. 🔹 Gemi mürettebatı, makine dairesinin bulunduğu iskele tarafının üst bölümünün isabet aldığını, makine dairesinde yangın çıktığını ve yoğun duman oluştuğunu bildirdi. Tüm mürettebatın güvende olduğu açıklandı. 🔹 Saldırı sırasında gemi, Hürmüz Boğazı girişindeki Umman Körfezi'nde bulunuyordu. 🔹 Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları, Umman'ın Limah kentinin yaklaşık 8 deniz mili doğusunda bir tankerin iskele tarafından kimliği belirsiz bir mühimmatla vurulduğunu, yangın çıktığını ve can kaybı ile çevresel zarar bildirilmediğini açıkladı. 🔹 Deniz güvenlik şirketi Vanguard Tech, gemide çıkan yangının daha sonra kontrol altına alındığını duyurdu. 🔹 İran devlet televizyonu IRIB, tankerin ABD destekli Umman deniz rotasını kullanmaya çalıştığını ve İran'ın uyarılarını defalarca dikkate almamasının ardından hedef alındığını açıkladı. 🔹 Son günlerde Hürmüz Boğazı'ndaki günlük gemi geçiş sayısı 30 ila 60 arasında istikrar kazandı. Geçen ay bir yük gemisi ve bir petrol tankerine yönelik iki saldırıya rağmen ticari gemiler boğazı kullanmayı sürdürüyor.

NATO'nun savunma kapasitesi 🔹 ABD, NATO üyelerine kriz durumunda artık bombardıman uçakları, savaş gemileri ve bazı askerî unsurlar konusunda önceki düzeyde güvence veremeyeceğini bildirdi. 🔹 Avrupa ülkeleri, ABD'nin geri çekilmesiyle oluşan askerî boşlukları dolduracak alternatif çözümler geliştirmeye çalışıyor. 🔹 Havada yakıt ikmal uçakları, uzun menzilli stratejik bombardıman uçakları, uçak gemileri ve denizaltılar gibi bazı kritik askerî kabiliyetlerin kısa sürede yerine konulması zor görünüyor. 🔹 NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupalı müttefiklerin ABD'nin artık sağlayamayacağı bazı askerî kabiliyetlerin yerine alternatifler geliştirdiğini, ancak bazı alanlarda daha fazla çalışma gerektiğini söyledi. 🔹 NATO, uzun menzilli bombardıman uçaklarının eksikliğini daha fazla kara konuşlu uzun menzilli füze ve savaş uçağı konuşlandırarak telafi etmeyi değerlendiriyor. Avrupa'nın güvenlik hazırlıkları 🔹 NATO liderleri, Ankara'da düzenlenecek yıllık zirvede Avrupa'nın savunma açıklarını ve Rusya kaynaklı tehditleri ele alacak. 🔹 ABD yönetimi, Avrupa'nın konvansiyonel savunmada daha fazla sorumluluk üstlenmesini ve ABD'nin askerî kapasitesini Hint-Pasifik bölgesine kaydırmasını hedefliyor. 🔹 ABD, Avrupa üzerindeki nükleer caydırıcılığını sürdürme taahhüdünü koruyor. 🔹 Bazı eski ABD yetkilileri, NATO'nun konvansiyonel caydırıcılığının zayıflaması halinde ittifakın ABD'nin nükleer kapasitesine daha fazla bağımlı hâle gelebileceğini değerlendiriyor. 🔹 Polonya, ABD'nin Avrupa'daki nükleer paylaşım programına katılmak istiyor. Askerî ve siyasi gelişmeler 🔹 Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırıları sürerken Avrupa ülkeleri Rusya'nın askerî modernizasyonunu güvenlik riski olarak görüyor. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump'ın NATO zirvesi sırasında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile görüşmesi bekleniyor. 🔹 Avrupa ülkeleri, Rusya'nın kıta genelinde sabotaj ve hibrit saldırılar yürüttüğünü, bunun gelecekte daha kapsamlı askerî saldırıların habercisi olabileceğini değerlendiriyor. 🔹 Avrupa ülkeleri yeni teslim alacakları savaş uçaklarının tamamını NATO savunmasına tahsis etmeyi kabul etti. 🔹 Avrupa savunma sanayisi son yıllarda artan askerî harcamalara rağmen silah ve mühimmat üretiminde kapasite darboğazlarıyla karşı karşıya bulunuyor. ABD'nin askerî düzenlemeleri 🔹 Pentagon, Teksas'tan Polonya'ya gönderilmesi planlanan zırhlı tugayın konuşlandırılmasını iptal etti. 🔹 Pentagon, Almanya'ya uzun menzilli füze sistemleriyle donatılmış bir kara kuvvetleri taburunun konuşlandırılmasını da durdurdu. 🔹 ABD Kongresi, Avrupa'daki Amerikan asker sayısının 76 binin altına düşmesini ek inceleme yapılmadan engelleyecek düzenlemeler üzerinde çalışıyor. 🔹 Kongre, Avrupa'da önceden konuşlandırılmış ABD ordusuna ait silah ve ekipman stoklarının azaltılmasını da engellemeye hazırlanıyor.

🔹 Cincinnati merkezli Fifth Third Bank'ın geçen yıl Teksas merkezli Comerica Bank'ı yaklaşık 11 milyar dolara satın almasının ardından iki bankanın çalışanları chili yemeğinin nasıl yapılması gerektiği konusunda görüş ayrılığı yaşıyor. 🔹 Fifth Third CEO'su Tim Spence, çalışanlar arasında fasulyeli, fasulyesiz ve spagetti üzerinde servis edilen chili konusunda "iç savaş" yaşandığını söyledi. Bölgesel yemek kültürü 🔹 Cincinnati'de chili genellikle spagetti üzerinde veya bol rendelenmiş peynirli sosisli sandviçin üzerinde servis ediliyor. 🔹 Teksas usulü chili ise fasulye ve domates içermeyen, yoğun et ağırlıklı bir tarifle hazırlanıyor. 🔹 Chili'nin kökeni Meksika mutfağına dayanıyor. Yemek, 19. yüzyılda kovboylar için ucuz ve taşınabilir bir protein kaynağı olarak yaygınlaştı ve 1977'de Teksas'ın resmî yemeği oldu. Birleşme sonrası tartışma 🔹 Tim Spence, birleşmenin ardından Houston'da düzenlenen ilk çalışan toplantısında bir Comerica çalışanının kendisine chiliyi fasulyeli mi yoksa fasulyesiz mi tercih ettiğini sormasıyla konunun önemini fark etti. 🔹 Spence, daha sonra yatırımcı toplantısında bu tartışmayı dile getirdi ve bankaların birleşme sürecine eğlenceli bir unsur katmayı amaçladığını söyledi. 🔹 Yatırımcılar ve analistler arasında yapılan gayriresmî ankette Cincinnati usulü spagettili chili birçok katılımcının eleştirisini aldı. 🔹 Bunun üzerine Fifth Third yönetimi banka genelinde bir chili yarışması düzenlemeye karar verdi. Yarışma planı 🔹 Tim Spence, geçen yıl üst yönetim arasında düzenlenen chili yarışmasında fasulyesiz ancak çift soğanlı tarifiyle ikinci oldu. 🔹 Fifth Third Başkan Yardımcısı ve Comerica'nın eski CEO'su Curt Farmer, Teksaslıların barbeküden sonra en hassas olduğu konulardan birinin chili olduğunu söyledi ve kıyma, fasulye ve domatesle hazırlanan yemeği chili olarak görmediklerini ifade etti. 🔹 Curt Farmer, Cincinnati usulü spagetti, chili ve bol rendelenmiş peynirden oluşan "three-way" tarifini denediğini ve beğendiğini söyledi. 🔹 Skyline Chili restoran zinciri, Fifth Third genel merkezinde yeni bir şube açıyor. 🔹 Comerica'dan Fifth Third'e geçen Peter Sefzik, Cincinnati'ye taşındıktan sonra Skyline Chili'de tortilla içinde chili ve peynirle hazırlanan "chilito"yu denediğini ve beğendiğini söyledi. 🔹 Tim Spence, chili tartışmasını iki kurumun kültürünü birleştirecek bir fırsat olarak görüyor. Banka genelinde düzenlenecek yarışmada farklı bölgeler kendi temsilcilerini belirleyecek, çalışanların seçeceği jüri final değerlendirmesini yapacak ve sonuç bağlayıcı olacak.

🔹 Florida'nın Clearwater kentinde belediye meclisi, şehir merkezindeki South Garden Avenue'nun bir bölümünün kamuya açık kalıp kalmayacağını veya Scientology Kilisesi'nin kontrolüne devredilip devredilmeyeceğini oyladı. 🔹 Scientology Kilisesi, yolun kapatılmasının güvenlik amacı taşıdığını ve kurucu L. Ron Hubbard'ın adını taşıyacak büyük bir etkinlik merkezi inşa etmeyi planladığını açıkladı. 🔹 Yolun kapatılmasına karşı çıkan yerel grup binlerce imza topladı ve konu Florida Başsavcılığı'nın da dahil olduğu hukuki bir sürece dönüştü. Şehirdeki etkisi 🔹 Scientology Kilisesi'nin ruhani merkezi Clearwater'da bulunuyor. Kilise şehirde 60'tan fazla mülke sahip, Scientology mensuplarının yönettiği şirketler de şehir merkezinde çok sayıda bina satın aldı. 🔹 Bu mülkler arasında ofisler, bir Starbucks, bir Tayland restoranı ve bir spor salonu bulunuyor. 🔹 Bazı kent sakinleri ve yerel yöneticiler, kilisenin çok sayıda mülk satın almasına rağmen şehir merkezinin ekonomik olarak canlanmadığını ve birçok binanın boş kaldığını düşünüyor. 🔹 Kilise, mülk alımlarının şehir merkezini uzun vadede yeniden canlandırma planının parçası olduğunu açıkladı. Kilise ve Scientology mensuplarıyla birlikte yaklaşık 50 milyon dolarlık eğlence merkezi projesi üzerinde çalışılıyor. Tartışmalı karar süreci 🔹 Scientology Kilisesi 2024 yılında South Garden Avenue'nun kendisine devredilmesini talep etti. Şehir yönetimi daha sonra yolu 1,375 milyon dolara satmayı planladı ancak kamuoyundaki tepki üzerine başvuru geri çekildi ve yeniden sunuldu. 🔹 Belediye Meclis Üyesi David Allbritton, Florida Başsavcısı James Uthmeier'den yolun mülkiyetine ilişkin hukuki görüş istedi. 🔹 Allbritton, Scientology temsilcilerinin kendisine başsavcıdan görüş istemesini önerdiğini, ancak herhangi bir baskı yapılmadığını söyledi. 🔹 Scientology Kilisesi, Allbritton'a böyle bir öneride bulunduğunu reddetti. 🔹 Başsavcı James Uthmeier, yolun altındaki arazinin büyük olasılıkla Scientology Kilisesi'ne ait olduğunu ve şehrin yolu devrederken piyasa bedeli talep etmemesi gerektiğini açıkladı. 🔹 Başsavcılık, görüşün siyasi bağışlarla bağlantılı olmadığını ve yerel yönetimin ifade özgürlüğüne aykırı hareket etmiş olabileceği değerlendirmesi nedeniyle verildiğini açıkladı. Oylama sonrası 🔹 Clearwater Belediye Meclisi yolu Scientology Kilisesi'ne devreden düzenlemeyi 3'e karşı 2 oyla kabul etti. 🔹 Kararın ardından Scientology mensupları meclis salonunda kutlama yaptı. 🔹 Karşı çıkan grup şehir genelinde referandum düzenlenmesi için imza toplamaya başladı ve belirli yolların kapatılmasının seçmen onayına bağlanmasını öngören yeni bir şehir tüzüğü değişikliği girişimi başlattı. 🔹 Oylamanın ertesi günü Scientology'nin Clearwater'daki merkez binası önünde protesto düzenlendi.

🔹 Michael Saylor'ın başkanlığını yaptığı Strategy'nin Bitcoin alım modeli, şirket hisselerinin Bitcoin varlıklarına göre primli işlem görmesine dayanıyordu. 🔹 Şirket, hisse ve borçlanma araçları ihraç ederek değeri 50 milyar doları aşan bir Bitcoin portföyü oluşturdu. 🔹 Strategy, piyasanın şirketi Bitcoin varlıklarına göre nasıl fiyatladığını izlemek için mNAV adlı bir gösterge geliştirdi. mNAV göstergesi 🔹 mNAV göstergesi son dönemde 1'in altına gerileyerek piyasanın şirketi Bitcoin varlıklarının değerinin altında fiyatladığını gösterdi. 🔹 Yönetim kurulu geçen hafta, hisse geri alımları ile faiz ve imtiyazlı hisse temettülerini finanse etmek amacıyla 1,25 milyar dolara kadar Bitcoin satışı yapılmasına onay verdi. 🔹 Strategy'nin elindeki Bitcoin miktarı, üretilecek toplam Bitcoin arzının yaklaşık yüzde 4'ünü oluşturuyor. 🔹 Şirket mayıs ayında yalnızca 32 Bitcoin satarak yaklaşık 2,5 milyon dolar elde etti. Satışın ardından hem Bitcoin fiyatında hem de Strategy hisselerinde düşüş görüldü. Finansal baskılar 🔹 Analizde, mNAV hesaplamasının şirketin borçları ve imtiyazlı hisselerini piyasa değeri yerine nominal değerleriyle hesapladığı, bunun da göstergenin olduğundan yüksek görünmesine yol açtığı belirtiliyor. 🔹 26 Haziran'da şirket mNAV değerini 0,99 olarak açıklarken, borç ve imtiyazlı hisselerin piyasa değerleri kullanıldığında göstergenin yaklaşık 0,89 olacağı hesaplanıyor. 🔹 Strategy'nin hisseleri son bir yılda yaklaşık yüzde 75 değer kaybetti. 🔹 Şirket 29 Haziran'da en büyük imtiyazlı hisse serisi olan STRC'nin temettü oranını yüzde 12'ye yükselterek bu hisselere olan talebi artırmayı hedefledi. 🔹 Strategy, elindeki yaklaşık 2,55 milyar dolarlık nakit rezervinin faiz ödemeleri ve imtiyazlı hisse temettülerini yaklaşık 17 ay boyunca karşılayabileceğini öngörüyor. 🔹 Şirketin piyasa değeri yeniden Bitcoin varlıklarının altında kalmaya devam ederse, nakit ihtiyacını karşılamak için daha fazla Bitcoin satmak zorunda kalabileceği belirtiliyor.

🔹 Büyük teknoloji şirketlerinin yöneticileri, geçen yıl yapay zekânın çok sayıda işi ortadan kaldıracağı yönündeki açıklamalarının ardından son dönemde istihdam konusunda daha iyimser mesajlar vermeye başladı. 🔹 OpenAI CEO'su Sam Altman, yapay zekânın teknolojik gelişimi konusunda yapılan öngörülerin büyük ölçüde doğru çıktığını ancak toplumsal ve ekonomik etkilerinin yanlış tahmin edildiğini söyledi. 🔹 Altman, sektörün insanların üretim süreçlerinin merkezinde kalmaya devam edeceğini beklenenden daha fazla gördüğünü ifade etti. 🔹 Anthropic CEO'su Dario Amodei, yapay zekânın işten çıkarmalara yol açabileceğini ancak şirketlerin aynı insan kaynağıyla daha fazla üretim yapmayı da tercih edebileceğini belirtti. 🔹 Amodei, önceki uyarılarının politika yapıcıların ve özel sektörün hazırlık yapmasını sağlamak amacı taşıdığını, kalıcı istihdam kayıpları riskinin ise tamamen ortadan kalkmadığını söyledi. İstihdam ve yatırımlar 🔹 Meta CEO'su Mark Zuckerberg, şirketlerin yapay zekâyı çalışan verimliliğini artırmak için kullanması halinde uzun vadede istihdamın artabileceğini söyledi. Meta mayıs ayında yaklaşık 8 bin çalışanını işten çıkardı. 🔹 Amazon CEO'su Andy Jassy, yapay zekânın yeni iş alanları oluşturabileceğini söyledi. Amazon, son dönemdeki işten çıkarmaların yapay zekâdan değil organizasyon yapısını sadeleştirme çalışmalarından kaynaklandığını açıkladı. 🔹 EY-Parthenon araştırmasına göre, yapay zekâ yatırımlarının çalışan sayısında büyük düşüşe yol açacağını düşünen CEO'ların oranı Ocak 2025'te %46 iken Mayıs 2026'da %20'ye geriledi. 🔹 Ramp ve Revelio Labs'ın araştırmasına göre, yapay zekâya en fazla yatırım yapan şirketler, benzer şirketlere kıyasla istihdamlarını yaklaşık %10 daha fazla artırdı. 🔹 Sam Altman, yapay zekâyı en yoğun kullanan şirketlerin aynı zamanda en fazla işe alım yapan şirketler arasında bulunduğunu söyledi. Belirsizlik sürüyor 🔹 Ford CEO'su Jim Farley geçen yıl yapay zekânın ABD'deki beyaz yakalı çalışanların yarısını değiştirebileceğini söylemişti. Şirket daha sonra otomasyonla ilgili kalite endişeleri nedeniyle yüzlerce mühendis işe aldı. 🔹 Emergn'in şirket yöneticileriyle yaptığı ankete göre, bazı yöneticiler yapay zekâ projelerine ilişkin raporların gerçek durumu olduğundan daha olumlu gösterdiğini belirtti. 🔹 Şirketler, yapay zekânın iş süreçlerine başarılı şekilde entegre edilmesinin beklenenden daha uzun sürdüğünü ve yatırımların gerçek getirilerini ölçmekte zorlandıklarını ifade ediyor. 🔹 Amazon'un kurucusu Jeff Bezos, yapay zekânın uzun vadede yeni meslekler oluşturabileceğini, hatta iş gücü açığına yol açabilecek kadar verimlilik artışı sağlayabileceğini söyledi.

🔹 ABD'nin Bosna-Hersek'i yenerek Dünya Kupası'nda eleme turunda 20 yılı aşkın sürenin ardından ilk galibiyetini almasının ardından forvet Folarin Balogun'un gördüğü kırmızı kart ve bir maçlık cezası Beyaz Saray'da gündeme alındı. 🔹 Ticaret Bakanı Howard Lutnick ile Beyaz Saray Dünya Kupası Görev Gücü Direktörü Andrew Giuliani, Balogun'un cezasının ABD'nin turnuvadaki şansını olumsuz etkileyeceğini değerlendirerek Başkan Donald Trump ile bir dizi görüşme yaptı. 🔹 Trump, ekibinden Balogun'un cezasının kaldırılması için çözüm bulunmasını istedi. 🔹 Yönetim yetkilileri, FIFA'nın yavaş çekim görüntülerini kullanarak verdiği kırmızı kart kararına hukuki itiraz hazırlığı yaptı ve bu süreçte Trump'a yakın hukukçularla görüştü. 🔹 Beyaz Saray yetkilileri, plan hakkında ABD Futbol Federasyonu yetkililerini de bilgilendirdi. 🔹 Trump, FIFA Başkanı Gianni Infantino ile yaptığı görüşmede Balogun'un kırmızı kart kararının yeniden değerlendirilmesini istedi. 🔹 FIFA Disiplin Komitesi, Disiplin Talimatı'nın 27. maddesini uygulayarak Balogun'un bir maçlık cezasını kaldırdı. 🔹 Trump, kararın ardından sosyal medya hesabından FIFA'ya teşekkür ederek "büyük bir haksızlığın düzeltildiğini" söyledi. 🔹 FIFA, kararın Beyaz Saray'ın etkisiyle alındığı iddiaları hakkında yorum yapmadı ve Disiplin Komitesi'nin bağımsız olduğunu açıkladı. 🔹 Belçika Futbol Federasyonu karara itiraz seçeneklerini değerlendirdiğini duyurdu. Norveç Milli Takımı Teknik Direktörü Ståle Solbakken kararın Dünya Kupası'nın güvenilirliğine zarar vereceğini söyledi. 🔹 ABD Teknik Direktörü Mauricio Pochettino, Balogun'un gördüğü kartın kırmızı kart olmaması gerektiğini yineledi ancak ABD Başkanının sürece müdahil olması hakkında değerlendirme yapmadı.

NATO ve güvenlik 🔹 Avrupa liderleri, yılın başında Brüksel'de düzenlenen olağanüstü zirvede ABD ile ilişkilerde yaşanan gerilimi ve Avrupa'nın güvenlik bağımlılığını değerlendirdi. 🔹 Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Avrupa'nın ABD'ye güvenlik alanındaki bağımlılığının risk oluşturduğunu söyledi ve bu konuda "geri dönüş olmadığını" ifade etti. 🔹 İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ise Donald Trump ile çalışmanın hâlâ mümkün olduğunu savundu. 🔹 NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ABD'nin ittifakta kalmasını sağlamak amacıyla Avrupa ülkelerinin savunma harcamalarını artırması gerektiğini savundu. 🔹 ABD yönetimi, NATO üyelerinden savunma harcamalarını 2035'e kadar GSYH'nin %5'ine çıkarmalarını istedi. Hedefin %3,5'inin doğrudan savunma, %1,5'inin ise güvenlikle ilgili altyapı yatırımlarından oluşması planlandı. 🔹 İspanya hedefe karşı çıkarken, diğer NATO ülkeleri çeşitli çekincelere rağmen plana destek verdi. Avrupa'nın yeni stratejisi 🔹 Avrupa ülkeleri, ABD'ye olan teknoloji ve savunma bağımlılığını azaltmak amacıyla açık kaynak yazılımlara, yapay zekâ şirketlerine, veri merkezlerine ve uzay teknolojilerine daha fazla yatırım yapmaya başladı. 🔹 Bazı Avrupa ülkeleri kamu kurumlarında Microsoft Teams ve Office gibi ABD merkezli yazılımların kullanımını azaltmaya yönelik çalışmalar yürütüyor. 🔹 Avrupa hükümetleri, ABD ile ilişkilerin daha da kötüleşmesi durumunda veri depolama, ödeme sistemleri ve ABD yapımı silahların kullanımına ilişkin alternatif senaryolar hazırlıyor. Kanada'nın rolü 🔹 Kanada Başbakanı Mark Carney, Avrupa liderlerine ABD'ye olan yapısal bağımlılığın azaltılması gerektiğini savundu ve yeni bir güvenlik yaklaşımını destekledi. 🔹 Avrupa'da bazı liderler, Trump yönetimini geçici bir dönem olarak görmek yerine uzun vadeli stratejik değişim ihtimalini değerlendirmeye başladı. Trump ile ilişkiler 🔹 Avrupa liderleri, Trump yönetimiyle ilişkileri koruyabilmek için uzun süre övgü ve uzlaşmaya dayalı bir diplomasi izledi. 🔹 NATO'nun 2025 zirvesinde üye ülkeler savunma harcamalarını artırma taahhüdünde bulunurken Trump bunu ABD açısından önemli bir kazanım olarak değerlendirdi. 🔹 Avrupa istihbarat değerlendirmelerinde, Trump yönetiminin karar alma sürecinin büyük ölçüde tek bir lidere bağlı olduğu ve bunun müttefikler açısından öngörülebilirliği azalttığı görüşü yer aldı. 🔹 Avrupa liderleri, Ukrayna konusunda ortak tutumu korumaya çalışsa da Trump yönetiminin yaklaşımını değiştirmekte sınırlı başarı sağladı.

Petrol piyasası 🔹 Petrol fiyatları savaş öncesi seviyelere gerilerken, Hürmüz Boğazı'ndan tanker trafiği hızla toparlandı ve Körfez üreticileri üretimi yeniden artırmaya başladı. 🔹 Küresel petrol stokları Mart-Mayıs döneminde 163 milyon varil azalarak Aralık 1990'dan bu yana en düşük seviyeye indi. 🔹 Küresel petrol stoklarının yeniden doldurulmasının aylar hatta yıllar sürebileceği, bunun da İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki baskı gücünü zamanla azaltabileceği değerlendiriliyor. Arz artışı 🔹 OPEC+ ağustos ayında günlük petrol üretimini 188 bin varil artırma kararı aldı ve üretim artışları üst üste beşinci aya taşındı. 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri, Hürmüz Boğazı'nı bypass eden boru hattını kullanarak ihracatını hızla artırırken, Kuveyt ve Suudi Arabistan da üretim ve sevkiyatlarını yükseltti. 🔹 Haziran ayında Hürmüz Boğazı'ndan günlük ortalama 4,7 milyon varil ham petrol sevk edildi. Temmuz başında sevkiyatlar savaş öncesi seviyelerin yaklaşık %40'ına ulaştı. Fiyat beklentileri 🔹 Küresel arz fazlasının petrol fiyatlarını önümüzdeki aylarda varil başına yaklaşık 60 dolara kadar düşürebileceği tahmin ediliyor. 🔹 Düşük fiyatların şirketler ve hükümetler için stratejik petrol stoklarını yeniden oluşturmayı daha cazip hale getirmesi bekleniyor. Stratejik rezervler 🔹 OECD ülkelerinin stratejik rezervlerini yılın son çeyreğinde yeniden doldurmaya başlaması beklenirken, ABD'nin kendi rezerv alımlarını 2027 yılında başlatması öngörülüyor. 🔹 ABD Stratejik Petrol Rezervi'ndeki stoklar Haziran sonunda 1983'ten bu yana en düşük seviyeye geriledi. 🔹 Günlük 200 bin varillik alım temposuyla ABD'nin stratejik rezervlerini savaş öncesi seviyelere çıkarmasının 15-18 ay sürebileceği hesaplanıyor. 🔹 Çin de savaş sırasında stratejik rezervlerinden petrol kullandı ancak ülkenin rezervlerini hızla yeniden doldurmaya yönelik bir adım atmadığı görülüyor. İran müzakereleri 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, küresel petrol stoklarının yeniden doldurulmasının İran'ın müzakerelerdeki pazarlık gücünü etkileyebileceğini söyledi. 🔹 Bazı analistler piyasaların çatışmanın kalıcı biçimde sona erdiğini fiyatladığını, ancak jeopolitik risklerin tamamen ortadan kalkmadığını belirtiyor.

Yapay zekâ girişimlerine yöneliş 🔹 Seçkin üniversitelerde okuyan öğrenciler, teknoloji ve finans şirketlerindeki yaz stajları yerine yapay zekâ girişimleri kurmayı tercih etmeye başladı. 🔹 Bazı öğrenciler, girişimlerine odaklanabilmek için üniversite eğitimine ara verme kararı alıyor. 🔹 Yapay zekâ alanındaki hızlı gelişmeler ve yeni mezunlar için zorlaşan iş piyasası, daha fazla öğrenciyi kendi şirketini kurmaya yöneltiyor. 🔹 Öğrenciler, girişim ekosisteminde geçirdikleri kısa sürede üniversitedeki bir dönemden daha fazla deneyim kazandıklarını ifade ediyor. Girişim programları 🔹 San Francisco'da üniversiteler ve mezunlar tarafından desteklenen yeni girişim programları, öğrencilere ücretsiz konaklama, mentorluk ve yatırımcılarla bağlantı imkânı sunuyor. 🔹 Yale Hacker House, TekTrek ve Lehigh University Startup Academy gibi programlar öğrencileri erken aşama yapay zekâ girişimleriyle buluşturuyor. 🔹 Bu programlara katılan öğrenciler günlerini yazılım geliştirme, yatırımcı görüşmeleri ve iş geliştirme faaliyetleriyle geçiriyor. Üniversiteyi bırakma tartışması 🔹 Bazı girişimciler yatırım aldıktan sonra üniversite eğitimini kalıcı olarak bırakmayı planlıyor. 🔹 Bazı öğrenciler ise üniversite diplomasını entelektüel gelişim ve kariyer güvencesi açısından önemli görmeye devam ediyor. 🔹 Girişim sermayesi yatırımcıları, öğrencilerin şirket kurarken üniversiteyi hemen bırakmak yerine eğitimlerini sürdürmelerini tavsiye ediyor. Destek ağı 🔹 Öğrenci girişimciler, ortak kurucu anlaşmazlıkları, yatırım süreçleri ve şirket yönetimi gibi konularda birbirlerine destek olmak amacıyla birlikte yaşam ve çalışma alanları oluşturuyor. 🔹 Yapay zekâ girişimcileri arasında oluşan bu topluluklar, yeni şirketlerin gelişimini hızlandırmayı amaçlıyor.

Türkiye'nin NATO'daki konumu 🔹 Donald Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı güçlü bir lider olarak nitelendirdi ve bugüne kadar kendisinden istediği her şeyi yaptığını söyledi. NATO zirvesine katılma kararında toplantının Türkiye'de düzenlenmesinin etkili olduğunu belirtti. 🔹 Türkiye, NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahip olmayı sürdürürken Ukrayna, İran ve Gazze konularındaki diplomatik girişimlerde arabulucu rolünü güçlendirdi ve bölgesel güç olma hedefini ilerletti. 🔹 Trump'ın Avrupa'daki NATO müttefiklerini eleştirmesi ve ABD'nin ittifaktan çekilebileceğine yönelik açıklamaları, Türkiye'nin NATO içindeki konumunu güçlendirdi. 🔹 Türkiye'nin savunma sanayisindeki kapasitesi NATO üyeleri açısından önem kazandı. Türk yapımı insansız hava araçları 33'ten fazla ülkeye ihraç ediliyor ve Baykar geçen yıl büyük bir İtalyan havacılık şirketiyle ortak girişim kurdu. 🔹 Bir Türk savunma şirketi, Teksas'taki ve Pentagon'un topçu mühimmatı tedarikinde öne çıkan tesislerinden birine ekipman tasarlayıp kurdu. ABD-Türkiye ilişkileri 🔹 Trump, Erdoğan'ı Orta Doğu diplomasisinde önemli bir ortak olarak öne çıkardı. Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly, Trump ile Erdoğan arasında güçlü bir ilişki bulunduğunu ve Türkiye'nin bölgede önemli bir ortak olduğunu söyledi. 🔹 Erdoğan, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve MİT Başkanı İbrahim Kalın, geçen yıl İsrail ile Hamas arasındaki ateşkesin sağlanmasına katkı sundu ve İran ile yaşanan çatışmalarda arabuluculuk girişimlerinde rol aldı. 🔹 ABD yönetimi, Türkiye'ye silah satışlarını ilerletmeye çalışıyor. Başkan Yardımcısı JD Vance, Türkiye'ye F-35 savaş uçaklarının satılmasına yönelik seçeneklerin değerlendirildiğini açıkladı. 🔹 Türkiye, Rusya ile ekonomik ilişkilerini sürdürmesine rağmen Ukrayna'ya insansız hava araçları ve savaş gemileri sağladı, Rusya-Ukrayna barış görüşmelerine ev sahipliği yaptı ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'i ağırladı. İç siyaset ve muhalefet 🔹 Türk makamları, 2023 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ardından ana muhalefet partisine yönelik kapsamlı yasal süreçler başlattı. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu dahil yüzlerce kişi tutuklandı. İmamoğlu hakkındaki yolsuzluk suçlamalarını reddediyor. 🔹 Hükümet yetkilileri, Ekrem İmamoğlu'nun yolsuzluk suçlamaları nedeniyle yargılandığını açıkladı. 🔹 NATO zirvesi süresince Ankara'da kamu gösterileri yasaklandı. 🔹 Haziran ayında düzenlenen gece operasyonlarında aktivistler, avukatlar, bir akademisyen ve bir LGBTQ hakları aktivisti terör suçlamalarıyla gözaltına alındı.

Kripto ile yaptırımların aşılması 🔹 İran, Rusya, Kuzey Kore ve yaptırım altındaki diğer ülkeler, ABD yaptırımlarını aşmak amacıyla kripto para kullanımını önemli ölçüde artırdı. Bu ülkeler 2025 yılında yaklaşık 100 milyar dolar değerinde kripto varlığı işledi. 🔹 Bu ülkeler, işlemleri kolaylaştırmak için kendi dijital tokenlarını ve kripto para borsalarını geliştirerek daha karmaşık yöntemler kullanıyor. 🔹 İran ve Rusya, kripto paraları insansız hava araçları ile silah parçaları satın almakta kullandı. Rusya ayrıca yaptırım altındaki petrolünü kaçak yollarla taşıyan gemi personelinin maaşlarını kripto para ile ödedi. 🔹 Kuzey Kore, siber saldırılarla elde ettiği kripto paraları yakıt ve askeri ekipman satın almak için kullandı. 🔹 Kripto para işlemleri, geleneksel bankacılık sistemini devre dışı bırakarak yaptırımların uygulanmasını zorlaştırıyor. ABD ve Batı'nın adımları 🔹 ABD, İran ile olası barış anlaşmasını müzakere ettiği dönemde İran petrolüne yönelik yaptırımları geçici olarak gevşetti. Anlaşma sağlanamazsa petrol yaptırımlarını yeniden uygulamaya koyabileceğini açıkladı. 🔹 ABD geçen ay İran'ın en büyük platformlarından Nobitex dahil dört İran kripto para borsasını yaptırım listesine aldı. Hazine Bakanı Scott Bessent, ABD'nin İran bağlantılı 1 milyar dolarlık kripto varlığa el koyduğunu açıkladı. 🔹 Birleşik Krallık da mayıs ayında Rusya hükümetini desteklediği şüphesiyle dünyanın büyük kripto para borsalarından HTX'i yaptırım listesine aldı. HTX yetkililerle iş birliği yapacağını açıkladı. 🔹 Kripto para sektörünün önemli bölümünün düzenlenmemiş olması ve işlemlerin anonim yapılabilmesi, yaptırımların uygulanmasını zorlaştırıyor. İran ve Rusya'nın kullandığı yöntemler 🔹 İran'da son yıllarda onlarca kripto para borsası kuruldu. İran Devrim Muhafızları, özellikle Çin'e yapılan petrol satışlarından elde edilen ödemeleri almak için yurt içi ve yurt dışındaki kripto borsalarını kullandı. 🔹 Yaygın kullanılan yöntemlerden birinde Çinli alıcılar petrol ödemelerini Hong Kong'daki paravan şirketlerin hesaplarına yuan olarak yatırıyor. Bu fonlar kripto paraya çevrilerek İran kontrolündeki dijital cüzdanlara aktarılıyor. Ardından İran'daki yerel borsalarda riyale çevriliyor veya İran destekli grupların dijital cüzdanlarına gönderiliyor. 🔹 Rusya, yaptırımların ardından A7A5 adlı rubleye endeksli dijital tokenı geliştirdi. Kullanıcılar ruble karşılığında A7A5 satın alıyor, ardından bunu uluslararası işlemlerde kullanılabilen diğer kripto paralara dönüştürüyor. 🔹 A7A5, 2025 yılında 90 milyar doların üzerinde işlem gerçekleştirdi ve yaptırım uygulanmasına rağmen kullanılmaya devam etti. 🔹 Rus şirketleri, yaptırımları aşarak uluslararası ödemeler yapmak için farklı kripto para yöntemlerini de kullanmaya devam ediyor. ABD'de tutuklanan Yuri Gugnin'in, Rus müşteriler adına ABD finans sistemi üzerinden 500 milyon doların üzerinde işlem gerçekleştirdiği ve kara para aklama ile yaptırım ihlali suçlarını kabul ettiği açıklandı.

Emeklilikte girişimcilik eğilimi 🔹 55-64 yaş grubunda kurulan yeni şirketlerin sayısı son on yılda %22 arttı. Aynı dönemde toplam nüfus artışı %0,6 oldu. 🔹 Emeklilik döneminde iş kuranlar, yıllar içinde edindikleri bilgi ve deneyimi kullanmayı, yeni alanlar denemeyi ve kendi kararlarını vermeyi hedefliyor. 🔹 Emeklilikte gelir elde etmeye devam etmek, birikimlerden daha az para çekilmesini sağlayabilir ve tasarrufların daha uzun süre korunmasına yardımcı olabilir. 🔹 İleri yaşta iş kurmak, emeklilik birikimlerinin işletmeye yatırılması nedeniyle finansal riskleri artırabilir. İşletme sahiplerinin, şirketlerini nasıl devredeceklerine veya satacaklarına ilişkin bir çıkış planı hazırlamaları önem taşıyor. Emeklilikte kurulan işletmeler 🔹 68 yaşındaki Margo Clayson, emekli olduktan sonra Idaho'da The Mighty Microgreen adlı işletmeyi kurdu. Şirket, birkaç gün içinde yetiştirilebilen mikro filiz yetiştirme kitleri satıyor. 🔹 Clayson haftada yaklaşık 15 saat çalışıyor. İşletmesi aylık vergi sonrası yaklaşık 800 dolar gelir sağlıyor ve çiftin aylık 3.043 dolarlık sosyal güvenlik gelirini destekliyor. 🔹 Artan enflasyon ve gümrük vergileri, ithal ettiği malzemelerin maliyetini yükseltti. Clayson işletmesini satmayı planlıyor ancak beslenme eğitimleri vermeye devam etmek ve üniversite eğitimini tamamlamak istiyor. 🔹 68 yaşındaki Rob Perry, emekli olduktan sonra Vermont'ta pandemi döneminde zorlanan bir baskı ve nakış işletmesini satın alarak Shirt Happens adıyla yeniden faaliyete geçirdi. 🔹 Perry haftada yaklaşık 40 saat çalışıyor. İşletme yılda 50.000-60.000 dolar serbest nakit akışı üretiyor ve Perry'nin toplam yıllık geliri sosyal güvenlik ödemeleri ile birlikte yaklaşık 135.000 dolara ulaşıyor. 🔹 Perry işletmeyi ileride devretmeyi planlıyor ancak uygun bir alıcı veya halef bulmakta zorlanıyor. 🔹 58 yaşındaki Roger Smith, kurumsal kariyerinden ayrıldıktan sonra Teksas'ta kapalı golf simülatörü franchise'ı Back Nine Golf'u açtı. İşe yaklaşık 430.000 dolar yatırım yaptı. 🔹 Smith haftada 15-30 saat çalışıyor. İşletmenin gelirleri giderlerini karşılıyor ve yatırımını önümüzdeki birkaç yıl içinde geri kazanmayı hedefliyor. Kâr amacı gütmeyen girişim 🔹 Mike ve Peggy Gibbs çifti, Kaliforniya'da kamu alanlarını iyileştirmek amacıyla Pacific Grove Cares adlı kâr amacı gütmeyen kuruluşu kurdu. 🔹 Çift maaş almadan haftada 30-40 saat çalışıyor. Emeklilik birikimlerini ve gönüllü desteğini kullanarak ağaç dikme, çevre düzenlemesi ve kamusal alanların bakımını yürütüyor. 🔹 Borçsuz yaşamaları, torunlarının eğitimine ve yerel yardım kuruluşlarına maddi destek sağlamalarına olanak tanıyor.

Güvenlik ve gözetim sistemi 🔹 Küba, ekonomik kriz, yaptırımlar ve artan toplumsal huzursuzluğa rağmen geniş kapsamlı gözetim ağı sayesinde tek parti yönetimini sürdürüyor. 🔹 Ülkenin istihbarat sistemi, Sovyetler Birliği'nin KGB'si ve Doğu Almanya'nın Stasi teşkilatının desteğiyle oluşturuldu. 🔹 İnsan hakları kuruluşları, Küba'da 1.000'den fazla siyasi tutuklu bulunduğunu tahmin ediyor. 🔹 Son dönemde yakıt, gıda ve elektrik sıkıntıları artmasına rağmen güvenlik güçleri protestoları bastırmayı ve göstericileri gözaltına almayı sürdürüyor. Toplumsal denetim 🔹 Devrimi Savunma Komiteleri (CDR), mahalle düzeyinde vatandaşların faaliyetlerini izliyor ve muhalif faaliyetleri yetkililere bildiriyor. 🔹 CDR üyeleri, mahallelerde kimlerin yaşadığını, eve girip çıkan kişileri ve hanelerin günlük yaşamını takip ediyor. 🔹 İçişleri Bakanlığına bağlı sivil giyimli güvenlik görevlileri ve muhbir ağı, muhalif grupları ve bağımsız oluşumları izleyerek faaliyetlerine sızıyor. 🔹 Eski bir Kübalı istihbarat görevlisine göre ülkede yaklaşık 140 bin devlet güvenlik personeli ve yaklaşık 500 bin muhbir bulunuyor. Eğitim ve çalışma hayatı 🔹 Komünist Parti'nin gençlik örgütleri, eğitim kurumlarında öğrencilerin siyasi faaliyetlere katılımını ve davranışlarını denetliyor. 🔹 Yasaklı kitapların okunması ve yasaklanan şarkıların dinlenmesi engellenirken, muhalif içerikler takip ediliyor. 🔹 Devlet kontrolündeki sendikalar ve güvenlik birimleri kamu çalışanlarını izliyor; işten çıkarma uygulaması siyasi baskı aracı olarak kullanılabiliyor. İnternet ve ifade özgürlüğü 🔹 Akıllı telefonlarla internet erişiminin yaygınlaşması devlet medyasının bilgi tekelini zayıflatsa da protestolara ilişkin haberler resmî basında yer almıyor. 🔹 Bağımsız yayın organlarının faaliyetleri sınırlandırılırken, protesto görüntülerini paylaşan kişilerin gözaltına alındığı belirtiliyor. 🔹 Sansürü aşmak isteyen kullanıcılar VPN hizmetlerine yöneliyor. 🔹 Devlete ait tek telekomünikasyon şirketi Etecsa'nın güvenlik kurumlarıyla birlikte telefon görüşmelerini izlediği ve protesto bölgelerinde internet erişimini kısıtladığı belirtiliyor.

İktidarın merkezileşmesi 🔹 Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, iktidarını uzatmak ve parti üzerindeki kontrolünü güçlendirmek amacıyla üst düzey yetkililere yönelik geniş kapsamlı tasfiyeler yürütüyor. 🔹 Şi, görev süresini sınırlayan uygulamaları kaldırarak devlet başkanlığı ve parti liderliğini süresiz sürdürebilecek bir sistem oluşturdu. 🔹 Parti yönetiminde kendisine yakın isimlere daha fazla yetki verirken, yaşları nedeniyle halef olma ihtimali düşük isimleri kilit görevlere getiriyor. Tasfiyeler ve parti disiplini 🔹 Şi'nin üçüncü görev döneminden bu yana Politbüro üyeleri, savunma, dışişleri ve tarım bakanları ile çok sayıda askerî komutan, bölgesel yönetici ve kamu şirketi yöneticisi görevden alındı. 🔹 Politbüro üyeleri, Mao dönemindeki uygulamaya benzer şekilde her yıl birbirlerini ve kendilerini eleştirdikleri toplantılara katılıyor. 🔹 Çin Komünist Partisi'nin iç denetim kurumu, yaklaşık 100 milyon parti üyesinin faaliyetlerini ve sadakatini denetlemeye devam ediyor. Geçen yıl yaklaşık 1 milyon kişi parti disiplini kapsamında cezalandırıldı. Karar alma süreci 🔹 Şi, ekonomi, ulusal güvenlik ve kalkınma planları dahil birçok temel politika alanındaki karar alma süreçlerini doğrudan kendi kontrolünde topladı. 🔹 Çin'in yeni beş yıllık kalkınma planının hazırlanmasında alt düzey yetkililer ve dış uzmanların önerilerine önceki dönemlere göre daha sınırlı yer verildi. İdeolojik vurgu 🔹 "Yeni Dönem için Çin'e Özgü Sosyalizm Üzerine Şi Cinping Düşüncesi", Çin Komünist Partisi tüzüğü ve Çin Anayasası'nda yer almaya devam ediyor. 🔹 Partiye katılacak adayların bu ideolojiyi öğrenmesi zorunlu tutulurken, mevcut üyeler de düzenli eğitim programlarına katılıyor. Devlet medyası Şi Cinping'i ülkenin yeniden yükselişinin merkezindeki lider olarak öne çıkarıyor.

🔹 ABD'de yol kenarındaki beyaz şerit uygulaması, 1950'li yıllarda metalurji uzmanı John V. N. Dorr'un öncülüğünde yaygınlaştırıldı. 🔹 Dorr, yol kenarına çizilecek beyaz çizginin sürücülerin gece karşıdan gelen farlara odaklanmak yerine yolun sınırını takip etmesini sağlayarak kazaları azaltacağını savundu. 🔹 İlk öneri 1952 yılında Connecticut eyaletine sunuldu ancak başlangıçta reddedildi. 🔹 Daha sonra Connecticut'taki Merritt Parkway üzerinde yapılan deneme uygulamasında sürücülerin şerit ortasında daha istikrarlı ilerlediği ve gece sürüş davranışlarının iyileştiği tespit edildi. 🔹 New York'ta "Death Valley" olarak bilinen tehlikeli bir yol kesiminde yapılan başka bir denemede, beyaz çizgi uygulanmadan önceki beş ayda 40 kaza meydana gelirken, uygulamadan sonraki beş ayda bu sayı 14'e düştü. 🔹 Dorr, elde edilen sonuçları ABD'deki tüm eyaletlerin karayolu yetkililerine düzenli olarak göndererek uygulamanın yaygınlaşması için kampanya yürüttü. 🔹 Başlangıçta bazı ulaştırma yetkilileri uygulamanın sürücüleri şaşırtabileceğini ve maliyetinin gereksiz olduğunu savundu. 🔹 Ohio'da yapılan kontrollü deneylerde bazı yollar rastgele beyaz çizgiyle işaretlenirken bazıları işaretsiz bırakıldı. Sonuçlarda çizgili yollarda kaza sayısının azaldığı, ölümlü ve yaralanmalı kazaların ise %37 düştüğü belirlendi. 🔹 Bu sonuçların ardından yol kenarı beyaz çizgileri kısa süre içinde ABD genelinde yaygınlaşarak standart uygulama haline geldi. 🔹 John V. N. Dorr, 1962 yılında hayatını kaybetmeden önce geliştirdiği uygulamanın ABD genelinde ve dünyanın birçok ülkesinde kullanılmaya başladığını gördü.

Yeni eğitim modellerine yöneliş 🔹 Yüksek gelirli aileler, çocuklarını geleneksel devlet ve özel okullar yerine yaşam becerileri, girişimcilik ve yapay zekâ destekli eğitime odaklanan alternatif okullara göndermeye başladı. 🔹 Veliler, yapay zekânın ekonomi ve iş dünyasını değiştireceğini, bu nedenle onlarca yıldır uygulanan eğitim yöntemlerinin geleceğe hazırlamakta yetersiz kalabileceğini düşünüyor. 🔹 Alternatif okullar müzakere, satış, girişimcilik, topluluk önünde konuşma ve gerçek hayat problemlerini çözme gibi becerilere ağırlık veriyor. 🔹 Bu okulların büyük bölümü devlet okullarından farklı olarak başarı verilerini resmi kurumlara bildirmek zorunda bulunmuyor. Yapay zekâ destekli eğitim 🔹 ABD merkezli Alpha School, öğrencilerin günde yaklaşık iki saat yapay zekâ destekli bireysel eğitim aldıktan sonra proje tabanlı uygulamalara katıldığı bir model uyguluyor. 🔹 Yapay zekâ sistemi öğrencilerin dikkat düzeyini ve öğrenme performansını analiz ederek sonraki ders içeriklerini kişiye göre uyarlıyor. 🔹 Alpha School'un San Francisco'daki yıllık eğitim ücreti yaklaşık 75 bin dolar seviyesinde bulunuyor. 🔹 Alpha School, 2025 yılında sekiz yeni okul açtı ve bu sonbaharda ABD genelinde yaklaşık iki düzine yeni kampüs açmayı planlıyor. 🔹 Okul ayrıca evden eğitim yazılımı ve beceri temelli eğitim programları da sunuyor. Velilerin beklentileri 🔹 Veliler, yapay zekânın ezbere dayalı öğrenme yerine kişiselleştirilmiş eğitim sağlayabileceğini ve çocukların değişen iş dünyasına daha iyi hazırlanmasına yardımcı olabileceğini düşünüyor. 🔹 Teknoloji ve finans sektöründe çalışan aileler, çocuklarının yalnızca bilgi ezberleyen değil, değişen koşullara hızla uyum sağlayabilen bireyler olmasını hedefliyor. Tartışmalar ve eleştiriler 🔹 Eğitim uzmanları, yapay zekâ destekli bu modellerin uzun vadeli başarısını gösteren yeterli bilimsel kanıt bulunmadığını belirtiyor. 🔹 Bazı akademisyenler girişimcilik ve yapay zekâ odaklı okulların daha dar ve benzer profilde öğrenci grupları oluşturabileceğini ifade ediyor. 🔹 Uzmanlar ayrıca öğretmen yerine "rehber" veya "koç" gibi unvanların kullanılmasının öğretmenlik mesleğinin önemini azaltabileceğini değerlendiriyor. Forge Prep modeli 🔹 New Jersey'de kurulan Forge Prep, bu sonbahar için 600 başvuru aldı ve ilk etapta dört sınıfta toplam 34 öğrenci kabul edecek. 🔹 Okulun hedefi ilerleyen yıllarda 12. sınıfa kadar eğitim vermek ve toplam 400 öğrenciye ulaşmak. 🔹 Mezun olduktan sonra kendi şirketini kurup tam zamanlı sürdüren öğrencilere 200 bin dolara kadar yatırım desteği sağlanması planlanıyor. 🔹 Forge Prep'in ilk yıl öğrenim ücretleri 24 bin ile 36 bin dolar arasında değişirken, gelecek yıldan itibaren ücretlerin 60 bin dolara yükselmesi planlanıyor. 🔹 Okulda cep telefonu kullanılmıyor, Chromebook kullanımı sınırlı tutuluyor ve yapay zekânın içerik tüketimi yerine üretim amacıyla kullanılması hedefleniyor.

Piyasadaki yükseliş 🔹 Küçük ölçekli şirketleri takip eden Russell 2000 endeksi yılın ilk altı ayında yaklaşık %22 yükselerek 1991'den bu yana en güçlü ilk yarı performansını gösterdi. 🔹 Russell 2000, aynı dönemde Nasdaq Bileşik Endeksi'ni yaklaşık 9 puan geride bıraktı ve 2006'dan bu yana en yüksek göreceli performans farkını kaydetti. 🔹 Endeks geçen hafta bir ara üst üste dört işlem gününü rekor kapanışla tamamladı. 🔹 Yatırımcılar, uzun süredir büyük yapay zekâ ve yarı iletken şirketlerinde yoğunlaşan yükselişin piyasanın diğer bölümlerine de yayılmaya başladığını değerlendiriyor. Yatırımcıların yön değişimi 🔹 Bazı yatırımcılar yarı iletken ve yapay zekâ hisselerindeki kârlarını realize ederek sağlık, sanayi ve isteğe bağlı tüketim sektörlerindeki küçük ölçekli şirketlere yönelmeye başladı. 🔹 Küçük ölçekli şirketler, ABD ekonomisinin dayanıklılığından ve enflasyon baskılarının azalmasından olumlu etkileniyor. 🔹 ABD-İran barış anlaşmasının ardından petrol fiyatlarının gerilemesi enflasyon baskısını hafifletti. 🔹 Son istihdam verileri iş gücü piyasasında yavaşlamaya işaret ederken, ekonomik büyümenin devam ettiği beklentisini de korudu. 🔹 Küçük ölçekli şirketler gelirlerinin büyük bölümünü ABD iç pazarından elde ediyor ve değişken faizli borçlanmaya daha fazla bağımlı oldukları için para politikasındaki değişimlerden daha fazla etkileniyor. Kâr beklentileri 🔹 Analistler, Russell 2000 şirketlerinin 2026 yılı kârlarının %54 büyümesini bekliyor. 🔹 Bu büyüme beklentisi, büyük ölçekli şirketleri kapsayan Russell 1000 endeksi için öngörülen artışın iki katından fazla seviyede bulunuyor. 🔹 S&P Small Cap 600 endeksinde son çeyreğin en yüksek performans gösteren şirketleri arasında Sezzle ve Cracker Barrel yer aldı. 🔹 MaxLinear hisseleri ikinci çeyrekte %600'ün üzerinde yükselirken, Vishay Intertechnology ve Penguin Solutions hisseleri de aynı dönemde değerini iki kattan fazla artırdı. Riskler 🔹 Russell 2000 endeksi de yarı iletken şirketleri içerdiği için yapay zekâ sektöründeki dalgalanmalardan etkilenmeye devam ediyor. 🔹 Russell 2000'in yıllık yeniden dengelenmesi kapsamında güçlü performans gösteren bazı şirketler büyük ölçekli şirketlerin yer aldığı Russell 1000 endeksine geçti. 🔹 Analistler, yapay zekâ hisselerindeki yükselişin yavaşlaması halinde büyük hisselerden küçük ölçekli şirketlere sınırlı bir sermaye akışının bile bu segment üzerinde önemli etki oluşturabileceğini belirtiyor.

Su tüketimi ve raporlama 🔹 Microsoft, Google ve Amazon'un 2025 ve 2026 yıllarında yapay zekâ altyapısına toplam yaklaşık 1 trilyon dolar yatırım yaptığı tahmin ediliyor. 🔹 Büyük teknoloji şirketleri veri merkezlerindeki doğrudan su tüketimini sürdürülebilirlik raporlarında açıklarken, elektrik üretimi sırasında dolaylı olarak kullanılan suyu çoğunlukla raporlamıyor. 🔹 Meta, veri merkezlerinin elektrik ihtiyacını karşılayan enerji santrallerindeki dolaylı su tüketimini de raporlayan büyük teknoloji şirketleri arasında yer alıyor. 🔹 ABD'de veri merkezlerinin dolaylı su tüketimi, 2024 tarihli bir analize göre doğrudan tüketimin yaklaşık 12 katına ulaşıyor. 🔹 ABD'de şirketlerin doğrudan ve dolaylı toplam su tüketimini açıklamasını zorunlu kılan bir düzenleme bulunmuyor. Artan talep ve bölgesel etkiler 🔹 Google, 2025 sürdürülebilirlik raporunda veri merkezlerinin soğutulması için kullanılan su miktarının %34 artarak 10,9 milyar galona ulaştığını açıkladı. 🔹 Araştırmalar, Google'ın elektrik üretimi nedeniyle oluşan dolaylı su tüketiminin doğrudan tüketimin yaklaşık üç katı seviyesinde olduğunu gösteriyor. 🔹 Meta'nın 2024 yılı dolaylı su tüketimi yaklaşık 19 milyar galon olarak hesaplandı ve bu miktar doğrudan su kullanımının 20 katından fazla oldu. 🔹 Amazon, veri merkezlerinin sektör ortalamasına göre yedi kat daha verimli su kullandığını ve çektiği her bir galon suyu geri kazandırma hedefinin %75'ine ulaştığını açıkladı. Bu hesaplamaya dolaylı su tüketimi dahil edilmiyor. 🔹 Uzmanlar, yapay zekâ veri merkezlerinin hızla artan su ihtiyacının özellikle su kaynaklarının sınırlı olduğu bölgelerde kullanım önceliği konusunda anlaşmazlıklara yol açabileceğini belirtiyor. Su stresi yaşayan bölgeler 🔹 Son analizler, ABD'de inşa edilen yeni veri merkezlerinin yaklaşık üçte ikisinin Phoenix gibi su stresi yaşayan bölgelerde kurulduğunu gösteriyor. 🔹 Ceres'in analizine göre Phoenix'teki veri merkezlerinin doğrudan ve dolaylı su tüketimi bugün kentin yıllık su kullanımının yaklaşık %3'ünü oluştururken, 2031 yılına kadar bu oranın %20'nin üzerine çıkabileceği öngörülüyor. 🔹 Yapay zekâ veri merkezlerinin enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla bazı eski kömür santralleri faaliyetlerini sürdürmeye devam ediyor ve yeni doğal gaz santralleri de inşa ediliyor. Çözüm arayışları 🔹 Nvidia, kapalı devre soğutma sistemi kullanan veri merkezi tasarımıyla ilk dolumdan sonra ilave su gerektirmeyen bir sistem geliştirdiğini açıkladı. 🔹 Microsoft, 2027 yılından itibaren inşa edeceği tüm yeni veri merkezlerinde benzer kapalı devre soğutma teknolojisini kullanacağını duyurdu. 🔹 Uzmanlar, mevcut veri merkezlerinin büyük bölümünde kullanılan buharlaşmalı soğutma sistemlerinin yüksek miktarda su tükettiğini ve bunların yeni sistemlere dönüştürülmesinin yüksek maliyet nedeniyle zor olduğunu belirtiyor. 🔹 İklim danışmanlık şirketi Carbon Direct'e göre şeffaflık eksikliği ve veri merkezi projelerine ilişkin sınırlı bilgi paylaşımı nedeniyle 2024'ten bu yana yaklaşık 170 milyar dolarlık yapay zekâ veri merkezi yatırımı durduruldu, ertelendi veya iptal edildi.

Alman sanayisindeki baskı 🔹 Almanya ekonomisinin omurgasını oluşturan ihracat odaklı orta ölçekli sanayi şirketleri, Çinli üreticilerin kalite farkını kapatması ve çok daha düşük fiyatlarla rekabet etmesi nedeniyle ciddi baskı altında bulunuyor. 🔹 Almanya, onlarca yılın ardından ilk kez Çin'den ihraç ettiğinden daha fazla ileri teknoloji sermaye malı ithal etmeye başladı. 🔹 Çok sayıda Alman üretici üretimi yavaşlatıyor, çalışanlarını kısa çalışma uygulamasına alıyor, işten çıkarmalar yapıyor veya üretimin bir bölümünü Çin'e taşıyor. 🔹 EY verilerine göre Alman sanayisinde her ay 10 binden fazla istihdam kaybı yaşanıyor. Şubat 2022 ile 2026 başı arasında sanayi üretimi yaklaşık %10, enerji yoğun sektörlerde ise %15'in üzerinde geriledi. 🔹 Almanya'nın sermaye mallarında Çin ile ticaret dengesi, 2024 ortalarından 2025 Ağustos'una kadar yaklaşık 750 milyon avro fazladan 500 milyon avro açığa döndü. 🔹 Almanya'nın takım tezgâhı ihracatı yılın ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık üçte bir azaldı. Çin'in yükselen rekabet gücü 🔹 Çin, devlet destekli "10.000 Little Giants" programı kapsamında binlerce orta ölçekli sanayi şirketine teşvik, vergi avantajı ve finansman sağlayarak Alman sanayisinin uzman üreticilerine rakip bir yapı oluşturdu. 🔹 Çinli üreticiler, fabrika kuran şirketlere makine, robotik sistemler, kurutma ekipmanları ve bulut tabanlı yönetim yazılımlarını tek paket halinde sunabiliyor. 🔹 Çin'in Almanya'ya mal ihracatı bu yılın ilk beş ayında geçen yılın aynı dönemine göre %17, Avrupa Birliği'ne ihracatı ise %16 arttı. 🔹 Çin, iç talepteki zayıflık ve üretim fazlası nedeniyle ihracata ağırlık verirken, geçen yıl 1,2 trilyon dolarlık rekor dış ticaret fazlası elde etti. Şirketler ve sektörün tepkisi 🔹 Alman makine üreticisi Aura, son altı ayda Çinli rakiplerin fiyat baskısının belirgin şekilde arttığını ve siparişlerin azaldığını açıkladı. 🔹 Aura, daha önce tüm üretimini Almanya'da gerçekleştirirken bugün üretiminin yaklaşık %20'sini Çin'de yapıyor. Bu oranın Avrupa'daki koşullar değişmezse %70'e çıkabileceği değerlendiriliyor. 🔹 Alman Makine ve Ekipman Üreticileri Birliği (VDMA), Çinli üreticilerin küresel makine üretiminin yaklaşık üçte birini kontrol ettiğini ve pazar payının %40-50 seviyesine ulaşmasının Avrupa sanayisi açısından kritik eşik olacağını açıkladı. 🔹 Alman mekanik mühendislik şirketlerinin dörtte üçünden fazlası Çin rekabetini küresel ölçekte en büyük stratejik sorun olarak görüyor. Avrupa'nın yanıtı 🔹 Avrupa Birliği son iki yılda Çin'e karşı rekor sayıda ticaret soruşturması başlattı ve daha kapsamlı ticaret koruma önlemleri üzerinde çalışıyor. 🔹 Alman sanayi şirketleri, uzun yıllar serbest ticareti savunmalarına rağmen, devlet destekli Çinli üreticilere karşı daha güçlü koruma önlemleri talep etmeye başladı. 🔹 Almanya'da yüksek enerji maliyetleri, Avrupa'daki zayıf talep ve Çin'deki düşük fiyat baskısı da sanayi şirketlerinin rekabet gücünü olumsuz etkiliyor.

🔹 Donald Trump'ın geçen yıl kişisel gelirinin 2 milyar doları aştığını açıklamasının ardından Demokrat Parti, Trump'ın görevdeyken büyüyen servetini seçim kampanyalarının önemli başlıklarından biri haline getirdi. 🔹 Demokrat adaylar, Trump'ın kişisel servetindeki artışı yolsuzluk ve Amerikan halkının ekonomik sorunlarından uzaklaşmasının göstergesi olarak öne çıkarıyor. 🔹 Georgia Senatörü Jon Ossoff, seçmenlerin artan yaşam maliyetleriyle karşı karşıya kaldığını, Trump ailesinin ise dünyanın farklı bölgelerinden milyarlarca dolar kazandığını söyledi. 🔹 Pensilvanya Valisi Josh Shapiro, Trump yönetimini kamu görevini kişisel çıkar için kullanmakla suçladı ve bunu "yolsuzluk" olarak nitelendirdi. 🔹 Beyaz Saray Sözcüsü Kush Desai, Demokratların Joe Biden dönemindeki enflasyon, sınır politikası ve diğer iç politika sorunlarından dikkati uzaklaştırmaya çalıştığını söyledi. 🔹 Cumhuriyetçi stratejist Alex Conant, Demokratların Trump'ın kişisel kazançlarını seçmenlerin ekonomik kayıplarıyla ilişkilendirebilmesi halinde bunun siyasi karşılık bulabileceğini söyledi. 🔹 Trump, 2015'ten bu yana kişisel servetini siyasi kimliğinin bir parçası olarak öne çıkarırken, zenginliğini ülke ekonomisini büyütebilme yeteneğinin göstergesi olarak kullandı. 🔹 Bazı kamuoyu yoklamaları seçmenlerin Trump'ın ekonomi yönetimine yönelik memnuniyetinin azaldığını gösterirken, bazı eski Trump seçmenleri kişisel servetindeki artış nedeniyle hayal kırıklığı yaşadıklarını ifade etti. 🔹 Cumhuriyetçi çevrelerde ise Trump'ın kişisel servetine yönelik eleştirilerin seçmen üzerinde sınırlı etki yaratacağı görüşü dile getirildi. 🔹 Demokrat milletvekilleri hükümette çıkar çatışmalarını sınırlamaya yönelik yasa teklifleri hazırlamak amacıyla "Yolsuzluğu Bitirme Grubu" oluşturdu. 🔹 Trump, görevini kullanarak haksız kazanç elde ettiği yönündeki suçlamaları reddetti ve borsanın yükselmesi nedeniyle herkes gibi kendisinin de kazanç sağladığını söyledi. 🔹 Federal mal varlığı bildirimine göre Trump, ikinci başkanlık döneminin ilk yılında kripto para yatırımları, hisse işlemleri ve gayrimenkul anlaşmalarından 2,2 milyar doların üzerinde gelir elde etti. 🔹 Bildirimde, World Liberty Financial adlı kripto para girişimindeki hisse satışına bağlı yaklaşık 263 milyon dolar gelir ile çeşitli şirketlerle yapılan hukuki uzlaşmalardan en az 86 milyon dolar gelir yer aldı. 🔹 Muhafazakâr yorumcu Ben Shapiro, benzer bir mali yapının Biden ailesiyle ilişkilendirilmesi halinde çok daha sert tepkiler verileceğini söyledi.

🔹 Plata Carrier adlı tanker geçen hafta Hürmüz Boğazı’ndan 2 milyon varil ham petrol taşıyarak çıktı ve Hindistan’a doğru yola devam etti. 🔹 Plata Carrier ve son haftalarda boğazdan geçen bir düzineden fazla tanker, Koreli armatör Ga-Hyun Chung’un kontrolünde bulunuyor. 🔹 Chung, ABD ve İsrail’in İran’a saldırmasından önce yaklaşık 7 milyar dolar harcayarak dünyanın en büyük petrol tankeri filolarından birini kurdu. 🔹 Sinokor, çok büyük ham petrol taşıyıcıları olarak bilinen VLCC sınıfı tankerlerin yaklaşık yüzde 10’unu kontrol ediyor. 🔹 Finansmanın önemli bölümü, Mediterranean Shipping Co.’nun milyarder kurucu ortağı Gianluigi Aponte’den geldi. 🔹 Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla petrol taşımacılığı piyasası sert dalgalandı; Avrupa ve ABD’den Asya’ya petrol taşımak için rekor ücretler ödendi. 🔹 Boğazın yeniden açılmasıyla ortaya çıkacak petrol akışı, tanker talebini artırıyor ve navlun oranlarını yukarı çekiyor. 🔹 Sinokor’un 160’tan fazla tankeri bulunuyor; filonun neredeyse yarısı tek seferde 2 milyon varil petrol taşıyabilen VLCC’lerden oluşuyor. 🔹 Chung’un babası Sinokor’u 1989’da Çinli ortaklarla kurdu; şirket, Kore ile Çin arasındaki ticaretin büyümesiyle konteyner taşımacılığında genişledi. 🔹 Sinokor, pandemi sonrasında filosuna tanker eklemeye başladı; alımlar geçen yılın sonlarında hızlandı. 🔹 Mart ayında en büyük petrol tankerlerinin ortalama günlük kazancı 385 bin doların üzerine çıktı ve bu seviye 2000’den bu yana tutulan kayıtlardaki en yüksek düzey oldu. 🔹 Chung, çatışma öncesinde VLCC’leri Hürmüz Boğazı’nın gerisine konumlandırdı ve savaşın ilk döneminde bu gemileri yüzer depolama için kiraladı. 🔹 Bazı Sinokor tankerleri daha sonra Hürmüz üzerinden Körfez dışındaki limanlara kısa seferler yaptı; ham petrol bu limanlardan Asya’ya taşındı. 🔹 Tanker oranları savaşın ilk haftalarına göre geriledi, ancak yüksek seviyelerde kalmaya devam ediyor.

Müzakereler 🔹 ABD ve Umman, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden ücret alma talebinden vazgeçmesini sağlamak için dolaylı görüşmeler yürütüyor. 🔹 ABD'li temsilciler Steve Witkoff ve Jared Kushner bu hafta Doha'da Katarlı arabulucularla görüştü. 🔹 Görüşmelerde, geçen ay varılan ön anlaşmanın uygulanması ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ele alındı. 🔹 Taraflar, son dönemde Lübnan'da yaşanan çatışmaları da müzakere etti. ABD'nin teklifi 🔹 ABD, İran'a Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol iddiasından ve geçiş ücreti talebinden vazgeçmesi karşılığında yurt dışında dondurulan milyarlarca dolarlık İran varlığının bir bölümünü serbest bırakmayı teklif etti. 🔹 İran'ın yurt dışında yaklaşık 100 milyar dolarlık dondurulmuş varlığı bulunuyor. 🔹 Görüşmeler başlangıçta Katar'da tutulan 6 milyar doların serbest bırakılmasına doğru ilerlerken, İran'ın boğazı kapatması süreci durdurdu. İran'ın tutumu 🔹 İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazem Gharibabadi, Hürmüz Boğazı'nın "İran'ın kontrolü altında" olduğunu söyledi. 🔹 İran ordusu, İran'ın onaylamadığı rotaları kullanan gemilerin "derhal ve güçlü" şekilde karşılık göreceği uyarısında bulundu. 🔹 İran, güvenlik ve denizcilik hizmetleri karşılığında boğazdan geçen tüm gemilerden ücret almak istiyor. 🔹 İran, bu sistemden yılda yaklaşık 40 milyar dolar gelir elde etmeyi hedefliyor. Alternatif plan 🔹 Umman, denizcilik hizmetlerinin gönüllü katkılarla finanse edilecek bir fon aracılığıyla karşılanmasını önerdi. 🔹 Umman, petrol ve denizcilik şirketleriyle bu fona katkı yapmaları konusunda görüşmeler yürütüyor. 🔹 İran, doğrudan geçiş ücreti içermediği gerekçesiyle bu öneriye şu ana kadar karşı çıktı. 🔹 ABD de planın İran'a dolaylı gelir sağlayabilecek bir geçiş ücreti mekanizmasına dönüşebileceği endişesini taşıyor. Deniz trafiği 🔹 Hürmüz Boğazı'ndaki günlük gemi trafiği bir hafta önceki 75 gemiden çarşamba günü 43 gemiye düştü. 🔹 Savaş öncesinde boğazdan her gün 100'den fazla gemi geçiyordu.

Trump'ın kripto gelirleri 🔹 Donald Trump, 2025 yılında kripto para girişimlerinden yaklaşık 1,4 milyar dolar gelir elde etti. 🔹 Bu gelirin yaklaşık 800 milyon doları Trump ailesinin kripto projesi World Liberty Financial'dan geldi. 🔹 Trump ailesi, World Liberty tokenlarını ve $TRUMP memecoin'ini piyasaya sürerek önemli gelir elde etti. Yatırımcıların kayıpları 🔹 World Liberty Financial tokenlarına yatırım yapan birçok kişi, token değerinin sert düşmesi nedeniyle büyük zarar etti. 🔹 Kripto veri şirketi Nansen'e göre $TRUMP memecoin yatırımcılarının yaklaşık üçte ikisi zarar ediyor. 🔹 İkincil piyasada işlem gören World Liberty'nin $WLFI tokenını alan yatırımcıların %85'i de zarar etmiş durumda. 🔹 $TRUMP memecoin'i Ocak 2025'te yaklaşık 15 milyar dolarlık piyasa değerine ulaştıktan sonra yaklaşık %97 değer kaybederek 400 milyon dolar seviyesine geriledi. Düzenlemeler ve tartışmalar 🔹 Trump, 2021 yılında Bitcoin'i ABD dolarını tehdit eden bir "dolandırıcılık" olarak nitelendirmişti. 🔹 Trump yönetimi daha sonra ABD'yi "dünyanın kripto başkenti" yapma hedefini benimsedi ve sektör üzerindeki düzenlemeleri gevşetti. 🔹 Trump ailesi, Eylül 2024'te World Liberty Financial'ı kurdu ve daha sonra dolara sabitlenmiş bir stablecoin piyasaya sürdü. 🔹 Beyaz Saray, Trump ve ailesinin çıkar çatışmasına girmediğini açıkladı. Siyasi etkiler 🔹 Mali bildirimler, kripto para piyasasını düzenleyecek yasa tasarısı üzerindeki tartışmaları yeniden alevlendirdi. 🔹 Bazı Demokratlar ve Cumhuriyetçiler, başkan ve seçilmiş yetkililerin denetledikleri kripto faaliyetlerinden mali kazanç elde etmelerini yasaklayacak etik hükümlerinin yasaya eklenmesini talep ediyor. 🔹 Yasa tasarısının Senato'dan geçebilmesi için iki partiden de destek alması gerekiyor. Trump'ın açıklaması 🔹 Trump, elde ettiği yüksek geliri borsalardaki yükselişe bağladı. 🔹 Trump, "Neden kâr ediyorum biliyor musunuz? Çünkü borsa yükseliyor. Hepimiz kâr ediyoruz. Benim çok param ve nakdim olduğu için ben de kâr ediyorum." dedi.

Trump-Bezos ilişkisi 🔹 Donald Trump, ilk başkanlık döneminde Amazon'un bölünmesini istediğini söyledi ve Jeff Bezos ile sahibi olduğu Washington Post'a sert tepki gösterdi. 🔹 Trump ile Bezos arasındaki ilişki sonraki yıllarda belirgin şekilde değişti ve Bezos, Trump'ın yakın temas kurduğu iş insanlarından biri haline geldi. 🔹 Trump, son dönemde danışmanlarına Blue Origin'in Ay görevlerinde başarı elde etmesini ve ilgili devlet sözleşmelerini almasını istediğini söyledi. Blue Origin'in devlet sözleşmeleri 🔹 Blue Origin'in federal hükümetten aldığı sözleşmeler Trump'ın ikinci döneminde hızla arttı. 🔹 Şirket, 2025'te ABD Uzay Kuvvetleri'nden değeri 2,4 milyar dolara kadar ulaşan yedi askeri ve istihbarat görevi için onay aldı. 🔹 Blue Origin, Golden Dome füze savunma programı için teklif verebilme hakkı kazandı ve NASA'dan Ay'ın güney kutbuna yük taşınmasına yönelik 188 milyon dolarlık sözleşme aldı. İlişkilerin değişimi 🔹 Bezos'un Trump ile yakınlaşmasında, SpaceX'in Elon Musk sayesinde hükümet nezdinde güçlü konum elde etmesinin etkili olduğu değerlendiriliyor. 🔹 Trump ile Elon Musk arasındaki anlaşmazlığın ardından Trump, uzay sözleşmelerinin daha fazla şirkete verilmesini istediğini ve Bezos'un bundan faydalanmasını arzuladığını söyledi. Amazon ve diğer ticari gelişmeler 🔹 Amazon Web Services'in federal sözleşmeleri Trump'ın görevdeki ilk yılında 389 milyon dolara ulaştı ve Biden yönetiminin son yılına göre yaklaşık %54 arttı. 🔹 Amazon, Trump'ın yemin töreni fonuna 1 milyon dolar bağış yaptı, balo salonu projesine katkıda bulundu ve Melania Trump belgeselinin lisansı için 40 milyon dolarlık anlaşma imzaladı. Mali veriler ve karşılaştırmalar 🔹 Blue Origin'in Trump dönemindeki yıllık ortalama devlet sözleşmeleri Biden dönemine kıyasla %177 arttı. 🔹 Aynı dönemde SpaceX'in yıllık ortalama devlet sözleşmeleri %13 arttı. 🔹 Blue Origin'in mevcut Trump döneminde aldığı devlet sözleşmelerinin toplamı 1,1 milyar dolara ulaşırken, SpaceX aynı dönemde 4,6 milyar dolarlık sözleşme aldı. Washington Post 🔹 Bezos, Washington Post'un Kamala Harris'i destekleyen başkanlık editoryalini yayımlamama kararı aldı ve bu kararı tekrar olsa yine vereceğini söyledi. 🔹 Trump, Rupert Murdoch'a Washington Post'un geleceğini sordu ve gazetenin yönetimi konusunda Bezos'un zorlandığını ifade etti.

İddia edilen koordinasyon 🔹 ABD Adalet Bakanlığı'na göre ülkenin en büyük üç yumurta üreticisinin yöneticileri 19 Aralık 2022'de yumurta fiyatlarını yüksek tutmak amacıyla ortak hareket etmeyi görüştü. 🔹 Soruşturmaya göre şirketler, toptan yumurta piyasasında agresif alım teklifleri vererek market fiyatlarını etkileyen sektör referans fiyatını yükseltmeyi hedefledi. 🔹 Adalet Bakanlığı, Cal-Maine Foods, Hickman's Egg Ranch ve Versova yöneticilerinin 2022-2025 döneminde telefon görüşmeleri ve mesajlaşmalar yoluyla tekliflerini koordine ettiğini öne sürdü. Fiyat mekanizması 🔹 Şirketlerin, Egg Clearinghouse adlı toptan yumurta platformuna çok sayıda yüksek fiyatlı teklif verdiği, bunun ardından sektör referans fiyatlarını belirleyen Urner Barry'nin beyaz büyük boy yumurta fiyatlarını tüm bölgelerde yükselttiği iddia edildi. 🔹 Soruşturmaya göre bazı teklifler yalnızca fiyatları yukarı çekmek amacıyla verildi ve satış teklifleri gelmeye başlayınca iptal edildi. 🔹 Adalet Bakanlığı, bu yöntemin finans piyasalarında görülen "spoofing" benzeri bir fiyat yönlendirme tekniği olduğunu belirtti. Kuş gribi dönemi 🔹 İddia edilen uygulamalar, kuş gribi nedeniyle milyonlarca tavuğun itlaf edildiği ve yumurta arzının ciddi şekilde azaldığı dönemde gerçekleşti. 🔹 Aynı dönemde yumurta fiyatları rekor seviyelere ulaştı, marketler satış sınırı uyguladı ve bazı restoranlar yumurta kullanımına ek ücret getirdi. 🔹 Adalet Bakanlığı, kuş gribinin arzı azalttığını kabul etmekle birlikte şirketlerin bu ortamı fiyatları daha da yükseltmek için kullandığını savundu. Şirketlerin açıklamaları 🔹 Cal-Maine Foods suçlamaları reddederek şirket faaliyetlerinin yasal olduğunu ve fiyatları etkilemediğini açıkladı. 🔹 Versova da iddiaları kabul etmediğini, uzlaşmanın şirketin faaliyetlerine odaklanmasını sağlayacağını bildirdi. 🔹 Hickman's Egg Ranch'ın yeni sahibi, iddia edilen olayların satın alma işlemi öncesinde gerçekleştiğini açıkladı. Uzlaşma 🔹 Şirketler, mahkeme onayına bağlı uzlaşma kapsamında gıda bankaları ve yardım kuruluşlarına toplam 50 milyondan fazla yumurta bağışlamayı kabul etti. 🔹 Uzlaşma kapsamında ayrıca soruşturmaya katılan eyaletlere toplam 3,3 milyon dolar ödeme yapılacak. 🔹 Adalet Bakanlığı, federal soruşturmanın Mart 2025'te kamuoyuna yansımasının ardından şirketlerin referans fiyatları üzerindeki etkisinin azaldığını ve yumurta fiyatlarının zirve seviyelerinden belirgin şekilde gerilediğini belirtti.

Ticaret ve talep 🔹 Avrupa Birliği ile Çin arasında ticaret gerilimi sürerken, Çin devlet medyası Avrupa'nın sıcak hava dalgası nedeniyle Çin yapımı klimalara artan talebine dikkat çekti. 🔹 Çin, dünya klima ihracatının yaklaşık %40'ını gerçekleştiriyor. Ülke aynı zamanda akıllı telefon, elektrikli araç ve güneş paneli üretiminde de küresel liderler arasında yer alıyor. 🔹 Avrupa Birliği, Çin'in sübvansiyonlarla desteklenen düşük maliyetli ürünlerle Avrupa pazarını doldurduğunu savunurken, Çin bu iddiaları reddediyor ve rekabet gücünün şirketlerinden kaynaklandığını belirtiyor. İhracatta artış 🔹 Çin gümrük verilerine göre Mayıs ayında Fransa'ya klima ihracatı yıllık bazda %57 artarak yaklaşık 26 milyon dolara ulaştı. 🔹 Aynı dönemde İspanya'ya klima ihracatı %41 artışla yaklaşık 71 milyon dolara yükseldi. 🔹 2026'nın ilk beş ayında Çin'in Avrupa Birliği'ne ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre %16 artarak yaklaşık 254 milyar dolara çıktı. Avrupa'da klima talebi 🔹 Avrupa'daki hanelerin yalnızca yaklaşık beşte birinde klima bulunuyor. Kıtayı etkisi altına alan sıcak hava dalgası klima talebini hızla artırdı. 🔹 Çinli üretici Midea'nın Avrupa pazarı için geliştirdiği PortaSplit modeli birçok ülkede yoğun talep gördü. Almanya'daki yaklaşık 1.200 satış noktasını takip eden stok sisteminde, 2 Temmuz itibarıyla yalnızca dört cihazın kaldığı bildirildi. 🔹 Midea, Temmuz ayında Avrupa'ya 100 konteyner PortaSplit klima göndereceğini açıkladı. Şirket, 2026 yılında Fransa, İspanya, Almanya ve Birleşik Krallık'a yaptığı klima satışlarının geçen yıla göre %70'in üzerinde arttığını bildirdi. 🔹 Paris'in 17. bölgesinin belediye başkanı Geoffroy Boulard, sıcaklıkların bazı okul binalarında 43 derecenin üzerine çıkmasının ardından okullara kurulmak üzere 50 adet Haier marka klima satın aldı.

Soruşturmalar 🔹 Çinli içerik üreticisi Geng Hongwei, 12 Mayıs'ta yayımladığı videoda Şanghay Üniversitesi araştırmacılarının bir bilimsel makalede veri tahrifatı yaptığını öne sürdü. 🔹 Şanghay Üniversitesi aynı gün soruşturma başlattı. Yaklaşık bir ay sonra araştırma usulsüzlüğünü doğruladığını açıkladı, bir doktora sonrası araştırmacıyı görevden aldı ve Üniversitenin Translasyonel Tıp Enstitüsü dekanını görevden uzaklaştırdı. 🔹 Geng'in 21 Haziran'da Nature dergisinde yayımlanan 2025 tarihli başka bir makaleye yönelik iddialarının ardından ilgili üniversite soruşturma başlattı. Nature da makale hakkında inceleme yürüttüğünü açıkladı. Etkisi 🔹 33 yaşındaki Geng Hongwei, son dönemde Çin'in önde gelen araştırmacıları ve prestijli bilim dergilerine yönelik iddialarıyla ülkenin en etkili bilim eleştirmenlerinden biri haline geldi. 🔹 Son iki ayda Geng'in gündeme getirdiği makaleler nedeniyle dört büyük Çin üniversitesi kıdemli akademisyenler hakkında disiplin işlemi uyguladı. 🔹 Nature bünyesindeki en az altı makaleye, yürütülen incelemeler nedeniyle editör notu eklendi. Bu makaleler henüz geri çekilmedi. Bilimsel etik tartışması 🔹 Çin devlet haber ajansı Xinhua, bilimsel araştırmalarda güvenilirliğin korunmasının ülkenin itibarı açısından kritik önem taşıdığını belirtti. 🔹 Geng, araştırma usulsüzlüklerinin genç araştırmacıların kariyer baskısı ve kıdemli akademisyenlerin yeterli denetim yapmamasından kaynaklandığını savunuyor. 🔹 Geng, laboratuvar yöneticilerinin üretilen ham verilerden doğrudan sorumlu tutulması gerektiğini söyledi. Uluslararası değerlendirmeler 🔹 Nature yetkilileri, iddiaların tüm yönleriyle dikkatli biçimde incelendiğini ve soruşturmaların titizlikle yürütüldüğünü açıkladı. 🔹 Geng ise birçok vakada veri tahrifatının açık olduğunu ve soruşturmaların teknik olarak kısa sürede tamamlanabileceğini savundu. 🔹 Nature Index verilerine göre sağlık bilimleri alanında dünyadaki en yüksek araştırma katkısına sahip ilk 10 kurumun yedisi Çin'de bulunuyor. 🔹 Mikrobiyolog Elisabeth Bik, Çin'deki yayın baskısının araştırmacıları usulsüzlüklere yöneltebildiğini belirtti. Bilimsel sahteciliğin tespit edilmesinin giderek zorlaştığını, araştırmaların yayımlanmadan önce bağımsız ekipler tarafından tekrar edilmesinin önemli bir çözüm olabileceğini ifade etti.

Finansal riskler 🔹 Avrupa Merkez Bankası'nın Portekiz'in Sintra kentindeki yıllık ekonomi sempozyumunda yapay zekânın küresel ekonomi üzerindeki etkileri en önemli gündem maddelerinden biri oldu. 🔹 Uzmanlar, yapay zekâ altyapısına büyük yatırım yapan şirketlerin artan borçlanması, yatırımcıların yüksek kaldıraç kullanımı ve finansal sistemde oluşabilecek kırılganlıklar konusunda uyarıda bulundu. 🔹 IMF Para ve Sermaye Piyasaları Direktörü Tobias Adrian, hem borçlanan şirketlerde hem de yatırımcılarda kaldıraç kullanımının finansal istikrar açısından ciddi risk oluşturduğunu söyledi. 🔹 Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), yapay zekâ yatırımlarındaki hızlı büyümenin tersine dönmesi halinde bazı ekonomilerin resesyona girebileceği uyarısında bulundu. Yapay zekânın ekonomi üzerindeki etkileri 🔹 Çok sayıda ekonomist, yapay zekânın verimliliği artırarak uzun vadede ekonomik büyümeyi destekleme potansiyeline sahip olduğunu belirtti. 🔹 Eski ABD Merkez Bankası yetkilisi Kevin Warsh, yapay zekâ devriminin henüz başlangıç aşamasında olduğunu ve uzun vadede daha yüksek refah sağlayabileceğini söyledi. 🔹 Kanada Merkez Bankası Başkanı Tiff Macklem ise yapay zekâ şirketlerinin piyasa değerlemelerinin tarihsel ölçütlere göre yüksek seviyelere ulaştığını, bunun geçmişteki internet balonuna benzer riskler taşıyabileceğini ifade etti. İstihdam ve yatırım endişeleri 🔹 Apollo Global Management Başekonomisti Torsten Slok, yapay zekânın yaygınlaşması halinde birçok işin otomasyona geçebileceğini, bunun da işsizliği artırarak tüketimi ve ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyebileceğini söyledi. 🔹 Slok, yapay zekâ yatırımlarının beklenen verimlilik artışını sağlayamaması durumunda ise bugün yapılan büyük yatırımların beklenen getiriyi üretemeyebileceğini belirtti. 🔹 Yapay zekâ bağlantılı şirketlerin küresel yatırım portföylerindeki ağırlığının hızla arttığına dikkat çekildi. S&P 500 endeksindeki en büyük 10 şirket endeksin yaklaşık %40'ını oluştururken, yatırım yapılabilir kredi ihracının yaklaşık yarısı ve girişim sermayesi yatırımlarının %87'si yapay zekâ bağlantılı alanlara yöneldi. Siber güvenlik uyarıları 🔹 İngiltere Merkez Bankası yetkilisi Sarah Breeden, gelişmiş yapay zekâ modellerinin şirket sistemlerindeki güvenlik açıklarını tespit edebildiğini, ancak bu açıkların yeterince hızlı kapatılmaması halinde kötü niyetli kişilerin bunlardan yararlanabileceğini söyledi. 🔹 Avrupa Merkez Bankası Yönetim Kurulu Üyesi Isabel Schnabel, büyük bir bulut hizmeti sağlayıcısına yönelik siber saldırının aynı anda çok sayıda finans kuruluşunu etkileyebileceği uyarısında bulundu.

🔹 Yatırımcı Michael Burry, yapay zekâ sektöründeki yükselişin sona ereceği beklentisiyle açığa satış pozisyonlarını genişletti. 🔹 Burry'nin yeni pozisyonları arasında Tesla, Applied Materials, Caterpillar ve yarı iletken sektörünü takip eden SOXX borsa yatırım fonuna yönelik düşüş beklentileri yer alıyor. 🔹 Burry, Güney Koreli Samsung ile SK Hynix'in yeni çip üretim merkezi için 500 milyar doların üzerinde yatırım planını yapay zekâ harcamalarının zirve noktasına yaklaştığının işareti olarak değerlendirdi. 🔹 Burry, Güney Kore'den açıklanan büyük yatırım planlarının ardından yaşanan çip hissesi yükselişini "sonun başlangıcı" olarak nitelendirdi. 🔹 SOXX ETF'sindeki açığa satış pozisyonu, fonun zirve seviyesinden yaklaşık üçte bir gerilemesi durumunda kâr sağlayacak şekilde yapılandırıldı. 🔹 Burry, Caterpillar'a yönelik açığa satış pozisyonunun gerekçelerini ayrıntılı açıklamasa da şirketin veri merkezleri ve çip üretim tesislerinin inşasında kullanılan ekipmanlar üretmesine dikkat çekti. 🔹 Elon Musk'ın elektrikli araç şirketi Tesla'ya yönelik yeni düşüş pozisyonu da açan Burry, hisse için 416,22 dolar seviyesini hedef fiyat olarak gösterdi. 🔹 Burry ayrıca Nvidia'ya yönelik aylardır sürdürdüğü açığa satış pozisyonunu da artırdı. 🔹 Kasım ayında Nvidia ve Palantir hisselerine karşı uzun vadeli düşüş beklentisi açıklayan Burry, Nvidia'nın bazı müşterilerini finansman yoluyla desteklediğini, bunun teknoloji balonuna benzer riskler oluşturabileceğini savunmuştu. 🔹 Burry'nin önceki tahminlerinden bu yana Nvidia hisseleri yaklaşık %5 gerilerken, Palantir hisseleri yaklaşık %40 değer kaybetti.

🔹 SpaceX, insanlarla yapay zekâ arasındaki etkileşimi değiştirmeyi hedefleyen, akıllı telefona benzer yeni bir cihazın prototipini şirketin halka arzı öncesinde bazı yatırımcılar ve paydaşlara gösterdi. 🔹 Prototipin iPhone'dan daha ince bir tasarıma sahip olduğu, SpaceX'in geliştirdiği özel bir işletim sistemiyle çalıştığı ve şirketin yapay zekâ birimi xAI'ın teknolojilerini kullandığı belirtildi. 🔹 Cihazın Qualcomm Snapdragon işlemcisiyle çalışacak şekilde tasarlandığı ifade edildi. 🔹 SpaceX, yatırımcılara projenin erken geliştirme aşamasında olduğunu ve nihai tasarımın değişebileceğini söyledi. Cihazın ticari olarak piyasaya sürülüp sürülmeyeceği ise henüz netleşmedi. 🔹 Proje, Elon Musk'ın uydu internet ağı Starlink, roket faaliyetleri ve yapay zekâ çalışmalarını tek bir tüketici platformunda bir araya getirme hedefinin parçası olarak değerlendiriliyor. 🔹 Elon Musk daha önce akıllı telefon üretme fikrinden hoşlanmadığını söylemiş, ancak gerekmesi halinde böyle bir cihaz geliştirebileceklerini ifade etmişti. Şubat ayında ise SpaceX'in Starlink bağlantılı telefon geliştirdiği yönündeki iddiaları reddetmişti. 🔹 Bazı yatırımcılara, Musk'ın uzun süredir şirketlerinin teknolojilerini tek bir tüketici cihazında buluşturacak bir platform oluşturmayı hedeflediği aktarıldı. 🔹 Prototipin, Musk'ın X platformu için savunduğu "her şey uygulaması" yaklaşımını temel aldığı ve farklı hizmetleri tek bir ekosistemde birleştirmeyi amaçladığı belirtildi. 🔹 Yapay zekâ destekli cihaz geliştirme yarışında OpenAI da yeni nesil AI cihazları üzerinde çalışırken, Çin'de ByteDance yapay zekâ modeli Doubao ile çalışan akıllı telefonunu piyasaya sürdü.

Müzakere süreci 🔹 ABD ile İran, çatışmaları durdurmak, Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak ve ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukasını kaldırmak için bir mutabakat imzaladı. Taraflar ayrıca İran'ın nükleer programı da dahil olmak üzere temel anlaşmazlıkları 60 gün içinde müzakere etmeyi kabul etti. 🔹 Mutabakatın yürürlüğe girmesinin üzerinden iki hafta geçmesine rağmen nükleer müzakereler başlamadı. Taraflar Hürmüz Boğazı'nın kontrolü, İsrail'in Lübnan'daki operasyonları ve dondurulan İran varlıkları gibi konuları yeniden tartışıyor. 🔹 Uzmanlar, İran'ın hassas nükleer konuları erteleyerek müzakereleri uzatma stratejisini uzun yıllardır uyguladığını belirtiyor. Trump yönetiminin yaklaşımı 🔹 Donald Trump seçim kampanyasında uzun süreli savaşları sona erdirme sözü vermişti. Yönetim, müzakereler uzasa bile yeniden askeri çatışmaya dönmeye sıcak bakmıyor. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran'ın nükleer programını yeniden inşa etmeye başlaması veya ticari gemilere yeniden saldırması halinde ABD'nin yaklaşımının değişebileceğini söyledi. 🔹 ABD'nin özel temsilcisi Steve Witkoff ile Jared Kushner, Katar'da önce ateşkes sürecini ilerletmeyi, ardından İran'ın nükleer programına ilişkin görüşmelere geçmeyi hedefledi. Geçici mutabakatın şartları 🔹 Taraflar nihai anlaşmaya kadar birbirlerine saldırmama, bölgesel ateşkesi sürdürme ve İran'ın mevcut nükleer program durumunu koruma konusunda uzlaştı. 🔹 ABD yeni yaptırım uygulamama ve bölgeye ilave askeri güç göndermeme taahhüdünde bulundu. İran ise Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin savaş öncesi seviyelere dönmesini kabul etti. 🔹 Nihai anlaşma için belirlenen 18 Ağustos tarihi, tarafların ortak kararıyla uzatılabilecek. Ekonomik ve siyasi etkiler 🔹 ABD Hazine Bakanlığı, İran petrolüne yönelik yaptırımlarda geçici rahatlama sağlayarak petrol gelirlerinin yeniden ülkeye akmasına izin verdi. 🔹 Uzmanlar, bu düzenlemenin iki ay içinde İran ekonomisine yaklaşık 10 milyar dolar gelir sağlayabileceğini değerlendiriyor. 🔹 Analistler, İran yönetiminin ekonomik izolasyonu azaltacak ve yeni bir çatışma riskini düşürecek kapsamlı bir anlaşma istediğini, ancak mevcut geçici durumun da her iki tarafa belirli siyasi avantajlar sağladığını belirtiyor. Olası riskler 🔹 Uzmanlara göre İsrail ile İran arasında yeniden doğrudan çatışma çıkması, Lübnan'daki gerilimin artması veya nükleer müzakerelerde ilerleme sağlanamaması mevcut süreci sona erdirebilir. 🔹 Bazı analistler, taraflar arasında imzalanan mevcut mutabakatın Trump yönetimi ile İran arasında imzalanan ilk ve son anlaşma olabileceğini değerlendiriyor.

🔹 Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik artan İHA ve füze saldırıları ülke genelinde yakıt kıtlığına yol açtı ve savaşın etkileri Rusya'daki günlük yaşamda daha belirgin hale geldi. 🔹 Ukrayna'nın saldırıları, Sibirya'daki Tyumen'e kadar uzanan rafinerileri vurdu. Moskova'nın ana rafinerisinin 18 Haziran'da hedef alınması mevcut krizin dönüm noktası oldu. 🔹 20 Haziran itibarıyla Rusya'nın petrol işleme kapasitesinin yaklaşık %28'i devre dışı kaldı. Yakıt sıkıntısının temel nedeni rafineri kapasitesindeki kayıp olarak gösterildi. 🔹 Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Rusya'nın onlarca yıl sonra ilk kez yakıt ithal etmeyi planladığını ve bu konuda bazı ülkelerle görüşmeler yürüttüğünü açıkladı. 🔹 Rusya, Ukrayna saldırılarının yoğunlaşmasının ardından aylardır benzin ve jet yakıtı ihracatını durdurdu. Vladimir Putin, dizel ihracatının da yasaklanmasını değerlendirdiğini söyledi. Yakıt krizi 🔹 Moskova'da çok sayıda akaryakıt istasyonu kapandı, açık olanlarda ise saatler süren kuyruklar oluştu. 🔹 Sibirya ve Kuzey Kafkasya'nın bazı bölgelerinde sürücüler yakıt almak için gece boyunca beklemek zorunda kaldı. İrkutsk'ta uzun kuyruklar nedeniyle seyyar tuvaletler kuruldu. 🔹 Rusya'nın birçok bölgesinde bidonlara yakıt satışı yasaklandı ve araç başına verilebilecek yakıt miktarı sınırlandırıldı. 🔹 Oryol Bölgesi yönetimi yakıt satışını yalnızca yerel plakalı araçlarla sınırlandırmayı planlıyor. Krasnodar'da ise Kırım'dan gelen sürücüler ile yerel halk arasında akaryakıt istasyonlarında kavgalar yaşandı. 🔹 Ülke genelinde QR kodları ve elle hazırlanan listelerle yakıt dağıtımı yapılmaya başlandı. Siyasi etkiler 🔹 Yakıt sıkıntısı, eylül ayında yapılacak parlamento seçimleri öncesinde Kremlin üzerindeki baskıyı artırdı. 🔹 Putin, Ukrayna ile ateşkese yanaşmayacağını ve Rusya'nın uzun menzilli saldırılarını sınırlandırmayı kabul etmeyeceğini söyledi. 🔹 Putin, ülkede akaryakıt istasyonlarında kuyruklar oluştuğunu ve tarım sektörünün de yakıt sıkıntısından etkilendiğini kabul etti. 🔹 Rus yönetimi sıkıntıyı hafifletmek amacıyla daha düşük kaliteli yakıt satışına izin verdi ve 2013'ten beri yasak olan Euro-2 standardındaki benzinin yeniden üretilmesini değerlendirmeye aldı. 🔹 Yetkililer perakende yakıt fiyatlarına ilişkin verilerin paylaşımını sınırlandırırken, fırsatçılık yaptığı öne sürülen kişi ve gruplara yönelik denetimleri artırdı. 🔹 Kırım'da karaborsada benzinin litre fiyatı 500 rublenin üzerine çıktı. Sibirya'nın Çita bölgesinde ise 48 saatlik akaryakıt kuyruğunda yer satışı yapıldığı bildirildi.

🔹 ABD, İran savaşı sırasında Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak amacıyla başlattığı "Project Freedom" operasyonunda Suudi Arabistan'ın üslerini ve hava sahasını kullanmak istedi. Suudi Arabistan buna başlangıçta izin vermedi ve operasyon durduruldu. 🔹 ABD yönetimi, Suudi Arabistan'ın tutumunu değiştirmemesi halinde İran füze ve İHA saldırılarına karşı ihtiyaç duyduğu hava savunma önleyicilerinin teslimatını ertelemekle uyardı. Bunun ardından Riyad kısıtlamaları kaldırdı. 🔹 ABD yönetimi, Suudi Arabistan'daki askeri varlığını azaltarak kuvvetlerini savaş sırasında daha fazla destek veren İsrail ve Ürdün gibi ülkelere kaydırma seçeneğini değerlendiriyor. Henüz nihai karar alınmadı. 🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Körfez turunda Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Bahreyn'i ziyaret etti ancak Suudi Arabistan'a gitmedi. Riyad bu kararı diplomatik bir mesaj olarak değerlendirdi. Beyaz Saray ise iki ülke ilişkilerinin güçlü olduğunu açıkladı. 🔹 Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, ABD'nin İran savaşını yönetme biçimine tepki olarak G7 Zirvesi'ne katılmadı. Resmi gerekçe olarak daha önce planlanmış programı gösterildi. İran savaşı 🔹 Suudi Arabistan ve diğer Körfez ülkeleri, savaş öncesinde Washington'a İran'a karşı diplomatik çözüm bulunması çağrısı yaptı ve topraklarının İran'a yönelik saldırılarda kullanılmasına karşı çıktı. 🔹 Savaş başladıktan sonra Suudi Arabistan ve bazı Körfez ülkeleri ABD'nin üslerini ve hava sahasını kullanmasına izin verdi. Haberde, Suudi Arabistan'ın daha sonra İran'daki bazı füze ve İHA hedeflerine yönelik saldırılara da katıldığı belirtildi. 🔹 İran'ın Körfez'deki enerji tesisleri ve altyapıya yönelik saldırıları sonrasında Riyad, gerilimin düşürülmesi için diplomatik girişimlere ağırlık verdi ve ABD'den İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırarak müzakerelere dönmesini talep etti. Bölgesel dengeler 🔹 Suudi Arabistan, İran ile temaslarını artırırken Pakistan ile savunma iş birliğini güçlendirdi. İran destekli gruplardan gelebilecek yeni saldırılara karşı enerji altyapısını korumaya odaklandı. 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri ise savaş sırasında İran'a yönelik askeri yaklaşımı sürdürdü, Nisan ayında OPEC'ten ayrıldı ve ABD ile İsrail'le güvenlik ilişkilerini daha da güçlendireceğini açıkladı. 🔹 ABD, Project Freedom operasyonunu yeniden başlatmadı. Bunun yerine ticari gemilerin Körfez'den gece saatlerinde ve sinyal sistemleri kapatılarak güvenli şekilde çıkarılmasını koordine etmeye başladı.

🔹 Fransa'da etkili olan rekor sıcak hava dalgası sırasında Paris Belediye Başkanı Emmanuel Grégoire, bireysel klima kullanımını "bir bela" olarak nitelendirdi ve ev tipi klima kurulumlarının yaygınlaşmasını önlemek için kamu otoritelerinin hızla harekete geçmesi gerektiğini söyledi. 🔹 Paris Belediye Başkan Yardımcısı Audrey Pulvar, ABD'den gelen eleştirilere yanıt vererek, dünyanın en büyük ikinci sera gazı salıcısı olan ABD'nin küresel ısınma ve Fransa'da yaşanan sıcak hava olaylarında önemli sorumluluğu bulunduğunu, ABD şehirlerinde klimanın yaygın kullanımının da buna katkı sağladığını söyledi. 🔹 Yazıda, Çin'in sera gazı emisyonlarının artmaya devam ettiği ve karbon salımlarının hesaplanmasına ilişkin yöntem değişikliklerinin emisyon verilerinde önemli fark oluşturduğu ifade edildi. 🔹 Yazıda, Fransa'nın klima kullanımını sınırlamasının küresel iklim üzerinde kayda değer bir etki yaratmayacağı, Avrupa'da sıcaklıkların artmasıyla birlikte seçmenlerin çevresel hedefler yerine serinleme ihtiyacına daha fazla öncelik verebileceği değerlendirmesine yer verildi.

🔹 Avrupa'da rekor sıcak hava dalgaları kıtanın sağlık sistemlerini, ulaşımı, eğitimini ve ekonomisini zorlarken, birçok ülkede klima kullanımına yönelik direnç sürüyor. 🔹 Paris'te yaşayan ve nadir görülen genetik hastalığı bulunan Luca Funaro, apartman sakinlerinin gürültü gerekçesiyle onay vermemesi nedeniyle evine klima taktıramıyor. Ailesi iki yıldır süren hukuki mücadele yürütüyor. 🔹 Avrupa'da klimalar uzun yıllardır gürültü, tarihi mimariye zarar verme ve yüksek enerji tüketimi nedeniyle yaygınlaşmadı. Ilıman yaz koşulları da bu yaklaşımı destekledi. 🔹 Avrupa, dünyanın en hızlı ısınan kıtası haline geldi. Sanayi öncesi döneme göre kıta genelindeki sıcaklık artışı yaklaşık 2,5°C'ye ulaştı. 🔹 Son sıcak hava dalgasında Batı Avrupa'da binlerce okul kapandı, bazı işletmeler faaliyetlerini durdurdu, fabrikalar üretimi azalttı ve demiryolu hatlarında seferler askıya alındı. 🔹 İtalya'daki konutların yaklaşık %56'sında klima bulunurken bu oran Fransa'da %25, Birleşik Krallık'ta ise %5 seviyesinde kaldı. 🔹 Bilim insanları, Avrupa'daki sıcak hava dalgalarında görülen yüksek can kayıplarında klima kullanımının düşük olmasının önemli etkenlerden biri olduğunu belirtiyor. 🔹 Paris'te geçen hafta sıcaklık 40°C'nin üzerine çıktı. Bu değer şehirde resmi kayıtların tutulmaya başlamasından bu yana yalnızca dördüncü kez görüldü. 🔹 Avrupa'daki birçok şehir, klima yerine doğal havalandırma, gölgelendirme, yalıtım ve yeşil alanları artırma gibi yöntemleri tercih ediyor. Ancak uzmanlar bu önlemlerin aşırı sıcaklarda klimalar kadar etkili olmadığını belirtiyor. 🔹 Hükümetler ve yerel yönetimler, artan sıcaklıklar nedeniyle klima kullanımına yönelik politikalarını yeniden değerlendirmeye başladı. Londra Belediye Başkanı Sadiq Khan, okul, hastane ve kamu binalarında klima kullanımının yaygınlaştırılmasını destekledi. 🔹 Bazı siyasetçiler geniş kapsamlı klima yatırımlarını savunurken, çevre odaklı kesimler bunun enerji tüketimini ve şehirlerdeki ısı adası etkisini artıracağından endişe ediyor. 🔹 Fransa, İsviçre ve Birleşik Krallık'ın bazı bölgelerinde apartmanlara klima takılması; bina sakinlerinin onayı, gürültü kuralları, mimari koruma ve enerji düzenlemeleri nedeniyle sıkı izin süreçlerine tabi tutuluyor.

🔹 Donald Trump, son günlerde Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine ile İran'a yönelik yeni askeri operasyon seçeneklerini değerlendirdi. 🔹 Görüşmelerde, ABD'nin müzakereleri sonlandırarak İran'a karşı yeniden kapsamlı saldırılara başlaması seçeneği ele alındı. 🔹 Trump, nihai kararını vermemekle birlikte, yeni bir geniş çaplı saldırının diplomatik süreci sekteye uğratabileceğini ve İran'ın nükleer programını sona erdirme hedefini zorlaştırabileceğini değerlendiriyor. Diplomatik süreç 🔹 Trump, İran ile nükleer anlaşma için belirlenen 18 Ağustos tarihinin aşılmasının görüşmelere daha fazla zaman tanıyacağını yardımcılarına iletti. 🔹 Trump, İran'ın mutabakatı ihlal ettiği durumlarda kapsamlı savaş yerine sınırlı ve tek seferlik askeri saldırılar düzenlenmesini yeterli görüyor. 🔹 ABD Başkanı, diplomatik çözümün önceliğini koruduğunu, ancak görüşmelerin başarısız olması halinde askeri seçeneklerin kullanılabileceğini açıkladı. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, yönetimin müzakerelerin sonucunu beklediğini, diplomatik çözüm sağlanamaması halinde ise diğer seçeneklerin masada kalacağını söyledi. Müzakerelerdeki başlıca anlaşmazlıklar 🔹 ABD'nin Orta Doğu özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, yeni müzakere turu için Doha'ya gitti. 🔹 Taraflar görüşmelerini Katarlı arabulucular aracılığıyla yürütürken teknik heyetlerin de dolaylı temaslarda bulunması planlandı. 🔹 Müzakerelerde en önemli anlaşmazlıklardan biri, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden milyarlarca dolarlık hizmet ücreti talep etmesi oldu. ABD ise boğazın serbest geçişe açık kalmasını savunuyor. 🔹 İran, nükleer faaliyetlerine ağır kısıtlamalar getirilmesini kabul etmeyeceğini belirtirken, ABD yönetimi İran'ın nükleer programının tamamen sona erdirilmesini hedeflediğini ifade ediyor. Askeri seçenekler 🔹 Pentagon, Trump'a İran'daki askeri hedeflere yönelik geniş çaplı hava harekâtının yeniden başlatılmasına ilişkin seçenekler sundu. 🔹 ABD ile İran arasında olası çatışmaların tırmanmasını önlemek amacıyla ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ile İran Devrim Muhafızları arasında kriz iletişim hattı kurulması için çalışmalar yürütülüyor. 🔹 Trump, daha önce İran'a yönelik geniş çaplı askeri operasyonları birkaç kez değerlendirmesine rağmen diplomatik süreci sürdürmeyi tercih etti.

🔹 Wall Street'te birçok yatırımcı, hisse senetlerinin yüksek değerlemelerine rağmen şirket kâr marjlarındaki güçlü artış nedeniyle yükselişin sürdürülebileceğini değerlendiriyor. 🔹 S&P 500 şirketlerinin net kâr marjı 2026'nın ilk çeyreğinde %14,8 ile FactSet'in 2009'dan beri tuttuğu verilerde rekor seviyeye ulaştı. 🔹 Bir önceki rekor, 2025'in son çeyreğinde kaydedilen %13,2 seviyesiydi. 🔹 İlk çeyrekte finans ve sanayi dahil birçok sektörün net kâr marjı son beş yıl ortalamasının üzerine çıktı. 🔹 Teknoloji şirketleri büyümenin ana sürükleyicisi olmaya devam etse de, yüksek kârlılık farklı sektörlere de yayılmış durumda. 🔹 Teknoloji sektörü hariç tutulduğunda bile S&P 500 şirketlerinin ilk çeyrek net kâr marjı %12,4 olarak gerçekleşti. 🔹 S&P 500 şirketlerinin ilk çeyrek kâr büyümesi %28,8 ile 2021'in dördüncü çeyreğinden bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. 🔹 Analistler, ikinci çeyrekte net kâr marjının %14,2 olmasını bekliyor. Bu oran ilk çeyreğin altında kalsa da geçen yılın aynı dönemindeki %12,9 ve son beş yıl ortalaması olan %12,3 seviyelerinin üzerinde bulunuyor. 🔹 Bazı şirketler artan maliyetleri dengelemek için fiyat artışlarına gidiyor. Apple, bellek ve depolama çipi maliyetlerindeki yükselişi telafi etmek amacıyla ürün fiyatlarını artırdı. 🔹 Yapay zekâ yatırımlarında çip üreticileri ve altyapı sağlayıcıları yüksek kâr elde ederken, büyük veri merkezi yatırımları yapan bazı teknoloji şirketlerinin kâr marjları sermaye harcamaları nedeniyle baskı altında kalıyor. 🔹 Analistler, teknoloji sektöründeki fiyatlama gücü veya yarı iletken talebinde yaşanabilecek zayıflamanın şirket kârlarında hızlı bir gerilemeye yol açabileceği uyarısında bulunuyor. 🔹 S&P 500 endeksi, gelecek 12 aya ilişkin beklenen kârların yaklaşık 20 katı seviyesinden işlem görüyor. Bu oran, 10 yıllık ortalama olan 19 seviyesinin üzerinde bulunuyor. 🔹 Faizlerin yüksek seyretmesi ve finansman koşullarının sıkılaşması da şirket kâr marjları üzerinde önümüzdeki dönemde baskı oluşturabilecek riskler arasında gösteriliyor.

İşe alım üzerindeki etkiler 🔹 Uzaktan çalışmayı sürdüren şirketler, giriş seviyesindeki çalışan alımlarını pandemi öncesine göre önemli ölçüde azalttı. 🔹 London School of Economics araştırmasına göre giriş seviyesi pozisyonlara yönelik işe alımlar 2019'dan bu yana yüzde 14'ten fazla geriledi. 🔹 Araştırma, uzaktan çalışmayı benimseyen şirketlerin genç çalışan alımlarını azaltma eğiliminde olduğunu ortaya koydu. 🔹 Şirketler, uzaktan çalışma ortamında genç çalışanların eğitim ve gelişiminin daha yavaş ilerlediğini değerlendirerek deneyimli çalışanlara yatırım yapmayı daha cazip görüyor. Kariyer gelişimi 🔹 Uzaktan çalışan yeni mezunlar, kıdemli çalışanlardan mentorluk alma, iş başında gözlem yapma ve günlük iletişim kurma konusunda daha fazla zorluk yaşıyor. 🔹 Genç çalışanlar, çevrim içi iletişim nedeniyle iş yerinde ihtiyaç duydukları sosyal becerileri geliştirmekte de zorlanabiliyor. 🔹 Bazı şirketler çalışanların iletişim ve sosyal becerilerini geliştirmek amacıyla özel eğitim programları uygulamaya başladı. Genç çalışanların tercihleri 🔹 Gallup araştırmasına göre Z Kuşağı'nın dörtte birinden daha azı tamamen uzaktan çalışmayı tercih ediyor. 🔹 Deloitte anketine göre Z Kuşağı ve Y Kuşağı çalışanlarının yalnızca yüzde 6'sı şirketlerinde yönetici pozisyonuna yükselmeyi temel kariyer hedefi olarak görüyor. 🔹 Katılımcıların yüzde 40'tan fazlası ise liderlik pozisyonunu kabul etme kararında esnek çalışma düzeninin belirleyici unsur olacağını ifade etti. İş gücü piyasası 🔹 Araştırmacılar, uzaktan çalışmanın genç çalışanların işe girişini zorlaştırmasının, gelecekte deneyimli iş gücü havuzunu daraltabileceği ve genel verimliliği olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor. 🔹 Bazı ekonomistler, giriş seviyesi işe alımlardaki yavaşlamanın temel nedeninin yapay zekâ yerine uzaktan çalışma olması halinde, şirketlerin çalışma modellerini değiştirerek bu sorunu hafifletebileceğini belirtiyor. 🔹 Uzaktan çalışan gençler arasında, iş arkadaşlarıyla yeterince güçlü bağ kurulamamasının işten çıkarılma riskini artırabileceği yönünde endişeler de bulunuyor.

Kaldıraçlı işlemler hızla büyüyor 🔹 ABD'de yatırımcıların hisse senedi almak için kullandığı marjin borcu Mayıs ayında yıllık bazda yüzde 54 artarak 1,4 trilyon dolarla rekor seviyeye ulaştı. 🔹 Hisse ve endekslerin günlük hareketini iki veya üç kat yansıtan kaldıraçlı ETF'lerin büyüklüğü de hızla artıyor. 🔹 Mart sonundan haziran başına kadar kaldıraçlı ETF'lerdeki toplam varlıklar yaklaşık iki kat artarak 220 milyar dolarla rekor seviyeye çıktı. 🔹 Teknoloji, yarı iletken endeksleri ile Tesla, Nvidia ve SpaceX gibi şirketlere bağlı kaldıraçlı ETF'ler en fazla ilgi gören ürünler arasında yer alıyor. Piyasadaki riskler 🔹 Analistler, yatırımcıların marjin kredileri, opsiyonlar ve kaldıraçlı ETF'leri birlikte kullanmasının piyasa riskini artırdığı uyarısında bulunuyor. 🔹 Dayanak hissede yüzde 30'luk bir düşüş, üç kat kaldıraçlı fonlarda yaklaşık yüzde 90'lık değer kaybına yol açabiliyor. 🔹 Barclays'e göre kaldıraçlı fonlar mart sonundan bu yana hisse senetleri ve endekslere bağlı yaklaşık 300 milyar dolarlık türev ürün alımı gerçekleştirdi. 🔹 Bu işlemler piyasa yapıcılarını korunma amacıyla daha fazla hisse almaya yönlendirerek yükselişleri hızlandırırken, düşüş dönemlerinde aynı mekanizma satış baskısını da artırabiliyor. Güney Kore örneği 🔹 Güney Kore'de Samsung ve SK Hynix'e bağlı kaldıraçlı ETF işlemleri son haftalarda hisselerin günlük işlem hacminin yaklaşık yarısına ulaştı. 🔹 Sert fiyat hareketleri devre kesicilerin devreye girmesine neden olurken, ülkenin finansal düzenleyicisi kaldıraçlı tek hisse ETF'lerinin onaylanmasından pişmanlık duyduğunu açıkladı. 🔹 Düzenleyici, bu ürünlerin yatırımcılarının yaklaşık yüzde 92'sinin bireysel yatırımcı olduğunu belirtti. ABD piyasalarına etkisi 🔹 Piyasa uzmanları, ABD'de kaldıraçlı ürünlerin henüz dayanak hisseler üzerinde Güney Kore'deki kadar büyük etki oluşturmadığını ancak riskin giderek arttığını belirtiyor. 🔹 Charles Schwab, haziran ayında müşterileri için marjin gerekliliklerini sıkılaştırdı ve yeni eşikleri aşan yatırımcılar için marjin tamamlama çağrısı uygulamaya başladı. 🔹 Analistler, jeopolitik gelişmeler, faiz beklentileri ve ekonomik veriler nedeniyle oynaklığın arttığı dönemde yüksek kaldıraç kullanımının sert fiyat hareketlerini daha da büyütebileceği uyarısında bulunuyor.

Ekonomik kırılganlık 🔹 Almanya'nın küresel ticarete dayalı açık ekonomi modeli yaklaşık 20 yıl boyunca kesintisiz büyüme sağladı, ancak aynı model bugün ülkenin en büyük ekonomik kırılganlığı haline geldi. 🔹 Çin, düşük maliyetli ve yüksek kaliteli üretimiyle Almanya'nın geleneksel ihracat alanlarında güçlü bir rakibe dönüştü. Çin ürünleri hem Avrupa pazarında hem de üçüncü ülkelerde Alman şirketlerinin pazar payını azaltıyor. 🔹 İran savaşı nedeniyle yükselen enerji fiyatları, ABD Başkanı Donald Trump'ın uyguladığı tarifeler ve kritik teknoloji ile hammaddelere yönelik kısıtlamalar Almanya ekonomisi üzerinde dış baskıyı artırıyor. 🔹 ABD'nin ulusal güvenlik gerekçesiyle Anthropic'in gelişmiş yapay zekâ modellerinin ihracatını durdurması, Avrupa'daki şirketlerin yapay zekâ alanında rekabet dezavantajı yaşamasına yol açtı. 🔹 Çin'in nadir toprak elementleri ihracatına getirdiği kısıtlamalar otomotivden savunma sanayisine kadar birçok Alman sektöründe üretimi olumsuz etkiledi. Hükümetin adımları 🔹 Başbakan Friedrich Merz hükümeti şirketlere vergi indirimi sağladı, enerji maliyetlerini düşürdü, savunma ve altyapı harcamalarını artırdı ve emeklilik yaşını kademeli olarak 67'den 70'e yükseltme kararı aldı. 🔹 Buna rağmen Almanya ekonomisinin bu yıl yüzde 1 veya daha düşük büyümesi bekleniyor ve ülkenin büyüme performansı 2019'dan bu yana avro bölgesinin gerisinde kalıyor. 🔹 2020'den bu yana yatırımlar gerilerken imalat sanayisindeki istihdam son 10 yılın en düşük seviyesi olan 6,6 milyon kişiye düştü. 🔹 İran savaşı sonrasında hükümet, sosyal yardım reformlarını erteleyerek doğal gaz sübvansiyonlarına öncelik verdi ve kapsamlı sosyal reform paketini küçülttü. Yapısal dönüşüm 🔹 Uzmanlar, Almanya'nın rekabet gücünü yeniden kazanmasının tek başına yeterli olmayacağını, çünkü birçok ülkenin artık Alman otomobilleri ve sanayi ürünlerine geçmişteki kadar ihtiyaç duymadığını belirtiyor. 🔹 Alman şirketleri faaliyetlerini en fazla bürokrasinin yavaşlattığını değerlendiriyor. İş dünyası, işe alma ve işten çıkarma süreçlerini zorlaştıran iş gücü düzenlemelerinde esneklik talep ediyor. 🔹 Yapay zekâ alanında Avrupa uygulama geliştirme konusunda ilerleme kaydetse de temel modeller, hesaplama altyapısı ve bilişim kapasitesinde büyük ölçüde ABD'ye bağımlı durumda. 🔹 Uzmanlar Almanya'nın kritik hammaddelerde tedarik kaynaklarını çeşitlendirmesi, teknoloji girişimlerini daha fazla sermayeyle büyütmesi ve devlet destekli Çin ithalatına karşı ekonomik dayanıklılığını güçlendirmesi gerektiğini belirtiyor.

🔹 İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, 2022'de göreve gelmesinden bu yana ülkenin II. Dünya Savaşı sonrası en uzun ömürlü hükümetini yönetmeye hazırlanıyor. 🔹 Meloni, 2023 yılında uzun yıllardır birlikte olduğu ve çocuğunun babası olan televizyon sunucusu Andrea Giambruno ile ilgili cinsiyetçi söylemlerin ortaya çıkmasının ardından ilişkisini kamuoyuna yaptığı açıklamayla sonlandırdı. 🔹 Meloni, siyasi kariyerine genç yaşta İtalyan Sosyal Hareketi'nde başladı, 2006'da parlamentoya girdi, 2008'de ülkenin en genç bakanı oldu ve 2012'de İtalya'nın Kardeşleri Partisi'ni kurdu. 🔹 2022 seçimleri öncesinde yasa dışı göçü ve eşcinsel ebeveynliği eleştiren söylemler kullanırken, NATO ve ABD yanlısı tutumunu korudu ve faşist geçmişiyle arasına mesafe koydu. 🔹 Başbakan olduktan sonra Avrupa Birliği ile daha yakın iş birliği izledi ve yasa dışı göç gibi konularda diğer Avrupa ülkeleriyle ortak çalışmaları destekledi. 🔹 Hükümeti, İtalya'nın mali yapısını korurken yurt dışında taşıyıcı annelik yoluyla çocuk sahibi olmayı İtalyan vatandaşları için suç kapsamına alan düzenlemeyi yürürlüğe koydu. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, G7 Zirvesi sonrasında Meloni'nin kendisiyle fotoğraf çektirmek için "yalvardığını" söyledi. 🔹 Meloni, Trump'ın açıklamalarını tamamen gerçek dışı olarak nitelendirdi ve ne kendisinin ne de İtalya'nın hiçbir zaman kimseye yalvarmadığını söyledi. 🔹 Meloni, Trump'ın Batı'nın müttefiklerine karşı kullandığı üslubu eleştirerek, aynı kararlılığı Batı'nın rakiplerine karşı göstermediğini ifade etti. 🔹 İtalya'da kamuoyu desteği düşen Trump ile yaşanan gerilime rağmen Meloni, iki ülke ilişkilerinin kişilere bağlı olmadığını belirtti ve hükümet üyelerine ABD'nin 4 Temmuz kutlamalarına katılmaları talimatını verdi.

🔹 Rivian, R2 SUV modelinin ilk teslimatlarına başladı. Çift motorlu Performance versiyonunun başlangıç fiyatı 60 bin doların altında bulunuyor. 🔹 Şirket, yılın ilerleyen döneminde Premium versiyonunu 53.990 dolardan, 2027 başında ise tek motorlu Standard versiyonunu 44.990 dolardan satışa sunmayı planlıyor. 🔹 R2, Toyota RAV4'ten biraz daha büyük bir gövdeye sahip. Model, 9,6 inç yerden yükseklik ve 32 inçlik lastikleriyle geleneksel SUV tasarımını koruyor. 🔹 Performans versiyonu 88 kWh batarya ile yaklaşık 330 mil menzil sunuyor. Araç, bu değerle Tesla Model Y Premium'un 327 millik menzilini geride bırakıyor. 🔹 Yeni modelde onlarca elektronik kontrol ünitesi yerine üç büyük işlemciye dayanan bölgesel elektronik mimari kullanılıyor. Daha kısa kablolama sayesinde araç yaklaşık 20 kilogram daha hafif hale geliyor. 🔹 Çift motorlu dört tekerlekten çekişli Performance versiyonu en fazla 646 beygir güç ve 609 lb-ft tork üretiyor. Araç 0'dan 60 mil/saat hıza 3,6 saniyede ulaşıyor. 🔹 Maksimum çekme kapasitesi 4.400 pound, yük taşıma kapasitesi ise 1.168 pound olarak açıklandı. 🔹 R2, 230 kW hızlı şarj desteği sunuyor. Batarya 15 dakikada yaklaşık 150 mil menzil sağlayacak kadar şarj edilebiliyor, yüzde 10'dan yüzde 80'e dolum ise 30 dakikanın altında tamamlanabiliyor. 🔹 Araç, NACS şarj bağlantısını kullanıyor ve Tesla'nın Supercharger şarj ağına erişebiliyor. 🔹 Modelde elektrikli açılır arka cam, Rivian işletim sistemi, Nvidia destekli sürücü destek sistemi ve dokunsal geri bildirimli direksiyon kumandaları yer alıyor. 🔹 R2, Apple CarPlay desteği sunmuyor. Araç, Rivian'ın kendi bağlantı sistemi ve yerleşik navigasyon yazılımını kullanıyor. 🔹 Bagaj hacmi ikinci koltuk sırası kullanımdayken 28,7 fit küp, arka koltuklar yatırıldığında ise 79,4 fit küpe ulaşıyor.

🔹 İran ile ABD arasındaki ateşkesin ardından İranlı turistler yeniden Türkiye'nin Van kentine gelmeye başladı. 🔹 Savaş sırasında İran'dan çıkış ve ülkeye dönüş için kullanılan Kapıköy Sınır Kapısı, yeniden ticaret ve turizm amaçlı geçişlerin yoğunlaştığı bir güzergâh haline geliyor. 🔹 Van'daki gece kulüpleri, restoranlar ve alışveriş merkezleri savaş döneminde büyük ölçüde müşteri kaybetti. Ateşkes sonrasında İranlı ziyaretçilerin geri dönmesiyle hareketlilik yeniden arttı. 🔹 Van'daki Queen Festa gece kulübünün yöneticisi Hüseyin Aşan, savaş sırasında işletmenin müşteri sayısının yaklaşık yüzde 70 düştüğünü, ancak yeniden toparlanmaya başladığını söyledi. 🔹 İranlı turistler, ülkelerinde yasak olan dans, eğlence ve bazı sosyal faaliyetleri gerçekleştirmek için Van'ı tercih ediyor. 🔹 Tahran'dan gelen bazı ziyaretçiler, savaşın ardından birkaç gün alışveriş yapıp eğlenerek dinlenmek istediklerini söyledi. 🔹 Bazı İranlılar ateşkesin kalıcı olmasını umut ederken, geleceğe ilişkin belirsizliğin sürdüğünü ifade etti. 🔹 İran'dan gelen bir kişi, savaş sırasında yaşadığı apartmanın bombalandığını, yaralandığını ve ülkedeki siyasi krizin sona ermediğini söyledi. 🔹 İran yönetimini destekleyen bazı yolcular, ülkenin savaşı kazandığını ve ABD'nin hedeflerine ulaşamadığını dile getirdi. 🔹 İran yönetimini eleştiren bazı yolcular ise savaşın rejim değişikliğine yol açmamasından dolayı hayal kırıklığı yaşadıklarını söyledi. 🔹 Ateşkes sonrasında İran'da güvenlik güçlerinin sokaklardaki varlığının arttığı, siyasi tutuklulara yönelik idamların hızlandığı ve yönetimin muhaliflere yönelik baskısını yoğunlaştırdığı ifade edildi. 🔹 Türkiye tatilinden İran'a dönen bazı yolcular, ülkelerine döndüklerinde kendilerini neyin beklediğini bilmediklerini söyledi. 🔹 Tahran'dan gelen 27 yaşındaki bir laboratuvar teknisyeni, savaşın kazananını bilmediğini ancak kaybedenin İran halkı olduğunu söyledi.

🔹 Güney Kore borsası son 18 ayda yaklaşık üç kat büyüdü. Bu yükselişte kaldıraçlı tek şirket ETF'lerinin piyasaya sürülmesi önemli rol oynadı. 🔹 Nisan ayında onaylanan yeni ETF'ler, yatırımcıların Samsung Electronics ve SK Hynix hisselerinde kaldıraçlı işlem yapmasına olanak sağlıyor. 🔹 Güney Kore'de bu ETF'lere yatırım yapmak isteyenler, işlem yapmadan önce saatler süren bir eğitim programını tamamlamak ve sekiz soruluk bir sınava katılmak zorunda. 🔹 Sınavda başarı şartı bulunmuyor. Yatırımcıların yalnızca eğitimi tamamlayıp sınava katılması yeterli görülüyor. 🔹 Eğitim programı, kaldıraçlı ETF'lerin yüksek risklerini ve getirilerin yatırımcı beklentilerinin önemli ölçüde altında kalabileceğini anlatmayı amaçlıyor. 🔹 ABD düzenleyici kurumları benzer tek şirket ETF'lerine 2022 yılında onay vermişti. 🔹 Güney Kore Mali Düzenleme Kurumu Başkanı Lee Chang-jin, kaldıraçlı ETF'lerin yalnızca aracı kurumların kazandığı bir kumar masasına dönüşmesinden endişe duyduğunu söyledi. 🔹 Güney Kore piyasasında son dönemde sert fiyat dalgalanmaları yaşandı. Salı günü Samsung Electronics ve SK Hynix hisseleri yaklaşık yüzde 12 gerilerken, kaldıraçlı ETF yatırımcılarının kayıpları daha da büyüdü. 🔹 İki şirketin hisseleri perşembe günü yeniden yükseldi, ardından ertesi gün tekrar sert değer kaybetti. Test Soruları 1 / 8 Aşağıdakilerden hangisi 2x kaldıraçlı ETF’yi en iyi açıklar? Dayanak varlığın tüm yatırım dönemi boyunca getirisinin 2 katını sağlayan bir ürün. Dayanak varlığın günlük getirisinin 2 katını takip eden bir ürün. Yatırılan ana paranın en fazla 2 katına kadar kaybettirebilen bir ürün. Dayanak varlığın fiyatı düştüğünde getiri sağlayan bir ürün. 2 / 8 Aşağıdaki ifadelerden hangisi, kaldıraçlı ve ters ürünlerin temel özelliklerinden biri olan “bileşik etki” hakkında doğru değildir? Yatırım süresi uzadıkça, dayanak varlığın performansından daha fazla sapabilir. Dayanak varlığın fiyatı sürekli düşüş trendindeyse, 2x kaldıraçlı ürün doğrudan dayanak varlığa yatırım yapmaktan daha kötü performans gösterir. Dayanak varlığın fiyatı yatay seyrettiğinde, kaldıraçlı ve ters ürünler dayanak varlığa doğrudan yatırım yapmakla aynı sonucu verir. Bu etki, getirilerin dayanak varlığın günlük dalgalanmalarına bağlı olması ve katlanmış oranda hareket etmesi nedeniyle ortaya çıkar. 3 / 8 Aşağıdaki ifadelerden hangisi kaldıraçlı ve ters ETF’lerin takip hatası hakkında doğru değildir? Takip hatası, bir ETF’nin piyasa fiyatının net varlık değerinden sapma farkını ifade eder. Bir ETF’nin piyasa fiyatı arz ve talep tarafından belirlenirken, net varlık değeri yani NAV, ETF’nin içinde tuttuğu varlıkların değerini yansıtır. Daha yüksek takip hatası, ETF’nin NAV’dan daha düşük bir fiyattan işlem gördüğü anlamına gelir. Takip hatası Kore Borsası istatistik sitesinden kontrol edilebilir: data.krx.co.kr. 4 / 8 Aşağıdaki bilgilerden hangisi kaldıraçlı ve ters ETF’nin isminden çıkarılamaz? ETF’yi oluşturan varlık yönetim şirketi. Takip edilen dayanak endeks veya varlık. Takip çarpanı ve yönü. ETF’nin işlem tutarı. 5 / 8 Aşağıdakilerden hangisi tek şirket kaldıraçlı ürünlerin temel özelliklerini en iyi açıklar? Uzun vadeli tutulduğunda, bileşik etki nedeniyle dayanak varlıktan her zaman daha yüksek getiri garanti eder. Birden fazla büyük ölçekli hisseyi bir araya getirerek çeşitlendirmenin faydasını en üst düzeye çıkarır. Ana para korumalı, düşük riskli ve orta getirili bir üründür. Belirli bir tekil hissenin günlük getirisini sabit bir çarpanla takip eder. 6 / 8 Stock A’ya dayalı 2x kaldıraçlı bir ürünü 10.000 won’dan satın aldınız. Stock A iki gün üst üste taban fiyata, yani günlük azami yüzde 30 düşüşe ulaşırsa, kaldıraçlı ürünün fiyatı ne olur? Not: 1.000 won = 65 cent. Yaklaşık 7.000 won. Yaklaşık 4.900 won. Yaklaşık 6.400 won. Yaklaşık 1.600 won. 7 / 8 Dayanak varlığın fiyatı yatay hareket ettiğinde, yani tekrar tekrar yükselip düştüğünde, aşağıdakilerden hangisi tek şirket kaldıraçlı ürünün fiyat değişimini açıklar? Hisse eski fiyatına döndüğünde, tek şirket kaldıraçlı ürün de ana parasını geri kazanır. Fiyat oynaklığı ne olursa olsun her zaman kâr sağlar. Hissenin oynaklığı ne kadar yüksekse, tek şirket kaldıraçlı ürünün değeri o kadar hızlı düşer. Aynı yükseliş ve düşüş tekrarlandığında, örneğin +%5 ve -%5, tek şirket kaldıraçlı ürünün fiyatı değişmeden kalır. 8 / 8 Aşağıdaki ifadelerden hangisi tek şirket hisse kaldıraçlı ürünlere yatırım yaparken dikkat edilmesi gerekenler hakkında doğru değildir? NAV’a göre prim genişledikçe, tek şirket kaldıraçlı ürünler NAV’larına kıyasla daha yüksek fiyattan işlem görür. Kaldıraçlı ürünler, normal 1x ETF’lere kıyasla NAV’a göre daha geniş prim veya iskonto ile işlem görme eğilimindedir. Tek şirket kaldıraçlı ürünler doğrudan tekil bir hissenin fiyatına maruz kaldığından, oynaklıkları yani fiyat dalgalanma oranları dayanak hisseyle aynıdır. Tek şirket kaldıraçlı ürünler, kaldıraç etkisi yaratmak için türev işlemleri yoluyla ek maliyetlere katlanabilir; bu da getirileri olumsuz etkileyebilir.

🔹 Yüksek bant genişlikli bellek (HBM) çiplerine yönelik yapay zekâ kaynaklı talep, bellek üreticilerinin kârlarını hızla artırırken yapay zekâ şirketlerinin maliyetlerini yükseltti. 🔹 Micron, son çeyrekte DRAM çip fiyatlarını bir önceki çeyreğe göre yüzde 60'ın üzerinde, NAND flaş bellek fiyatlarını ise yüzde 80'in üzerinde artırdı. Sevkiyat miktarı ise yalnızca düşük tek haneli oranda yükseldi. 🔹 HBM üretim kapasitesinin sınırlı olması ve yeni üretim tesislerinin kurulmasının yıllar sürmesi nedeniyle veri merkezi talebi fiyatları yukarı çekmeye devam ediyor. 🔹 Micron, Samsung Electronics ve SK Hynix, yapay zekâ sektörünün temel bellek tedarikçileri olarak artan fiyatlardan önemli gelir elde ediyor. 🔹 Micron'un müşterileri yalnızca son çeyrekte bellek çipleri için yaklaşık 18 milyar dolar daha fazla ödeme yaptı. Bellek fiyatları son bir yılda yaklaşık dört katına çıktı. 🔹 Artan bellek maliyetleri yalnızca yapay zekâ sektörünü değil, tüketici elektroniği ürünlerini de etkiliyor. Apple bu hafta MacBook fiyatlarını yüzde 15'in üzerinde artırdı. 🔹 Yapay zekâ şirketleri müşteri kazanımını önceliklendirdiği için artan çip maliyetlerini hizmet fiyatlarına tam olarak yansıtmıyor. Bu durum şirketlerin zararlarını artırıyor veya kârlılıklarını baskılıyor. 🔹 Büyük şirketler, çalışanların yapay zekâ kullanımının hızla artması nedeniyle sohbet botları ve yapay zekâ ajanlarının kullanımını ölçen token tüketimini sınırlandırmaya başladı. 🔹 Artan maliyetler, veri merkezi işletmecileri ile yapay zekâ modeli geliştiricilerinin kâr marjlarını azaltırken, bellek çipi üreticilerinin sektör içindeki kârlılık payını artırıyor. 🔹 Bu yıl dolar bazında Micron ve SK Hynix hisseleri yaklaşık yüzde 290, Samsung Electronics hisseleri ise yüzde 166 yükseldi. Aynı dönemde Microsoft ve Meta hisseleri gerilerken, Amazon yatay seyretti ve Alphabet sınırlı yükseliş gösterdi. 🔹 Nisan ayından bu yana bellek çipi üreticilerinin hisseleri yükselişini hızlandırırken, Nvidia ile büyük bulut hizmeti sağlayıcılarının hisseleri geriledi. 🔹 Yapay zekâ sektöründe yükselen bellek maliyetlerine karşı şirketlerin üç temel seçeneği bulunuyor: daha düşük kârlılığı kabul etmek, çip kullanımını azaltacak verimlilik geliştirmek veya yeni üretim kapasitesinin devreye girmesini beklemek.

🔹 Çin Komünist Partisi, yerel yöneticilerin hızlı kariyer yükselişi için yüksek borçlu ve gösterişli projeler yürütmesine karşı denetimlerini artırdı. 🔹 Eski Zibo Parti Sekreteri Jiang Duntao, kentin ekonomisini ağır sanayiden ileri üretim ve hizmet sektörlerine yönlendirdi, özel yatırımları teşvik etti ve büyük projeleri borçlanmayla finanse etti. 🔹 Jiang döneminde Zibo güçlü ekonomik büyüme kaydetti ve turizm merkezi olarak ülke çapında ilgi gördü. Bu başarıların ardından Jiang daha üst görevlere terfi etti. 🔹 Komünist Parti, Jiang'ı Zibo'yu ağır borç yükü altına sokmak, mali kapasitenin üzerinde prestij projeleri yürütmek ve devlet varlıklarının zarar görmesine yol açmakla suçlayarak partiden ihraç etti ve dosyasını savcılığa sevk etti. 🔹 Parti yönetimi, hızlı sonuç alma amacıyla yürütülen gösterişli projelerin halkı ve kamu maliyesini yıprattığını vurgulayarak bu uygulamalara karşı daha sert tutum benimsedi. 🔹 Resmî verilere göre Çin'de geçen yıl politika uygulamama, sorumsuz karar alma veya yanıltıcı uygulamalar nedeniyle yaklaşık 160 bin kişi cezalandırıldı. Bu sayı bir önceki yıla göre yüzde 16 arttı. 🔹 Parti, yeni eğitim kampanyalarıyla yöneticilere kariyerlerini değil halkın yaşam koşullarını iyileştirmeyi öncelemeleri gerektiğini anlatıyor. Bu kapsamda seminerler, saha ziyaretleri ve denetimler düzenleniyor. 🔹 Parti yayınevleri, yöneticiler için olumlu ve kaçınılması gereken uygulamaları içeren rehber kitaplar yayımladı. Yerel halkla daha fazla temas kurulması teşvik edilirken, hata yapmamak için karar almaktan kaçınan tutum eleştiriliyor. 🔹 Parti soruşturmalarında, gerekli incelemeleri yapmadan milyarlarca yuanlık yatırım anlaşmaları imzalayan, üretim verilerini abartan ve gerçekleşmeyen sanayi projelerini başarı gibi gösteren yerel yöneticiler hakkında da işlem yapıldı. 🔹 Jiang döneminde Zibo'nun toplam borcu 2022 itibarıyla yaklaşık 108 milyar yuana ulaştı. Bu tutar, Jiang'ın göreve başlamasından önceki 2018 seviyesinin yaklaşık iki katına çıktı. 🔹 Parti soruşturmasına göre Jiang, Zibo'nun mali gelirlerinin bu harcamaları karşılayamayacağını bilmesine rağmen büyük ölçekli borçlanmayı sürdürdü ve kamu fonlarını yeterli değerlendirme yapılmadan oluşturdu.

🔹 İran, şubat sonundan haziran ayına kadar ABD'nin Bahreyn'deki Deniz Destek Faaliyeti (NSA Bahrain) üssünü defalarca füze ve insansız hava araçlarıyla hedef aldı. 🔹 Saldırılarda komuta karargâhı, en az 12 bina ve iki uydu haberleşme terminali hasar gördü. 🔹 ABD ordusu, üste can kaybı yaşanmadığını ve operasyonların önemli ölçüde etkilenmediğini açıkladı. Personelin büyük bölümü tahliye edilirken, sahada sınırlı sayıda personel görev yapmaya devam ediyor. 🔹 ABD Savunma Bakanlığı, Bahreyn'deki üssün yeniden yapılandırılması, Kuveyt ve Suudi Arabistan'daki askeri varlığın azaltılması ve bazı üslerin veya üs fonksiyonlarının İran füze ve İHA menzilinin dışındaki daha batı bölgelere taşınmasını değerlendiriyor. 🔹 Değerlendirilen seçenekler arasında bazı askeri unsurların İsrail'e konuşlandırılması da bulunuyor. Nihai karar ise henüz verilmedi. 🔹 Hasar gören bazı yapıların yeniden inşa edilmemesi, komuta ve kontrol merkezlerinin yer altına taşınması ve askeri kabiliyetlerin bölge genelinde daha geniş alana dağıtılması seçenekleri de masada bulunuyor. 🔹 Pentagon Mali İşler Yetkilisi Jay Hurst, savaşın maliyetine ilişkin daha önce açıklanan 29 milyar dolarlık tahmine ABD üslerinde oluşan hasarın dahil edilmediğini Kongre'ye bildirdi. 🔹 Yapılan hesaplamalara göre yalnızca Bahreyn üssündeki hasarlı binaların yeniden inşasının maliyeti yaklaşık 400 milyon dolar olabilir. Bu tutara enkaz kaldırma ve güçlendirme çalışmaları dahil edilmiyor. 🔹 Center for Strategic and International Studies, ABD üslerinde oluşan toplam hasarın 2,2 milyar ile 5,1 milyar dolar arasında olabileceğini, savaşın toplam maliyetinin ise yaklaşık 40 milyar dolara ulaştığını hesapladı. 🔹 İran'ın hassas füze ve insansız hava aracı kapasitesinin artması, uzun yıllar önce inşa edilen Körfez'deki ABD üslerinin savunmasındaki zafiyetleri ortaya çıkardı. 🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Sözcüsü Tim Hawkins, savaş boyunca önceliğin personelin korunması olduğunu, İran'ın 8 binden fazla füze ve İHA fırlatmasına rağmen yalnızca iki saldırıda ABD personelinin hayatını kaybettiğini söyledi.

Programın kurulması 🔹 Florida'daki özel Hristiyan okulu The First Academy'de futbol programı, girişimci Eric Obrokta'nın 2024 yılında milyonlarca dolarlık yatırımıyla köklü şekilde değiştirildi. 🔹 Okula 30'dan fazla transfer oyuncu katıldı; yeni formalar, ekipmanlar, NFL tarzı saha teknolojileri ve yıllık yaklaşık 230 bin dolar maliyetli bir başantrenör göreve getirildi. 🔹 Futbol bütçesi yaklaşık 25 bin dolardan 500 bin doların üzerine çıktı. Oyuncular için analiz sistemleri, dronlar ve üniversite koçlarıyla buluşmaları içeren programlar oluşturuldu. 🔹 Obrokta, okulun uzun vadeli en büyük bağışçılarından biri olmayı planladı ve futbol programının eyalet şampiyonluğu seviyesine çıkarılmasını destekledi. Transferler ve soruşturma 🔹 Takımın ilk 22 oyuncusunun 18'i transferlerden oluştu. Birçok oyuncu Orlando çevresindeki devlet okullarından geldi. 🔹 Bazı transfer öğrenciler, devlet eğitim desteğiyle maliyeti düşürülen hibrit eğitim programına yerleştirildi. Okul, spor amacıyla mali destek sağladığı iddialarını reddetti. 🔹 Florida Lise Sporları Birliği (FHSAA), uygunsuz oyuncu transferleri ve usulsüzlük iddiaları üzerine soruşturma başlattı. 🔹 Okul, bazı oyuncuların gerekli kayıt işlemleri tamamlanmadan sezon öncesi faaliyetlere katıldığını kabul etti. Yaptırımlar 🔹 FHSAA, okulun 2024 sezonundaki tüm galibiyetlerini hükmen iptal etti, takımı play-off'lardan men etti ve bir sonraki sezon için de play-off yasağı uyguladı. 🔹 Okul cezaya itiraz etti ancak FHSAA yönetim kurulu yaptırımları onadı. Sonuçlar 🔹 Obrokta, soruşturmanın ardından okula yaptığı bağışları durdurdu. Takım 2025 sezonunu 5 galibiyet ve 5 mağlubiyetle tamamladı. 🔹 Obrokta'nın oğlu 2024 sezonunun ardından okuldan ayrılarak eyalet dışındaki başka bir liseye geçti ve daha sonra Amerikan üniversite futbolunun en üst seviyesindeki (FBS) bir takımda forma giymeye başladı. 🔹 Takımdaki bazı transfer oyuncular eski okullarına dönerken, bazıları Oregon, Nebraska ve Clemson gibi üniversitelerden spor bursu kazandı. 🔹 Okul yönetimi, spor programının okulun eğitim misyonuyla ilişkisini değerlendirmek üzere iç inceleme başlattığını açıkladı.

🔹 Çinli Zhipu AI'nin bu ay yayımladığı GLM-5.2 modeli, bazı siber güvenlik senaryolarında Anthropic'in Mythos modeline ulaşan güvenlik açığı tespit performansı sergiledi. Model, genel görevlerde ise Anthropic ve OpenAI modellerinin gerisinde kalıyor. 🔹 ABD ile Çin'in en gelişmiş yapay zekâ modelleri arasındaki performans farkı önemli ölçüde daraldı. İşletmelerin maliyetleri düşürme arayışı nedeniyle Çin yapay zekâ modellerinin kullanımı hızla artıyor. 🔹 Microsoft dahil birçok teknoloji şirketi, Çin yapay zekâ modellerini kendi platformlarında sunma seçeneklerini değerlendiriyor. 🔹 GLM-5.2 açık ağırlıklı (open-weight) bir model olarak indirilebiliyor, bağımsız donanımlarda çalıştırılabiliyor ve kullanıcılar tarafından değiştirilebiliyor. Bu yapı, geliştiricilerin yanı sıra siber saldırganların da modeli denetimsiz biçimde kullanabilmesine imkân tanıyor. 🔹 OpenRouter verilerine göre GLM-5.2, en çok kullanılan 10 yapay zekâ modeli arasına girdi. Semgrep testlerinde model, bazı güvenlik açığı tespit ölçümlerinde Anthropic'in Claude Opus 4.8 modelini geride bıraktı. 🔹 Çinli 360 Security Technology, bu hafta yayımladığı Tulongfeng adlı güvenlik açığı tespit aracının Mythos seviyesinde performans sunduğunu açıkladı. 🔹 360 Security Technology Üst Yöneticisi Zhou Hongyi, gelişmiş yapay zekâ destekli siber güvenlik araçlarının yalnızca ABD'nin elinde kalmaması gerektiğini söyledi. 🔹 ABD yönetimi, güvenlik gerekçesiyle OpenAI'nin GPT-5.6 modelini yalnızca hükümet onaylı sınırlı kullanıcı grubuna açtı. Anthropic'in Fable modeli ise iki haftadan uzun süredir genel erişime kapalı kalırken, Mythos 5 modeline yalnızca güvenilir ortaklar için yeniden sınırlı erişim izni verildi. 🔹 Bazı uzmanlar, ABD'nin kendi gelişmiş modellerine erişimi sınırlandırmasının Çinli yapay zekâ modellerinin küresel kullanımını hızlandırabileceğini ve ABD'nin rekabet gücünü zayıflatabileceğini savunuyor. 🔹 Daha önce erişimi kesilen kullanıcılar arasında ABD Ulusal Güvenlik Ajansı'nın (NSA) da bulunduğu, kurumun Mythos modellerini denemelerde etkili bulduğu ifade edildi. 🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı Ekonomik İşlerden Sorumlu Müsteşarı Jacob Helberg, yönetimin Çin'in açık ağırlıklı yapay zekâ modellerini yakından takip ettiğini söyledi. 🔹 Pentagon, sınıflandırılmış ortamlarda kullanılmak üzere ABD merkezli açık ağırlıklı yapay zekâ geliştiricisi Reflection AI ile iş birliği anlaşması yaptığını duyurdu.

🔹 Bahreyn, İran'a ait insansız hava araçlarının ülkeye saldırı düzenlediğini açıkladı. 🔹 Hürmüz Boğazı'nı geçen bir tanker de saldırıya uğradı. 🔹 Saldırılar, ABD ile İran arasında bu ay imzalanan ve çatışmaları sona erdirmeyi amaçlayan mutabakata rağmen Hürmüz Boğazı çevresindeki çatışmaların üçüncü gününde gerçekleşti. 🔹 İran saldırıların sorumluluğunu doğrudan üstlenmedi. 🔹 İran devlet medyası, İran Devrim Muhafızları'nın bölgedeki ABD hedeflerine saldırılar düzenlediğini duyurdu. 🔹 İran devlet medyası ayrıca Tahran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği üzerindeki kontrol iddiasını yineledi.

Kırım'daki durum 🔹 Rusya'nın atadığı Kırım yönetimi, Ukrayna'nın son haftalarda yoğunlaştırdığı insansız hava aracı saldırılarının yakıt ve enerji krizine yol açmasının ardından olağanüstü hâl ilan etti. 🔹 Ukrayna'nın günde 100'den fazla İHA ile yürüttüğü saldırılar, Kırım'ın lojistik hatlarını, ulaşım altyapısını ve elektrik sistemini ciddi şekilde aksattı. 🔹 Yaz turizmi sezonunun başlamasına rağmen ulaşım ve enerji altyapısındaki aksaklıklar Kırım ekonomisini olumsuz etkiliyor. 🔹 Ukrayna, köprüleri, demiryollarını, yakıt depolarını, feribotları, liman tesislerini, enerji altyapısını ve Rusya anakarasından Kırım'a yakıt taşıyan araçları hedef alıyor. 🔹 Rus yetkililer, Kırım'dan ayrılmak isteyen araçların Kerç Köprüsü'nde saatlerce beklediğini açıkladı. 🔹 Kırım yönetimi sivil akaryakıt satışını durdurdu. Bölge sakinleri yakıtın büyük ölçüde karaborsadan temin edildiğini bildiriyor. 🔹 Bazı bölgelerde ekmek, şeker ve temel gıda ürünlerinde kıtlık yaşanırken, çok sayıda ATM'de nakit tükendi. 🔹 Yetkililer çocuklara yönelik toplu gezileri yasakladı ve Rusya ile Kırım arasındaki tren seferlerini günde yediyle sınırlandırdı. Askeri gelişmeler 🔹 Rusya, 2014'ten sonra Kırım'ı büyük bir askeri üs haline getirdi ve 2022'de Ukrayna'nın güneyine yönelik işgal harekâtını buradan başlattı. 🔹 Ukrayna'nın uzun menzilli İHA, seyir füzesi ve balistik füze kapasitesindeki artış, Kırım'ı Rus ordusunun güvenli arka bölgesi olmaktan çıkardı. 🔹 Ukrayna, savaşın ilk yıllarında Sivastopol merkezli Rus Karadeniz Filosu'na ağır kayıplar verdirdi ve hava savunma sistemlerini hedef alan saldırılarını sürdürdü. 🔹 Son dönemde hava savunmasının zayıflamasıyla Ukrayna, Kırım'ın askeri ikmal hatlarını kesmeye yönelik saldırılarını yoğunlaştırdı. 🔹 Rus savunma çevreleri, Karadeniz Filosu'nun Sivastopol'dan çekilmesinin ardından Kırım'ın ikmalinin giderek zorlaştığını kabul ediyor. Siyasi etkiler 🔹 Kırım'ın istikrarsızlaşması, Rusya'da yaklaşan parlamento seçimleri öncesinde yaşanıyor. 🔹 Yakıt sıkıntısı ve savaşın uzaması nedeniyle Rusya'da memnuniyetsizliğin arttığı belirtiliyor. 🔹 Haberde, Rus askeri yetkililerinin Donbas cephesine ilişkin iyimser değerlendirmeler sunduğu, buna karşılık Ukrayna'nın Kırım'ı izole etme kapasitesinin Moskova açısından beklenmedik bir gelişme olduğu ifade ediliyor. 🔹 Vladimir Putin, Ukrayna'nın askeri durumunun kötüleştiğini savunarak hükümete Ukrayna'nın İHA saldırılarının etkisini ortadan kaldırma talimatı verdi. Ukrayna'nın hedefleri 🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, savaşın mevcut cephe hatlarında sona ermesini önerdiğini, ancak Rusya'nın bu teklifi kabul etmediğini söyledi. 🔹 Ukrayna yönetimi, Kırım'da askeri hedeflerin yakınında yaşayan sivillerin bölgeden ayrılmasının güvenlik açısından uygun olacağını belirtiyor. 🔹 Ukrayna tarafı, 2014'ten sonra Kırım'a yerleşen Rus sivillerin bölgeden ayrılmasının da hedefleri açısından olumlu bir gelişme olacağını ifade ediyor.

🔹 New York Kira Düzenleme Kurulu, yaklaşık 1 milyon kira kontrollü dairede kira artışını yüzde 0 olarak belirledi. 🔹 Karar, 1 Ekim'den itibaren başlayacak bir ve iki yıllık yeni kira sözleşmeleri için geçerli olacak. Kararın ayrıntıları 🔹 Kurul, kira artışının dondurulmasını 7'ye karşı 1 oyla kabul etti. 🔹 New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, kararı çalışan kesim için tarihi bir rahatlama olarak nitelendirdi. 🔹 Kira artışının dondurulması, Mamdani'nin seçim kampanyasının temel vaatlerinden biriydi. Ev sahiplerinin tepkisi 🔹 Kira kontrollü konut sahipleri, sigorta, enerji, bakım ve diğer işletme giderlerinin artması nedeniyle kira artışı yapılması gerektiğini savundu. 🔹 New York Apartment Association, kararın bazı ev sahiplerini serbest piyasa kiralarını artırmaya zorlayabileceğini ve bazı binaların haciz riskiyle karşı karşıya kalabileceğini açıkladı. 🔹 Dernek, kira dondurma kararının yüz binlerce kiracının yaşadığı binaların bakım koşullarını olumsuz etkileyebileceğini belirtti. Hukuki süreç 🔹 Kararın, kurulun ekonomik koşulları yeterince dikkate almadığı gerekçesiyle yargıya taşınması bekleniyor. 🔹 Oylama öncesinde kurul üyelerinden Christina Smyth istifa ederek kararın seçim kampanyası sırasında fiilen belirlendiğini savundu. Destek önlemleri 🔹 Belediye yönetimi, uygun şartları sağlayan ev sahiplerine boş kalan bazı dairelerde bir defaya mahsus kira artışı yapma imkânı tanıdı. 🔹 Belediye ayrıca apartman sahiplerinin sigorta maliyetlerini yüzde 20-30 azaltmayı hedefleyen yeni bir sigorta programı başlattı. 🔹 Kiracıların ödenmemiş kira borçlarının karşılanmasına ve tahliyelerin önlenmesine yardımcı olmak amacıyla 5 milyon dolarlık kredi programı oluşturuldu. Piyasa görünümü 🔹 New York'ta kira kontrollü dairelerde medyan kira 1.603 dolar seviyesinde bulunuyor. 🔹 Yüksek talep gören bölgelerde serbest piyasa kiralarının medyanı ise 4.000 doların üzerinde seyrediyor.

🔹 Ukrayna, uzun menzilli İHA saldırılarını artırarak Rusya'daki petrol rafinerilerini, liman altyapısını, savunma sanayisini ve hava savunma sistemlerini hedef alıyor. 🔹 Geçen hafta Moskova yakınındaki bir petrol rafinerisine düzenlenen geniş çaplı İHA saldırısı, Rus hava savunmasının aşılmasını sağladı. Artan saldırılar 🔹 Ukrayna, Rus hava savunmasını aynı anda çok sayıda İHA göndererek doyurma taktiği uyguluyor. 🔹 İlk İHA dalgaları Rus hava savunma sistemlerinin yerini tespit ederken, sonraki dalgalar hedeflere ulaşmaya çalışıyor. 🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, son saldırılarda cephe hattından yaklaşık 1.500 kilometre uzaklıktaki Ufa kentindeki iki petrol rafinerisinin vurulduğunu açıkladı. Rusya üzerindeki etkiler 🔹 Mart ayından bu yana düzenlenen saldırılar sonucunda Rusya'nın petrol rafinaj kapasitesinin yaklaşık yüzde 20'sinin devre dışı kaldığı tahmin ediliyor. 🔹 Saldırılar, yakıt satışlarında kısıtlamalara ve benzin fiyatlarında artışa yol açtı. 🔹 Rusya Savunma Bakanlığı, Mayıs ayında 8.849 Ukrayna İHA'sının düşürüldüğünü açıkladı. Bu sayı Ocak ayında 3.676, geçen yılın aynı ayında ise 2.504 olarak açıklanmıştı. 🔹 Analistler, Rusya'nın açıkladığı düşürülen İHA sayılarının abartılı olabileceğini ancak saldırıların hızla arttığını gösterdiğini belirtiyor. Ukrayna'nın üretim kapasitesi 🔹 Ukrayna bu yıl 7 milyondan fazla İHA üretmeyi hedefliyor. Geçen yıl üretim 2,2 milyonun üzerindeydi. 🔹 Fire Point şirketi, uzun menzilli FP-1 İHA üretimini geçen yıla göre yaklaşık sekiz kat artırarak günlük 300 adede çıkarmayı planlıyor. 🔹 Ukrayna, uzun menzilli İHA'ların yanı sıra Neptune ve Flamingo seyir füzelerini de kullanıyor. Kırım ve Rusya'nın savunması 🔹 Ukrayna son haftalarda Kırım'a uzanan feribotları, köprüleri ve kara ulaşım hatlarını hedef aldı. 🔹 Kırım yönetimi, kamu hizmetleri dışındaki kişi ve işletmelere yakıt satışını durdurdu. 🔹 Zelenski, Rusya'nın Moskova, Kerç Köprüsü ve Valday'daki kritik noktaları koruyabilmek için hava savunma sistemlerini diğer bölgelerden kaydırdığını söyledi. 🔹 Artan saldırılar nedeniyle Rusya'nın farklı bölgelerinde savaşın etkileri daha görünür hale gelirken, sosyal medyada güvenlik endişelerini dile getiren paylaşımlar arttı.

🔹 İran, Şubat ile Haziran ayları arasında Bahreyn'deki ABD Deniz Destek Üssü'ne çok sayıda füze ve İHA saldırısı düzenledi. 🔹 Saldırılarda ABD Donanması'nın Orta Doğu operasyonlarının merkezi olan komuta binası, en az 12 bina ve iki uydu haberleşme terminali hasar gördü. Üste oluşan hasar 🔹 ABD ordusu üste can kaybı yaşanmadığını ve operasyonların sürdüğünü açıkladı. 🔹 Beşinci Filo karargâhının bir bölümü kullanılamaz hale geldi. 🔹 Güvenlik eğitim binası, acil durum deposu, su tankı, yemekhane, kışla ve çok sayıda depo zarar gördü. 🔹 Donanmanın insansız sistemler ve yapay zekâ birimi olan Task Force 59'un kullandığı depo kompleksleri de saldırılardan etkilendi. ABD'nin yeni planı 🔹 Washington, Orta Doğu'daki askeri konuşlanmasını yeniden değerlendirmeye başladı. 🔹 Bahreyn üssünün yeniden tasarlanması, Kuveyt ve Suudi Arabistan'daki ABD varlığının azaltılması ve bazı üslerin veya kritik komuta unsurlarının İran'ın füze menzilinden daha batıya taşınması seçenekleri değerlendiriliyor. 🔹 Yer altı komuta merkezleri kurulması ve askeri altyapının daha geniş bir alana dağıtılması da gündemde bulunuyor. 🔹 İsrail, ABD'nin yeni askeri konuşlanması için değerlendirilen ülkeler arasında yer alıyor. Maliyet ve değerlendirmeler 🔹 Pentagon, üslerde oluşan toplam hasarın maliyetini kamuoyuyla paylaşmadı. 🔹 Yapılan bağımsız değerlendirmelerde yalnızca Bahreyn'deki tesislerin yeniden inşa maliyetinin yaklaşık 400 milyon dolar olduğu hesaplandı. 🔹 Başka bir değerlendirme, savaşın ABD üslerinde 2,2 ila 5,1 milyar dolar arasında hasara yol açmış olabileceğini öngörüyor. Bölgesel etkiler 🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Bahreyn ve diğer Körfez ülkeleriyle güvenlik iş birliğinin süreceğini açıkladı. 🔹 ABD yönetimi, İran'ın Bahreyn'e yönelik saldırılarını kabul edilemez olarak nitelendirdi ve Bahreyn'in güvenliğine bağlılığını yineledi.

🔹 New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani'nin desteklediği sol adaylar, Kongre ön seçimlerinde iş dünyasının desteklediği mevcut temsilcileri mağlup etti. 🔹 Demokratik Sosyalistler (DSA), yerel seçimlerde de yeni zaferler kazanarak antikapitalist ve İsrail karşıtı söylemin seçmen desteğini artırdığını gösterdi. Wall Street'in değerlendirmesi 🔹 New York iş dünyası, seçim sonuçlarının ardından yalnızca seçim kampanyalarına para aktarmanın yeterli olmadığını değerlendirmeye başladı. 🔹 Bağışçılar ve siyasi stratejistler, güçlü saha organizasyonu ve seçmen mobilizasyonunun finansal destek kadar önemli olduğu görüşünde birleşti. 🔹 İş dünyasında, ılımlı adayların yetiştirilmesini ve seçmen katılımını artıracak uzun vadeli siyasi organizasyonlar kurulması önerileri gündeme geldi. Güç dengesi değişiyor 🔹 İş çevreleri, New York yönetimi üzerindeki geleneksel etkilerinin zayıfladığını düşünüyor. 🔹 Mamdani, haziran ayında Dünya Kupası maçları ve New York Knicks'in şampiyonluğu gibi etkinliklerde görünürlüğünü artırarak özellikle genç ve eğitimli seçmenler arasında desteğini güçlendirdi. 🔹 İş dünyasının güçlü şekilde desteklediği İsrail yanlısı söylemin birçok seçmen üzerinde belirleyici etki oluşturmadığı değerlendiriliyor. Demokrat Parti içindeki tartışma 🔹 Ilımlı Demokratlar, seçmenlere ekonomik fırsatlar ve istihdam odaklı daha güçlü bir mesaj verilmesi gerektiğini savunuyor. 🔹 Parti içinde yalnızca Donald Trump karşıtlığı üzerine kurulu söylemin seçmenleri harekete geçirmekte yetersiz kaldığı görüşü öne çıkıyor. 🔹 DSA'nın kira artışlarını durdurma ve belediye destekli çocuk bakımını genişletme gibi somut vaatlerle daha etkili kampanya yürüttüğü belirtiliyor. Olası siyasi adımlar 🔹 Ilımlı Demokrat kanatta, Jessica Tisch, Julie Menin ve Ritchie Torres gibi isimlerin gelecekte Mamdani'ye rakip olabilecek adaylar arasında değerlendirildiği ifade ediliyor. 🔹 Citigroup, uygun fiyatlı konut projeleri için beş yılda 60 milyar dolar finansman sağlayacağını açıkladı. 🔹 İş dünyası temsilcileri, kamu ve özel sektör iş birliğiyle yaşam maliyetlerini düşürmeye yönelik çözümlerin siyasi kutuplaşmayı azaltabileceğini savunuyor.

🔹 JPMorgan Chase, Troy Rohrbaugh ve Doug Petno'yu eş başkan (co-president) görevine atadı. 🔹 Troy Rohrbaugh, Chase Bank'ın tüketici bankacılığı ve bireysel finans operasyonlarının yönetimini üstlenecek. 🔹 Doug Petno ise ticari ve yatırım bankacılığı biriminin tek başkanı olarak görev yapacak. Troy Rohrbaugh 🔹 Troy Rohrbaugh, 2005 yılında Jamie Dimon tarafından Goldman Sachs'tan JPMorgan'a transfer edildi. 🔹 2008-2009 küresel finans krizinde yaptığı işlemler bankaya yüz milyonlarca dolar kazandırdı. 🔹 Döviz işlemleri altyapısının modernizasyonuna öncülük etti ve JPMorgan'ı küresel döviz piyasasında dokuzuncu sıradan birinci sıraya taşıdı. 🔹 2019'da küresel piyasalar biriminin başına, 2024'te ise ticari ve yatırım bankacılığı bölümünün eş başkanlığına getirildi. 🔹 Tüketici bankacılığı deneyimi sınırlı olmasına rağmen yeni görevi, Jamie Dimon'ın halefi olma ihtimalini güçlendirdi. Yönetim değişiklikleri 🔹 Yönetim kurulu, Rohrbaugh ve Petno'nun Jamie Dimon sonrasında üst yönetimi ve çalışanları bir arada tutabilecek en güçlü adaylar olduğuna karar verdi. 🔹 Uzun yıllardır Dimon'ın en güçlü halef adayı olarak görülen Marianne Lake, tüketici bankacılığı biriminden ayrıldı. 🔹 JPMorgan'da geçmişte de başkan veya eş başkan olarak görevlendirilen bazı yöneticiler daha sonra bankadan ayrıldığı için haleflik süreci kesinleşmiş değil. Doug Petno 🔹 Doug Petno kariyerinin büyük bölümünü JPMorgan'da geçirdi ve ticari bankacılık faaliyetlerini ülke genelinde genişletti. 🔹 Orta ölçekli şirketlere yönelik bankacılık hizmetlerinin büyümesinde önemli rol oynadı. 🔹 2024 yılında ticari bankacılık ile yatırım bankacılığı birimlerinin birleşmesini yönetti. 🔹 Yeni göreviyle birlikte piyasa işlemleri faaliyetlerinde daha fazla yönetim sorumluluğu üstlenmesi bekleniyor.

Silah satışı anlaşmazlığı 🔹 Trump yönetiminin, Türkiye'ye yaklaşık 750 milyon dolar değerindeki F-110 savaş uçağı motoru satışını Kongre'deki itirazı aşarak onaylamaya hazırlandığı belirtiliyor. 🔹 Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'nin kıdemli Demokrat üyesi Gregory Meeks, Türkiye'nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini elinde tutması ve bölgedeki bazı politikaları nedeniyle satışa itiraz etti. 🔹 Yönetim, Kongre'ye itiraza rağmen satış sürecini ilerletmeyi planladığını bildirdi. S-400 ve F-35 sorunu 🔹 Türkiye'nin yaklaşık on yıl önce satın aldığı S-400 sistemi, Ankara ile Washington arasındaki savunma ilişkilerindeki temel anlaşmazlık konularından biri olmaya devam ediyor. 🔹 ABD, S-400 sisteminin F-35 savaş uçaklarının radar ve teknik verilerini toplayarak Rusya'ya aktarabileceği endişesini sürdürüyor. 🔹 ABD yasalarına göre Türkiye, S-400 sistemlerini tamamen elden çıkarmadan ve benzer Rus sistemlerini edinmeyeceğini taahhüt etmeden F-35 programına yeniden dahil edilemiyor. Motor satışının kapsamı 🔹 Satış kapsamında ABD üretimi F-110 motorlarının, Türkiye'nin geliştirdiği KAAN savaş uçağında kullanılmasının planlandığı belirtiliyor. 🔹 Türkiye, lisanslı üretim programı kapsamında F-16 filosunda kullanılan F-110 motorlarının bazı parçalarını hâlihazırda üretiyor. İkili ilişkiler 🔹 Trump yönetimi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Başkan Donald Trump arasındaki yakın ilişkiye vurgu yaparak Türkiye'yi bölgede önemli bir ortak olarak değerlendirdi. 🔹 Türkiye, NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahip olmasının yanı sıra Ukrayna'ya savunma sanayii ürünleri sağlaması ve İran ile Ukrayna savaşlarına ilişkin diplomatik girişimlerde arabuluculuk rolü üstlenmesi nedeniyle stratejik önemini koruyor. 🔹 Bazı Kongre üyeleri, Türkiye'nin Suriye politikası, Yunanistan ile yaşanan gerilimler ve bu yıl Kıbrıs'a savaş uçakları göndermesi nedeniyle de silah satışına yönelik çekincelerini dile getiriyor. 🔹 Trump'ın temmuz ayında Ankara'da düzenlenecek NATO Zirvesi'ne katılması beklenirken, yaşanan anlaşmazlık Türkiye-ABD savunma ilişkilerindeki yapısal sorunların sürdüğünü ortaya koyuyor.

OpenAI 🔹 OpenAI çalışanlarının neredeyse tamamı, başlangıçta yazılım geliştirme için tasarlanan Codex aracını haftalık olarak kullanıyor. 🔹 Codex, yazılım geliştirmenin yanı sıra pazarlama, işe alım ve hukuk gibi teknik olmayan ekiplerde de çok adımlı görevleri yerine getiriyor. 🔹 Satış ekipleri Codex'i müşteri analizleri hazırlamak, gösterim oluşturmak, e-posta ve Slack mesajlarını inceleyerek yeni çalışanlar için devir dokümanları hazırlamak gibi işlerde kullanıyor. 🔹 OpenAI hukuk ekibi, Codex'i yeni çalışanların çıkar çatışması bildirimlerini incelemek ve taslak hukuki yanıtlar hazırlamak için kullanıyor. Nihai kontrol ise çalışanlar tarafından yapılıyor. Google 🔹 Google, kendi yapay zekâ ürünlerini şirket içinde ilk kullanan kurum olmayı sürdürüyor. 🔹 Finans ekibi, tedarikçi faturalarını sözleşmelerle karşılaştıran bir yapay zekâ ajanı geliştirerek incelenen fatura sayısını yaklaşık beş kat artırdı. 🔹 Şirket, bu sistem sayesinde fazla ödeme kaynaklı maliyetlerde yıllık yaklaşık 200 milyon dolar tasarruf sağlamayı hedefliyor. 🔹 Yapay zekâ ajanları ayrıca Google'ın nakit yönetimi ve yatırım önerileri oluşturma süreçlerinde de kullanılıyor. Nihai yatırım kararları yine çalışanlar tarafından onaylanıyor. 🔹 Google, finans ekibinin çalışan sayısı değişmeden daha yüksek üretkenlik sağladığını belirtti. Anthropic 🔹 Anthropic çalışanları Claude yapay zekâ modelini etkinlik sayfaları oluşturma, veri aktarma ve çok adımlı pazarlama süreçlerini otomatikleştirmek için kullanıyor. 🔹 Bir Claude ajanı görevleri yerine getirirken ikinci bir ajan ilk ajanın yaptığı işlemleri özetleyerek denetliyor. Son kontrol çalışan tarafından yapılıyor. 🔹 Şirket çalışanları, yapay zekâ ajanlarının doğru yönlendirilmesi için ayrıntılı komutlar vermenin önemli olduğunu belirtiyor. Yapay zekâ ajanlarının yaygınlaşması 🔹 Gartner'a göre ortalama bir Fortune 500 şirketi önümüzdeki iki yıl içinde 150 binden fazla yapay zekâ ajanı çalıştıracak. 🔹 Araştırmaya göre şirketlerin yalnızca %13'ü yapay zekâ ajanlarını yönetmek için yeterli yönetişim mekanizmalarına sahip olduğunu düşünüyor. 🔹 Haberde, yapay zekâ ajanlarının üretkenliği artırmasının yeni iş yükleri de oluşturabildiği, bazı süreçlerde insan denetimi ve kurumlar arası koordinasyon ihtiyacının devam ettiği belirtildi.

🔹 Anthropic'in eski araştırmacıları Behnam Neyshabur ve Harsh Mehta, bilim insanlarının kendi yapay zekâ modellerini geliştirmesine yardımcı olmayı amaçlayan Mirendil adlı girişimi kurdu. 🔹 Şirket, Andreessen Horowitz, Kleiner Perkins ve Nvidia'nın katılımıyla gerçekleştirilen tohum yatırım turunda 200 milyon dolar yatırım aldı ve 1 milyar dolar değerlemeye ulaştı. Şirketin hedefi 🔹 Mirendil, yapay zekânın daha gelişmiş yapay zekâ sistemleri geliştirmesine yardımcı olduğu araçlar geliştirerek açık kaynaklı yapay zekâ çalışmalarını hızlandırmayı hedefliyor. 🔹 Kurucular, geliştirilecek sistemlerin tıp, malzeme bilimi ve benzeri alanlarda kurumların kendi uzmanlaşmış yapay zekâ modellerini oluşturmasını kolaylaştıracağını belirtti. 🔹 Şirket, önümüzdeki aylarda ilk yapay zekâ modeli ile ilk ürününü kullanıcıların geri bildirimine sunmayı planlıyor. Anthropic'ten ayrılık 🔹 Kurucular, 2024 sonunda Anthropic'e katıldıktan sonra Aralık 2025'te, Claude Opus 4.5 modelinin yayımlanmasının ardından şirketten ayrıldı. 🔹 Anthropic, kendi yapay zekâ sistemlerini daha gelişmiş modeller geliştirmek için kullanırken, hizmet şartlarında kullanıcıların Claude'u rakip yapay zekâ hizmetleri geliştirmek amacıyla kullanmasını yasaklıyor. 🔹 Şirket, bu politikanın ABD'nin öncü yapay zekâ teknolojilerinin yabancı rakipler tarafından kullanılmasını önlemeyi amaçladığını savunuyor. Yapay zekâ araştırmalarındaki yaklaşım 🔹 Mirendil'in kurucuları, yapay zekânın kendi gelişimini hızlandırmasının bilimsel araştırmaları önemli ölçüde hızlandırabileceğini ve bunun güvenli şekilde denetlenebileceğini düşünüyor. 🔹 Şirket, dünya genelinde binlerce araştırma laboratuvarının kendi yapay zekâ modellerini geliştirebildiği bir ekosistemi desteklemeyi hedeflediğini açıkladı. Şirketin durumu 🔹 San Francisco merkezli Mirendil'in yaklaşık 20 kişilik teknik ekibi bulunuyor. 🔹 Kurucu ekipte xAI'ın ilk çalışanlarından Shayan Salehian ile MIT mezunu Tara Rezaei de yer alıyor.

🔹 Micron Technology, mayıs çeyreğinde piyasa beklentilerini aşan finansal sonuçlar açıkladı ve gelecek çeyrek için de tahminlerin üzerinde gelir ile kâr öngörüsünde bulundu. 🔹 Sonuçların ardından şirket hisseleri seans sonrası işlemlerde yaklaşık %14 yükseldi ve Nasdaq vadeli işlemlerinde yükselişi destekledi. Yapay zekâ talebi 🔹 Son günlerde teknoloji hisselerinde yaşanan satış dalgası, yapay zekâ yatırımlarının sürdürülebilirliğine ilişkin soru işaretlerini artırmıştı. 🔹 Micron'un sonuçları, yapay zekâ veri merkezleri için bellek çiplerine yönelik küresel talebin güçlü şekilde devam ettiğine işaret etti. 🔹 Şirket yönetimi, bellek çiplerinde arz sıkışıklığının 2027 sonrasına kadar sürmesini beklediklerini açıkladı. Uzun vadeli müşteri anlaşmaları 🔹 Micron, büyük müşterileriyle yüksek fiyatları güvence altına alan uzun vadeli tedarik anlaşmaları imzaladığını duyurdu. 🔹 Şirket, "çok büyük" dört müşteriyle yapılan bu anlaşmaların gelecekteki talebi daha öngörülebilir hale getirmeyi amaçladığını belirtti. Piyasa değerlendirmesi 🔹 Yapay zekâ yatırımlarının büyüklüğü nedeniyle yarı iletken hisselerinde son dönemde yüksek oynaklık yaşandığı belirtildi. 🔹 Son haftalardaki yükselişin ardından yatırımcıların kâr realizasyonuna yönelmesiyle Micron, Nvidia ve Oracle gibi şirketlerin hisselerinde sert düşüşler görülmüştü. 🔹 Haberde, yapay zekâ yatırımlarının sürmesinin beklendiği ancak piyasalarda yüksek değerlemeler nedeniyle olumlu beklentilere ters düşebilecek haber akışına karşı hassasiyetin arttığı ifade edildi.

🔹 Ukrayna ordusunda dört yıldan uzun süredir savaşan deneyimli askerler, ağır kayıplara ve fiziksel ile psikolojik yıpranmaya rağmen cephede kalmayı sürdürüyor. 🔹 Haberde yer verilen Teğmen İhor Vizirenko, savaşta iki kez beyin sarsıntısı geçirdiğini, kalıcı sağlık sorunları yaşadığını ve çok sayıda silah arkadaşını kaybettiğini söyledi. Cephedeki durum 🔹 Son aylarda Rusya'nın toprak kazanımları durma noktasına gelirken, Ukrayna Rusya'nın derinliklerindeki enerji ve askeri hedeflere yönelik uzun menzilli saldırılarını artırdı. 🔹 Vizirenko, cephede daha fazla insansız hava aracı kullanmaya başladıklarını ve bunun Rus birlikleri üzerinde önemli etki oluşturduğunu söyledi. 🔹 Vizirenko'nun görev yaptığı 21. Mekanize Tugay, daha önce Çasiv Yar'ın savunmasında yer aldı. Birlik şimdi Lyman çevresinde Rus ilerleyişini durdurmaya çalışıyor. Askerlerin motivasyonu 🔹 Haberde, Ukrayna'nın asker bulma ve personeli orduda tutma konusunda zorluk yaşadığı, Savunma Bakanı'nın ocak ayında yaklaşık 200 bin askerin izinsiz birliklerinden ayrıldığını açıkladığı belirtildi. 🔹 Nisan ayında yapılan bir kamuoyu araştırmasına göre Ukraynalıların %57'si Rusya'nın Donbas'ın Ukrayna tarafından bırakılması yönündeki taleplerini reddediyor. Askerler arasında bu oran %59'a çıkıyor. 🔹 Vizirenko, savaşmayı sürdürmesindeki en büyük motivasyonun eşi ve iki kızı olduğunu belirterek ailesini korumanın kendi sorumluluğu olduğunu söyledi. Savaşın kişisel bedeli 🔹 Vizirenko'nun savaş başladıktan sonra doğan küçük kızıyla yılda yalnızca iki kez, 15 günlük izin dönemlerinde görüşebildiği aktarıldı. 🔹 Geçirdiği ikinci beyin sarsıntısından sonra konuşma güçlüğü yaşadığı ve uzun süre rehabilitasyon gördüğü belirtildi. 🔹 Eşi, Vizirenko'nun savaş ilerledikçe daha içine kapanık hale geldiğini, çoğu zaman dalıp gittiğini ancak cephedeki arkadaşlarıyla sürekli iletişim kurduğunu söyledi. Gelecek planları 🔹 Vizirenko sağlık sorunlarına rağmen terhis olmayı düşünmediğini belirterek savaşın tamamlanması gerektiğini ifade etti. 🔹 Birlikteki askerlerin savaş sonrasına dair planlar yaparak moral bulduğu aktarıldı. Bazıları kırsalda yaşamayı planlarken, dövmeci lakaplı bir asker kendi dövme stüdyosunu açmayı ve normal bir aile hayatı kurmayı hedeflediğini söyledi. 🔹 Vizirenko ise savaş sona erdiğinde tek isteğinin eşi ve çocuklarıyla birlikte bir ormanda kuş seslerini dinleyerek huzurlu bir gün geçirmek olduğunu ifade etti.

🔹 Blokzincir analizlerine göre CoinEx, İran bağlantılı kripto işlemlerinin küresel finans sistemine açılmasında önemli rol oynayan borsalardan biri haline geldi. İşlem hacmi ve yaptırım bağlantıları 🔹 TRM Labs verilerine göre 2019'dan bu yana İran ile bağlantılı cüzdanlar CoinEx üzerinden 3,84 milyar dolardan fazla kripto varlık transferi gerçekleştirdi. 🔹 Araştırmacılar, İran Merkez Bankası'nın kontrol ettiği dijital cüzdanlara ulaşan fonların bir kısmının, Kuzey Koreli hackerların Bybit borsasından çaldığı yaklaşık 1,5 milyar dolarlık kripto varlıktan iz sürdüğünü belirledi. 🔹 Analize göre CoinEx cüzdanları, daha sonra ABD tarafından yaptırım uygulanan İran Devrim Muhafızları ile ilişkilendirilen hesaplarla da doğrudan işlem gerçekleştirdi. CoinEx'in açıklaması 🔹 CoinEx'in kurucusu Haipo Yang, borsanın İranlı kullanıcılar tarafından yaygın şekilde kullanıldığını kabul etti ancak İran hükümetiyle herhangi bir ilişkileri olmadığını söyledi. 🔹 Yang, CoinEx'in yüksek riskli kullanıcıları izlediğini, bu ay itibarıyla İran IP adreslerinden yeni kullanıcı kayıtlarını engellemeye başladığını ve tespit edilen İranlı kullanıcıların sistemden çıkarıldığını açıkladı. İran'ın kripto ağı 🔹 ABD'nin 2023'te Binance'e yönelik yaptırım baskısını artırmasının ardından CoinEx, İran'ın en büyük kripto borsası Nobitex'in en büyük yabancı işlem ortağı haline geldi. 🔹 TRM Labs verilerine göre yalnızca 2025 yılında Nobitex ile CoinEx arasında 763 milyon dolardan fazla kripto transferi gerçekleşti. 🔹 ABD yönetimi bu ay Nobitex'e, İran hükümetine destek sağladığı gerekçesiyle yaptırım uyguladı. ABD'nin değerlendirmesi 🔹 Haberde, ABD'nin İran'a yönelik ekonomik yaptırımları uygulamasının, küresel kripto ekosisteminin merkezi olmayan yapısı nedeniyle giderek zorlaştığı belirtildi. 🔹 ABD ile İran arasında yürütülen görüşmelerde yaptırımların hafifletilmesi ihtimali bulunsa da Washington, İran'ın yaptırımları aşmasına yardımcı olan finansal kuruluşlara yönelik baskısını sürdürüyor.

🔹 ABD'de yapay zekâ veri merkezlerine yönelik dev yatırımlar, akıllı telefonlardan elektriğe kadar birçok alanda maliyetleri yükselterek enflasyon üzerinde yeni bir baskı oluşturuyor. 🔹 Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft ve Oracle'ın 2026 yılı sermaye harcamalarının yaklaşık 741 milyar dolara ulaşması ve geçen yıla göre yaklaşık %75 artması bekleniyor. 🔹 Ekonomistlere göre 2032 yılına kadar yapay zekâ altyapısına yapılacak toplam yatırımın yaklaşık 8 trilyon dolara ulaşabileceği tahmin ediliyor. Maliyet artışları 🔹 Yapay zekâ veri merkezleri; gelişmiş işlemciler, bellek yongaları, soğutma sistemleri, elektrik altyapısı, fiber optik kablolar ve yedek enerji sistemlerine yönelik talebi hızla artırıyor. 🔹 Bellek ve depolama çiplerindeki maliyet artışları, akıllı telefonlar, otomobiller, oyun konsolları ve diğer tüketici elektroniği ürünlerinin fiyatlarını da yukarı çekiyor. 🔹 Son dönemde Nintendo, Microsoft ve Sony bazı ürünlerinde fiyat artışına giderken, Apple da maliyet baskılarının ürün fiyatlarına yansıyacağını açıkladı. 🔹 ABD'de bilgisayar yazılımı ve aksesuarlarının tüketici fiyatları mayıs ayında geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık %15 arttı. Elektronik bileşenlerin toptan fiyatları ise yaklaşık %27 yükseldi. 🔹 Veri merkezi inşaatlarında görev yapan elektrik ve kablolama işçilerinin saatlik ücretleri yıllık bazda %6,5 artarken, özel sektörde genel ücret artışı %3,6 seviyesinde gerçekleşti. Enerji talebi 🔹 Goldman Sachs, veri merkezlerinin 2030'a kadar ABD'deki elektrik talebi artışının yaklaşık yarısını oluşturacağını öngörüyor. 🔹 Bu nedenle ABD'de tüketici elektrik fiyatlarının bu yıl ve gelecek yıl yaklaşık %6 yıllık artış göstermesi bekleniyor. Uzun vadeli görünüm 🔹 Ekonomistler, yapay zekânın uzun vadede verimliliği artırarak enflasyonu düşürebileceğini ancak bunun etkisinin ortaya çıkmasının birkaç yıl alacağını değerlendiriyor. 🔹 Ulusal İşletme Ekonomisi Birliği'nin anketine katılan ekonomistlerin %81'i, yapay zekâ yatırımlarının önümüzdeki bir yıl içinde enflasyonu artıracağını düşünüyor. 🔹 Uzmanlar, yapay zekâ yatırımlarının COVID-19 dönemindeki enflasyon dalgası kadar güçlü bir etki oluşturmasını beklemese de, enflasyonun hedef seviyelere dönmesini geciktirebileceğini belirtiyor.

🔹 İmalat tesisleri ve depolarda kullanılan insansı robotlar geliştiren Agility Robotics, yaklaşık 2,5 milyar dolar değerleme üzerinden halka açılmak için SPAC birleşmesi anlaşmasına vardı. 🔹 Şirket, Michael Klein’ın kurduğu Churchill Capital Corp. XI ile birleşecek ve borsada “AGLT” koduyla işlem görecek. 🔹 İşlem kapsamında 420 milyon dolar SPAC nakdi ve Foxconn liderliğinde 200 milyon doların üzerinde özel yatırım desteğiyle toplam 600 milyon doların üzerinde kaynak sağlanması bekleniyor. Digit robotları 🔹 Agility Robotics’in amiral gemisi insansı robotu “Digit”, ağır konteynerlerin taşınması ve istiflenmesi gibi görevlerde kullanılıyor. 🔹 Şirketin müşterileri arasında Amazon, QXO, Schaeffler ve Toyota Motor Manufacturing Canada bulunuyor. Rekabet ve büyüme planları 🔹 Agility Robotics, insansı robot pazarında Tesla, Boston Dynamics, Figure AI ve Apptronik ile rekabet ediyor. 🔹 Şirketin CEO’su Peggy Johnson, insansı robot sektörüne yatırım yapmak isteyen bireysel yatırımcılardan güçlü talep beklediklerini söyledi. 🔹 Johnson, yaşlanan iş gücü ve ABD’de üretimin yeniden ülkeye taşınmasına yönelik politikaların robot talebini artıracağını belirtti. Üretim kapasitesi 🔹 Oregon eyaletindeki Salem fabrikasının tam kapasiteye ulaştığında yılda 10 bin robot üretebilmesi hedefleniyor. 🔹 Şirket, daha hassas hareket kabiliyetine sahip ve gelişmiş güvenlik standartları içeren yeni nesil Digit robotları için şimdiden sipariş aldığını açıkladı. Destekçiler 🔹 Agility Robotics’in yatırımcıları arasında Amazon, Nvidia, SoftBank ve Foxconn yer alıyor. 🔹 Nvidia, bu hafta açıkladığı yeni robotik güvenlik protokolünü ilk uygulayacak şirketin Agility Robotics olacağını duyurdu.

🔹 Rusya’nın Belarus üzerindeki baskıyı artırarak ülkeyi Ukrayna savaşında daha aktif rol almaya veya NATO ülkelerine yönelik operasyonlarda kullanmaya çalıştığı belirtildi. 🔹 Mevcut ve eski Rus ile Avrupalı yetkililere göre Moskova, yılın başından itibaren Belarus’u savaşın genişletilmesinde sıçrama tahtası olarak kullanma yönünde girişimlerde bulundu. 🔹 Rusya, Belarus topraklarında taktik nükleer silah konuşlandırıyor ve Belarus’u olası bir tırmanma senaryosunda önemli bir unsur olarak görüyor. Belarus üzerindeki baskı 🔹 Belarus Cumhurbaşkanı Alexander Lukashenko, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile yaptığı telefon görüşmesinde, Fransa’nın Belarus’un savaşa daha fazla dahil olabileceğine dair istihbarat bilgilerine sahip olduğunu söyledi. 🔹 Macron’un Belarus’un Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaşa sürüklenmesinin doğuracağı riskler konusunda uyarıda bulunduğu belirtildi. 🔹 ABD son bir yılda Belarus’u Rusya’dan uzaklaştırmak amacıyla diplomatik temaslarını artırdı ve Belarus potaşına yönelik yaptırımları kaldırdı. 🔹 Lukashenko yönetimi de ABD ile yapılan görüşmeler sonrasında yaklaşık 500 siyasi mahkûmu serbest bıraktı. Ukrayna ve Belarus gerilimi 🔹 Belarus son dönemde Rusya’ya benzin ve rafine petrol ürünleri satmaya başladı. 🔹 Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik bazı insansız hava aracı operasyonlarında Belarus topraklarındaki yer kontrol istasyonlarını kullandığı ifade edildi. 🔹 Yaklaşık 2 bin Rus askeri Belarus’ta konuşlu bulunuyor. 🔹 Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskyy, Belarus’taki Rus drone kontrol istasyonlarının kullanılmaya devam etmesi halinde bu tesislerin vurulacağını açıkladı. 🔹 Zelenskyy, Rusya’nın Belarus’u Ukrayna’nın güneyi veya Baltık ülkelerine yönelik olası askeri operasyonlarda kullanmayı değerlendirdiğine dair bilgilere ulaştıklarını söyledi. Askeri senaryolar 🔹 Rusya’nın Belarus’tan Ukrayna’ya yönelik drone saldırıları başlatması, cephe hattını batıya doğru genişletmesi veya Ukrayna kuvvetlerini doğudaki cephelerden uzaklaştırması seçeneklerinin değerlendirildiği belirtildi. 🔹 Belarus’un NATO üyelerine karşı konvansiyonel olmayan operasyonlarda kullanılmasının da masadaki seçeneklerden biri olduğu ifade edildi. 🔹 Geçen ay Rusya ve Belarus ortak nükleer tatbikat düzenledi ve Rus nükleer savaş başlıklarının Belarus’taki balistik füze birliklerine taşındığı görüntüler yayımlandı. 🔹 Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, Rus silahlı kuvvetlerinin operasyon yürüttüğünü, Belarus’un ise doğrudan savaşa katılmadığını söyledi. 🔹 Haberde, Rusya’nın Belarus’u yakın zamanda kullanarak yeni bir askeri operasyon başlatacağına dair somut işaret bulunmadığı ancak bu seçeneğin değerlendirilmeye devam ettiği belirtildi.

🔹 Oracle kurucusu Larry Ellison, 2024 seçim döneminde Donald Trump’ı destekleyen bir siyasi kuruluşa yaklaşık 45 milyon dolar bağış yaptı. 🔹 Ellison seçim sonrasında da Trump yanlısı kuruluşlara milyonlarca dolarlık ek bağışlarda bulundu. 🔹 Oracle, ABD’nin 250. kuruluş yıl dönümü etkinliklerini düzenleyen Trump bağlantılı Freedom 250 girişiminin kurumsal sponsorları arasında yer aldı. Teknoloji ve medya alanındaki etkiler 🔹 Trump’ın ikinci başkanlık döneminin başlamasından bir gün sonra Oracle, ABD’de yapay zekâ veri merkezleri kurmayı hedefleyen 500 milyar dolarlık Stargate projesinin temel teknoloji ortaklarından biri olarak seçildi. 🔹 Oracle daha sonra TikTok’un ABD operasyonlarının kontrolünü alan yatırımcı grubunda yer aldı. 🔹 Larry Ellison’ın oğlu David Ellison liderliğindeki Skydance, 2025’te Paramount’u kontrolüne aldı. 🔹 ABD Adalet Bakanlığı bu ay Skydance’ın Warner Bros. Discovery’yi 81 milyar dolara satın almasına onay verdi. 🔹 Birleşme gerçekleşirse CNN de Ellison ailesinin kontrolündeki medya varlıkları arasına katılacak. Trump ile ilişkiler 🔹 Larry Ellison ve Donald Trump son yıllarda daha yakın bir ilişki geliştirdi ve sık sık telefon görüşmeleri yaptı. 🔹 Ellison’ın resmi ikametgâhı olan Florida’daki Manalapan malikanesi, Trump’ın Mar-a-Lago kulübüne yaklaşık 20 dakika uzaklıkta bulunuyor. 🔹 ABD’nin Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, Ellison ile Trump arasındaki ilişkilerin gelişmesinde rol oynadı. 🔹 Ellison, 2024 seçimleri öncesinde Trump’ın başkan yardımcısı adayı olarak Tim Scott seçmesini destekledi ancak Trump tercihini JD Vance yönünde kullandı. Geçmiş siyasi faaliyetler 🔹 Ellison, 2020 seçimlerinin ardından sonuçlara itiraz edilmesini değerlendiren Trump müttefikleriyle yapılan görüşmelere katıldı. 🔹 Görüşmelerde bazı kritik eyaletlerde oyların yeniden sayılması veya sonuçların hukuki yollarla sorgulanması seçenekleri ele alındı. Beyaz Saray ve iş ilişkileri 🔹 Ocak 2025’te Beyaz Saray’daki Stargate tanıtımına kimlik belgesi olmadan gelen Larry Ellison’ın girişine Donald Trump’ın doğrudan müdahale ettiği belirtildi. 🔹 Haberde, Ellison ailesinin teknoloji, yapay zekâ ve medya alanlarında son dönemde elde ettiği stratejik konumun Trump yönetimiyle kurduğu yakın ilişkilerle paralel ilerlediği ifade edildi.

🔹 ABD, İran ile yürüttüğü nükleer müzakerelerde yaptırım kaldırma ve dondurulmuş varlıklara erişim vaatlerini önemli bir koz olarak kullanıyor ancak İran son yıllarda Çin’in yuan temelli finansal altyapısından yararlanarak bu baskıyı kısmen etkisiz hale getirdi. 🔹 İran, 2024 yılında ABD yaptırımlarına rağmen petrol satışlarından yaklaşık 43 milyar dolar gelir elde etti. 🔹 ABD Hazine Bakanlığı verilerine göre İran petrol satışlarının büyük bölümü yuan üzerinden gerçekleştirildi. Yuanın yükselen rolü 🔹 Çin, uluslararası ticaret finansmanında doların hakimiyetine alternatif oluşturmak amacıyla yuan kullanımını artırıyor. 🔹 Yuanın küresel ticaret finansmanındaki payı son beş yılda üç kat artarak Nisan 2026 itibarıyla %6’ya yükseldi. 🔹 Çin sınır ötesi işlemlerinin yaklaşık yarısı artık yuan cinsinden gerçekleştiriliyor. 🔹 Rusya ile Çin arasındaki ticaretin %90’dan fazlası yuan ve ruble üzerinden yapılıyor. İran ve Çin işbirliği 🔹 İran, Çinli rafineriler ve şirketlerle çalışmak için yüzlerce paravan şirket ve aracı ağ kurdu. 🔹 İran petrolünün büyük kısmını Çin’deki özel rafineriler satın alıyor. 🔹 İran, yuan gelirlerini Çin’den otomotiv parçaları, güneş panelleri, mühendislik hizmetleri ve çeşitli sanayi ürünleri satın almak için kullanıyor. 🔹 İran ile Çin arasında doğrudan mal takası işlemleri de gerçekleştiriliyor. Alternatif ödeme sistemleri 🔹 Çin’in 2015’te kurduğu Sınır Ötesi Bankalararası Ödeme Sistemi (CIPS), dolar merkezli Swift sistemine alternatif olarak büyümeye devam ediyor. 🔹 CIPS üzerinden günlük işlem hacmi İran savaşı sonrasında yaklaşık 790 milyar yuana ulaştı. 🔹 Çin ayrıca dijital yuan tabanlı mBridge platformunu geliştirerek ülkeler arasındaki ödemelerin ABD finans sistemine ihtiyaç duymadan yapılmasını hedefliyor. 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Tayland ve Hong Kong bu sistemde yer alan önemli ortaklar arasında bulunuyor. ABD’nin yaptırım gücüne etkisi 🔹 Yuan üzerinden yapılan işlemler ABD bankacılık sistemi dışında gerçekleştiği için Washington’un bu işlemleri izlemesi ve engellemesi zorlaşıyor. 🔹 ABD, Çinli rafinerilere ve İran ile bağlantılı şirketlere yönelik yeni yaptırımlar uygulamaya devam ediyor. 🔹 Uzmanlar, Çin’in amacının doları tamamen değiştirmekten çok belirli ticaret koridorlarını ABD finans sisteminin dışına taşımak olduğunu belirtiyor. 🔹 Çin Merkez Bankası Başkanı Pan Gongsheng, küresel finans sisteminin gelecekte birden fazla rezerv para biriminin birlikte var olduğu bir yapıya dönüşeceğini söyledi.

🔹 ABD ile İran arasında İsviçre’de yürütülen görüşmeler sırasında Başkan Donald Trump’ın Hizbullah konusunda yaptığı tehdit içeren sosyal medya paylaşımı müzakerelerde gerginliğe yol açtı. 🔹 İran’ın baş müzakerecisi Mohammad Bagher Ghalibaf, paylaşımın ABD ve İran arasında kısa süre önce imzalanan mutabakatın “tarafların birbirini tehdit etmeyeceği” hükmünü ihlal ettiğini söyledi. 🔹 İran heyeti, Trump’ın paylaşımının ardından yüz yüze görüşmeleri sonlandırdı ve müzakereler daha sonra Pakistan ve Katar arabuluculuğunda dolaylı şekilde devam etti. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Trump’ın açıklamalarının İran’ın anlaşmayı ihlal etmesi durumunda verilecek tepkiye işaret ettiğini söyledi. Müzakerelerde sosyal medya etkisi 🔹 Arabulucular, Trump’ın sosyal medya paylaşımlarının görüşmeleri olumsuz etkilediği konusunda ABD tarafını birçok kez uyardı. 🔹 İranlı yetkililer, kamuoyu önündeki sert açıklamalar ile kapalı kapılar ardındaki müzakere mesajları arasında ayrım yapmaya çalıştıklarını belirtti. 🔹 Trump’ın daha önce Hürmüz Boğazı, İran’ın enerji altyapısı ve ülkenin geleceğine ilişkin sert açıklamaları da müzakere süreçlerinde tartışma konusu oldu. İran’ın yaklaşımı 🔹 İranlı diplomatlar, Trump’ın müzakere tarzını anlamak için onun 1987’de yayımlanan “The Art of the Deal” kitabını inceledi. 🔹 İranlı yetkililer, Trump’ın kamuoyuna yönelik sert açıklamalarının karşı taraf üzerinde baskı kurmaya yönelik bir pazarlık yöntemi olarak değerlendirildiğini düşünüyor. 🔹 İranlı müzakereciler, Trump’ın olası tepkilerini öngörebilmek amacıyla uzmanlarla çalıştı. Görüşmelerdeki anlaşmazlıklar 🔹 İran heyeti, görüşmeler sırasında Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (IAEA) nihai bildiride yer almasına karşı çıktı. 🔹 Taraflar, İran petrolünün dolar üzerinden satılabilmesi ve yaptırım muafiyetleri konusunda müzakereleri sürdürdü. 🔹 İranlı yetkililer, Trump’ın kamuya açık tehditlerinin Tahran’daki daha uzlaşmacı çevrelerin ABD’ye güven oluşturmasını zorlaştırdığını belirtiyor. 🔹 Buna rağmen taraflar arasındaki dolaylı temaslar devam ediyor ve İran ile ABD arasında geçici anlaşmanın uygulanmasına yönelik görüşmeler sürüyor.

🔹 Sürekli vadeli işlem sözleşmeleri (perpetual futures), vade tarihi olmadan 24 saat işlem görmeleri ve yüksek kaldıraç imkânı sunmaları nedeniyle ABD finans piyasalarında hızla yaygınlaşıyor. 🔹 ABD Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu (CFTC), mayıs sonunda kripto paralara bağlı sürekli vadeli işlem sözleşmelerinin listelenmesine onay verdi. 🔹 Tahmin piyasası platformu Kalshi ve Coinbase Global bu ürünleri ABD’de kullanıma açan ilk platformlar arasında yer aldı. 🔹 Kalshi’de işlem görmeye başlamasından sonraki birkaç hafta içinde kripto para bağlantılı sürekli vadeli işlemlerin hacmi 8,5 milyar doları aştı. 🔹 Sürekli vadeli işlemlerin yükselişi, geleneksel türev piyasalarında faaliyet gösteren büyük borsa işletmecilerinin hisseleri üzerinde baskı oluşturdu. 🔹 CFTC onayının ardından CME Group hisseleri %12, Cboe Global Markets hisseleri %26, Intercontinental Exchange hisseleri %11 ve Nasdaq hisseleri %9 geriledi. 🔹 Sürekli vadeli işlemler, pozisyonların açık kalması için uygulanan finansman maliyetleri ve yüksek kaldıraç nedeniyle geleneksel vadeli işlemlere göre daha riskli görülüyor. 🔹 Bu ürünlerde pozisyonlar, sert fiyat hareketlerinde otomatik olarak tasfiye edilebiliyor. 🔹 Ekim ayında ABD ile Çin arasındaki tarife gerilimi sırasında yaşanan sert satışlarda 19 milyar doların üzerinde kaldıraçlı pozisyon tasfiye edildi. 🔹 CME Group CEO’su Terry Duffy, yüksek kaldıraçlı sürekli vadeli işlemlere izin verilmesine karşı çıktı. 🔹 CME Group, Kalshi’ye verilen onayın federal yasaları ihlal ettiğini öne sürerek CFTC’ye dava açtı. 🔹 Kalshi, sürekli vadeli işlemlerde yaklaşık 6 kata kadar kaldıraç sunduğunu ve ürünlerin geleneksel vadeli işlemlerden daha riskli olmadığını savundu. 🔹 Coinbase, yapay zekâ, Çin, savunma sektörü ve Nasdaq 100 endekslerine bağlı sürekli vadeli işlemleri 20 kata kadar kaldıraçla sunacağını açıkladı. 🔹 Coinbase, Temmuz 2025’ten bu yana benzer sürekli vadeli işlem ürünlerinde toplam 211 milyar doların üzerinde nominal işlem hacmi oluştuğunu bildirdi. 🔹 Kripto para borsası Hyperliquid üzerindeki sürekli vadeli işlemler, İran savaşı sırasında geleneksel piyasalar kapalıyken petrol fiyatlarına yönelik işlemlerle dikkat çekti. 🔹 Intercontinental Exchange ve Cboe, yatırımcı talebinin artması halinde kendi sürekli vadeli işlem ürünlerini geliştirmeyi değerlendirdiklerini açıkladı. 🔹 Nasdaq ise düzenleyici çerçevenin netleşmesini beklediğini belirtti. 🔹 Kalshi, sürekli vadeli işlemlerdeki işlem hacminin büyük bölümünün piyasa yapıcılar ve kripto hedge fonlarından geldiğini, bireysel yatırımcıların da ilgisinin arttığını açıkladı. 🔹 Bazı piyasa analistleri, sürekli vadeli işlemlerin kripto piyasalarının dışına ne ölçüde yayılacağının henüz belirsiz olduğunu değerlendiriyor.

🔹 ABD’de 2025 yılında 100 milyon doların üzerinde ücret paketi alan CEO sayısı 2021’den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. 🔹 Yaklaşık bir düzine CEO’nun toplam ücret paketi 200 milyon doların üzerine ulaştı. 🔹 Tesla CEO’su Elon Musk, 158 milyar dolarlık hisse bazlı ücret paketiyle listenin zirvesinde yer aldı. 🔹 Musk’ın ücret paketi, Wall Street Journal’ın yıllık sıralamasında yer alan diğer 391 CEO’nun toplam ücret değerinin yaklaşık 16 katına ulaştı. 🔹 Yaşlı bakım ve sağlık odaklı gayrimenkul yatırım ortaklığı Welltower’ın CEO’su Shankh Mitra, 821 milyon dolarlık ücret paketiyle ikinci sırada yer aldı. 🔹 Mitra’ya verilen ücret paketinin yaklaşık 789 milyon dolarlık kısmı hisse ödüllerinden oluştu. 🔹 Welltower, üst düzey dört yöneticisine aynı yıl içinde 100 milyon doların üzerinde paketler vererek son on yılda bunu başaran ikinci şirket oldu. 🔹 Şirket, söz konusu ödüllerin gelecek on yılın prim ve hisse teşviklerinin yerine geçtiğini ve hissedar çıkarlarıyla uyum sağlamayı amaçladığını açıkladı. 🔹 Tasarım yazılımı şirketi Figma CEO’su Dylan Field 864 milyon dolar, emlak işlem platformu Opendoor Technologies yöneticisi Kaz Nejatian ise 741 milyon dolarlık paketlerle öne çıktı. 🔹 S&P 500 şirketlerinde medyan CEO ücreti yaklaşık 18 milyon dolara yükselerek yeni bir rekor kırdı. 🔹 CEO’ların yarısı bir önceki yıla göre en az %9,8 oranında ücret artışı aldı. 🔹 50 milyon doların üzerinde ücret alan CEO sayısı artarken, 10 milyon doların altında ücret alanların payı geriledi. 🔹 Şirketlerin büyük bölümü CEO ücretlerini hisse senedi ve opsiyon bazlı teşviklerle belirlemeye devam etti. 🔹 Hissedar getirisi ile CEO ücretleri arasında doğrudan bir ilişki görülmedi. 🔹 Robinhood Markets hisseleri %204 getiri sağlayarak performans sıralamasında ilk sırada yer aldı. 🔹 Robinhood CEO’su Vladimir Tenev için yıllık ücret 3 milyon dolar olarak açıklansa da, 2019 yılında verilen hisse ödüllerinin değeri yaklaşık 1,1 milyar dolara ulaştı. 🔹 Warner Bros. Discovery CEO’su David Zaslav 165 milyon dolar, Broadcom CEO’su Hock Tan ise 205 milyon dolar ücret paketi aldı. 🔹 Broadcom, Hock Tan’ın 2030 yılına kadar yeni hisse ödülü almayacağını ve mevcut ödüllerin yapay zekâ gelir hedeflerine bağlı olduğunu açıkladı.

🔹 İran’da bu yıl siyasi suçlamalarla en az 45 kişi idam edildi. 🔹 İdamların büyük bölümü son üç ayda gerçekleştirildi. 🔹 Suçlamalar arasında casusluk, propaganda faaliyetleri ve rejim karşıtı faaliyetler yer aldı. İç Baskının Artması 🔹 İran yönetimi, ABD ile yeni görüşmeler öncesinde iç siyasi kontrolünü güçlendirmeye yöneldi. 🔹 İnsan hakları örgütleri, yönetimin toplumsal hoşnutsuzluk ve ekonomik sorunlar karşısında korku ortamı oluşturmaya çalıştığını belirtiyor. 🔹 Emniyet yetkilileri son aylarda binlerce kişinin hainlik ve casusluk suçlamalarıyla gözaltına alındığını açıkladı. 🔹 Yargı yetkilileri, düşman ülkelerle iş birliği yaptığı öne sürülen kişilere yönelik davaların hızlandırılmış prosedürlerle yürütüleceğini duyurdu. Nasser Bakerzadeh ve Diğer İdamlar 🔹 26 yaşındaki Nasser Bakerzadeh, İsrail adına casusluk yaptığı suçlamasıyla idam edildi. 🔹 Bakerzadeh suçlamaları reddetti, avukatı ise dosyada güvenilir delil bulunmadığını söyledi. 🔹 Bakerzadeh, 2022’de kadın hakları protestolarıyla başlayan rejim karşıtı gösterilere katılmıştı. 🔹 Aynı cezaevinde bulunan Mehrab Abdollahzadeh de bir Besic mensubunu öldürmekle suçlanarak idam edildi. 🔹 Abdollahzadeh, suçlamaların işkence altında alınan zorla itiraflara dayandığını savundu. İnsan Hakları Eleştirileri 🔹 İnsan hakları kuruluşları, casusluk suçlamasının siyasi faaliyetleri bastırmak için giderek daha geniş şekilde kullanıldığını belirtiyor. 🔹 “Tanrı’ya düşmanlık” ve “yeryüzünde bozgunculuk” gibi suçlamalar da siyasi davalarda ölüm cezasına gerekçe olarak kullanılıyor. 🔹 İnsan hakları savunucuları, birçok sanığın bağımsız avukatlara erişemediğini ve adil yargılanma ilkelerinin ihlal edildiğini ifade ediyor. Toplumsal Etkiler 🔹 İdam edilen ve tutuklananların önemli bölümünü Kürtler gibi etnik azınlıklardan genç erkekler oluşturuyor. 🔹 İnsan hakları kuruluşları, son baskı dalgasının ülkenin farklı bölgelerindeki çeşitli etnik ve sosyal grupları da etkilediğini belirtiyor. 🔹 Ocak ayındaki protestolara katılan çok sayıda kişinin halen cezaevinde bulunduğu ifade ediliyor. 🔹 Yetkililerin bazı ailelerin mallarına el koyduğu veya yüksek kefalet bedelleri nedeniyle aileleri mülklerini satmaya zorladığı belirtiliyor.

🔹 Microsoft CEO’su Satya Nadella, yapay zekâ pazarının birkaç şirketin kontrolüne bırakılmaması gerektiğini söyledi. 🔹 Nadella, yapay zekâ alanında daha ucuz modellerin, daha fazla kullanıcı kontrolünün ve daha geniş katılımlı bir ekosistemin gerekli olduğunu savundu. 🔹 Kamuoyunun, yalnızca birkaç şirketin tüm dünyanın öğrenme süreçlerini kontrol ettiği bir yapıyı kabul etmeyeceğini belirtti. Yapay Zekâ Yarışına Eleştiriler 🔹 Nadella, bazı şirketlerin yapay zekânın yaratacağı iş kayıpları ve güvenlik riskleri konusunda uyarılar yaparken aynı zamanda sınırsız büyüme için dev veri merkezi yatırımları talep ettiğini söyledi. 🔹 Yapay zekâ alanındaki ekonomik değerin küçük bir şirket grubunda toplanmasının sürdürülebilir olmadığını ifade etti. 🔹 Microsoft’un yapay zekâ yarışının yalnızca en gelişmiş modelleri geliştiren şirketler tarafından yönlendirilmesine karşı farklı bir yaklaşım benimsediğini belirtti. Microsoft’un Stratejisi 🔹 Microsoft son haftalarda müşterilerin maliyetlerini düşürmeye yönelik düşük maliyetli yapay zekâ modelleri sundu. 🔹 Şirket, kullanıcıların farklı yapay zekâ modelleri arasında seçim yapmasına olanak tanıyan Copilot Cowork adlı otonom yapay zekâ aracını kullanıma açtı. 🔹 Microsoft, Çin merkezli düşük maliyetli yapay zekâ şirketi DeepSeek’in modellerini platformlarında sunma seçeneğini değerlendiriyor. 🔹 Böyle bir adımın yapay zekâ pazarında fiyat rekabetini artırabileceği belirtiliyor. OpenAI ve Anthropic ile İlişkiler 🔹 Microsoft, OpenAI’ın en büyük yatırımcılarından biri olmaya devam ediyor. 🔹 Şirket ayrıca Anthropic ile milyarlarca dolarlık iş birliği anlaşmasına sahip. 🔹 Nadella, yapay zekâ sektöründe birden fazla şirketin başarılı olabileceğini ve yeni oyuncuların ortaya çıkacağını söyledi. İş Gücü ve Yapay Zekâ 🔹 Nadella, yapay zekânın yalnızca çalışanları işten çıkarmak için kullanılan bir araç olarak görülmesine karşı çıktı. 🔹 Şirketlerin iş gücünü azaltmak yerine çalışma biçimlerini yeniden düzenlemeye odaklanması gerektiğini söyledi. 🔹 Yapay zekâ kapasitesi ile insan sermayesinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Gelecek Vizyonu 🔹 Nadella, gelecekte şirketlerin insan bilgisi ile yapay zekâ çıktılarının birleştiği sürekli öğrenen sistemlere dönüşeceğini söyledi. 🔹 Kurumsal bilgi birikiminin ve fikri mülkiyetin korunmasının şirketler için kritik önemde olacağını belirtti. 🔹 Yapay zekâ sektörünün toplumsal kabulünü kazanabilmesi için yalnızca söylemlerin değil somut uygulamaların da gerekli olduğunu vurguladı. 🔹 İnsanların ekonomik fırsatlara ve karar alma süreçlerinde söz hakkına sahip olduğunu hissetmesinin önem taşıdığını söyledi.

🔹 ABD son 18 ayda İran'a yönelik 1.000'den fazla yaptırım uygulayarak Tahran üzerindeki ekonomik baskıyı artırdı. 🔹 Bu hafta imzalanan ABD-İran anlaşması, Hürmüz Boğazı'nda serbest geçiş karşılığında İran'a yönelik yaptırımların kalıcı olarak kaldırılmasını öngören bir teklif içeriyor. 🔹 İran yaptırımlardan ciddi ekonomik zarar görmesine rağmen petrol satışları sayesinde milyarlarca dolarlık gelir elde etmeyi sürdürdü. 🔹 İran'ın 2024 yılında petrol ihracatından yaklaşık 43 milyar dolar gelir elde ettiği belirtiliyor. 🔹 ABD yönetimi, İran'ı müzakere masasına getirebilmek için limanlara yönelik fiziksel abluka uygulamak zorunda kaldı. Yaptırımların Etkinliği Tartışılıyor 🔹 ABD Hazine Bakanlığı verilerine göre yeni yaptırım uygulamaları 2017'de yıllık 880 seviyesinden 2024'te 3.000'in üzerine çıktı. 🔹 Kuzey Kore nükleer programını geliştirmeyi sürdürürken, Rusya Ukrayna savaşına devam ediyor ve Myanmar askeri yönetim tarafından yönetilmeyi sürdürüyor. 🔹 Küba hükümeti de yaptırımlara rağmen iktidarını koruyor. 🔹 Yaptırımların ekonomik yükünün büyük bölümü bu ülkelerde yaşayan vatandaşlar tarafından taşınıyor. 🔹 ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, yaptırımların daha hedefli ve belirli sürelerle uygulanması gerektiğini söyledi. İran, Rusya ve Kuzey Kore Alternatif Kanallar Oluşturdu 🔹 İran, Rusya ve Kuzey Kore yaptırımları aşmak için Çin, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye'deki paravan şirketler ve aracılar üzerinden ticaret yürütüyor. 🔹 ABD, 2024 yılında İran adına çalışan ve Hong Kong ile BAE'de paravan şirketler kurduğu belirtilen iş insanı Ramin Celalian'ı yaptırım listesine aldı. 🔹 ABD yetkililerine göre Kuzey Kore son yıllarda kripto para hırsızlıklarından 6 milyar dolardan fazla gelir elde etti. 🔹 Çin, İran petrolünün en büyük müşterisi konumunda bulunuyor ve Çin bankaları petrol gelirlerinin aktarılmasında önemli rol oynuyor. 🔹 ABD ve Avrupa ülkeleri, Çin'in yaptırımları aşmadaki rolüne karşı daha sert adımlar atmaktan kaçınıyor. Rusya Yaptırımlara Rağmen Alternatifler Buldu 🔹 Rusya'ya yönelik yaptırımlar ülkenin en az 450 milyar dolar gelir kaybetmesine yol açtı. 🔹 Rus ekonomisinin bu yıl yaklaşık yüzde 1 büyümesi bekleniyor. 🔹 Rusya, Ermenistan, Azerbaycan ve Kazakistan üzerinden yürütülen ticaret sayesinde askeri sanayisini beslemeyi ve tüketim mallarına erişimi sürdürmeyi başardı. 🔹 Kripto para sistemlerinin yaygınlaşması yaptırımların uygulanmasını daha zor hale getiriyor. Geçmişte Başarı Sağlayan Örnekler de Bulunuyor 🔹 1980'lerde Güney Afrika'ya yönelik uluslararası yaptırımlar apartheid rejiminin sona ermesine katkı sağladı. 🔹 Obama döneminde İran bankacılık sektörüne uygulanan yaptırımlar, Tahran yönetiminin nükleer anlaşma müzakerelerine katılmasında etkili oldu. 🔹 Eski ABD Hazine Bakanlığı yaptırım yetkilisi Max Meizlish, yaptırımların başarısız olmadığını, asıl meselenin bu aracın nasıl kullanıldığı olduğunu söyledi.

🔹 Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan tarafından imzalanan anlaşma, İran'ın 2018'den bu yana ilk kez petrol ve dizel gibi yakıtları açık piyasada satabilmesine imkan tanıyor. 🔹 Anlaşma, yaptırım muafiyetleri sağlayarak bankacılık, sigorta ve taşımacılık hizmetlerinin İran petrol ticaretini desteklemesinin önünü açıyor. 🔹 İsrail-Hizbullah çatışmalarının sürmesi nedeniyle anlaşmanın uygulanmasına ilişkin belirsizlikler devam ediyor. 🔹 ABD ordusu, İran'ın petrol yüklemelerini büyük ölçüde kısıtlayan iki aylık deniz ablukasının kaldırıldığını doğruladı. 🔹 İran'ın petrol yüklemeleri geçen ay günlük yaklaşık 260 bin varile kadar geriledi. 🔹 Savaş öncesindeki üç aylık dönemde İran günlük yaklaşık 1,85 milyon varil petrolü tankerlere yüklemeye hazırlanıyordu. 🔹 İran'ın petrol sektörü, ABD ve İsrail saldırılarında zarar gören altyapının onarılması nedeniyle toparlanmak için zamana ihtiyaç duyuyor. 🔹 İran 2016 yılında günde yaklaşık 4 milyon varil üretimle dünyanın en büyük beşinci petrol üreticisiydi. 🔹 İran'ın ham petrol üretimi 1970'lerde günlük 6 milyon varilin üzerine çıkmıştı. 🔹 Yaptırımlar ve uzman iş gücü kaybı, İran petrol sektörünün uzun süreli gerilemesine yol açtı. 🔹 Bu hafta bazı İran petrol tankerleri Hürmüz Boğazı'nı geçerken, daha önce konumlarını gizleyen bazı gemiler yeniden sinyal vermeye başladı. 🔹 İran Petrol İhracatçıları Birliği Sözcüsü Hamid Hüseyni, Çin'e 10 milyon varillik petrol satış anlaşması yapıldığını söyledi. 🔹 İran'ın petrol merkezi olan Harg Adası'nda 30 milyon varilden fazla depolanmış petrol bulunuyor. 🔹 İran'ın üretimini anlamlı ölçüde artırabilmesi için mevcut depolardaki petrolün önemli bölümünü ihraç etmesi gerekiyor. 🔹 Ülkedeki boş depolama kapasitesi 13,5 milyon varile geriledi ve mevcut üretim hızında yaklaşık bir haftalık kapasite kaldı. 🔹 İran petrolü taşıyacak büyük tankerlerin bulunması kısa vadede zor olabilir. 🔹 Çok sayıda tanker son dönemde ABD'nin artan petrol ihracatını taşımak için farklı bölgelere yönlendirildi. 🔹 Anlaşma kapsamında İran'ın Hürmüz Boğazı'na yerleştirilen mayınları 30 gün içinde temizlemesi gerekiyor. 🔹 Analistler, İran ve diğer Körfez ülkelerinin petrol üretimi ve ihracatının normal seviyelere dönmesinin yıl sonunu veya 2027 başını bulabileceğini öngörüyor. 🔹 İran'ın petrol üretimi mayıs ayında günlük 2,3 milyon varile geriledi. Savaş öncesinde bu rakam günlük 3,2 milyon varildi. 🔹 Suudi Arabistan'ın petrol üretimi günlük 10 milyon varilden 6,9 milyon varile düştü. 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri ve Irak'ın petrol üretimleri de önemli ölçüde azaldı. 🔹 İran'ın uzun vadede üretimini artırabilmesi için kapatılan kuyuları yeniden devreye alması ve yeni kuyular açması gerekiyor. 🔹 Uluslararası petrol şirketlerinin 2018 sonrası ülkeden çekilmesi nedeniyle İran büyük ölçüde yerel yüklenicilere bağımlı hale geldi. 🔹 Analistler, İran'ın petrol sektörünü yeniden büyütebilmesi için yabancı yatırım çekmesinin gerekli olduğunu belirtiyor. 🔹 Birçok Batılı enerji şirketi, siyasi riskler ve hukuki belirsizlikler nedeniyle İran'a yatırım konusunda temkinli davranıyor. 🔹 Vortexa analisti Rohit Rathod, İran'ın savaş sırasında Hürmüz Boğazı'nı kapatabilme kapasitesini göstermesinin ülke açısından önemli bir stratejik kazanım olduğunu söyledi.

🔹 ABD ve Katar, İran'ın insani harcamalarda kullanmak üzere dondurulmuş milyarlarca dolarlık varlığına erişmesini sağlayacak bir plan üzerinde çalışıyor. 🔹 Plan kapsamında ilk aşamada Katar'da tutulan 6 milyar dolarlık İran fonunun kullanıma açılması hedefleniyor. 🔹 İran Merkez Bankası, bu fonlarla gıda, ilaç ve diğer insani ihtiyaç ürünlerini satın alabilecek. 🔹 Dünyada dondurulmuş yaklaşık 100 milyar dolarlık İran varlığının bir bölümünün kullanıma açılması için bu mekanizmanın örnek oluşturması bekleniyor. 🔹 Tahran yönetimi, mümkün olan en kısa sürede serbest bırakılmasını istediği 24 milyar dolarlık bloke fonun ilk bölümüne erişim sağlamayı amaçlıyor. 🔹 İran'ın mekanizmayı kabul etmesi gerekiyor. Konu, önümüzdeki iki ay boyunca sürecek ABD-İran nükleer görüşmelerinde ele alınacak başlıklardan biri olacak. 🔹 ABD ile İran arasında bu hafta imzalanan mutabakat, savaşın durdurulmasını ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını öngörüyor. 🔹 Mutabakat kapsamında ABD, İran'ın dondurulmuş varlıklarının kullanımına açılması için gerekli mekanizmaları oluşturmayı taahhüt etti. 🔹 ABD'li bir yetkili, İran'ın görüşmelere yapıcı şekilde katılması halinde fonlara erişimin sürdürüleceğini söyledi. 🔹 Washington, anlaşmanın imzalanmasının ardından İran'ın petrol satışlarından gelir elde etmesine de izin verdi. 🔹 ABD, bu işlemlerin gerçekleşebilmesi için gerekli yaptırım muafiyetlerini ve izinleri sağlamayı kabul etti. 🔹 Katar üzerinden oluşturulacak sistem, ABD'nin İran'ın harcamalarını daha yakından izlemesine ve fonların kullanımında daha fazla denetim sağlamasına imkan verecek. 🔹 Donald Trump, İran'a ait dondurulan fonların İran'ın parası olduğunu ve uygun zamanda geri verilmesinin gerekebileceğini söyledi. 🔹 İran'a ait varlıklar Çin, Hindistan, Irak ve Katar gibi ülkelerde yaptırımlar nedeniyle bloke edilmiş durumda. 🔹 2023 yılında Güney Kore'deki 6 milyar dolarlık İran petrol geliri, tutuklu beş ABD vatandaşının serbest bırakılması karşılığında Katar'a aktarılmıştı. 🔹 Bu fonlar başlangıçta insani harcamalar için kullanılacaktı ancak Hamas'ın 7 Ekim 2023 saldırılarının ardından yeniden donduruldu. 🔹 Katar'daki fonların serbest bırakılmasına ilişkin görüşmeler mayıs ayında İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf'ın Doha ziyareti sırasında başladı. 🔹 İran ekonomisi yüksek enflasyon, döviz krizi ve para birimindeki değer kaybı nedeniyle ciddi baskı altında bulunuyor. 🔹 ABD'li yetkililer, İran'ın mutabakat hükümlerini uygulaması halinde daha fazla varlığa erişebileceğini, uranyum stoklarının teslim edilmesi gibi adımların ek teşvikler sağlayabileceğini belirtti.

🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD ile İran arasında bu hafta imzalanan anlaşmanın sürdürülmesi amacıyla İsviçre'deki barış görüşmelerine gitmek üzere yola çıktı. 🔹 İran'ın ortak askeri komutanlığı Hazrat Khatam al-Anbiya, Hürmüz Boğazı'nı kapattığını açıkladı. 🔹 İran, boğazın kapatılmasına gerekçe olarak ABD'nin Lübnan'daki çatışmaları durduramamasını gösterdi. 🔹 Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, ABD-İran anlaşmasının temel unsurlarından biri olarak öne çıkıyordu. 🔹 Vance, İran'ın nükleer programı ve Lübnan'daki ateşkes konusunda ilerleme sağlamayı umduklarını söyledi. 🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), boğazdaki deniz trafiğinin devam ettiğini ve seyrüsefer özgürlüğünün sürdüğünü açıkladı. 🔹 Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nda 60 günlük ateşkes süresi boyunca ücret alınmayacağını ve bu sürenin ardından da ABD dışında hiçbir ülkenin geçiş ücreti uygulayamayacağını söyledi. 🔹 İran, boğazdan geçecek gemiler için iki gün önceden kayıt zorunluluğu dahil yeni prosedürler uygulamaya koydu. 🔹 İran heyeti, ertelenen programın ardından İsviçre'deki görüşmelere katılmak üzere ülkeye ulaştı. 🔹 İran heyetinde Meclis Başkanı ve baş müzakereci Muhammed Bakır Galibaf, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve enerji yetkilileri yer alıyor. 🔹 ABD'nin özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner'in teknik görüşmeler yürütmek üzere İsviçre'de bulunduğu açıklandı. Lübnan'da Çatışmalar Yeniden Alevlendi 🔹 İsrail ile Hizbullah arasında cuma günü yürürlüğe giren yeni ateşkese rağmen Lübnan'ın güneyinde çatışmalar yeniden başladı. 🔹 İsrail ordusu, Hizbullah'ın güney Lübnan'daki İsrail birliklerine 50'den fazla saldırı düzenlediğini açıkladı. 🔹 İsrail ordusuna göre son günlerde Hizbullah saldırılarında beş İsrail askeri öldü. 🔹 Lübnanlı yetkililer, İsrail'in son saldırılarında yedi kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi. 🔹 Daha önceki İsrail saldırılarında 83 kişinin öldüğü, 141 kişinin yaralandığı açıklandı. 🔹 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Savunma Bakanı Israel Katz, Hizbullah tamamen etkisiz hale getirilene kadar Lübnan'da askeri baskının süreceğini belirtti. Hürmüz Boğazı İçin Yeni Düzenlemeler 🔹 İran savaş sırasında kurduğu Basra Körfezi Boğaz Otoritesi aracılığıyla Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği için yeni kurallar yayımladı. 🔹 Otorite, güvenlik, çevre ve sigorta hizmetleri için ücret alınacağını ancak bu ücretlerden 60 gün boyunca feragat edileceğini duyurdu. 🔹 ABD-İran mutabakatı, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki gelecekteki yönetim ve hizmet koşullarını Umman ve diğer Körfez ülkeleriyle müzakere etmesine imkan tanıyor. 🔹 İran Dışişleri Bakanlığı, İsviçre'deki görüşmelerde Lübnan cephesindeki çatışmaların sona erdirilmesine ilişkin yükümlülüklerin de gündeme getirileceğini açıkladı.

🔹 Japonya, ölümcül silah ihracatına yönelik onlarca yıllık kısıtlamaları gevşetmesinin ardından yüksek teknolojili savunma ürünlerini uluslararası pazara sunmaya başladı. 🔹 Japon Deniz Öz Savunma Kuvvetleri'nin 2022'den bu yana kullandığı Mogami sınıfı fırkateyn, Japonya'nın ihraç etmeyi hedeflediği savunma sistemlerinin başında geliyor. 🔹 Mogami sınıfı gemiler denizaltı avlama, mayın tespiti ve temizleme, sualtı dronları kullanma ve refakat görevleri dahil çok sayıda görevi yerine getirebiliyor. 🔹 Gemiler, düşük radar görünürlüğü sağlayan açılı gövde tasarımına ve kıyıdan uzak bölgelerde faaliyet gösterebilen hibrit gaz türbini-dizel motor sistemine sahip. 🔹 Mogami sınıfı fırkateynlerde kara, deniz ve hava hedeflerine karşı kullanılabilen füzeler, torpidolar ve savunma önleme sistemleri bulunuyor. 🔹 Gemideki gelişmiş otomasyon sistemleri sayesinde yaklaşık 90 kişilik mürettebat yeterli oluyor. Benzer gemilerde genellikle 100 ila 140 personel görev yapıyor. 🔹 Japonya'nın 2025 savunma bütçesine göre Mogami'nin en yeni versiyonunun maliyeti yaklaşık 710 milyon dolar seviyesinde bulunuyor. 🔹 Mitsubishi Heavy Industries, 2019'dan bu yana 10 adet Mogami sınıfı gemi üretti. 🔹 Japon hükümeti, Çin'in deniz gücünü hızla artırması ve bölgedeki güvenlik risklerinin büyümesi nedeniyle savunma politikalarında kapsamlı değişiklikler yürütüyor. 🔹 Japonya, savunma ihracatını artırarak hem yerli savunma sanayisini güçlendirmeyi hem de Avustralya, Endonezya ve Filipinler gibi ülkelerin savunma kapasitesine katkı sağlamayı hedefliyor. 🔹 Avustralya, Nisan ayında üç adet geliştirilmiş Mogami sınıfı fırkateyn satın almak için 6,5 milyar dolarlık anlaşma imzaladı. İlk teslimatın 2029 yılında yapılması planlanıyor. 🔹 Anlaşma kapsamında ilk üç gemi Japonya'da üretilecek, ardından teknoloji transferi gerçekleştirilecek ve Avustralya sekiz ek gemiyi kendi tersanelerinde inşa edecek. 🔹 Yeni Zelanda ve Endonezya da donanmalarını modernize ederken Mogami sınıfı gemileri değerlendiren ülkeler arasında yer alıyor. 🔹 Bazı uzmanlar, düşük mürettebat sayısının saldırı durumunda yangın söndürme ve hasar kontrolü kapasitesini azaltabileceği uyarısında bulunuyor. 🔹 Savunma uzmanları, savaş teknolojilerinin hızla değiştiğini ve Japon savunma sanayisinin savaş gemilerinin yanı sıra insansız sistemler gibi yeni teknolojilere de yatırım yapması gerektiğini belirtiyor.

🔹 Ukrayna'nın uzun menzilli insansız hava araçları mart ayından bu yana Rusya'daki petrol rafinerilerine iki düzineden fazla saldırı düzenledi. 🔹 Bu hafta Moskova ve çevresindeki yakıt arzının üçte birinden fazlasını sağlayan Moskova Rafinerisi art arda hedef alındı. Depolama tanklarında patlamalar ve tesis genelinde yangınlar meydana geldi. 🔹 Bağımsız analizlere göre son saldırılar Rusya'nın toplam rafinaj kapasitesinin yüzde 20'sinden fazlasını devre dışı bıraktı. 🔹 Uluslararası Enerji Ajansı, yaşanan kesintilerin Rusya-Ukrayna savaşının başlangıcından bu yana görülmemiş düzeye ulaştığını açıkladı. 🔹 Yakıt sıkıntısının en yoğun hissedildiği bölgeler arasında Kırım ve cephe hattına yakın diğer bölgeler bulunuyor. 🔹 Ukrayna İHA'ları son haftalarda Kırım'a uzanan kara ikmal hattındaki yakıt tankerlerini de vurdu. Bunun ardından bölgede benzin kıtlığı oluştu ve sürücüler için QR kodlu yakıt dağıtım sistemi uygulamaya konuldu. 🔹 Yakıt alımına yönelik kısıtlamalar Rusya ve işgal altındaki Ukrayna'da toplam 53 bölgeye yayıldı. Bazı uygulamalar sürücülerin depolarından fazla yakıt satın almasını engelliyor. 🔹 Sosyal medyada birçok sürücü akaryakıt istasyonlarındaki uzun kuyruklardan şikâyet etti. Moskova-St. Petersburg otoyolunda yakıt almak için iki buçuk saat bekleyen sürücüler olduğunu belirten paylaşımlar yapıldı. 🔹 Rus hükümeti yakıt piyasasına ilişkin yapılan toplantının ardından ülkede istikrarlı yakıt arzının sağlanması için çalışmalar yürütüldüğünü açıkladı. 🔹 Eski Rusya Enerji Bakan Yardımcısı Vladimir Milov, Ukrayna'nın özellikle yüksek oktanlı yakıt üreten ve Batı teknolojisine bağımlı büyük rafinerileri hedef aldığını söyledi. 🔹 Ukrayna son aylarda Rus petrol ihracat terminallerini de hedef aldı. Amaç, yükselen petrol fiyatlarından Rusya'nın elde ettiği gelirleri azaltmak oldu. 🔹 17 Haziran'da bir Ukrayna İHA'sı Moskova Rafinerisi'ndeki kritik bir işleme ünitesini vurdu. İki gün sonra aynı tesis yeniden hedef alındı ve birden fazla isabet kaydedildi. 🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, saldırıların Rus şehirlerine yönelik saldırılara karşılık olduğunu ve Rus savaş makinesini destekleyen tesisleri hedef aldığını söyledi. 🔹 Rus makamları İHA saldırılarının ardından çekilen görüntülerin paylaşılmasını yasakladı. Moskova Rafinerisi saldırısına ait görüntüleri yayımlayan Rus milliyetçi yayıncı Maksim Kalaşnikov'un polis tarafından ifadeye çağrıldığı bildirildi.

🔹 ABD son 18 ayda İran'a 1.000'den fazla yaptırım uyguladı ve ekonomik baskıyı artırdı. Buna rağmen İran yaptırımları aşmanın yollarını bularak gelir elde etmeyi sürdürdü. 🔹 ABD ile İran arasında imzalanan yeni anlaşma, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin serbest bırakılması karşılığında ekonomik baskının hafifletilmesini ve belirli şartların yerine getirilmesi halinde yaptırımların kalıcı olarak kaldırılmasını öngörüyor. 🔹 İran ekonomisi yaptırımlar nedeniyle ciddi zarar gördü ve iç ekonomik sıkıntılar arttı. Buna rağmen ülke, özellikle Çin'e yaptığı petrol satışları sayesinde milyarlarca dolarlık gelir üretmeye devam etti. 🔹 İran'ın 2024 yılında petrol ihracatından yaklaşık 43 milyar dolar gelir elde ettiği tahmin ediliyor. ABD yönetimi, İran'ı müzakere masasına çekebilmek için limanlarına fiziksel abluka uygulamak zorunda kaldı. 🔹 ABD Hazine Bakanlığı verilerine göre yıllık yeni yaptırım kararlarının sayısı 2017'de 880 iken 2024'te 3.000'in üzerine çıktı. 🔹 Kuzey Kore nükleer programını geliştirmeyi sürdürürken, Rusya Ukrayna savaşına devam ediyor. Myanmar'da askeri yönetim iktidarını koruyor ve Küba hükümeti yaptırımlara rağmen ayakta kalmayı sürdürüyor. 🔹 Yaptırımların yükünü çoğu zaman sıradan vatandaşlar taşırken, hedef alınan yönetimler politikalarını değiştirmemekte direniyor. 🔹 ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, yaptırımların daha hedefli uygulanması gerektiğini ve eski yaptırım listelerinin gözden geçirildiğini söyledi. 🔹 ABD, İran'ın petrol taşıyan gemilerini, silah tedarik ağlarını ve kripto para ile paravan şirketler üzerinden yürüttüğü finansal faaliyetleri hedef aldı. Yetkililer bu adımların İran'ın on milyarlarca dolarlık gelirini sekteye uğrattığını belirtiyor. 🔹 İran, Rusya ve Kuzey Kore yaptırımları aşmak için Çin, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye'deki aracı şirketleri ve finansal ağları kullanıyor. 🔹 ABD, 2024 yılında İranlı iş insanı Ramin Jalalian'ı yaptırım listesine aldı. Yetkililer Jalalian'ın Hong Kong ve BAE'de kurduğu şirketler üzerinden yaklaşık 30 milyon dolarlık işlemi yönettiğini açıkladı. 🔹 Kuzey Kore'nin son yıllarda kripto para hırsızlıklarından 6 milyar dolardan fazla gelir elde ettiği belirtiliyor. 🔹 Çin finans sistemi ve yuan, İran ve Rusya'nın yaptırımları aşmasında önemli rol oynuyor. Batılı ülkeler ise Çin'e yönelik daha sert adımların ticaret ilişkilerine zarar verebileceği endişesi taşıyor. 🔹 Avrupa Birliği geçen yıl ilk kez Rusya ile bağlantılı ödemeleri kolaylaştırdığı gerekçesiyle iki küçük Çin bölgesel bankasına yaptırım uyguladı. 🔹 Rusya'ya yönelik yaptırımların küresel ölçekte en az 450 milyar dolarlık gelir kaybına yol açtığı tahmin ediliyor. Buna rağmen Rusya, Ermenistan, Azerbaycan ve Kazakistan üzerinden alternatif ticaret yolları geliştirdi. 🔹 Kripto para sistemlerinin yaygınlaşması ve ABD finans sistemi dışında faaliyet gösteren platformlar, yaptırımların uygulanmasını daha zor hale getiriyor. 🔹 Uzmanlar yaptırımların tek başına yeterli olmadığını ancak doğru uygulandığında etkili olabileceğini belirtiyor. Eski Hazine yetkilisi Max Meizlish, sorunun yaptırımların varlığı değil uygulanış biçimi olduğunu söyledi.

🔹 Wall Street Journal incelemesi, Polymarket için içerik üreten çok sayıda sosyal medya fenomeninin sahte işlemler ve sahte kazançlar gösteren videolar paylaştığını ortaya koydu. 🔹 Üniversite öğrencisi George Makihara'nın Donald Trump'ın ocak ayında "McDonald's" kelimesini söyleyeceğine dair 100 bin dolar kazandığını gösteren videosundaki işlemin gerçek olmadığı belirlendi. Trump o ay bu kelimeyi kamuoyu önünde kullanmadı. 🔹 İncelenen 10 içerik üreticisinin Aralık 2025-Mayıs 2026 döneminde yayımladığı 1.105 videonun büyük bölümünde görülen işlemlerin sahte olduğu tespit edildi. 🔹 Videolarda toplam yaklaşık 1,9 milyon dolarlık bahis gösterildi. İnceleme, bu işlemlerin hiçbirinin gerçek olmadığını ortaya koydu. 🔹 118 videoda içerik üreticileri yaklaşık 900 bin dolarlık kazanç elde etmiş gibi gösterildi. Gerçekte ise bu bahisler toplamda 166 bin dolardan fazla zarar yazacaktı. 🔹 Polymarket'in gerçek internet sitesinin neredeyse birebir kopyaları oluşturuldu ve içerik üreticilerinden işlemleri bu sahte platformlarda gerçekleştirmeleri istendi. 🔹 İçerik üreticileri, Polymarket'ten ödeme aldıklarını açıklamamaları yönünde talimat aldıklarını söyledi. Aylık ödemelerin genellikle 2.000 ila 3.000 dolar arasında olduğu belirtildi. 🔹 Şirketin pazarlama yüklenicisi, videoların "kişisel ve doğal" görünmesini istedi ve hesap adlarında "Polymarket" ifadesinin kullanılmaması talimatını verdi. 🔹 Polymarket'in desteklediği yeniden paylaşım ağı, TikTok, YouTube ve Instagram'da 140 milyondan fazla görüntülenme elde etti. 🔹 İçeriklerin önemli bölümü ABD'deki kullanıcılara yönelik hazırlandı. Polymarket'in ana kripto tabanlı platformu 2022'den beri ABD'de faaliyet gösteremese de kullanıcılar VPN üzerinden erişebiliyor. 🔹 Federal reklam kuralları, ücret karşılığı yapılan tanıtımların açıklanmasını ve yanıltıcı pazarlama yapılmamasını gerektiriyor. 🔹 Bazı videolarda içerik üreticileri içeriden bilgi kullanılarak işlem yapılabileceğini anlattı. Polymarket ve pazarlama ağı, bu tür videoların en az 19'unun yayılmasını teşvik etti. 🔹 Polymarket, piyasa bütünlüğünü korumaya ve şeffaflığı artırmaya kararlı olduğunu açıkladı. Şirket aktif tanıtım içerikleri hakkında kapsamlı bir denetim yapmayı planladığını bildirdi. 🔹 Polymarket, 2022 yılında kayıt dışı opsiyon borsası işlettiği iddialarıyla uzlaşmaya gitmiş ve ABD müşterilerine hizmet vermeyi durdurmayı kabul etmişti. Şirket şimdi kripto tabanlı platformunu yeniden ABD pazarına getirmeye çalışıyor.

🔹 Pennsylvania merkezli varlık yönetim şirketi Gibson Capital, müşterilerine ait 80 milyon doları bir private credit fonundan çekme kararı aldı. 🔹 Şirket, 2024 sonlarında fonun getiri potansiyelinin azaldığını ve risklerin arttığını değerlendirdi. Fon yalnızca her çeyrekte bir kez para çekme imkânı tanıyordu. 🔹 Aynı dönemde private credit sektöründe iflaslar, yeniden yapılandırmalar ve yatırımcı şikâyetleri artarken, fonlardan yoğun çıkış talepleri başladı. 🔹 2026'nın ilk çeyreğinde yatırımcılar, yüksek borçlu orta ölçekli şirketlere kredi veren private credit fonlarından yaklaşık 20 milyar dolar çekmeye çalıştı. Birçok fon geri ödemeleri sınırlandırdı. 🔹 Gibson Capital'in yatırım yaptığı Cliffwater Corporate Lending Fund da yoğun çıkış talepleriyle karşılaştı ve para çekme talepleri için kısıtlama uyguladı. 🔹 Şirketin araştırma ekibi, sektöre giren sermayenin hızla artmasına rağmen private equity işlemlerinin yavaşladığını ve bunun daha düşük getirili, daha az korumalı kredilere yol açtığını değerlendirdi. 🔹 İncelemeler sırasında yapay zekâ tabanlı çağrı merkezi yazılımları geliştiren Afiniti'ye verilen yaklaşık 20 milyon dolarlık bir kredinin yeniden yapılandırılmasına rağmen değerinin yüksek tutulduğu görüldü. 🔹 Gibson Capital, söz konusu kredinin yeniden yapılandırma öncesinde değer kaybına uğraması gerektiğini savundu ve bunun daha geniş çaplı bir sorunun işareti olup olmadığını sorguladı. 🔹 Şirket, kredi faiz marjlarının düştüğünü, yatırımcı korumalarının zayıfladığını ve bazı borçluların nakit faiz ödemek yerine borçlarını artırarak faiz ödediğini tespit etti. 🔹 Eylül 2025'te hazırlanan değerlendirme sonrasında Gibson Capital fonu satma kararı aldı ve müşterilerine çıkış tavsiyesinde bulundu. 🔹 Aralık 2025'teki para çekme döneminde yapılan tüm talepler eksiksiz karşılandı ve şirket fondan çıkmayı başardı. 🔹 Gibson Capital'in yatırım yaptığı dönemde fon yaklaşık %60 kümülatif getiri sağladı. 🔹 Şirket fondan çıktıktan sonraki çeyreklerde yatırımcıların para çekme talepleri hızlandı. Mart ayında yatırımcılar fon varlıklarının %14'ünü çekmek isterken fon yalnızca bunun yarısını ödeyebildi. Bir sonraki çeyrekte ise %17'lik talebe karşılık %5 ödeme yapıldı. 🔹 Gibson Capital, faiz marjlarının yeniden yükselmesi durumunda gelecekte private credit yatırımlarını tekrar değerlendirebileceğini belirtti.

🔹 Wall Street Journal anketi, kendisini üst sınıf veya üst orta sınıfta gören Amerikalıların da mevcut mali durumları, emeklilik birikimleri ve çocuklarının geleceği konusunda ciddi endişeler taşıdığını ortaya koydu. 🔹 Üst sınıf ve üst orta sınıfta olduğunu söyleyenlerin yüzde 40'ından fazlası rahat bir emeklilik için yeterli birikime sahip olmadığını belirtti. 🔹 Aynı gruptakilerin yalnızca yaklaşık yüzde 40'ı mali güvenliklerinin hayatlarının bu döneminde bekledikleri seviyede olduğunu ifade etti. 🔹 Üst gelir grubundakilerin yaklaşık beşte üçü yüksek benzin fiyatlarının bütçeleri üzerinde baskı oluşturduğunu söyledi. 🔹 Üst sınıf ve üst orta sınıfta olduğunu söyleyenlerin yüzde 86'sı çocuklarının yaşam koşullarının kendilerininkinden daha iyi olacağına güvenmediğini belirtti. Bu oran 2019'daki yüzde 64 seviyesinden yükseldi. 🔹 En varlıklı gruptakilerin yüzde 65'i ABD'nin siyasi ve ekonomik sistemlerinin "kendileri gibi insanlara karşı çalıştığını" düşündüğünü ifade etti. Bu oran 2017'de yüzde 29 seviyesindeydi. 🔹 Kendisini üst sınıf veya üst orta sınıfta görenlerin yaklaşık üçte ikisinin yıllık hane geliri 150 bin doların üzerinde bulunurken, bunların dörtte biri 250 bin doların üzerinde gelir elde ediyor. 🔹 Kendisini orta sınıfta gören katılımcılar, emeklilik tasarrufu, sağlık sigortası maliyetleri, konut ve gıda harcamaları ile borçsuz yaşam konusunda önemli mali baskılar yaşadıklarını belirtti. 🔹 Orta sınıfta olduğunu söyleyenlerin yalnızca dörtte biri rahat emeklilik için yeterli birikime sahip olduğunu ve beklediği mali güvenliğe ulaştığını ifade etti. Yaklaşık aynı orandaki katılımcı her ay tamamen ödeyemediği kredi kartı borcu bulunduğunu söyledi. 🔹 Orta sınıf katılımcılarının yalnızca üçte biri dört yıllık üniversite eğitiminin maliyetine değdiğini düşünürken, yüzde 56'sı bunun karşılığını vermediğini belirtti. 🔹 Ankete katılan birçok kişi çocukluk dönemine göre daha yüksek bir ekonomik sınıfa yükseldiğini söylese de gelecek nesiller için ekonomik ilerleme beklentisinin zayıf olduğu görüldü. 🔹 Katılımcıların yaklaşık yüzde 70'i ABD'nin yanlış yönde ilerlediğini düşünürken, yalnızca dörtte biri ülkenin doğru yolda olduğunu ifade etti.

🔹 Jane Street, yapay zekâ alanındaki yatırımlarını büyütmek ve yeni yetenekleri çekmek amacıyla kamuoyu önünde daha görünür bir strateji izlemeye başladı. 🔹 Şirket, bu yıl 500'den fazla yeni çalışan almayı planlıyor ve yapay zekâ yatırımlarını genişleterek işlem faaliyetlerini bu teknolojiyle güçlendirmeyi hedefliyor. 🔹 Jane Street yöneticileri, şirket kültürünün doğal olarak içe dönük olduğunu ancak daha kamusal alanlarda faaliyet göstermeye başladıklarını söyledi. 🔹 Şirketin yaklaşık 3.500 çalışanı bulunuyor ve yapay zekâ girişimleri ile mühendislerini çekebilmek için daha fazla tanıtım faaliyetinde bulunuyor. 🔹 Nisan ayında Jane Street, CoreWeave'e 1 milyar dolar yatırım yaptı ve şirketin yapay zekâ bulut platformunu kullanmak için 6 milyar dolarlık anlaşma imzaladı. 🔹 Şirket, ChatGPT'nin yayımlanmasının ardından yapay zekâ çalışmalarını hızlandırdı ve özel teknoloji şirketlerinden oluşan portföyünün değeri yaklaşık 20 milyar dolara ulaştı. 🔹 Portföyde, 2024 yılında FTX iflas masasından satın alınan Anthropic hissesi de bulunuyor. 🔹 Jane Street, borsa yatırım fonları, hisse senetleri, tahviller, opsiyonlar, emtialar ve kripto varlıklarda piyasa yapıcılığı faaliyetleri yürütüyor ve 50 milyar doların üzerinde kendi sermayesini kullanarak işlem yapıyor. 🔹 Şirket, 2026'nın ilk çeyreğinde 16,1 milyar dolar işlem geliri üzerinden 10,3 milyar dolar kâr elde ederek Goldman Sachs ve Morgan Stanley'nin aynı dönemdeki kârlarını geride bıraktı. 🔹 Jane Street, yapay zekâyı işlem modellerini geliştirmek ve giderek artan veri akışını daha hızlı işlemek amacıyla daha geniş ölçekte kullanmayı planlıyor.

🔹 ABD ile Katar, İran'ın dondurulmuş varlıklarından milyarlarca dolarlık kaynağın insani harcamalarda kullanılmasına yönelik bir mekanizma üzerinde çalışıyor. 🔹 Plan kapsamında ilk aşamada Katar'da tutulan 6 milyar dolarlık İran fonunun gıda, ilaç ve diğer insani ihtiyaçların satın alınmasında kullanılmasına izin verilmesi hedefleniyor. 🔹 Mekanizmanın, dünyanın farklı ülkelerinde dondurulmuş İran varlıklarının kullanımı için örnek oluşturması ve Tahran'ın serbest bırakılmasını istediği 24 milyar dolarlık ilk fon diliminin önünü açması amaçlanıyor. 🔹 İran'ın mekanizmayı kabul etmesi gerekiyor ve konu önümüzdeki iki ay boyunca sürecek nükleer müzakerelerde ele alınacak başlıklardan biri olacak. 🔹 Londra merkezli Chatham House Orta Doğu Direktörü Sanam Vakil, sınırlı varlık serbest bırakmalarının hem ekonomik destek hem de gerilimi azaltan siyasi bir işaret işlevi görebileceğini söyledi. 🔹 Mojtaba Hamaney, Donald Trump'ın çatışmaları "çaresizlikten" durdurduğunu ifade etti. 🔹 Donald Trump ise sosyal medya paylaşımında "60 günün nasıl geçeceğini göreceğiz. İran'a para verilmeyecek, tek bir sent bile verilmeyecek." dedi. 🔹 Çarşamba günü imzalanan anlaşma kapsamında ABD, İran'ın dondurulmuş varlıklarının kullanılabilir hale getirilmesi için mekanizma oluşturulmasını müzakere etmeyi kabul etti. 🔹 ABD'li bir yetkili, İran'ın müzakerelerde yapıcı davranması halinde dondurulmuş varlıklara erişimin sağlanacağını söyledi. 🔹 Anlaşmayla birlikte ABD, İran'ın petrol satışlarına yönelik yaptırım muafiyetlerini ve gerekli izinleri sağlamayı da kabul etti. 🔹 ABD Başkanı Trump, "Parayı biz aldık ama bu bizim paramız değil, onların parası. Bir noktada geri vermek zorunda kalacağız." dedi. 🔹 İran'a ait petrol gelirlerinden oluşan dondurulmuş fonlar Çin, Hindistan, Irak ve Katar gibi ülkelerde tutuluyor. 🔹 İran ekonomisi yüksek enflasyon ve değer kaybeden yerel para birimi nedeniyle ciddi kriz yaşarken, yabancı para kaynaklarına erişim temel ihtiyaç ürünlerinin ithalatı açısından önem taşıyor. 🔹 ABD yönetimi, İran'ın mutabakatı uygulaması ve uranyum zenginleştirilmiş stoklarını teslim etmesi gibi adımlar atması halinde dondurulmuş varlıklara daha geniş erişim sağlanabileceğini belirtiyor.

Yapay zekâ rallisi 🔹 Yapay zekâ yatırımlarının hızlanmasıyla Güney Kore, Tayvan ve Japonya borsalarında teknoloji hisseleri güçlü yükseliş gösterdi. 🔹 Son 18 ayda Güney Kore dünyanın en iyi performans gösteren hisse senedi piyasası olurken, Tayvan borsası son bir yılda değerini ikiye, Güney Kore borsası ise üçe katladı. Japonya'nın Nikkei endeksi aynı dönemde %80'in üzerinde yükseldi. 🔹 Küresel yapay zekâ altyapısına yönelik yatırımların yarattığı çip talebi, Asya'nın ihracatını ve şirket kârlılıklarını artırıyor. Çip şirketlerinin etkisi 🔹 Dünyanın en büyük sözleşmeli çip üreticisi TSMC'nin piyasa değeri 2,2 trilyon doların üzerine çıktı ve şirket hisseleri son bir yılda iki katından fazla yükseldi. 🔹 Samsung Electronics ve SK Hynix, Güney Kore borsasının yarısından fazlasını oluştururken yapay zekâ bellek çiplerine yönelik talep şirket değerlerini önemli ölçüde artırdı. 🔹 TSMC, Tayvan borsasının yaklaşık %41'ini oluştururken şirket mühendislerine verilen yüksek maaşlar ve yan haklar ülkede sosyal statü göstergesi hâline geldi. Yatırımcı ilgisi 🔹 Yapay zekâ hisselerindeki yükseliş bireysel yatırımcı ilgisini artırırken Tayvan'da taksi şoförleri yolculuk sırasında hisse işlemleri yapıyor, Güney Kore'de ise çocuklar için açılan yatırım hesaplarının sayısı hızla artıyor. 🔹 Güney Kore'de birçok bireysel yatırımcı portföylerinin birkaç kat büyüdüğünü belirtirken, hisse kazançları lüks tüketim ve otomobil satışlarını da destekliyor. 🔹 Tayvan ve Güney Kore'de yapay zekâ ve çip sektöründeki yükseliş, yatırım kültürünü günlük yaşamın parçası hâline getirirken teknoloji şirketlerinde çalışmak da önemli bir prestij unsuru olarak görülüyor. Küresel yatırım dalgası 🔹 Microsoft, Meta, Amazon ve Google'ın bu yıl yapay zekâ odaklı sermaye harcamalarının toplam 670 milyar dolara kadar ulaşması bekleniyor. 🔹 Küresel yapay zekâya yönelik doğrudan harcamaların 2026 yılında 2,6 trilyon dolara ulaşacağı ve 2027 yılında yaklaşık 3,5 trilyon dolara yükselmesinin beklendiği belirtiliyor.

Yapay Zekâ Çip Yarışı 🔹 Google, yapay zekâ çipleri pazarında daha büyük pay elde etmek amacıyla TPU (Tensor Processing Unit) çiplerini ticari olarak yaygınlaştırma stratejisini hızlandırıyor. 🔹 Şirket, yapay zekâ altyapısına yönelik artan talep nedeniyle Nvidia'nın izlediği finansman ve müşteri kazanma yöntemlerine benzer bir yaklaşım benimsiyor. 🔹 Yapay zekâ alanındaki rekabet, artık yalnızca modeller arasında değil, hesaplama gücü sağlayan çip altyapıları arasında da yoğunlaşıyor. Google'ın Hamleleri 🔹 Google, New York'taki Lake Mariner veri merkezi projesi için 3,2 milyar dolarlık finansal garanti sağladı ve burada kurulacak altyapının Anthropic tarafından kullanılmasını destekliyor. 🔹 Şirket ayrıca Blackstone ile 5 milyar dolarlık yeni bir bulut hizmeti girişimi kurarak Nvidia destekli bulut sağlayıcılarına rakip olmayı hedefliyor. 🔹 Google mayıs ayında TPU çiplerini doğrudan müşterilere satacağını açıkladı ve ilk çıkarım (inference) odaklı TPU modelini tanıttı. Pazar Rekabeti 🔹 Nvidia'nın yapay zekâ çip pazarındaki payının %90'ın üzerinde olduğu tahmin ediliyor. 🔹 Google'ın Anthropic ile yakın iş birliği bulunurken, Nvidia da OpenAI ile güçlü ortaklık ilişkisini sürdürüyor. 🔹 Citadel Securities, bazı araştırma iş yüklerinde Google TPU'larını kullanarak yaklaşık %30 maliyet avantajı ve dört kata kadar daha yüksek hız elde ettiğini açıkladı. Sektördeki Eğilimler 🔹 Google, yıllar boyunca yalnızca kendi hizmetlerinde kullandığı TPU çiplerini son dönemde bulut platformu üzerinden dış müşterilere de açarak ticari büyümeyi hızlandırıyor. 🔹 AMD, Broadcom ve Cerebras gibi şirketler de yapay zekâ çipi pazarında Nvidia'ya alternatif olabilmek için yatırımlarını artırıyor. 🔹 Google, yapay zekâ altyapı yatırımlarını finanse etmek amacıyla 85 milyar dolar sermaye toplamayı planladığını açıkladı.

Trump-Netanyahu Gerilimi 🔹 Trump ile Netanyahu arasındaki sık telefon görüşmeleri son haftalarda daha gergin hale geldi. 🔹 Trump, Lübnan’daki saldırılar nedeniyle Netanyahu’ya “Neden binaları havaya uçuruyorsun?” diye sordu ve saldırıların durmasını istedi. 🔹 Trump, İran savaşıyla bağlantılı küresel ekonomik yavaşlamanın kendisini Herbert Hoover ve 1930’lardaki Büyük Buhran ile ilişkilendirebileceğinden şikâyet etti. 🔹 Trump, Netanyahu için “Harika buluyorum ama bazen kendini kaptırıyor” dedi. İran Anlaşması ve Ateşkes 🔹 Tahran, Hürmüz Boğazı’nı tamamen yeniden açma karşılığında ABD’nin ablukayı sona erdirmesini ve İran petrolünün piyasada satılmasına izin vermesini kabul etti. 🔹 İran’ın nükleer çalışmalarının sökülmesine ilişkin daha zor müzakereler sonraki 60 güne bırakıldı. 🔹 İsrailli yetkililer, perşembe günü açıklanan ateşkese şaşırdı ve Trump’ın anlaşmadan çok askeri saldırılara yaklaştığını düşünüyordu. 🔹 Netanyahu, Trump’a İranlılara güvenilmemesi gerektiğini anlattı ve olası anlaşmadaki nükleer hükümler için doğrulama mekanizmasını sorguladı. Savaş Planları ve Askeri İşbirliği 🔹 Netanyahu, 2025 boyunca Trump’ı İran’a saldırmaya ikna etmek için defalarca ziyaret etti ve İran’a yönelik ayrıntılı saldırı planları sundu. 🔹 ABD ile İsrail arasındaki askeri işbirliği olağanüstü düzeylere ulaştı; İsrailli generaller ABD operasyon odalarında yer aldı, ABD tankerleri İsrail’de konuşlandırıldı. 🔹 Trump, savaşın başlarında saldırıların hedefleri vurma hassasiyetinden memnun kaldı ve gece telefonlarında belirli hedefleri konuştu. 🔹 Trump, savaş ilerledikçe Netanyahu’nun bazı iddialarına kuşkuyla yaklaşmaya başladı ve İran rejimini devirmek için Kürt istilası planını reddetti. Lübnan ve Siyasi Etkiler 🔹 Trump’ı en çok İsrail’in ateşkese rağmen Lübnan’ı bombalamayı sürdürmesi rahatsız etti. 🔹 Trump, bir görüşmede Netanyahu’ya “deli” dedi ve kendi desteği olmasa Netanyahu’nun hapiste olacağını söyledi. 🔹 Netanyahu sonbahardaki seçimlere zor koşullarda hazırlanıyor; anketler iktidar çoğunluğunu güvence altına alamadığını gösteriyor.

Petrol ihracatı ve yaptırımlar 🔹 ABD-İran barış anlaşması, İran'ın petrol ve yakıt ihracatına yeniden başlamasına izin vererek ülkenin enerji gelirlerini önemli ölçüde artırabilecek bir süreç başlatıyor. 🔹 Anlaşmanın ardından İran petrolü taşıyan tankerler ABD deniz ablukasını geçerek limanlardan ayrılmaya başladı ve ihracatın hızlanacağına işaret etti. 🔹 ABD'nin İran petrol ihracatına izin vermesi, İran'ın nükleer programını sınırlandırmak amacıyla yıllar içinde oluşturulan yaptırım mekanizmasının önemli bölümünü gevşetiyor. 🔹 İran'ın petrolünü daha geniş bir müşteri kitlesine satabilmesinin önü açılırken, ülke savaş öncesinde küresel ham petrol üretiminin yaklaşık %4'ünü gerçekleştiriyordu. 🔹 İran son yıllarda yaptırımlar nedeniyle petrolünü gizli nakliye ağları üzerinden ve çoğunlukla Çin'deki bağımsız rafinerilere indirimli fiyatlarla satıyordu. 🔹 İran'ın anlaşmanın ilk iki ayında yaklaşık 8 milyar dolar gelir elde edebileceği, yıllık petrol satış gelirinin ise savaş öncesi üretim seviyelerinde 60 milyar doların üzerine çıkabileceği değerlendiriliyor. Ekonomik etkiler 🔹 Anlaşma kapsamında İran'ın petrol satışlarından elde edeceği gelirleri ülkeye aktarabilmesi için bankacılık bağlantılarının yeniden açılması öngörülüyor. 🔹 Yaptırımlar nedeniyle yıllardır yurt dışında bloke edilen petrol gelirlerine erişimin kolaylaşması İran'ın finansman imkanlarını artırabilir. 🔹 Anlaşma kapsamında yaptırımların kalıcı olarak kaldırılması ise İran'ın nükleer faaliyetlerine ilişkin daha kapsamlı müzakerelerin sonucuna bağlı olacak. Küresel petrol piyasası 🔹 Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve İran petrolünün piyasaya dönmesi, gelecek yıl küresel petrol arz fazlası oluşabileceği beklentilerini güçlendirdi. 🔹 Uluslararası Enerji Ajansı, kalıcı bir çözüm sağlanması halinde 2027 yılında küresel petrol arzındaki artışın talep artışını önemli ölçüde aşabileceği uyarısında bulundu. 🔹 ABD'nin Nisan ayında başlattığı deniz ablukası sonrasında İran'ın günlük ham petrol ihracatı yaklaşık 1,1 milyon varilden 65 bin varile kadar gerilemişti. 🔹 İran'ın ham petrol üretimi de savaş öncesindeki yaklaşık 3,5 milyon varilden günlük 2,3 milyon varile düştü. 🔹 İran'ın üretim maliyetlerinin varil başına 10-30 dolar seviyesinde bulunması, yaptırımların tamamen kaldırılması halinde üretimini artırmasını ekonomik açıdan avantajlı hale getiriyor. 🔹 İran'ın üretimini savaş öncesi seviyelerin yaklaşık 1 milyon varil üzerine çıkarmasının ise yabancı sermaye, teknoloji ve petrol sahası hizmetlerine bağlı olarak 2-3 yıl sürebileceği öngörülüyor.

🔹 Kolombiya'nın Cali kenti, kokain üretimi ve kaçakçılığındaki artış nedeniyle ülkenin uyuşturucu bağlantılı şiddetinin başlıca merkezlerinden biri haline geldi. 🔹 Kokain üretiminde kullanılan koka yaprağı arzındaki rekor seviyeler, uyuşturucu akışını ve şehirdeki çete şiddetini artırdı. 🔹 Düşük gelirli mahallelerde kokainin ucuzlamasıyla yerel çeteler mahalle kontrolü için silahlı çatışmalara girerken, parçalanmış cesetlerin kanal ve su yollarına bırakıldığı olaylar yaşanıyor. 🔹 Cali'nin güneyindeki Cauca bölgesi, dünyanın en verimli koka üretim alanlarından biri olarak öne çıkarken, batısındaki Pasifik kaçakçılık koridorları büyük ölçekli uyuşturucu sevkiyatlarında kullanılıyor. 🔹 Yetkililer, kırsaldaki silahlı örgütlerin şehir içindeki uyuşturucu satışı, haraç toplama ve suikast faaliyetlerini yerel sokak çeteleri aracılığıyla yürüttüğünü belirtiyor. 🔹 Polis son operasyonlarda yüzlerce güvenlik görevlisinin katılımıyla çok sayıda çete üyesini gözaltına alırken, güvenlik güçleri uyuşturucu laboratuvarlarına yönelik operasyonlarını sürdürüyor. 🔹 Kırsaldaki silahlı grupların gelişmiş silahlar ve patlayıcı yüklü insansız hava araçları kullanarak güvenlik güçlerine saldırdığı, bazı drone saldırılarının Cali kent sınırlarında engellendiği açıklandı. 🔹 Cali'de yıllık cinayet sayısı 1990'larda 2 binin üzerine çıkarken, son verilere göre geçen yıl 1.107 cinayet kaydedildi. 🔹 Kent yönetimi güvenlik harcamalarını artırmanın yanı sıra eğitim, altyapı, park ve gençlere yönelik meslek edindirme programlarıyla uyuşturucu çetelerine katılımı azaltmayı hedefliyor. 🔹 Kamu ve özel sektör ortaklığıyla yürütülen sosyal projeler kapsamında eski çete üyeleri ve risk altındaki gençlere eğitim, mesleki beceri ve kültürel faaliyetler sunularak suç örgütlerinden uzaklaşmaları teşvik ediliyor.

🔹 Yapay zekâ sektörünün bellek çiplerine yönelik talebi nedeniyle oluşan küresel bellek çipi sıkışıklığı, yeni iPhone modellerinin maliyetlerini artırıyor. 🔹 Apple CEO'su Tim Cook, hangi ürünlerde ve ne zaman fiyat artışı yapılacağına ilişkin çalışmaların sürdüğünü açıkladı. 🔹 Analizlere göre iPhone 18 Pro'nun bellek ve depolama bileşenlerinin maliyeti geçen yıla göre yaklaşık dört katına çıkabilir. 🔹 Tahminlere göre Apple'ın 12 GB DRAM maliyeti yaklaşık 39 dolardan 145 dolara, 256 GB depolama maliyeti ise yaklaşık 13 dolardan 51 dolara yükselebilir. 🔹 Diğer bileşenler ve üretim giderleriyle birlikte iPhone 18 Pro'nun Apple'a toplam maliyetinin yaklaşık 582 dolardan 726 dolara çıkabileceği hesaplanıyor. 🔹 Mevcut kâr marjının korunması halinde iPhone 18 Pro'nun başlangıç fiyatının yaklaşık 1.371 dolar seviyesine ulaşabileceği, standart fiyatlandırma yaklaşımı nedeniyle 1.299 dolar seviyesinde belirlenmesinin daha olası olduğu değerlendiriliyor. 🔹 Yeni kamera sisteminin de maliyet artışına yol açması halinde başlangıç fiyatının 1.399 dolar veya üzerine çıkabileceği öngörülüyor. 🔹 Bellek çipi üreticilerinin yapay zekâ veri merkezlerine yönelik yüksek talep nedeniyle kurumsal pazara öncelik vermesi, tüketici elektroniği sektöründeki tedarik sıkışıklığını artırıyor.

🔹 Apple CEO'su Tim Cook, bellek ve depolama çiplerinin fiyatı ile tedarikindeki olağanüstü artış nedeniyle şirketin ürün fiyatlarını yükseltme kararı aldığını açıkladı. 🔹 Tim Cook, artan maliyetleri dengelemek amacıyla fiyat artışlarının kaçınılmaz hale geldiğini söyledi. 🔹 Şirketin bugüne kadar yükselen maliyetleri müşterilere yansıtmamaya çalıştığını belirten Cook, mevcut durumun artık sürdürülebilir olmadığını ifade etti. 🔹 Apple, fiyat artışlarının temel nedeni olarak bellek ve depolama çiplerindeki maliyet yükselişini ve tedarik sıkışıklığını gösterdi.

Dondurulmuş varlıklar 🔹 İran, ABD ile yürütülen müzakerelerde yurt dışında bloke edilen on milyarlarca dolarlık varlığa yeniden erişim sağlamayı öncelikli hedef olarak görüyor. 🔹 İran yönetimi yurt dışındaki dondurulmuş varlıklarının en az 100 milyar dolar olduğunu belirtirken, bazı uzmanlar daha düşük tahminler yapıyor. 🔹 Tahran yönetimi ilk aşamada 24 milyar dolarlık varlığın kademeli olarak serbest bırakılmasını hedefliyor. Varlıkların kaynakları 🔹 Dondurulan varlıkların büyük bölümü, Çin, Hindistan, Güney Kore ve Japonya'ya yapılan petrol satışlarından elde edilen gelirlerden oluşuyor. 🔹 Bu ödemeler, ABD'nin 2018 yılında İran nükleer anlaşmasından çekilmesi ve yaptırımları yeniden uygulamaya başlamasının ardından bloke edildi. 🔹 İran'a ait varlıkların bir bölümü Japonya, Lüksemburg, Umman ve ABD'de de tutuluyor. Çin'in rolü 🔹 Çin, uzun süredir İran petrolünün en büyük alıcısı konumunda bulunuyor. 🔹 Çin'de bloke edilen İran varlıklarının büyüklüğüne ilişkin tahminler 20 milyar dolar ile 50 milyar dolar arasında değişiyor. 🔹 İran, bu fonların bir kısmını Çin'den makine, otomotiv yedek parçası ve çeşitli sanayi ürünleri satın almak için dolaylı şekilde kullanabiliyor. Diğer ülkelerdeki fonlar 🔹 Irak'ın İran'dan aldığı elektrik ve doğal gaz karşılığında oluşan milyarlarca dolarlık ödeme de ABD yaptırımları nedeniyle uzun süredir bloke ediliyor. 🔹 Hindistan, ABD yaptırımları sonrasında İran petrolü için yapılması gereken ödemeleri durdurdu. 🔹 Güney Kore'de bulunan yaklaşık 7 milyar dolarlık İran fonunun büyük bölümü 2023 yılındaki mahkûm takası kapsamında Katar'a aktarılmıştı. Müzakerelerdeki önemi 🔹 Katar'da bulunan fonların yalnızca insani amaçlarla kullanılmasına izin verilmiş olsa da, bu kaynaklara erişim mevcut ABD-İran görüşmelerinin önemli başlıklarından biri haline geldi. 🔹 Ekonomistler, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasının İran para birimini destekleyebileceğini ve enflasyonu azaltabileceğini değerlendiriyor. 🔹 Buna rağmen İran'ın uzun vadede daha kapsamlı yaptırım kaldırılması ve uluslararası finans sistemine yeniden erişim sağlanması yönündeki arayışını sürdürmesi bekleniyor.

Anlaşmanın ilk ekonomik adımları 🔹 ABD ile İran arasında varılan anlaşma kapsamında İran, mutabakatın imzalanmasının hemen ardından petrol ve yakıt ihracatına başlayabilecek. 🔹 Petrol ihracatı için gerekli bankacılık, sigorta, taşımacılık ve diğer hizmetlere yönelik yaptırım muafiyetleri de aynı anda yürürlüğe girecek. 🔹 ABD'li yetkililer, kalıcı yaptırım hafifletmelerinin İran'ın Hürmüz Boğazı'nın açık tutulması ve nükleer program konusundaki yükümlülüklerini yerine getirmesine bağlı olacağını belirtiyor. Petrol sevkiyatları yeniden başladı 🔹 İran'a ait Diona adlı süper tanker, ABD ablukasını aşarak Umman Körfezi'nden geçiş yaptı ve savaş sonrası ilk petrol sevkiyatlarından biri oldu. 🔹 Hero II adlı ikinci bir süper tanker de aynı güzergâhtan geçiş gerçekleştirdi. Mali teşvikler ve yaptırımlar 🔹 Taslak mutabakat, ilerleyen müzakereler sonucunda geniş kapsamlı yaptırım kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve yeniden imar finansmanı sağlanmasını öngörüyor. 🔹 ABD yönetimi, İran'ın nükleer programını sonlandırması ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarını imha etmesi halinde çok daha kapsamlı ekonomik teşviklerin gündeme gelebileceğini değerlendiriyor. 🔹 ABD ve İran arasında en az 300 milyar dolarlık yeniden imar ve kalkınma fonu oluşturulması da görüşülen başlıklar arasında yer alıyor. Dondurulmuş varlıklar 🔹 Taslak anlaşma, İran Merkez Bankası'nın belirleyeceği ödemeler için İran'ın dondurulmuş varlıklarının bir bölümüne erişim sağlanmasına imkân tanıyor. 🔹 İran yönetimi müzakerelerin başlangıcında yaklaşık 12 milyar dolar peşin ve 60 günlük süreç boyunca toplam 24 milyar dolar talep etti. 🔹 İran'ın yaptırımlar nedeniyle erişemediği varlıklarının yaklaşık 100 milyar dolar seviyesinde olduğu tahmin ediliyor. Siyasi tartışmalar 🔹 ABD ve İsrail'de birçok siyasetçi, İran önemli tavizler vermeden ekonomik baskının azaltılmasına karşı çıkıyor. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya paylaşımında ABD'nin 300 milyar dolarlık yeniden imar fonuna katkı yapmayacağını açıkladı. 🔹 Petrol satışlarının yeniden başlamasının küresel enerji fiyatlarını düşürmeye katkı sağlayabilecek somut bir ekonomik teşvik oluşturabileceği değerlendiriliyor.

İran'ın savaş sonrası konumu 🔹 İran, üç aydan uzun süren bombardıman ve ablukanın ardından nükleer müzakerelere yeniden hazırlanıyor. 🔹 İran yönetimi, savaş sırasında ağır askeri kayıplar vermesine rağmen siyasi yapısını korudu ve yeni komutanlarla yönetimini pekiştirdi. 🔹 Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol kapasitesi, İran'ın küresel ekonomi üzerinde yeni bir baskı aracı elde etmesini sağladı. ABD ve İsrail'in hedefleri 🔹 ABD ve İsrail, savaşın İran yönetimini devirmesini veya Tahran'ı önemli tavizler vermeye zorlamasını hedefledi ancak bu sonuç gerçekleşmedi. 🔹 İran'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunu koruması ve uluslararası denetimlere yeniden izin vermemesi müzakerelerde önemli belirsizlik oluşturuyor. 🔹 Savaş, ABD'nin hassas mühimmat stoklarını tüketti ve bölgedeki bazı askeri tesislerinde hasara yol açtı. Müzakereler ve ekonomik teşvikler 🔹 İran ekonomisi yüksek enflasyon, su krizi ve savaşın yol açtığı yıkım nedeniyle ciddi baskı altında bulunuyor. 🔹 Geniş kapsamlı yaptırım kaldırılması ve yeniden imar finansmanı, İran açısından anlaşmaya ulaşılması için önemli teşvik unsurları olarak görülüyor. 🔹 İran yönetiminde bazı çevreler ABD'nin yaptırımları kalıcı biçimde kaldıracağına güvenmezken, bazı kesimler ekonomik kazanımlar için anlaşmanın sürdürülmesini destekliyor. Anlaşmanın kırılgan yapısı 🔹 Pakistan ve Katar arabuluculuğunda hazırlanan mutabakat metninin ayrıntıları kamuoyuna açıklanmadı ve birçok konuda farklı değerlendirmeler sürüyor. 🔹 İran'ın ne kadar mali kaynak alacağı ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinden nasıl gelir elde edeceği gibi konular netleşmedi. 🔹 Taraflar arasındaki ateşkesin kalıcılığı konusunda belirsizlik sürerken, yeni müzakerelerin başarısız olması halinde çatışmaların yeniden başlayabileceği değerlendiriliyor. Bölgesel etkiler 🔹 Taslak mutabakatın İsrail'in Lübnan'daki Hizbullah'a karşı askeri faaliyetlerini sınırlayan hükümler içermesi İsrail siyasetinde eleştirilere yol açtı. 🔹 İsrail güçlerinin Güney Lübnan'daki varlığını sürdürmesi nedeniyle bölgede yeni gerilim ihtimali devam ediyor. 🔹 Körfez ülkeleri, ABD'nin güvenlik desteğine ihtiyaç duymaya devam ederken aynı zamanda İran ile ilişkilerini sürdürmek zorunda kalabilecek bir denge arayışı içinde bulunuyor.

Yapay zekâ ve siber güvenlik 🔹 Anthropic araştırmacısı Nicholas Carlini, şirketin yeni yapay zekâ modeli Mythos'un siber güvenlik açıklarını tespit etme konusunda insan uzmanlardan daha başarılı hale geldiği uyarısında bulundu. 🔹 Carlini, Mythos kullanarak Ghost içerik yönetim sistemi ile Linux işletim sisteminde daha önce tespit edemediği kritik güvenlik açıklarını bulduğunu açıkladı. 🔹 Araştırmacı, Mart ayında şirket içinde yaptığı değerlendirmede Mythos'un henüz yayımlanmaması gerektiğini savundu. ABD yönetiminin müdahalesi 🔹 Anthropic, güvenlik önlemleri eklenmiş Fable 5 ve güncellenmiş Mythos 5 modellerini piyasaya sundu. 🔹 ABD yönetimi, modellerin siber saldırılar için kullanılabileceği endişesiyle yabancı hükümetler, şirketler ve bireylerin bu sistemlere erişimini yasakladı. 🔹 Şirket, kararın ardından modellerin erişimini tamamen durdurdu. Hükümet ile Anthropic arasındaki görüşmeler 🔹 Anthropic yöneticileri ve ABD yönetimi son günlerde modellerin yeniden kullanıma açılması için yoğun görüşmeler yürütüyor. 🔹 Yönetim, şirketin güvenlik sürecini ve hükümetle iletişimini geliştirmesi gerektiğini değerlendiriyor. 🔹 Taraflar, yapay zekâ güvenliği konusunda daha yakın teknik iş birliği yapılmasını görüşüyor. Güvenlik endişeleri 🔹 Şirket verilerine göre Mythos şimdiye kadar 10 binden fazla yazılım açığı tespit etti. 🔹 Finans kuruluşları ve büyük şirketler, eski yazılımlardaki güvenlik açıklarının yapay zekâ tarafından hızla bulunabilmesinden endişe duyuyor. 🔹 Güvenlik uzmanları, yapay zekânın yalnızca açıkları bulmakla kalmayıp bunları istismar edecek yazılımları da üretebilme kapasitesine ulaştığını değerlendiriyor. Geleceğe ilişkin değerlendirmeler 🔹 Carlini, benzer seviyedeki yapay zekâ modellerinin kısa süre içinde yaygınlaşmasının beklendiğini söyledi. 🔹 Araştırmacı, yazılım açıklarının bulunması ve bunların kötü niyetli kişiler tarafından kullanılmasının giderek kolaylaşmasının siber güvenlik dengelerini kökten değiştirebileceğini ifade etti.

Soruşturmanın kapsamı 🔹 New Mexico Adalet Bakanlığı, Jeffrey Epstein'in Zorro Ranch adlı çiftliğine ilişkin yeniden açılan ceza soruşturması kapsamında çok sayıda şirkete kayıtların korunması talimatı gönderdi. 🔹 Yetkililer, resmî celpler hazırlanana kadar şirketlerden ilgili tüm kayıtları saklamalarını istedi. 🔹 Soruşturma, Epstein'in New Mexico'daki çiftliğinde gerçekleştiği iddia edilen suç faaliyetlerine odaklanıyor. Talep edilen kayıtlar 🔹 Talimatlar, Jeffrey Epstein'in yanı sıra uzun yıllar yardımcılığını yapan Lesley Groff ve cinsel istismar suçundan hüküm giyen Ghislaine Maxwell'e ait kayıtları da kapsıyor. 🔹 Ayrıca bu kişilerle iletişim kuran kişilere ait yazışmaların ve verilerin de korunması istendi. 🔹 Yetkililer, Epstein'in uzun yıllar avukatlığını yapan Darren Indyke ile muhasebecisi Richard Kahn'a ait kayıtlar için de benzer talepler göndermeyi planlıyor. Hedef alınan şirketler 🔹 Kayıtların korunması istenen kuruluşlar arasında JPMorgan Chase, Deutsche Bank, American Express, PayPal, Google, WhatsApp, Yahoo, AT&T ve Verizon gibi finans, teknoloji ve iletişim şirketleri bulunuyor. 🔹 Büyük ABD havayolu şirketleri, havacılık rezervasyon sistemleri ve Expedia gibi seyahat platformları da taleplerin gönderildiği kuruluşlar arasında yer aldı. 🔹 Yetkililer, şirketlerden daha önce FBI veya ABD Adalet Bakanlığı'na Epstein soruşturmaları kapsamında teslim edilmiş belgeleri de saklamalarını istedi. Soruşturmanın seyri 🔹 New Mexico Başsavcılığı, Şubat ayında soruşturmayı yeniden açtıktan sonra ABD Adalet Bakanlığı'ndan Epstein dosyalarının sansürsüz kopyalarını talep ettiğini ancak bunlara erişemediğini açıkladı. 🔹 Şirketlerden doğrudan kayıt talep edilmesi, eyalet yetkililerine delillere ulaşmak için alternatif bir yol sağlıyor. 🔹 2019 yılında New Mexico'daki önceki soruşturma federal makamların talebi üzerine kapatılmıştı. 🔹 Yeniden başlatılan soruşturma, eyalet meclisinin oluşturduğu ayrı bir araştırma komisyonunun yürüttüğü incelemelerle eş zamanlı olarak devam ediyor.

Fed'in politika görünümü 🔹 ABD Merkez Bankası'nın bu haftaki toplantısında politika faizini %3,5-%3,75 aralığında sabit tutması bekleniyor. 🔹 Fed'in son aylarda kullandığı ve bir sonraki adımın faiz indirimi olabileceğine işaret eden yönlendirme dilinin açıklamadan çıkarılması bekleniyor. 🔹 Fed yetkililerinin yeni faiz projeksiyonlarında yıl sonuna kadar faizin sabit tutulmasını öngören görüşlerin çoğunluk oluşturması ve bazı üyelerin faiz artışı öngörmesi bekleniyor. Ekonomik görünüm 🔹 ABD'de istihdam piyasası yeniden güçlenirken enflasyon %3'ün üzerine çıktı. 🔹 Yapay zekâ yatırımlarının çip, elektrik ve veri merkezi altyapısına yönelik talebi artırması enflasyonist baskıları güçlendirdi. 🔹 İran savaşı sırasında yükselen enerji ve emtia fiyatları da enflasyon üzerindeki baskıyı artırdı. 🔹 Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik anlaşmanın fiyat baskılarını azaltması bekleniyor ancak etkinin zamana yayılacağı değerlendiriliyor. Fed üyelerinin değerlendirmeleri 🔹 Daha önce faiz indirimini destekleyen bazı Fed üyeleri son ekonomik veriler sonrası faiz artışı ihtimalini dışlamıyor. 🔹 Fed Yönetim Kurulu üyesi Christopher Waller, mevcut gelişmeler nedeniyle gelecekte faiz artışlarının gerekebileceğini söyledi. 🔹 Fed Yönetim Kurulu üyesi Lisa Cook, enflasyonun beklenen hızda gerilememesi halinde faiz artırmaya hazır olduğunu ifade etti. 🔹 Bazı Fed yetkilileri, enflasyon yükseldiği için reel faizlerin gerilediğini ve mevcut faiz seviyesinin ekonomiyi eskisi kadar sınırlayıcı olmayabileceğini değerlendiriyor. Başkan Warsh'ın ilk toplantısı 🔹 Yeni Fed Başkanı Kevin Warsh, daha önce faiz indirimlerini savunmasına rağmen ilk toplantısına faiz artışı tartışmalarının öne çıktığı bir ortamda giriyor. 🔹 Warsh'ın uzun süredir eleştirdiği faiz projeksiyonu uygulamasına kendi tahminini vermeyebileceği ve Fed'in ileriye dönük yönlendirme dilini sadeleştirebileceği belirtiliyor.

Ev Sahibi Ülkeler Arasındaki Gerilim 🔹 ABD, Meksika ve Kanada’nın ortak ev sahipliğinde düzenlenen Dünya Kupası, üç ülke arasındaki siyasi gerilimleri de gündeme taşıdı. 🔹 Turnuva öncesinde ticaret, güvenlik ve göç politikaları konusunda üç ülke arasında anlaşmazlıklar yaşandı. 🔹 Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, ABD’yi ülkesinin iç işlerine müdahale etmekle suçladı. 🔹 Donald Trump, Kanada’nın ABD’nin 51. eyaleti olması yönündeki çağrısını yineledi ve Kuzey Amerika serbest ticaret anlaşmasının geleceğini sorguladı. Farklı Organizasyon Yaklaşımları 🔹 ABD organizasyonda güvenlik temasını öne çıkarırken Meksika misafirperverliği, Kanada ise futbol ülkesi kimliğini ön plana çıkardı. 🔹 Her ev sahibi ülke kendi maskotunu ve pazarlama kampanyasını kullandı. 🔹 Bazı ev sahibi şehirler kendi tanıtım kampanyalarını yürüttü ve Guadalajara kendisini “en Meksikalı ev sahibi şehir” olarak tanıttı. 🔹 Turnuva, ortak bir organizasyondan çok üç ayrı Dünya Kupası görüntüsü verdi. Tribünler ve Vize Sorunları 🔹 Meksiko’daki açılış töreninde ABD bayrağı sahaya getirildiğinde tribünlerden yuhalama sesleri yükseldi. 🔹 Kanada’daki açılış maçında da ABD bayrağı benzer şekilde protesto edildi. 🔹 ABD’nin seyahat yasağı nedeniyle Senegal, Fildişi Sahili, Haiti ve İran gibi ülkelerin taraftarlarının ABD’deki maçlara ulaşması zorlaştı. 🔹 Irak ve Güney Afrika futbol federasyonları, oyuncu ve görevlilerinin ABD vizesi konusunda uzun gecikmeler yaşadığını açıkladı. Güvenlik ve Göç Politikaları 🔹 İran Millî Takımı, kampını ABD yerine Meksika’nın Tijuana kentinde kurmak zorunda kaldı. 🔹 Somalili hakem Omar Abdulkadir Artan’ın ABD’ye girişine izin verilmedi. 🔹 Kanada, İngiltere’de tecavüz suçlaması bulunan Ganalı bir futbolcunun ülkeye girişini reddetti. 🔹 Kanada ve Meksika yetkilileri, siyasi gerilimlere rağmen Dünya Kupası organizasyonunun güvenli ve başarılı şekilde yürütülmesi için ABD ile iş birliğinin sürdüğünü açıkladı.

Siber Riskler 🔹 ABD Sahil Güvenliği, İran ve Rusya yaptırımlı petrolünü taşıyan karanlık filo tankerlerinde ciddi siber güvenlik açıkları tespit etti. 🔹 Yetkililer, bu açıkların kötü niyetli kişiler tarafından patlama veya petrol sızıntısı oluşturmak amacıyla kullanılabileceği uyarısında bulundu. 🔹 İncelemeler, tankerlerde fiziksel güvenlik önlemlerinin ihmal edildiğini ve dijital sistemlerin siber saldırılara açık olduğunu ortaya koydu. 🔹 ABD Sahil Güvenliği, gemilerdeki siber risklerin daha önce bilinenden çok daha büyük olduğunu açıkladı. Dijital Sistemler 🔹 Tankerlerde sürekli internet bağlantısı sağlayan yüksek kapasiteli iletişim sistemleri kullanıldığı tespit edildi. 🔹 Gemilerde AnyDesk ve TeamViewer gibi uzaktan erişim yazılımlarının kalıcı olarak kurulu olduğu belirlendi. 🔹 Bu sistemlerin, gemide personel bulunmadan uzaktan bağlantı kurulmasına izin verdiği ortaya çıktı. 🔹 En az bir olayda, ABD güçleri gemiye çıktıktan sonra uzaktaki yöneticilerin gemideki verileri silmeye çalıştığı tespit edildi. Sahte Kimlik ve Konum Gizleme 🔹 Bazı tankerlerde birden fazla Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) cihazı kullanılarak sahte gemi kimlikleri yayımlandığı belirlendi. 🔹 Bir gemide, elektronik anahtarla gemi kimliğini değiştirmeye yarayan sistem bulundu. 🔹 Özel üretilmiş Ethernet kabloları kullanılarak sahte konum bilgileri gönderildiği tespit edildi. 🔹 Bazı gemilerde GPS verilerini sahte göstermek için hazırlanan kullanım kılavuzları bulundu. Uluslararası Mücadele 🔹 ABD, küresel karanlık filo operasyonlarına yönelik baskıyı artırırken Fransa, İngiltere ve Almanya da yaptırımlı petrol taşıyan tankerleri durdurdu veya el koydu. 🔹 İngiliz Kraliyet Deniz Piyadeleri hafta sonu Manş Denizi’nde bir tankere operasyon düzenledi. 🔹 ABD Sahil Güvenliği, karanlık filo tankerlerinin uluslararası denizcilik kurallarına daha fazla uymaya zorlanmasının çevresel felaket riskini azaltabileceğini açıkladı. 🔹 Yetkililer, koordineli uluslararası denetimlerin yaptırımlı petrol ticaretini de önemli ölçüde zorlaştırabileceğini ifade etti.

Anlaşmanın Genel Çerçevesi 🔹 ABD ve İran, savaşı sona erdirmeyi amaçlayan anlaşmanın metnini henüz kamuoyuyla paylaşmadı. 🔹 Her iki taraf da anlaşmayı kendi kamuoyuna bir başarı olarak sunuyor. 🔹 Ateşkesin uzatılması, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve nükleer müzakerelerin yeniden başlaması konusunda taraflar uzlaşı sağladı. 🔹 ABD’li yetkililer, anlaşmanın ayrıntılarının 24 ila 48 saat içinde yayımlanacağını söyledi. Lübnan ve Hürmüz Boğazı 🔹 İran devlet medyası, anlaşmanın İsrail’in Lübnan’ın güneyinden çekilmesini içerdiğini öne sürdü. 🔹 ABD’li yetkililer, İsrail’in Lübnan’dan çekilmesinin anlaşmanın şartları arasında bulunmadığını söyledi. 🔹 İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, İsrail ordusunun Lübnan’daki birliklerini çekmeyeceğini açıkladı. 🔹 İran, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü sürdüreceğini ve gemilerden seyir hizmetleri ile sigorta için ücret almayı planladığını açıkladı. 🔹 Başkan Yardımcısı JD Vance, Hürmüz Boğazı’nın uzun vadede ücretsiz şekilde açık kalmasının hedeflendiğini söyledi. Mali Konular ve Yaptırımlar 🔹 İran devlet medyası, anlaşmanın ilk aşamada en az 12 milyar dolarlık dondurulmuş İran varlığının serbest bırakılmasını sağlayacağını öne sürdü. 🔹 Donald Trump, İran’a anlaşma kapsamında doğrudan nakit aktarılmayacağını söyledi. 🔹 Orta Doğulu yetkililer, İran’ın dondurulmuş varlıklara belirli mallar karşılığında kademeli erişim sağlayacağını ifade etti. 🔹 JD Vance, İran’ın yükümlülüklerini yerine getirmeden herhangi bir mali kaynağa erişemeyeceğini söyledi. Nükleer Program 🔹 İran ve ABD, Tahran’ın uzun vadede nükleer silah geliştirmeyeceğine ilişkin taahhüdün ön anlaşmada yer alacağı konusunda görüş birliği içinde bulunuyor. 🔹 İran, nükleer programının barışçıl amaçlı olduğunu savunuyor ve ilave kısıtlamaları kabul ettiğini açıklamıyor. 🔹 ABD, İran’ın nükleer programını yeniden kurmama taahhüdü vermesini istiyor. 🔹 JD Vance, İran’ın nükleer programının yok edildiğini ve ABD’nin uzun vadeli nükleer taahhütler olmadan İran’a taviz vermeyeceğini söyledi.

İsrail’in Endişeleri 🔹 Donald Trump’ın İran ile savaşı sona erdirmeyi amaçlayan anlaşması, İsrail yönetiminde Tahran üzerindeki baskının azalacağı endişesine yol açtı. 🔹 İsrailli yetkililer, anlaşmanın tam içeriğinin bilinmemesi nedeniyle belirsizliğin sürdüğünü düşünüyor. 🔹 Binyamin Netanyahu, anlaşmayla ilgili konuları görüşmek için Donald Trump ile acil bir görüşme ayarlamaya çalıştı. 🔹 Hafta sonu Beyrut’a düzenlenen İsrail saldırısı, anlaşma sürecini tehlikeye attı ve son anda diplomatik girişimlere neden oldu. İsrail’in Tutumu 🔹 Savunma Bakanı Israel Katz, İsrail ordusunun Lübnan’daki güvenlik bölgesini süresiz koruyacağını açıkladı. 🔹 Katz, gerekmesi halinde İsrail’in İran’ın nükleer silah elde etmesini tek başına engelleyeceğini söyledi. 🔹 Netanyahu, İran’ın savaş üretim kapasitesinin zarar gördüğünü, ekonomisinin ağır darbe aldığını ve nükleer programının geriletildiğini söyledi. 🔹 Netanyahu, İran’dan kaynaklanan doğrudan yok olma tehdidinin uzaklaştırıldığını ancak mücadelenin sona ermediğini ifade etti. Anlaşmaya İlişkin Kaygılar 🔹 İsrailli yetkililer, anlaşmanın İran’a ekonomik rahatlama sağlayabileceğinden ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarının devrine ilişkin taahhüt içermediğinden endişe duyuyor. 🔹 Anlaşma, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını, ateşkesin uzatılmasını ve İran’ın nükleer programına ilişkin sonraki müzakereleri öngörüyor. 🔹 ABD’li yetkililer, İran’ın mali rahatlamayı ancak ABD taleplerinde somut ilerleme karşılığında elde edeceğini söyledi. 🔹 İran devlet medyası ise ülkenin dondurulmuş varlıklarının bir bölümüne kısa vadede erişeceğini öne sürdü. ABD-İsrail İlişkileri 🔹 İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasının ardından ABD ile İsrail’in öncelikleri farklılaştı. 🔹 İsrail’de bazı güvenlik yetkilileri, ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukasının sürmesini istedi. 🔹 Bazı İsrailli yetkililer, İran’ın nükleer müzakereleri uzatabileceği veya gelecekte nükleer programını yeniden canlandırabilecek bir anlaşmaya ulaşabileceği endişesini dile getirdi. 🔹 Eski İsrail Büyükelçisi Michael Herzog, Donald Trump’ın İsrail için iyi olup olmadığına bakmaksızın kendi çıkarlarına uygun gördüğü kararları alacağını söyledi.

Anlaşma Süreci 🔹 Donald Trump, Beyaz Saray’daki UFC etkinliği hazırlıkları sürerken İran ile dört aydır devam eden savaşı sona erdirmeyi amaçlayan ön anlaşmayı elektronik olarak imzaladı. 🔹 Trump, 80. yaş gününde bir yandan kutlama telefonları alırken diğer yandan danışmanları ve yabancı liderlerle yoğun diplomasi trafiği yürüttü. 🔹 Trump, anlaşmanın bölgeye barış ve güvenlik getireceğini söyledi. 🔹 Anlaşmanın tam metni kamuoyuna açıklanmadı. İsrail ve İran ile Görüşmeler 🔹 Trump, anlaşmanın son aşamasında İsrail’in Lübnan’daki saldırılarının süreci tehlikeye attığını söyledi. 🔹 Trump, Binyamin Netanyahu’nun bu saldırıları gerçekleştirmemesi gerektiğini ifade etti. 🔹 Katarlı yetkililer, anlaşmayı kurtarmak amacıyla Tahran’da yaklaşık 16 saat süren görüşmeler yaptı. 🔹 İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, mutabakat zaptını elektronik ortamda imzaladı ve Cenevre’deki törene katılması bekleniyor. Anlaşmanın İçeriği 🔹 ABD’li yetkililere göre anlaşma, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve ABD’nin İran limanları ile deniz taşımacılığına uyguladığı ablukayı kaldırmasını içeriyor. 🔹 Ateşkesin 60 gün uzatılması ve bu süre boyunca İran’ın nükleer programı konusunda müzakereler yürütülmesi planlanıyor. 🔹 İran devlet medyası, anlaşmanın İsrail’in Lübnan’dan çekilmesini içerdiğini ve İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü koruduğunu öne sürdü. 🔹 Anlaşma metninin önümüzdeki günlerde kamuoyuna açıklanması bekleniyor. Trump’ın Tutumu 🔹 Trump, İran’da rejim değişikliğini hiçbir zaman amaçlamadığını söyledi. 🔹 Trump, İran’daki nükleer materyalin zararsız olduğunu ifade etti ve savaşın sona ermesini istediğini belirtti. 🔹 Trump, İran ile anlaşmaya varılamaması halinde “nihai alternatifin” bulunduğu uyarısını yaptı ancak ABD’li yetkililer bunun yeni hava saldırılarını ifade ettiğini söyledi. 🔹 Trump, anlaşmanın imzalanmasının ardından UFC etkinliğine katılırken Başkan Yardımcısı JD Vance ile Steve Witkoff’un etkinlikte bir araya geldiği görüldü.

Saldırı 🔹 Wall Street Journal Yayın Kurulu, Rusya’nın Kyiv Pechersk Lavra Manastırı’na düzenlediği saldırının Ortodoks Hristiyanlar için kutsal bir alanı hedef aldığını savundu. 🔹 Rusya, pazar gecesi Kyiv’e füze ve insansız hava araçlarıyla saldırı düzenledi. 🔹 Saldırılarda en az beş kişi hayatını kaybetti, 29 kişi yaralandı. 🔹 Lavra’daki Meryem’in Göğe Kabulü Katedrali doğrudan isabet aldı ve sonraki saldırılar bölgede ilave hasara yol açtı. Ukrayna ve Rusya’nın Açıklamaları 🔹 Rusya Dışişleri Bakanlığı, saldırının sorumluluğunu reddederek katedralin ABD yapımı Patriot hava savunma sistemi tarafından vurulduğunu öne sürdü. 🔹 Ukrayna Kültür Bakan Yardımcısı Ivan Verbytskyi, tüm bulguların katedrale doğrudan insansız hava aracı isabet ettiğini gösterdiğini söyledi. 🔹 Verbytskyi, ilk saldırının tesadüfi bir hasar olmadığını ifade etti. Dinî Yapılar 🔹 Yayın Kurulu, Rusya’nın uzun süredir Lavra üzerinde hak iddia ettiğini savundu. 🔹 Mission Eurasia, 2022’den bu yana Rusya’nın Ukrayna’da 730’dan fazla dinî yapıya zarar verdiğini veya bu yapıları yok ettiğini açıkladı. 🔹 Yazıda, Rus güçlerinin işgal altındaki bölgelerde kilise mülklerine el koyduğu ve Moskova’ya bağlı olmayan din adamlarına baskı uyguladığı savunuldu. Hava Savunması 🔹 Yazıda, Rusya’nın Kyiv’e yönelik saldırılarının Batı için hava savunması konusunda uyarı niteliği taşıdığı savunuldu. 🔹 Ukraynalı pilotların 2 binden fazla Rus seyir füzesi ve insansız hava aracını düşürdüğü ifade edildi. 🔹 Ukrayna’nın balistik füzelere karşı Patriot sistemlerine bağımlı olduğu ve mevcut stokların azaldığı belirtildi. 🔹 Institute for the Study of War verilerine göre Rusya ayda yaklaşık 70 Iskander-M balistik füzesi üretirken ABD ayda yaklaşık 50 PAC-3 Patriot önleyici füzesi üretiyor.

Anlaşma ve Ateşkes 🔹 Wall Street Journal Yayın Kurulu, Donald Trump’ın İran ile yaptığı son ateşkes anlaşmasının savaş hedeflerinin gerisinde kalan stratejik bir geri çekilme olduğunu savundu. 🔹 Anlaşma, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması karşılığında İran’ın nükleer programı konusunda müzakere yürütme taahhüdünü içeriyor. 🔹 Yeni mutabakat, ateşkesi 60 gün uzatıyor ve tarafların bu süreyi yeniden uzatabilmesine imkân tanıyor. 🔹 ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasının sona ermesi ve İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki mayınları temizlemesi planlanıyor. Nükleer Program 🔹 Mutabakat metni henüz yayımlanmadı ve nükleer programın temel unsurları 60 günlük yeni müzakerelere bırakıldı. 🔹 Yayın Kurulu, İran’ın nükleer faaliyetlerini tamamen sona erdirmeyi kabul etmeden kalıcı bir anlaşmanın güven vermeyeceğini savundu. 🔹 Yazıda, uranyum zenginleştirmenin, zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ve ilgili tesislerin tamamen ortadan kaldırılması gerektiği görüşü dile getirildi. 🔹 İran’ın nükleer silah istemediğine yönelik beyanlarının tek başına yeterli olmadığı savunuldu. Ekonomik ve Bölgesel Boyut 🔹 Yazıda, petrol ihracatının yeniden başlamasının İran ekonomisini güçlendirebileceği savunuldu. 🔹 İran’ın dondurulmuş milyarlarca dolarlık varlığa erişim sağlamasının yönetimi mali açıdan destekleyebileceği öne sürüldü. 🔹 Anlaşmanın İran’ın füze programı ve bölgesel vekil güçlerine ilişkin herhangi bir taahhüt içermediği ifade edildi. 🔹 Bölgesel güvenlik konularının ileride yapılacak görüşmelere bırakıldığı savunuldu. Siyasi Değerlendirme 🔹 Yayın Kurulu, Trump’ın iç siyasi baskılar ve askerî riskler nedeniyle savaşın başlangıç hedeflerinden geri adım attığını savundu. 🔹 Yazıda, İran yönetiminin Trump’ın yeni bir çatışma istemediği sonucuna varabileceği ve müzakereleri buna göre yürütebileceği öne sürüldü. 🔹 Yayın Kurulu, ABD Kongresi’nin İran ile yapılacak nihai anlaşmayı dikkatle incelemesi ve İran yönetimini güçlendirecek bir anlaşmayı reddetmesi gerektiğini savundu.

Yatırım Kararı 🔹 Avustralya’nın en zengin kişisi Gina Rinehart, SpaceX’te 1 milyar doların üzerinde değere sahip hisse satın aldı. 🔹 Yatırım, Rinehart’ın şirketi Hancock Prospecting’in demir cevheri dışındaki en büyük yatırımı oldu. 🔹 Rinehart, yatırımın Elon Musk’a duyulan güveni ve Batı’nın teknoloji ile inovasyona yatırım yapmayı sürdürmesi gerektiği anlayışını yansıttığını söyledi. SpaceX’e Güven 🔹 Gina Rinehart, SpaceX’i olağanüstü bir lider tarafından yönetilen, teknik açıdan üstün ve uzun vadeli potansiyele sahip kritik sektörlerde faaliyet gösteren nadir şirketlerden biri olarak tanımladı. 🔹 Rinehart, SpaceX’in uzay, bağlantı teknolojileri ve yapay zekâ alanlarında donanım ve yazılımı birlikte geliştiren tek küresel şirket olduğunu söyledi. 🔹 Rinehart, şirketin çalışmalarının gelecek onlarca yıl boyunca sektörleri, ekonomileri ve fırsatları şekillendirmeye devam edeceğini ifade etti. SpaceX ve Elon Musk 🔹 Geçen hafta gerçekleştirilen halka arzın ardından SpaceX, yaklaşık 2,1 trilyon dolarlık piyasa değerine ulaştı. 🔹 Elon Musk, şirketin yükselişiyle birlikte dünyanın ilk trilyoner kişisi oldu. 🔹 SpaceX, yörüngedeki yapay zekâ veri merkezleri ve Mars’ın kolonileştirilmesini içeren uzun vadeli projeler üzerinde çalışıyor. Rinehart ve Hancock Prospecting 🔹 Gina Rinehart ile Elon Musk, serbest ifade özgürlüğü, kamu harcamalarının azaltılması ve kamu borçlarının düşürülmesi gibi konularda görüş alışverişinde bulundu. 🔹 Hancock Prospecting, teknoloji, medya ve kritik mineraller alanlarında da yatırımlar yapıyor. 🔹 Şirket, özellikle nadir toprak elementleri alanındaki yatırımlarını artırdı. 🔹 Hancock Prospecting Üst Yöneticisi Garry Korte, gelecekte SpaceX ile karşılıklı fayda sağlayacak iş birlikleri geliştirmeyi istediklerini söyledi.

Dava Süreci 🔹 Anthropic, en pahalı yapay zekâ abonelik planlarında vaat edilen kullanım haklarını eksik sunduğu iddiasıyla toplu dava talebi içeren bir davayla karşı karşıya kaldı. 🔹 Dava, Washington merkezli kullanıcı Karl Kahn adına açıldı ve Nisan 2025’ten bu yana Max 5x ve Max 20x planlarını satın alan aboneleri kapsayacak toplu dava statüsü talep edildi. 🔹 Davada, Anthropic’in premium abonelik planlarının kullanım sınırları konusunda tüketicileri yanılttığı öne sürüldü. Abonelik Planları 🔹 Claude AI, ücretsiz ve ücretli yapay zekâ sohbet hizmetleri sunuyor ve plan ücretleri arttıkça kullanılabilen işlem kapasitesi de yükseliyor. 🔹 Claude Pro aboneliği aylık 17 ila 20 dolar arasında fiyatlandırılırken Max 5x planı 100 dolar, Max 20x planı ise aylık 200 dolar seviyesinde bulunuyor. 🔹 Davada, Max 5x ve Max 20x planlarının Pro aboneliğine göre sırasıyla beş ve yirmi kat kullanım hakkı sunduğu yönündeki pazarlamanın gerçeği yansıtmadığı iddia edildi. Şikâyetler 🔹 Karl Kahn, Nisan ayında Max 20x aboneliğine geçtikten sonra birkaç hafta içinde şirketin haftalık kullanım sınırlarına ulaştığını öne sürdü. 🔹 Davaya göre Kahn, çalışmalarını durdurmak, kullanımını kısıtlamak veya ek kullanım hakkı satın almak zorunda kaldı. 🔹 Dava, Anthropic’in pazarlama faaliyetlerinin yanıltıcı ve hileli olduğunun tespit edilmesini de talep ediyor. Yapay Zekâ Sektörü 🔹 Yapay zekâ abonelik hizmetleri, dijital abonelik harcamalarının önemli kalemlerinden biri haline gelirken kullanım sınırları ve şeffaflık konuları tüketici tartışmalarını artırıyor. 🔹 Anthropic’in yapay zekâ modellerine yönelik yoğun talep, yıl içinde şirketin altyapısında kapasite baskısı oluşturdu ve bazı kullanıcılar hizmet kesintileri ile kullanım sınırlarından şikâyet etti. 🔹 Dava, Trump yönetiminin Anthropic’in en gelişmiş yapay zekâ araçlarına yönelik ihracat kısıtlamaları getirmesinden birkaç gün sonra açıldı.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, ABD ile İran arasında bir anlaşmaya varıldığını çok yakında açıklayacağını söyledi ancak İran yönetimi anlaşmayı henüz doğrulamadı. Anlaşmanın ana başlıkları 🔹 Trump, anlaşmanın İran'ın nükleer silah edinmemesini ve Hürmüz Boğazı'nın derhal yeniden açılmasını içerdiğini açıkladı. 🔹 Trump, İran'ın nükleer materyallerinin daha sonra ele alınabileceğini belirterek bu konuda aciliyet görmediğini söyledi. 🔹 Trump, İran'a doğrudan nakit ödeme yapılmayacağını ancak yaptırımların kaldırılmasının değerlendirilebileceğini ifade etti. 🔹 Trump, İran üzerinde güçlü denetim mekanizmaları kurulacağını ancak bunların nasıl işleyeceğine ilişkin ayrıntı vermedi. İsrail ve Lübnan gerilimi 🔹 Trump, İsrail'in Beyrut'a yönelik son saldırısını gereksiz ve zamansız bulduğunu belirterek bunun barış sürecini riske attığını söyledi. 🔹 Trump, Hizbullah'ın sınırlı saldırısının ardından İsrail'in karşılığının orantısız olduğunu ifade ederek çatışmaların bu şekilde devam etmesi halinde sürecin sona ermeyeceğini söyledi. 🔹 Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun anlaşmaya karşı olmadığını ve İran'ın nükleer silah edinmemesi şartıyla anlaşmayı desteklediğini öne sürdü. İran'ın tepkisi 🔹 İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, Beyrut saldırısının ardından ABD'nin taahhütlerini yerine getirme iradesi veya kapasitesi bulunmadığını belirterek müzakerelerin devamının sorgulanabileceğini söyledi. 🔹 İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhammed Zolghadr, Lübnan'ın İran için kırmızı çizgi olduğunu belirterek İsrail'e karşı karşılık verileceğini açıkladı. Arabuluculuk süreci 🔹 Katar heyeti, ön anlaşmanın tamamlanması amacıyla Tahran'a gitti. Taslağın Hürmüz Boğazı'nın açılmasını ve ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılmasını öngördüğü belirtildi. 🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ülkedeki sertlik yanlılarının protestolarıyla karşı karşıya kalırken arabulucular İsrail'in son saldırılarının anlaşmaya yönelik iç muhalefeti güçlendirmesinden endişe duyuyor.

🔹 Rus ordusunun ilerleyişiyle birlikte Ukrayna'nın doğusundaki Drujkivka kenti bir yıl içinde hızla boşaldı ve savaşın ön cephesindeki şehirlerden biri haline geldi. Kentte günlük yaşamın çöküşü 🔹 Savaşın ilk dönemlerinde tramvay hattı kent yaşamını ayakta tutan son ulaşım ağı olarak hizmet vermeye devam etti. 🔹 Şubat ayında topçu sesleri uzaktan duyulurken temmuz ayına gelindiğinde patlayıcı insansız hava araçları kente ulaşmaya başladı, aralık ayında ise sokağa çıkma süresi günde dört saate indirildi. 🔹 68 bin nüfuslu Drujkivka'nın nüfusu önce yaklaşık yarıya düştü, ardından kış aylarında 17 bine geriledi ve son olarak yaklaşık 6 bin kişi şehirde kaldı. Halkın göç kararı 🔹 Kentte kalanların büyük bölümünü emekliler, maddi imkânı olmayanlar ve Rus ilerleyişinin durdurulmasını umut eden siviller oluşturdu. 🔹 Köpeklerine bakmak zorunda olan Halyna Şehova, aylar süren kararsızlığın ardından birkaç dakika içinde tahliye kararı vererek evini geride bıraktı. 🔹 Şehova, Kiev yakınlarında yaşamaya başladı ancak yüksek kira giderleri nedeniyle zorlandığını ve evine dönme umudunu büyük ölçüde kaybettiğini söyledi. Cephe hattına dönüşen şehir 🔹 Fabrikaların kapanmasının ardından kentte birçok işletme Ukrayna askerlerine hizmet vermeye başladı ve berberler ile restoranlar ağırlıklı olarak askeri personeli ağırladı. 🔹 Askeri araçlara insansız hava araçlarına karşı koruma kafesleri ve elektronik karıştırıcı sistemler yerleştirildi, yollar boyunca koruyucu ağlar kurulmaya başlandı. 🔹 Çocukların toplu etkinlikleri yasaklandı, okullar uzaktan eğitime geçti ve büyük kalabalıkların toplanmasına izin verilmedi. Altyapının çöküşü 🔹 Rus saldırıları nedeniyle elektrik ve su kesintileri sürekli hale geldi, haberleşme altyapısı büyük ölçüde aksadı. 🔹 İnsansız hava araçlarının apartmanlardaki ışıkları hedef alması nedeniyle birçok evin penceresi kapatıldı ve tahtalarla güçlendirildi. 🔹 Ekim ayındaki Rus hava saldırısı kentin tramvay elektrik altyapısını devre dışı bıraktı ve yaklaşık 80 yıldır hizmet veren Drujkivka tramvay sistemi faaliyetini tamamen durdurdu.

🔹 Orta Doğu savaşı, yapay zekâ hisselerindeki yükseliş ve faiz endişeleri nedeniyle dalgalanan ABD piyasaları, SpaceX'in halka arzıyla yeniden toparlandı. 🔹 SpaceX, ilk işlem gününde 2,1 trilyon dolarlık piyasa değerine ulaşarak ABD'nin en değerli şirketlerinden biri haline geldi. 🔹 Vanda Research verilerine göre bireysel yatırımcılar işlemlerin ilk 20 dakikasında yaklaşık 18 milyon dolarlık SpaceX hissesi satın aldı. 🔹 Gün sonunda bireysel yatırımcıların net SpaceX alımları yaklaşık 118 milyon dolara ulaştı ve son yılların en büyük bireysel yatırımcı destekli halka arzı gerçekleşti. Piyasalara etkisi 🔹 SpaceX hisselerindeki güçlü yükseliş bankacılık, finans, yarı iletken ve küçük ölçekli şirket hisselerine de alım getirdi. 🔹 Analistler, başarılı halka arzın yıl içinde beklenen büyük yapay zekâ halka arzları için olumlu bir sinyal oluşturduğunu değerlendirdi. 🔹 Son günlerde yapay zekâ rallisi, yükselen faiz beklentileri ve İran savaşı nedeniyle risk iştahının zayıfladığı piyasalarda SpaceX işlemleri yatırımcı güvenini destekledi. Bireysel yatırımcı ilgisi 🔹 Vanda Research verilerine göre SpaceX halka arzı bireysel yatırımcılar arasında son dönemin en büyük ilgisini gördü. 🔹 Wall Street Journal'ın haberine göre yalnızca bireysel yatırımcılar halka arz sırasında yaklaşık 100 milyar dolarlık hisse talebinde bulundu. 🔹 HaiKhuu Trading kurucusu Allen Tran, SpaceX hisselerinde kısa sürede yaklaşık %10 kazanç elde ettiğini ve Tesla hisselerindeki toparlanmadan da yararlandığını söyledi. Önümüzdeki döneme ilişkin değerlendirmeler 🔹 Analistler, SpaceX'in güçlü performansının yatırımcıların yüksek riskli teknoloji yatırımlarına ilgisinin sürdüğünü gösterdiğini belirtti. 🔹 Angeles Investments Baş Yatırım Sorumlusu Michael Rosen, yükselişin risk alma iştahına işaret ettiğini ancak bunun önemli ölçüde Elon Musk'ın yatırımcılar üzerindeki etkisinden kaynaklanabileceğini söyledi. 🔹 Strategas Baş Piyasa Stratejisti Chris Verrone, eşit ağırlıklı S&P 500 endeksinin rekor seviyelere yakın seyretmesinin teknoloji hisseleri dışındaki sektörlere de alımların yayıldığını gösterdiğini ifade etti.

Müzakerelerdeki rolü 🔹 İran'ın İsrail'e aylar sonra ilk kez yeniden balistik füze saldırısı düzenleme kararı, Devrim Muhafızları Komutanı Ahmed Vahidi'nin güvenlik politikalarındaki etkisini ortaya koydu. 🔹 İranlı ve Arap yetkililere göre Vahidi, İsrail'in Beyrut'taki Hizbullah hedeflerine yönelik saldırılarını durdurmak amacıyla İsrail'e sert karşılık verilmesini savundu. 🔹 Daha ılımlı isimler, ABD ile yürütülen ekonomik anlaşma görüşmelerini riske atmamak için saldırıların ertelenmesini isterken Vahidi, İran Ulusal Güvenlik Konseyi'ni füze saldırılarını desteklemeye ikna etti. 🔹 Bu karar, 8 Nisan'daki ateşkesten sonra İran ile İsrail arasında ilk doğrudan karşılıklı saldırıların yeniden başlamasına yol açtı. ABD ile görüşmeler 🔹 Arabulucular, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve ABD ablukasının kaldırılmasını içeren ön anlaşmaya yakın olunduğunu belirtirken İran anlaşmanın zamanlamasına ilişkin temkinli tutumunu korudu. 🔹 Devrim Muhafızları ve onlara yakın çevreler, Washington ile anlaşma sürecindeki en önemli engellerden biri olarak görülüyor. 🔹 Vahidi, İran'ın tüm talepleri karşılanana kadar müzakerelerde taviz verilmemesi gerektiğini savunan en etkili isimlerden biri olarak öne çıkıyor. Güvenlik ve askeri öncelikler 🔹 ABD'nin kadın hakları protestolarına yönelik baskılar nedeniyle yaptırım uyguladığı Vahidi hakkında Arjantin'deki 1994 Yahudi toplum merkezi saldırısıyla bağlantılı olarak Interpol tarafından yakalama kararı bulunuyor. 🔹 Arabuluculara göre Vahidi, İran'ın müzakere gücünü artırmak için askeri caydırıcılığın yeniden tesis edilmesini öncelik haline getirdi. 🔹 İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü sağlayan Devrim Muhafızları'nın komutasını elinde bulunduran Vahidi, bu kozun müzakerelerde etkin kullanılmasını savunuyor. 🔹 Vahidi, İran'ın füze stoklarının korunmasını, dondurulan varlıklarına erişim sağlanmasını ve bu kaynakların askeri harcamalarda kullanılabilmesini müzakere sürecinin temel hedefleri arasında görüyor. Geçmişi ve yükselişi 🔹 1979 devriminden sonra Devrim Muhafızları'nın kurucu kadrosunda yer alan Vahidi, 23 yaşında istihbarat biriminin başına geçti ve daha sonra Kudüs Gücü'nün ilk komutanı oldu. 🔹 1990'lı yıllarda Hizbullah'ın Lübnan'daki askeri kapasitesinin geliştirilmesinde önemli rol oynadı. 🔹 2009 yılında savunma bakanı olarak İran'ın füze, insansız hava aracı ve nükleer programlarına yönelik tedarik süreçlerinde görev aldı. 🔹 2022 yılında içişleri bakanı olarak Mahsa Amini'nin ölümünün ardından başlayan protestoların bastırılmasını yönetti. İran iç siyasetindeki etkisi 🔹 Arap, İranlı ve Avrupalı yetkililere göre Vahidi, savaş boyunca Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın daha hızlı anlaşma arayışlarını birçok kez geri plana itti. 🔹 Vahidi, Hizbullah'ın korunmasını İran'ın öncelikleri arasına yerleştirirken, İsrail'in Lübnan operasyonlarının sona ermesini ABD ile yapılacak anlaşmanın şartlarından biri haline getirmeye çalıştı. 🔹 Uzmanlara göre istihbarat kökenli olan Vahidi'nin savaş dönemi komutanlığı tecrübesi sınırlı olsa da, üst düzey askeri isimlerin savaşlarda öldürülmesi sonrasında İran güvenlik yapısında en güçlü isimlerden biri haline geldi.

🔹 Yapay zekâ destekli “nudify” araçları herhangi bir kişinin fotoğrafından sahte çıplak görüntüler üretmeyi son derece kolay hale getirdi ve bu içerikler çocuklar arasında yeni bir siber zorbalık yöntemi olarak yayılıyor. Okullarda ve ailelerde büyüyen sorun 🔹 Massachusetts'te bir ortaokul öğrencisinin sahte çıplak görüntüsü sınıf arkadaşı tarafından oluşturularak Snapchat üzerinden yayıldı ve okul koridorlarında ekran görüntüleri dolaştırıldı. 🔹 Ailenin yaptığı şikâyete rağmen okul yönetimi olayın okul ortamında gerçekleştiğine dair yeterli kanıt bulunmadığını belirledi ve görüntüyü hazırlayan öğrenci resmi disiplin cezası almadı. 🔹 Aynı okulda başka bir kız öğrenciye "Sıra sende" mesajı gönderildiği bildirildi. Yasal düzenlemeler ve uygulama sorunları 🔹 ABD'de yürürlüğe giren "Take It Down Act" izinsiz oluşturulan yapay zekâ destekli mahrem görüntülerin paylaşılmasını federal suç haline getirdi ve platformlara 48 saat içinde kaldırma yükümlülüğü getirdi. 🔹 Avrupa Birliği ise bu tür "nudify" uygulamalarını tamamen yasaklamayı değerlendiriyor. 🔹 Buna rağmen birçok eyalette mevcut yasaların yeterince uygulanmadığı ve vakaların yeterince soruşturulmadığı belirtiliyor. Yapay zekâ araçlarının yaygınlaşması 🔹 Günümüzde tek bir fotoğraf kullanılarak kişilerin kıyafetleri dijital olarak kaldırılabiliyor, yalnızca 10 saniyelik ses kaydıyla ise ses klonlaması yapılabiliyor. 🔹 George Mason Üniversitesi araştırmasına katılan ABD'li gençlerin yarısından fazlası en az bir kez yapay zekâ ile çıplaklaştırma aracı kullandığını, üçte biri ise kendisi hakkında izinsiz sahte çıplak görüntü üretildiğini söyledi. 🔹 Teknoloji Şeffaflığı Projesi, Apple ve Google uygulama mağazalarında 100'den fazla bu tür uygulama tespit ettiğini, bunların 700 milyondan fazla indirildiğini ve 117 milyon dolar gelir elde ettiğini açıkladı. 🔹 Google ve Apple daha sonra "nudify" aramalarını engellediklerini ve kurallara aykırı uygulamaları kaldırdıklarını bildirdi. Mağdurlar üzerindeki etkiler 🔹 Iowa'da yaklaşık 50 lise öğrencisinin sahte çıplak görüntüleri oluşturularak paylaşılmasının ardından mağdurlardan biri eğitimini çevrim içi sürdürmeye başladı. 🔹 Indianapolis'te bir öğretmenin yapay zekâ ile oluşturulan müstehcen görüntüsü öğrenciler arasında yayılırken öğretmen daha sonra başka bir okul bölgesine geçmek zorunda kaldı ve eyalet değiştirmeyi planladığını açıkladı. 🔹 Bazı vakalarda yapay zekâ ile üretilen sahte çıplak görüntüler şantaj amacıyla kullanıldı ve bu olayların intihar vakalarına yol açtığı bildirildi. Yeni riskler 🔹 İngiltere merkezli Internet Watch Foundation, yapay zekâ ile oluşturulan çocuk cinsel istismarı videolarının sayısının 2025 yılında 3.400'ü aştığını açıkladı. 🔹 Haberde, sosyal medyada tek bir fotoğrafı bulunan herkesin bu tür yapay zekâ destekli içeriklerin hedefi haline gelebileceği uyarısına yer verildi.

Ukrayna ve bölgesel güç dengesi 🔹 Rusya uzun yıllardır eski Sovyet cumhuriyetlerinin büyük bölümünü kendi “yakın çevresi” olarak tanımlıyor ve bu ülkelerde müdahale hakkı bulunduğunu savunuyor. 🔹 Yazara göre Vladimir Putin’in Ukrayna savaşı başarısızlığa uğrarken Rusya’nın büyük güç olma iddiası da zayıfladı. 🔹 Ukrayna cephede ilerleme sağlıyor ve uzun menzilli insansız hava aracı saldırılarıyla Rusya iç bölgelerindeki hedefleri vuruyor. 🔹 Ukrayna’nın saldırıları Kırım’a yönelik Rus ikmal hatlarını zorlarken Moskova’nın Donbas’ın tamamını ele geçirme hedefi giderek daha ulaşılmaz hale geliyor. Eski Sovyet cumhuriyetlerinin yönelimi 🔹 Moldova’daki Rusya destekli Transdinyester bölgesinde ekonomik sıkıntılar artarken Moldova ile yeniden bütünleşmeye yönelik desteğin güçlendiği ifade ediliyor. 🔹 Ermenistan Batı ile ilişkilerini geliştirmeye devam ediyor ve son dönemde Avrupa Birliği ile ilk ikili zirvesini gerçekleştirdi. 🔹 Putin’in Erivan’a yönelik “Ukrayna senaryosu” uyarılarına rağmen Ermenistan yönetimi Batı yanlısı politikasını sürdürdü. Orta Asya’da Rusya etkisinin azalması 🔹 Kazakistan resmi tarih anlatısını Rusya ve Sovyetler Birliği yerine Altın Orda Devleti ile ilişkilendirme yönünde adımlar attı. 🔹 Kırgız tarihçiler, Rus tarihçilerin ülkenin hiçbir zaman Moskova’nın sömürgesi olmadığı yönündeki görüşlerine karşı çıktı. 🔹 Kırgız-Amerikalı akademisyen Erica Marat, Ukrayna savaşından sonra özellikle genç kuşakların Sovyetleşmeyi sömürgecilik deneyimi olarak görmeye başladığını yazdı. ABD’ye çağrı 🔹 Yazıya göre Belarus, Rusya’nın eski Sovyet coğrafyasındaki tek açık müttefiki olarak öne çıkıyor. 🔹 Yazar, Rusya’nın bölgesel nüfuzunun Ukrayna savaşındaki askeri performansıyla birlikte ciddi şekilde zayıfladığını savundu. 🔹 ABD’nin Ukrayna, Ermenistan ve Moldova gibi ülkelere destek vererek bu süreci hızlandırması gerektiği ifade edildi. 🔹 Yazara göre Putin’in politikaları sonucunda Rusya yalnızca küresel güç konumunu değil, bölgesel güç iddiasını da büyük ölçüde kaybetti.

🔹 SpaceX’in üst düzey mühendislerinden Bill Riley, şirketin halka arz kutlamalarının ardından Michigan International Speedway’de düzenlenecek Formula SAE öğrenci yarışmasında baş tasarım hakemi olarak görev yapacak. 🔹 Yarışmada üniversite öğrencileri aylar süren çalışmalar sonucunda tasarlayıp ürettikleri Formula tarzı otomobillerle mücadele edecek. 🔹 Bill Riley, Mark Juncosa ve Mike Nicolls gibi SpaceX yöneticileri mühendislik deneyimlerini 1990’ların sonu ve 2000’lerin başında Cornell Üniversitesi Formula SAE takımında geliştirdi. 🔹 Bill Riley, yarış otomobilleri ile roketlerin mühendislik açısından birçok ortak yön taşıdığını söyledi. 🔹 SpaceX, teorik akademik başarıdan ziyade uygulamalı mühendislik projelerinde deneyim kazanmış adayları işe almaya öncelik veriyor. 🔹 Elon Musk daha önce Formula SAE gibi mühendislik yarışmalarındaki başarıların üstün mühendislik yeteneğinin göstergesi olduğunu ifade etmişti. 🔹 Cornell Formula SAE ekibi öğrencileri bağımsız düşünme ve pratik mühendislik becerileri geliştirme anlayışıyla çalışıyor. 🔹 Ekonomi eğitimi alan Mark Juncosa, yarış takımında kendi kendine mühendislik becerileri geliştirerek teknik sorunları çözme yeteneğiyle öne çıktı. 🔹 Eski takım arkadaşı Timothy Reissman, Juncosa’nın karmaşık teknik problemleri çözmek için yoğun çaba gösteren biri olduğunu söyledi. 🔹 SpaceX içinde Cornell Formula SAE geçmişine sahip çalışanların zamanla kendilerine özgü bir kültür oluşturduğu ifade edildi. 🔹 Eski SpaceX çalışanı Charlotte Kiang, Cornell yarış takımından gelen mühendislerin şirket içinde ayrı bir grup olarak görüldüğünü söyledi. 🔹 Juncosa’nın Cornell’de edindiği kaynak ve üretim deneyimi sayesinde SpaceX’te ince alüminyum parçaların otomatik kaynak sürecindeki teknik sorunların çözümüne katkı sağladığı aktarıldı. 🔹 Mike Nicolls üniversite yıllarında yarış takımının elektronik sistemleri üzerinde çalıştı ve kendi motor kontrol ünitesinin geliştirilmesine katkı sundu. 🔹 Günümüzde Starlink faaliyetlerinden sorumlu üst düzey yöneticilerden biri olan Nicolls’un elektronik konusundaki uzmanlığının SpaceX’e önemli katkılar sağladığı değerlendiriliyor. 🔹 Cornell yarış takımından gelen yöneticilerin SpaceX’in ilk yıllarında şirket kültürünün ve mühendislik standartlarının oluşmasında önemli rol oynadığı ifade edildi.

Halka arza yoğun bireysel yatırımcı ilgisi 🔹 SpaceX hisseleri cuma günü sorunsuz bir halka arz süreciyle işlem görmeye başladı ve şirket yaklaşık 2,1 trilyon dolarlık piyasa değerine ulaştı. 🔹 Vanda Research verilerine göre bireysel yatırımcılar işlemlerin ilk 20 dakikasında yaklaşık 18 milyon dolarlık SpaceX hissesi satın aldı. 🔹 Gün sonunda bireysel yatırımcıların net alımları yaklaşık 118 milyon dolara ulaştı ve bu son yılların en büyük bireysel yatırımcı destekli halka arzlarından biri oldu. 🔹 Bireysel yatırımcıların halka arz sırasında yaklaşık 100 milyar dolarlık hisse talebinde bulunduğu belirtildi. Piyasalardaki risk iştahı güçlendi 🔹 SpaceX halka arzı, Orta Doğu'daki çatışmalar, yapay zekâ hisselerindeki yükseliş ve faiz endişeleri nedeniyle dalgalanan piyasalarda olumlu hava oluşturdu. 🔹 Cuma günü bankalar, finans şirketleri, yarı iletken hisseleri ve küçük ölçekli şirketlerin hisseleri de yükseliş kaydetti. 🔹 Analistler güçlü halka arz performansının yılın ilerleyen dönemlerinde beklenen büyük yapay zekâ halka arzları için olumlu bir işaret olabileceğini değerlendirdi. Yapay zekâ rallisine ilişkin endişeler sürüyor 🔹 Haziran ayının ilk günlerinde güçlü istihdam verileri ve faiz beklentileri Nasdaq endeksinde yüzde 4,2'lik düşüşe yol açmıştı. 🔹 ABD'nin İran'a yönelik olası yeni askeri adımlarına ilişkin açıklamalar petrol fiyatlarını yükseltirken piyasalardaki belirsizliği artırmıştı. 🔹 Bireysel yatırımcılar geçen hafta cuma günü son bir yılın en güçlü satışlarından birini gerçekleştirmişti. Musk etkisi öne çıktı 🔹 Bazı yatırımcılar SpaceX hisselerindeki hızlı yükselişten kısa sürede çift haneli getiri elde etti. 🔹 Analistler SpaceX'e yönelik güçlü talebin yatırımcıların risk alma iştahını gösterdiğini ancak bunun önemli ölçüde Elon Musk'a yönelik ilgiyle bağlantılı olabileceğini belirtti. 🔹 Eşit ağırlıklı S&P 500 endeksinin rekor seviyelere yakın seyretmesi, yatırımcıların yalnızca teknoloji hisselerine değil piyasanın daha geniş kesimine de yöneldiğine işaret etti.

Austin’daki yaşam düzeni 🔹 Elon Musk, büyük malikâneler yerine Austin şehir merkezine yaklaşık 15 dakika uzaklıktaki West Lake Hills bölgesinde birbirine yakın geleneksel evlerde yaşamayı tercih ediyor. 🔹 Musk bağlantılı şirketlerin bölgede yüzme havuzlu, 6 bin ila 9 bin metrekare büyüklüğünde en az üç büyük eve sahip olduğu belirtiliyor. 🔹 Evlerin güvenlik kameralarıyla donatıldığı ve çıkmaz sokaklarda yer aldığı ifade ediliyor. Aile planı 🔹 Habere göre Musk, dört farklı kadından olan en az 14 çocuğunun anneleri ve çocuklarının birlikte yaşayabileceği bir yaşam alanı oluşturmak amacıyla bu mülkleri satın aldı. 🔹 Sosyal medya fenomeni Ashley St. Clair, 2022-2023 yıllarında Musk’ı bu evlerden birinde sık sık ziyaret ettiğini ve evin dünyanın en zengin insanına göre oldukça sade göründüğünü söyledi. 🔹 Müzisyen Grimes’in de bir dönem Austin’de Musk ile birlikte yaşadığı, ancak ortak yaşam alanına taşınmayı kabul etmediği aktarıldı. Gayrimenkul yatırımları 🔹 Musk, 2020 yılında “hiç ev sahibi olmayacağını” açıklamasının ardından Kaliforniya’daki evlerinin büyük bölümünü yaklaşık 130 milyon dolara sattı. 🔹 Buna rağmen Austin’de bir arkadaşına ait göl kenarındaki malikanede yaşadığı ve daha sonra Texas’ta yeni mülkler satın aldığı belirtildi. 🔹 Musk bağlantılı şirketler ayrıca Tesla Gigafactory yakınlarında çiftlik evleri ve Snailbrook yerleşimi çevresinde yeni araziler satın aldı. Güvenlik ve yaşam tarzı 🔹 Bölge sakinleri Musk’ı nadiren gördüklerini ancak şehirde bulunduğunda güvenlik araçlarının sayısının belirgin şekilde arttığını söyledi. 🔹 Musk’ın zaman zaman Austin şehir merkezindeki Proper Hotel’in çatı katı dairelerinde de kaldığı belirtildi. 🔹 Musk’ın Kaliforniya’daki eski portföyünden geriye yalnızca oyuncu Gene Wilder’a ait olan Bel-Air evinin kaldığı ve bu mülkün 2025 yılında yeniden Musk bağlantılı bir vakıf tarafından satın alındığı aktarıldı.

Kamuoyu önündeki yoğun tempo 🔹 Donald Trump pazar günü 80 yaşına girerken Beyaz Saray ekibi onu kamuoyunda sürekli görünür bir lider olarak öne çıkaran yoğun bir program izliyor. 🔹 Trump düzenli olarak uzun basın toplantıları yapıyor, gazetecilerin telefonlarına yanıt veriyor ve günün farklı saatlerinde sosyal medya paylaşımları yapmayı sürdürüyor. 🔹 Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, Trump’ın yoğun çalışma temposunun görevini yerine getirme kapasitesini gösterdiğini söyledi. Yaşlanmaya ilişkin tartışmalar 🔹 Son dönemde yayımlanan görüntülerde Trump’ın zaman zaman gözlerini kapatması, ellerindeki morluklar, duruşundaki değişiklikler ve bazı konuşmalarındaki dil sürçmeleri kamuoyunda tartışma konusu oldu. 🔹 Beyaz Saray, NBA Finalleri sırasında Trump’ın uyuduğu yönündeki iddiaları reddederken, elindeki morlukların sık sık tokalaşmasından kaynaklandığını açıkladı. 🔹 Haberde Trump’ın son sağlık kontrolleri arasında 14 kilo aldığı, işitme yetisinde azalma ve cilt hassasiyeti gibi sağlık sorunlarının daha önce gündeme geldiği belirtildi. Siyasi değerlendirmeler 🔹 Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi üyesi Ryan Zinke, başkanlık görevinin insanı yaşlandırdığını belirterek Trump’ın geçmişe göre yavaşladığını ancak hâlâ yüksek tempoda çalıştığını söyledi. 🔹 Demokrat Temsilci Ted Lieu ise Trump’ın toplantılarda gözlerini kapattığını gösteren görüntülere işaret ederek Beyaz Saray’ın sağlık durumu konusunda açıklama yapması gerektiğini savundu. 🔹 Beyaz Saray, Demokratların Joe Biden’ın görevdeki sağlık durumunu uzun süre savunduğunu hatırlatarak bu eleştirilerin inandırıcı olmadığını ifade etti.

İçecek stratejisindeki değişim 🔹 McDonald’s, ABD’de hamburger satışlarındaki büyümenin yavaşlaması nedeniyle içecek kategorisini büyütmeye yönelik yeni stratejiler geliştiriyor. 🔹 Şirket bu yıl kendi özel gazlı içeceklerini ve aromalı soğuk içeceklerini piyasaya sürdü ve Red Bull temelli enerji içeceklerini menüsüne eklemeye hazırlanıyor. 🔹 McDonald’s yönetimi, değişen tüketici tercihleri doğrultusunda içecek tedarikçi ağını genişletmeyi planladığını açıkladı. Coca-Cola ile ortaklık 🔹 McDonald’s ile Coca-Cola arasındaki iş birliği 1955 yılında yapılan el sıkışma anlaşmasıyla başladı ve iki şirket uzun yıllardır küresel ölçekte birlikte çalışıyor. 🔹 Coca-Cola, McDonald’s için geliştirilen yeni aromalı gazlı içeceklerde Sprite ve çeşitli şuruplarla ürün geliştirme sürecine katkı sağladı. 🔹 Coca-Cola yönetimi, McDonald’s ile ortaklığın güçlü şekilde devam ettiğini ancak restoran zincirinin farklı tedarikçi tercihlerini de dikkate aldığını belirtti. Rekabet ve yeni eğilimler 🔹 McDonald’s franchise işletmecileri uzun süredir Coca-Cola’dan daha yenilikçi içecek seçenekleri talep ediyor. 🔹 Genç tüketicilerin farklı aromalara ve sosyal medyada ilgi gören renkli içeceklere yönelmesi geleneksel gazlı içeceklere olan ilgiyi azaltıyor. 🔹 McDonald’s, Colorado ve Wisconsin’de yaptığı testlerde Sprite bazlı özel içecekler ile Red Bull içeren yeni ürünleri denedi ve bazı tüketiciler enerji içeceklerini öne çıkan yenilik olarak değerlendirdi.

Operasyonun planı 🔹 Alman savcıları, Kuzey Akım doğal gaz boru hatlarının 2022 yılında Ukraynalı sivil dalgıçlardan oluşan bir ekip tarafından sabotajla patlatıldığını iddia ediyor. 🔹 Soruşturma kapsamında açılması beklenen davada, operasyonun Ukrayna devlet makamları adına gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği temel tartışma konusu olacak. 🔹 Ukrayna hükümeti operasyona dahil olduğu iddialarını reddederken, Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy daha önce olaydan haberdar olmadığını açıkladı. Kadın dalgıcın rolü 🔹 Alman soruşturmasına göre ekipte yer alan tek kadın dalgıç Kiev doğumlu eski bir dalış eğitmeniydi ve savaşın başlamasının ardından Ukrayna ordusuna lojistik destek sağlayan gönüllü faaliyetlerde bulundu. 🔹 Ukraynalı askeri yetkililere göre kadın dalgıç, operasyon teklif edildiğinde görevi kabul etti ve ekibin en cesur üyelerinden biri olarak görüldü. 🔹 Baltık Denizi'ndeki kötü hava koşulları sırasında diğer ekip üyeleri görevi iptal etmeyi düşünürken kadın dalgıç tek başına dalış yapmayı teklif etti ve ekibin operasyona devam etmesinde etkili oldu. Sabotaj operasyonu 🔹 Alman soruşturmasına göre yedi kişilik ekip sahte Avrupa kimlikleri kullanarak Andromeda adlı yatı kiraladı ve dalış gezisi yapan turistler gibi hareket etti. 🔹 Dalgıçlar boru hatlarına askeri patlayıcılarla doldurulmuş tüpleri yerleştirdi ve patlayıcılar yaklaşık 15 gün sonra infilak edecek şekilde ayarlandı. 🔹 Ekip 23 Eylül 2022'ye kadar sekiz patlayıcı yerleştirdi ve patlamalar 26 Eylül'de meydana geldi. Alman soruşturması 🔹 Alman kriminal ekipleri Andromeda yatında patlayıcı kalıntıları, parmak izleri ve mürettebata ait çeşitli deliller tespit etti. 🔹 Alman polisi teknenin tüm mürettebatı hakkında gizli yakalama kararı çıkardı ve emekli bir Ukraynalı askeri yetkili İtalya'da yakalanarak Almanya'ya teslim edildi. 🔹 Haberde, Hamburg'da görülmesi beklenen davanın Almanya ile Ukrayna arasındaki siyasi ilişkileri etkileyebileceği ve Almanya'daki Rusya yanlısı çevrelerin elini güçlendirebileceği değerlendiriliyor.

Vergi gelirlerindeki artış 🔹 ABD'nin Louisiana eyaletindeki Richland Parish okul bölgesi, Meta'nın veri merkezi inşaatından kaynaklanan vergi gelirleri sayesinde bazı öğretmenlere bu yıl 50 bin doların üzerinde ikramiye verecek. 🔹 Bölgenin satış ve kullanım vergisi gelirleri mali yılın ilk dokuz ayında 42,9 milyon dolara ulaştı ve geçen yılın toplamının iki katını aştı. 🔹 Meta ayrıca mayıs ayında bölgeye 22,4 milyon dolarlık ek vergi ödemesi yaptı. Öğretmen ikramiyeleri 🔹 Okul yönetimi, öğretmenlere verilecek en yüksek ikramiyenin 50.935 dolara yükseldiğini açıkladı. 🔹 Geçen yıl aynı sistem kapsamında en yüksek ikramiye 10.200 dolar seviyesindeydi. 🔹 Bazı öğretmenlerin alacağı ikramiye, yıllık maaşlarını aşabilecek seviyeye ulaştı. 🔹 Destek personeline verilecek en yüksek ikramiye ise 17.472 dolara yükseldi. Meta veri merkezi 🔹 Meta'nın yaklaşık 10 milyar dolarlık Hyperion veri merkezi projesinin doğrudan 500, dolaylı olarak ise yaklaşık 1.000 kalıcı istihdam oluşturması hedefleniyor. 🔹 İnşaat sürecinde yaklaşık 5.000 kişinin çalıştığı belirtiliyor. 🔹 Tamamlandığında tesis yaklaşık 70 futbol sahasına eşdeğer büyüklükte bir alanı kaplayacak. Bölge ekonomisine etkisi 🔹 Yerel yetkililer, veri merkezi yatırımıyla bölgeye yaklaşık 8.000 yeni çalışanın geldiğini tahmin ediyor. 🔹 Artan ekonomik hareketlilik nedeniyle Monroe şehir okul bölgesi de öğretmen ikramiyelerini bu yıl geçen yıla göre yüzde 38 artıracağını duyurdu. 🔹 Yetkililer, inşaat dönemindeki satış vergisi gelirlerinin zamanla azalabileceğini ancak tesisin ödeyeceği emlak vergilerinin uzun vadede bölge ekonomisine katkı sağlamaya devam edeceğini belirtiyor.

Referandum önerisi 🔹 İsviçre, pazar günü ülke nüfusuna üst sınır getirilmesini öngören referanduma gidecek. 🔹 Sağ görüşlü İsviçre Halk Partisi'nin hazırladığı teklif, kalıcı nüfusun 2050 yılına kadar 10 milyonun altında tutulmasını hedefliyor. 🔹 İsviçre'nin nüfusu şu anda yaklaşık 9,1 milyon seviyesinde bulunuyor. Göç tartışmaları 🔹 2000 yılından bu yana yabancı doğumlu nüfusun oranı yaklaşık beşte birden üçte bire yükseldi. 🔹 Bu oran, zengin ülkeler arasında Lüksemburg'un ardından ikinci sırada yer alıyor. 🔹 Destekçiler, yüksek göçün konut fiyatlarını artırdığını, altyapı üzerindeki baskıyı büyüttüğünü ve yerel çalışanların fırsatlarını azalttığını savunuyor. Olası sonuçlar 🔹 Nüfus 9,5 milyona ulaştığında aile birleşimi ve yeni iltica başvurularına kısıtlamalar getirilmesi öngörülüyor. 🔹 Nüfusun 10 milyona ulaşması halinde hükümetin Avrupa Birliği ile serbest dolaşım anlaşmasını feshetmesi anayasal zorunluluk haline gelebilir. 🔹 Böyle bir adım, İsviçre'nin ihracatının yarısından fazlasını gerçekleştirdiği Avrupa Birliği ile ekonomik ilişkileri riske sokabilir. Ekonomik tartışma 🔹 Muhalifler, nüfus sınırının iş gücü açığını büyüteceğini ve ihracata dayalı ekonomiye zarar vereceğini savunuyor. 🔹 Destekçiler ise şirketlerin yabancı iş gücü yerine yerel çalışanlara ve yapay zekâ gibi verimlilik artırıcı teknolojilere daha fazla yatırım yapması gerektiğini öne sürüyor. Toplumsal etkiler 🔹 Son yıllarda artan göç nedeniyle konut fiyatları ve kiralar önemli ölçüde yükselirken birçok yerel sakin daha uygun fiyatlı bölgelere taşınmak zorunda kaldı. 🔹 Referandumun sonucu ne olursa olsun, oylama gelişmiş ülkelerde göç politikalarına yönelik artan sorgulamanın yeni bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Halka arza yoğun talep 🔹 Elon Musk'ın SpaceX'i 75 milyar dolarlık hisse satışıyla tarihin en büyük halka arzını gerçekleştirmeye hazırlanıyor. 🔹 BlackRock, SpaceX hisseleri için en az 5 milyar dolarlık alım emri verdi. 🔹 Diğer büyük varlık yönetim şirketleri de milyarlarca dolarlık benzer büyüklükte alım talepleri sundu. 🔹 Bu büyüklükteki talepler, geleneksel halka arzlarda görülen emirlerin kat kat üzerine çıktı. Satış tamamlandı 🔹 SpaceX, halka arz kapsamında satışa sunduğu 555.555.555 hissenin tamamını hisse başına 135 dolardan sattığını açıkladı. 🔹 Halka arz fiyatı şirketin değerlemesini yaklaşık 1,77 trilyon dolar seviyesine taşıdı. 🔹 Hisselerin borsada işlem görmeye cuma günü başlaması planlanıyor. Bireysel yatırımcı ilgisi 🔹 Bireysel yatırımcılar tek başına 70 milyar doların üzerinde hisse talebinde bulundu. 🔹 Devlet varlık fonları ve aile yatırım ofislerinden de yoğun talep geldi. 🔹 Tek bir aile yatırım ofisinin 1 milyar doların üzerinde hisse talebinde bulunduğu belirtildi. Dağıtım süreci 🔹 Yüksek talep nedeniyle yatırımcıların başvurdukları hisselerin tamamını alamayabileceği belirtiliyor. 🔹 Halka arzın talep toplama süreci tamamlandı ve dağıtım kararları yatırım bankaları tarafından belirleniyor. 🔹 Elon Musk'ın halka arzda hisselerin yaklaşık yüzde 30'unu bireysel yatırımcılara ayırmayı hedeflediği ifade edildi. Tartışmalar sürüyor 🔹 Musk, halka arzda geleneksel fiyat aralığı yöntemi yerine hisse başına 135 dolarlık "al ya da bırak" fiyatı belirledi. 🔹 Şirketin kârlı olmaması ve yaklaşık 1,77 trilyon dolarlık değerlemesinin büyük ölçüde yapay zekâ faaliyetlerine ilişkin beklentilere dayanması yatırımcılar arasında tartışma yaratıyor. 🔹 Musk'ın halka arz sonrasında da şirket üzerindeki kontrolünü olağanüstü yüksek seviyede koruyacağı belirtiliyor.

Daha ucuz modeller yükseliyor 🔹 Büyük şirketler ve girişimler, hızla artan yapay zekâ maliyetlerini düşürmek için daha ucuz yapay zekâ modellerini kullanan yeni sistemlere yöneliyor. 🔹 Bu sistemler, görevin zorluk derecesine göre farklı yapay zekâ modelleri arasında otomatik geçiş yaparak maliyetleri önemli ölçüde azaltıyor. 🔹 Bazı şirketler, karmaşık olmayan işlemler için Alibaba ve DeepSeek gibi Çinli şirketlerin geliştirdiği düşük maliyetli modelleri kullanırken, yalnızca zor görevlerde OpenAI ve Anthropic modellerine başvuruyor. Maliyet avantajı 🔹 Şirket yöneticileri, bu yaklaşımın bazı yapay zekâ uygulamalarında maliyetleri yüzde 95'e kadar azaltabildiğini belirtiyor. 🔹 Hata tespit yazılımı geliştiren Detail girişimi, iş yükünün yüzde 90'ını Claude ve Gemini modellerinden kendi geliştirdiği sistemlere ve Çin merkezli GLM modellerine taşıdı. 🔹 Lindy adlı yapay zekâ asistanı şirketi, DeepSeek modelinin e-posta yönetimi ve takvim organizasyonu gibi görevlerde Anthropic Sonnet kadar başarılı olduğunu ve yaklaşık 10 kat daha düşük maliyet sunduğunu açıkladı. OpenAI ve Anthropic üzerindeki baskı 🔹 Artan rekabet, OpenAI ve Anthropic'i fiyat indirimine zorlayabilecek yeni bir rekabet ortamı oluşturuyor. 🔹 OpenAI'nin, Anthropic'in olası fiyat indirimlerine karşı kendi ücretlerinde ciddi düşüşleri değerlendirdiği belirtildi. 🔹 Her iki şirket de gelişmiş yapay zekâ sistemlerini geliştirmek ve çalıştırmak için milyarlarca dolar harcamaya devam ediyor ve halka arz hazırlıkları yürütüyor. Açık kaynak modeller öne çıkıyor 🔹 Microsoft, Nvidia ve çeşitli girişimler daha düşük maliyetli açık kaynak yapay zekâ modelleri geliştirmeye başladı. 🔹 OpenRouter verilerine göre açık kaynak modellerin kullanımı 2025 sonbaharı ile 2026 ilkbaharı arasında kapalı kaynak modellere göre dört kat daha hızlı büyüdü. 🔹 OpenRouter, 500'den fazla kuruluşun özel yapay zekâ modellerinden açık kaynak alternatiflerine geçtiğini bildirdi. Şirket stratejileri değişiyor 🔹 Birçok şirket kendi verileriyle eğittiği açık kaynak modellerini geliştirerek maliyetlerini daha da düşürmeye çalışıyor. 🔹 Bazı platformlar görevin niteliğine göre en ucuz modeli seçiyor, yalnızca gerektiğinde daha pahalı ve gelişmiş modellere geçiş yapıyor. 🔹 Sektörde, yapay zekâ hizmetlerinin giderek emtia niteliği kazanabileceği ve yüksek fiyatlandırma gücünün zamanla azalabileceği yönündeki tartışmalar güçleniyor.

🔹 Gwynne Shotwell, Elon Musk'ın SpaceX'i kurmasının ardından şirkete katılan ilk üst düzey yöneticilerden biri oldu ve şirketin küresel uzay sektörünün en değerli şirketlerinden biri haline gelmesinde önemli rol oynadı. 🔹 Mühendislik eğitimi alan Shotwell, 2008 yılından bu yana SpaceX'in başkanlık görevini yürütüyor ve şirketin operasyonel yönetiminden sorumlu isim olarak görev yapıyor. 🔹 Shotwell, SpaceX'in Falcon roketleri, Starship programı ve ticari uzay taşımacılığı projeleri dahil olmak üzere birçok kritik programının geliştirilmesini yöneten ekiplerin başında yer aldı. SpaceX'in operasyonlarını yönetiyor 🔹 Elon Musk daha çok şirketin vizyonu ve teknolojik hedefleriyle öne çıkarken, Shotwell uzun yıllardır şirketin günlük faaliyetlerini, üretim süreçlerini ve ticari operasyonlarını yöneten isim olarak biliniyor. 🔹 Şirketin kamu kurumları, NASA, ABD Savunma Bakanlığı ve ticari müşterilerle yaptığı milyarlarca dolarlık sözleşmelerin yürütülmesinde Shotwell'in önemli rol üstlendiği belirtiliyor. 🔹 SpaceX'in dünyanın en büyük ticari fırlatma şirketlerinden biri haline gelmesinde Shotwell'in iş geliştirme ve operasyon yönetimi stratejileri etkili oldu. Yirmi yılı aşkın süredir Musk ile birlikte çalışıyor 🔹 Shotwell, Elon Musk ile yirmi yılı aşkın süredir birlikte çalışıyor ve şirketin kuruluşundan bugüne kadar en uzun süre görev yapan yöneticiler arasında bulunuyor. 🔹 SpaceX'in küçük bir girişimden küresel uzay taşımacılığı sektörünün lider şirketlerinden biri haline dönüşüm sürecinde şirket yönetiminde kilit rol oynadı. 🔹 Şirketin büyümesi sırasında üretim kapasitesinin artırılması, roket geliştirme programlarının sürdürülmesi ve ticari müşteri ağının genişletilmesi süreçlerinde aktif görev aldı. Mühendis kimliğiyle öne çıkıyor 🔹 Shotwell, teknik altyapıya sahip bir yönetici olması nedeniyle mühendislik ekipleri ile şirket yönetimi arasında köprü görevi üstleniyor. 🔹 Uzay teknolojileri alanındaki teknik deneyimi sayesinde hem geliştirme projelerinde hem de ticari karar süreçlerinde etkin rol oynuyor. 🔹 SpaceX'in yeniden kullanılabilir roket teknolojilerinin geliştirilmesi ve ticari uzay uçuşlarının yaygınlaşması sürecinde şirketin üst yönetiminde yer aldı. Dünyanın en değerli şirketlerinden birinin yöneticisi 🔹 SpaceX son yıllarda ulaştığı değerleme ile dünyanın en değerli özel teknoloji şirketlerinden biri konumuna yükselirken, Shotwell şirketin en önemli yöneticilerinden biri olarak görülüyor. 🔹 Wall Street Journal'ın hazırladığı dosyada Shotwell'in kariyeri, liderlik anlayışı ve SpaceX'in büyümesindeki rolü; röportajlar, konuşmalar ve kamuya açık kaynaklardan derlenen 19 başlık altında ele alınıyor.

Şirket ve amacı 🔹 Saronic, eski ABD Donanması SEAL komandosu Dino Mavrookas ile ortakları tarafından 2022 yılında otonom deniz araçları geliştirmek amacıyla kuruldu. 🔹 Şirket, ABD gemi inşa kapasitesini artırmayı ve otonom sistemlerle deniz üstünlüğünü yeniden tanımlamayı hedefliyor. 🔹 CEO Dino Mavrookas, insanların yerine robotların kullanılabildiği görevlerde personelin riske atılmaması gerektiğini savunuyor. İran operasyonundaki rolü 🔹 ABD Donanması, Hürmüz Boğazı yakınlarında vurulan Apache helikopterinin mürettebatını kurtarmak için Salı günü Saronic'in uzaktan kumandalı insansız deniz aracını kullandı. 🔹 Operasyon, ABD Donanması'nın yapay zekâ ve insansız sistemlerden oluşan Task Force 59 biriminin gerçek çatışma ortamındaki ilk kurtarma görevlerinden biri oldu. Teknoloji ve ürünler 🔹 Kurtarma görevinde kullanılan Corsair modeli 24 feet uzunluğunda, 35 knotun üzerinde hıza ve 1.000 deniz milinden fazla menzile sahip dizel motorlu bir insansız deniz aracı. 🔹 Şirketin ayrıca 52 feet uzunluğundaki Mirage ve 180 feet uzunluğundaki Marauder modelleri bulunuyor. 🔹 Araçlar modüler yapıları sayesinde farklı görev yükleriyle donatılabiliyor ve tek bir operatör aynı anda yüzlerce insansız deniz aracını kontrol edebiliyor. Büyüme ve yatırımlar 🔹 Saronic, Aralık ayında ABD Donanması'ndan 392 milyon dolarlık sözleşme aldı ve mayıs ayında Orta Boy İnsansız Suüstü Aracı programının deniz test aşamasına seçilen şirketlerden biri oldu. 🔹 Şirketin değeri 9,25 milyar dolara ulaştı ve son Seri D yatırım turunda 1,75 milyar dolar finansman sağladı. 🔹 Teksas'taki 500 bin metrekarelik tesisinde yılda binlerce Corsair ve Mirage üretme kapasitesine sahip olan şirket, Louisiana'daki tersanesini genişletmek için 300 milyon dolar yatırım yaptı ve daha büyük gemiler için "Port Alpha" adlı yeni nesil bir tersane kurmayı planlıyor. Şirketin gelişimi 🔹 Saronic ilk prototipini altı aydan kısa sürede, 800 dolarlık bir Amazon botuna yaklaşık 30 bin dolarlık kamera, sensör ve batarya sistemi entegre ederek geliştirdi. 🔹 Şirket bugün ABD, İngiltere ve Avustralya'daki tesislerinde yaklaşık 1.600 kişiyi istihdam ediyor.

Güvenlik önlemleri 🔹 Meksika, Dünya Kupası maçları öncesinde Guadalajara, Mexico City ve Monterrey dahil ev sahibi şehirlerde yaklaşık 100 bin güvenlik personeli görevlendirdi. 🔹 Guadalajara’daki Akron Stadı çevresinde geniş güvenlik bölgeleri oluşturuldu, keskin nişancı taşıyan Black Hawk helikopterleri, drone savunma sistemleri ve Tesla Cybertruck araçlarıyla elektronik güvenlik ağı kuruldu. 🔹 Jalisco eyaleti turnuva güvenliği için yaklaşık 11 milyon dolarlık yüksek teknoloji ekipmanı satın aldı. Karteller ve turnuva 🔹 Guadalajara, ülkenin en güçlü organize suç örgütlerinden Jalisco Yeni Nesil Karteli'nin etkili olduğu bölgelerden biri olarak öne çıkıyor. 🔹 Güvenlik uzmanları, kartellerin turnuva süresince büyük çatışmalardan kaçınarak fiili bir ateşkes uygulamasının beklendiğini değerlendiriyor. 🔹 Uzmanlara göre organize suç grupları, Dünya Kupası süresince artacak turist talebinden uyuşturucu, fuhuş ve kayıt dışı ulaşım gibi yasa dışı faaliyetlerle gelir elde etmeye çalışabilir. 🔹 Jalisco güvenlik yetkilileri, turistleri riske atabilecek büyük kartel operasyonlarından kaçınılacağını, bunun yerine yoğun görünür güvenlik önlemleri uygulanacağını açıkladı. Kayıplar ve protestolar 🔹 Meksika’da 130 binden fazla kişinin kayıp olduğu, bunların büyük bölümünün karteller tarafından kaçırıldığı veya öldürüldüğü belirtiliyor. 🔹 Aktivist gruplar, Dünya Kupası tesisleri çevresine kayıp kişilerin fotoğraflarını asarak uluslararası kamuoyunun dikkatini ülkenin güvenlik sorunlarına çekmeye çalışıyor. 🔹 Mexico City’de açılış maçı öncesinde kayıp yakınlarının ve çeşitli siyasi grupların protestolar düzenlemesi bekleniyor. 🔹 Son on yılda zorla kaybolma vakalarının iki kattan fazla arttığı, Jalisco eyaletinin 16 binden fazla çözülememiş kayıp dosyasıyla ülke genelinde ilk sırada yer aldığı ifade ediliyor. Hükümetin yaklaşımı 🔹 Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, gösterilere sert müdahale edilmeyeceğini açıkladı ve açılış günü yaşanabilecek yoğunluğu azaltmak amacıyla okulları kapatma ve kamu çalışanlarını uzaktan çalıştırma kararı aldı. 🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı ise turnuvaya gidecek taraftarlara yankesicilik ve dolandırıcılık risklerine karşı dikkatli olmaları, sokaktan taksi çevirmemeleri yönünde uyarıda bulundu.

🔹 Mikro finans sistemi, düşük gelirli girişimcilere küçük krediler sağlayarak yoksulluğu azaltmayı hedeflese de son yirmi yılda bu hedeflerin büyük bölümüne ulaşılamadı. Araştırmaların bulguları 🔹 Akademik çalışmalar ve rastgele kontrollü deneyler, mikro kredilerin çoğu borçlunun gelirini veya ekonomik durumunu anlamlı şekilde iyileştirmediğini gösterdi. 🔹 Bazı araştırmalarda kredi kullanan hanelerde gıda tüketiminin bile azaldığı tespit edildi. 🔹 Mikro kredilerin önemli bir bölümü yeni iş kurmak yerine sağlık harcamaları ve temel yaşam giderleri için kullanılıyor. Sektörün büyümesi 🔹 Dünya genelinde mikro finans kuruluşlarının 140 milyondan fazla müşteriye kullandırdığı toplam kredi hacmi 2025 yılında yaklaşık 219,7 milyar dolara ulaştı. 🔹 Ortalama borç tutarı 2025 itibarıyla 1.381 dolara yükselerek 2009 seviyesinin yaklaşık iki katına çıktı. 🔹 Yüksek faiz oranları ve agresif tahsilat uygulamaları bazı ülkelerde intiharlar, ev kayıpları ve çocuk işçiliğiyle ilişkilendirildi. Kamboçya örneği 🔹 Kamboçya'da ortalama mikro kredi borcu kişi başına 3.900 doların üzerine çıkarak yıllık medyan kişi gelirinin yaklaşık üç katına ulaştı. 🔹 2025 sonunda mikro kredilerin yaklaşık yüzde 10'u 30 günden fazla gecikmeye düştü, önemli bir bölümü ise yeniden yapılandırıldı. 🔹 Bazı aileler kredi ödemeleri nedeniyle çocuklarını okuldan alarak çalıştırmak zorunda kaldı ve tefecilerden yeni borç almak durumunda kaldı. Finans sektörünün dönüşümü 🔹 Wall Street bankaları, yatırım fonları ve uluslararası kalkınma kuruluşları yüksek faiz getirileri nedeniyle mikro finans sektörüne milyarlarca dolar aktardı. 🔹 Başlangıçta sosyal kalkınma amacıyla kurulan birçok mikro finans kuruluşu zaman içinde ticari bankalara dönüştü veya büyük finans kuruluşları tarafından satın alındı. Güncel değerlendirmeler 🔹 Uzmanlar mikro finansın yoksulluğu ortadan kaldıran bir araç haline gelemediğini, ancak kısa vadeli nakit ihtiyacını karşılayan bir finansman kaynağı olarak işlev görmeye devam ettiğini belirtiyor. 🔹 Yeni çalışmalar, mikro kredilerin özellikle mevcut küçük işletmelerini büyütmek isteyen girişimcilere daha fazla fayda sağlayabildiğine işaret ediyor.

Petrol ithalatındaki düşüş 🔹 Çin’in ham petrol ithalatı İran savaşı sırasında keskin şekilde gerileyerek küresel petrol fiyatlarının düşük kalmasına katkı sağladı. 🔹 Çin’in son yıllarda günlük yaklaşık 11 milyon varil seviyesinde olan ham petrol ithalatı mayıs ayında 7,8 milyon varile düştü. 🔹 Günlük yaklaşık 3 milyon varillik ithalat azalması, İtalya ile Fransa’nın toplam günlük petrol tüketimine yakın bir miktara karşılık geliyor. Talepteki değişim 🔹 Çin’de benzinli araç kullanımı azalırken elektrikli araçlar ve yüksek hızlı trenlerin kullanımı arttı. 🔹 Mayıs tatili döneminde hava yolu yolcu trafiği geçen yıla göre yüzde 5,7 gerilerken demir yolu yolcu sayısı yüzde 4,6 yükseldi. 🔹 Otoyollardaki elektrikli araç şarj hacmi aynı dönemde yüzde 53 artarken günlük yaklaşık 15,4 milyon elektrikli araç trafiğe çıktı. Sanayi üretimi ve stoklar 🔹 Çin, savaş öncesinde ucuz Rus ve İran petrolünü stokladıktan sonra son aylarda rezervlerinden petrol kullanmaya başladı. 🔹 Analistler Çin’in toplam ham petrol rezervinin 1 ila 1,4 milyar varil arasında olduğunu ve bunun aylarca ithalat ihtiyacını karşılayabileceğini tahmin ediyor. 🔹 Rafineriler ile petrokimya tesisleri üretimlerini azaltırken etilen ve plastik hammaddesi üretiminde de yavaşlama görüldü. Küresel piyasalara etkisi 🔹 Hürmüz Boğazı’nın uzun süre kesintiye uğramasına rağmen Brent petrol fiyatı varil başına 100 doların altında kalmayı sürdürdü. 🔹 ABD son aylarda günlük ham petrol ihracatını yaklaşık 5 milyon varile çıkarırken Çin’in ithalatı azaltması küresel arz-talep dengesini destekledi. 🔹 Analistler, Çin’in yeniden spot piyasadan büyük miktarda petrol alımına başlaması halinde petrol fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşabileceğini belirtiyor. Önümüzdeki dönem 🔹 Bazı uzmanlar Çin’in yaz aylarında ekonomik faaliyetlerini sürdürmek için petrol alımlarını yeniden artırmak zorunda kalabileceğini düşünüyor. 🔹 Diğer analizlere göre ise Çin, pahalı spot petrol almak yerine rezervlerini kullanarak mevcut stratejisini aylar boyunca sürdürebilir. 🔹 Ticaret şirketleri ve enerji piyasaları, Çin’in önümüzdeki haftalarda yeniden büyük ölçekli petrol alımlarına başlayıp başlamayacağını yakından izliyor.

🔹 OpenAI, Anthropic ile kurumsal yapay zekâ pazarındaki rekabette avantaj sağlamak amacıyla kullanıcılarından aldığı token ücretlerinde önemli indirimler yapmayı değerlendiriyor. 🔹 Şirket, Anthropic’in de benzer fiyat indirimlerine gitmesini beklediği için bu adımı önceden planlıyor. 🔹 OpenAI CEO’su Sam Altman, yapay zekâ kullanım maliyetlerinin önemli bir sorun haline geldiğini söyleyerek kullanıcıların daha düşük harcamayla daha fazla değer elde etmesini sağlayacak yöntemler üzerinde çalıştıklarını belirtti. Kurumsal yapay zekâ rekabeti 🔹 OpenAI, özellikle iş dünyasına yönelik yapay zekâ çözümlerinde hızla büyüyen Anthropic ile arasındaki farkı kapatmaya çalışıyor. 🔹 Anthropic’in Claude Code aracının yazılım geliştiricileri arasında hızla yayılması şirket gelirlerini artırdı ve girişimin değerlemesi ilk kez OpenAI’nin üzerine çıktı. 🔹 OpenAI de buna karşılık kendi yazılım geliştirme aracı Codex’i şirketin öncelikli ürünlerinden biri haline getirdi. Maliyet baskısı 🔹 Yapay zekâ modellerinin çalıştırılması için gereken yüksek hesaplama maliyetleri nedeniyle hem OpenAI hem de Anthropic milyarlarca dolar zarar etmeye devam ediyor. 🔹 Büyük fiyat indirimleri uygulanması durumunda iki şirketin kâr marjları üzerinde ilave baskı oluşabileceği değerlendiriliyor. 🔹 Bazı büyük şirketler yapay zekâ kullanım harcamalarını sınırlandırmaya başladı ve yöneticiler artan maliyetlerin iş sonuçlarına yeterince yansımadığını ifade ediyor. Token kullanımı tartışması 🔹 Silikon Vadisi’nde "tokenmaxxing" olarak adlandırılan, üretkenliği artırmak amacıyla mümkün olduğunca fazla yapay zekâ tokenı kullanma eğilimi tartışma konusu haline geldi. 🔹 Şirket yöneticileri, yüksek token tüketiminin her zaman yatırım getirisi sağlamadığı ve gereksiz maliyet oluşturabildiği görüşünü dile getiriyor. Halka arz öncesi kritik dönem 🔹 Olası fiyat savaşı, halka arz hazırlıklarını sürdüren OpenAI ve Anthropic’in iş modelleri açısından önemli bir sınav olarak görülüyor. 🔹 Müşterilerin iki şirket arasında kolayca geçiş yapabilmesi, yatırımcıların uzun süredir dikkat çektiği temel risklerden biri olarak öne çıkıyor. 🔹 OpenAI bu hafta gizli halka arz başvurusunu tamamladı ve Sam Altman çalışanlara gönderdiği mesajda şirketin gelecek bir yıl içinde borsaya açılmayı planladığını söyledi.

Üretim kapasitesi 🔹 En yeni PAC-3 MSE Patriot önleme füzeleri saniyeler içinde ateşlenebilse de üretimleri iki yıldan uzun sürüyor ve her birinin maliyeti yaklaşık 4 milyon dolar seviyesinde bulunuyor. 🔹 Pentagon, Lockheed Martin ile yıllık üretimi üç kattan fazla artırarak yaklaşık 2.000 füze seviyesine çıkarma konusunda anlaşma yaptı. 🔹 Lockheed Martin'in bu üretim kapasitesine 2030 sonundan önce ulaşması beklenmiyor. Talep ve stok sorunu 🔹 İran savaşı, Ukrayna savaşı ve ABD müttefiklerinden gelen yüksek siparişler Patriot stokları üzerindeki baskıyı artırdı. 🔹 Center for Strategic and International Studies analizine göre Patriot stoklarının İran savaşı öncesi seviyelere dönmesi en az üç yıl sürebilir. 🔹 Mevcut mühimmat bütçelerinin stokların yeniden oluşturulması için yeterli olmayabileceği değerlendiriliyor. Üretim süreci 🔹 Patriot üretiminde 400'den fazla şirket görev alıyor ve tedarik zincirindeki her aşama üretim süresini uzatabiliyor. 🔹 Boeing füzenin hedef arayıcı sistemleri, devre kartları ve kablolama bölümlerini üretirken, L3Harris roket motoru ve itki sistemlerini hazırlıyor. 🔹 Tüm parçalar Lockheed Martin'in Arkansas'taki tesisine ulaştıktan sonra nihai montaj yaklaşık altı haftada tamamlanabiliyor. 🔹 Son kontrollerin ardından füzelerin dünyanın farklı bölgelerindeki hava savunma birliklerine sevkiyatı gerçekleştiriliyor ve üretimin yaklaşık yarısı yabancı müşterilere teslim ediliyor. Tedarik zinciri sorunları 🔹 Patriot programının ikinci kademe tedarikçilerinin yüzde 80'den fazlası aynı zamanda başka füze programlarına da parça sağlıyor. 🔹 Bu durum Patriot üretiminin artırılmasının diğer füze programlarının tedarik zincirlerini de etkileyebilmesine yol açıyor. 🔹 Füzenin hedef arayıcı sisteminde kullanılan bazı elektronik bileşenler ticari olarak artık üretilmediği için ABD pahalı yabancı tedarikçilere bağımlı kalıyor. 🔹 Lockheed Martin, Boeing ve L3Harris üretim darboğazlarını azaltmak için robotik sistemler, yeni tedarikçiler ve fabrika yatırımlarıyla kapasiteyi artırmaya çalışıyor.

🔹 SpaceX'in 13 Haziran'da gerçekleşmesi beklenen halka arzında yaklaşık 75 milyar dolar kaynak toplanması ve şirket değerlemesinin 1,77 trilyon dolara ulaşması hedefleniyor. 🔹 Halka arzın başarılı olması halinde Elon Musk'ın dünyanın ilk trilyonerine dönüşebileceği değerlendiriliyor. Bireysel yatırımcı ilgisi 🔹 SpaceX'in halka arzında hisselerin yaklaşık yüzde 20'sinin bireysel yatırımcılara ayrılması bekleniyor. Geleneksel halka arzlarda bu oran genellikle yüzde 5-7 seviyesinde bulunuyor. 🔹 Robinhood ve Fidelity gibi aracı kurumlar SpaceX hisseleri için yoğun talep bekliyor. Fidelity, bu halka arz için asgari hesap bakiyesi şartını 100 bin-500 bin dolardan 2 bin dolara indirdi. 🔹 Charles Schwab'a göre SpaceX izahnamesinin yayımlanmasının ardından yaklaşan halka arz sayfasına ziyaretçi sayısı üç kat arttı. Musk etkisi 🔹 Tesla'da bireysel yatırımcılar hissedar tabanının yaklaşık üçte birini oluşturuyor ve Musk'ın sadık yatırımcı kitlesinin SpaceX'e de güçlü destek vermesi bekleniyor. 🔹 Musk daha önce küçük yatırımcılara öncelik vereceğini açıklamış ve SpaceX halka arzında bunu uygulamaya hazırlanıyor. Riskler 🔹 SpaceX'in değerlemesi son birkaç yılda yüzde 2.000'den fazla yükseldi ve birçok bireysel yatırımcı bu artışın büyük bölümünü kaçırdı. 🔹 Şirket 2025 yılında 18,7 milyar dolar gelir elde etmesine rağmen zarar açıkladı ve 2026'nın ilk çeyreğinde zararını artırdı. 🔹 Şirketin fiyat/satış oranı yaklaşık 93,6 seviyesinde bulunurken S&P 500 şirketlerinin ortalaması yaklaşık 3,3 seviyesinde yer alıyor. Endekslere hızlı giriş planı 🔹 Nasdaq, SpaceX hisselerinin yalnızca 15 işlem günü sonra Nasdaq-100 endeksine dahil olabilmesine onay verdi. 🔹 S&P 500 ise şirketin kârlılık şartını karşılamaması nedeniyle erken endeks üyeliğine izin vermedi.

Teknoloji hisselerinde dalgalanma 🔹 Nasdaq endeksi salı günü yaklaşık yüzde 1 gerileyerek yıl başından bu yana en sert yükseliş dönüşlerinden birini yaşadı. 🔹 Faiz artışı beklentileri, yapay zekâ yatırımlarına ilişkin endişeler ve yaklaşan büyük teknoloji halka arzları teknoloji hisselerinde oynaklığı artırdı. 🔹 SpaceX halka arzının başlamasıyla teknoloji sektörüne yeni hisse arzlarının hızlanması bekleniyor. Farklı sektörlere yöneliş 🔹 S&P 500 endeksi yüzde 0,3 gerilerken endeksteki 11 sektörün 9'u günü yükselişle tamamladı. 🔹 Gayrimenkul, temel tüketim ve sağlık sektörleri yükseliş gösterirken Home Depot ve J.M. Smucker günün öne çıkan hisseleri arasında yer aldı. 🔹 Joshua Schachter, birçok çip hissesinin değerlemeler yerine duygu ve momentumla işlem gördüğünü, piyasanın diğer alanlarında fırsatlar bulunduğunu söyledi. Ulaştırma hisseleri öne çıkıyor 🔹 Güçlü istihdam verileri ekonomik büyüme beklentilerini desteklerken ulaştırma şirketlerinin hisseleri yükselişini sürdürdü. 🔹 Dow Jones Transportation Average beş işlem günüdür yükselirken 2026 yılı kazancı yüzde 29'a ulaştı. 🔹 Old Dominion Freight Line yıl başından bu yana yüzde 59, Ryder System yüzde 45 ve Matson yüzde 57 değer kazandı. Kâr büyümesi devam ediyor 🔹 Malzeme sektöründeki şirketlerin kârları yaklaşık yüzde 42, tüketici harcamaları sektöründe yüzde 41 ve finans sektöründe yüzde 22 arttı. 🔹 Analistler ikinci çeyrekte şirket kârlarının yüzde 22, yıl genelinde ise yüzde 23 artmasını bekliyor. Alternatif yatırım tercihleri 🔹 Eşit ağırlıklı S&P 500 endeksi yıl başından bu yana yüzde 8 yükselerek piyasa değeri ağırlıklı S&P 500 endeksini geride bıraktı. 🔹 Teknoloji satışları sırasında put opsiyon işlemleri rekor seviyelere yaklaşırken S&P 500 opsiyon hacmi 7,8 milyon kontrata ulaştı. 🔹 İşlemlerin yaklaşık yüzde 64'ünü aynı gün vadeli sıfır gün opsiyonları (0DTE) oluşturdu. Yurt dışı piyasalara ilgi 🔹 Bazı yatırımcılar ABD dışındaki daha düşük değerlemeli piyasalara yönelmeye başladı. 🔹 Güney Kore Kospi endeksi yüzde 92 yükselse de performans büyük ölçüde Samsung ve SK Hynix hisselerinden kaynaklandı. 🔹 Japonya Nikkei endeksi yıl başından bu yana yüzde 30 yükselirken İngiltere FTSE 100 endeksi yüzde 3 değer kazandı.

Brezilya'nın yükselen rolü 🔹 Batılı şirketler, Çin'in nadir toprak elementlerindeki küresel hâkimiyetini azaltmak amacıyla Brezilya'daki projelere büyük yatırımlar yapıyor. 🔹 Çin'in ardından dünyanın en büyük ikinci nadir toprak rezervlerine sahip olan Brezilya, küresel tedarik zincirinde daha stratejik bir konuma yükselmeyi hedefliyor. 🔹 Brezilya yalnızca cevher çıkarmayı değil, ayrıştırma tesisleri, metal üretimi ve mıknatıs üretimi gibi yüksek katma değerli süreçleri de ülke içinde geliştirmeyi amaçlıyor. Çin'e bağımlılığı azaltma çabası 🔹 Çin küresel nadir toprak rezervlerinin yaklaşık yarısını elinde bulundurmasına rağmen işleme ve mıknatıs üretim kapasitesinin yüzde 90'dan fazlasını kontrol ediyor. 🔹 ABD ve Batılı ülkeler, Çin'e olan bağımlılığı azaltmak amacıyla Afrika, Avustralya ve Brezilya gibi ülkelerde yeni projeleri destekliyor. 🔹 ABD yönetimi sektör için finansman, alım garantileri ve fiyat destekleri sağlayarak Çin'in fiyat baskısıyla rakiplerini piyasadan çıkarmasını önlemeye çalışıyor. Brezilya'nın tarafsız politikası 🔹 Brezilya Maden ve Enerji Bakanı Alexandre Silveira, ülkenin egemenliğine saygı gösteren tüm ülkelerin yatırımına açık olduklarını söyledi. 🔹 Brezilya, ABD öncülüğündeki kritik mineraller bloğuna katılmak yerine ABD, Avrupa Birliği, Çin ve diğer ülkelerle eş zamanlı iş birliği yürütmeyi tercih ediyor. 🔹 Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, Brezilya'nın yalnızca ham madde ihracatçısı olmak istemediğini, yüksek teknoloji üreten yerli bir nadir toprak sanayisi oluşturmayı hedeflediğini belirtti. Yatırımlar hızlanıyor 🔹 Avustralyalı Viridis ve Meteoric ile Kanadalı Aclara Brezilya'daki büyük nadir toprak projelerini geliştirirken, USA Rare Earth de Serra Verde şirketini 2,8 milyar dolara satın alma anlaşması yaptı. 🔹 Viridis, 2028 yılında üretime başlamayı ve özellikle elektrikli araçlar ile savaş uçaklarında kullanılan ağır nadir toprak elementlerini üretmeyi planlıyor. 🔹 Brezilya'daki kil bazlı rezervlerin Avustralya'daki sert kaya yataklarına göre daha düşük maliyetle işlenebildiği değerlendiriliyor. Gelecek planları 🔹 Viridis ilk aşamada üretimini Avrupa'daki Solvay tesislerine göndermeyi planlarken, 2030'lu yıllarda ayrıştırma işlemlerinin bir bölümünü Brezilya'da gerçekleştirmeyi hedefliyor. 🔹 Brezilya Kongresi stratejik minerallere ilişkin yeni düzenlemeler üzerinde çalışırken, sektör temsilcileri aşırı katı yerli üretim şartlarının yatırımları yavaşlatabileceği uyarısında bulunuyor. 🔹 Çin, Brezilya madencilik sektörüne yatırım yapmayı sürdürürken BYD gibi Çinli şirketlerin sanayi yatırımları da ülkeye yönelmeye devam ediyor. 🔹 Analistler, Brezilya'nın önemli bir nadir toprak gücü hâline gelebileceğini ancak bunun Batı tedarik zincirinin parçası olacağı anlamına gelmeyebileceğini değerlendiriyor.

Değişen savaş dengeleri 🔹 Yazar, ABD, Rusya ve Çin gibi büyük güçlerin askerî üstünlüklerine rağmen istedikleri stratejik sonuçları elde etmekte zorlandığını savundu. 🔹 ABD'nin İran'a yönelik operasyonlarına rağmen Tahran yönetiminin ayakta kaldığını, Hürmüz Boğazı'nı abluka altında tutmaya ve İsrail ile Körfez ülkelerine füze saldırıları düzenlemeye devam ettiğini belirtti. 🔹 Ukrayna'nın ABD desteğinin azalmasına rağmen cephe hattını koruduğu ve Rusya topraklarına giderek daha etkili saldırılar gerçekleştirdiği ifade edildi. Teknolojinin etkisi 🔹 İHA'lar ve düşük maliyetli hassas mühimmatların küçük ve orta ölçekli ülkelerin askerî kapasitesini önemli ölçüde artırdığı savunuldu. 🔹 Letonya Dışişleri Bakanı Baiba Braže, Ukrayna'nın teknolojik üstünlüğü sayesinde daha sağlam bir konuma geldiğini söyledi. 🔹 Çin'in Tayvan konusunda karar alırken Ukrayna ve İran savaşlarından çıkan askerî dersleri yakından izlediği aktarıldı. Uzman değerlendirmeleri 🔹 İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto, işgal ederek ülke ele geçirmenin artık uygulanabilir bir savaş yöntemi olmaktan çıktığını söyledi. 🔹 Hollanda Genelkurmay Başkanı Onno Eichelsheim, ilk haftalarda sonuç alınamayan savaşların uzun süreli çıkmaza dönüştüğünü ve askerî güçle rejim değiştirmenin giderek zorlaştığını ifade etti. 🔹 Çinli emekli Albay Zhou Bo, Ukrayna savaşının insansız hava araçlarının kullanımına ilişkin önemli askerî dersler sunduğunu ve Çin'in bu alandaki tecrübeleri incelemesi gerektiğini söyledi. Orta güçlerin rolü 🔹 Singapurlu akademisyen Bilahari Kausikan, küçük ve orta ölçekli ülkelerin doğru strateji geliştirmeleri halinde büyük güçlere karşı da hareket alanına sahip olabileceğini savundu. 🔹 Kausikan, Ukrayna örneğinin en önemli dersinin dış yardım değil, ülkenin kendi direniş iradesi olduğunu söyledi ve Tayvan'ın bu konuda yanlış sonuç çıkardığını öne sürdü. 🔹 Filipinler Savunma Bakanı Gilberto Teodoro Jr., barışın korunabilmesi için güçlü savunma kapasitesine ihtiyaç bulunduğunu ifade etti. Uluslararası dengeler 🔹 Kanada, Avrupa ülkeleri ve Asya demokrasilerinin ABD ve Çin'e bağımlılığı azaltmak amacıyla askerî, ekonomik ve güvenlik alanlarında iş birliklerini güçlendirdiği belirtildi. 🔹 Fransız siyaset bilimci Nicolas Tenzer, orta büyüklükteki ülkelerin birlikte hareket etmeleri halinde büyük güçlerin kararlarını dengeleme kapasitesine sahip olabileceklerini söyledi.

Rezervasyon görünümü 🔹 FIFA Dünya Kupası başlamadan önce Kanada ve Meksika'daki ev sahibi şehirlerde otel rezervasyon oranları ABD'deki şehirlerin büyük bölümünü geride bıraktı. 🔹 Vancouver ve Guadalajara yüzde 48 doluluk oranıyla listenin başında yer aldı. 🔹 Toronto, Mexico City ve Monterrey'de rezervasyon oranı yüzde 40'ın üzerine çıkarken ABD'de bu seviyeyi aşan tek şehir yüzde 44 ile San Francisco oldu. ABD'nin geride kalmasının nedenleri 🔹 Meksika ve Kanada şehirleri futbol kültürünün daha güçlü olması ve daha uygun maliyetler nedeniyle ziyaretçiler açısından avantaj sağladı. 🔹 ABD'deki Dünya Kupası maç biletleri rekor seviyelere ulaşırken final karşılaşması için bazı biletler 20 bin doların üzerinde alıcı buldu. 🔹 Ulaşım maliyetlerindeki yükseliş de seyahat talebini olumsuz etkiledi. 🔹 Vize süreçleri ve ABD'nin yabancı ziyaretçilere yönelik olumsuz algılanan siyasi atmosferi de uluslararası taraftarların bir bölümünü ABD'den uzaklaştırdı. Meksika öne çıkıyor 🔹 Mexico City'ye yönelik seyahat paketlerine özellikle Latin Amerika ülkelerinden güçlü talep oluştu. 🔹 Meksika'daki kısa dönem kiralık konutlara yönelik talep de maç döneminde önemli ölçüde arttı. 🔹 Meksika'da gecelik konaklama ücretleri şehirlerine göre yaklaşık 100 dolar seviyesinde bulunurken ABD ve Kanada'daki birçok ev sahibi şehirde bu rakam yaklaşık 300 dolar seviyesine ulaşıyor. Ulaşım avantajı 🔹 Toronto'da maç günlerinde toplu taşıma seferleri artırılırken metro, otobüs ve tramvay ücretleri 4 doların altında tutuluyor. 🔹 New York bölgesinde ise Manhattan ile MetLife Stadı arasındaki gidiş-dönüş tren bileti başlangıçta 150 dolar olarak belirlenirken daha sonra 98 dolara indirildi. ABD otel sektörünün beklentisi 🔹 Bazı otel işletmecileri son dakika rezervasyonlarının talebi artırmasını bekliyor. 🔹 Host Hotels & Resorts, Dünya Kupası döneminde bireysel müşteriler için günlük ortalama oda fiyatlarının yüzde 38 arttığını açıkladı. 🔹 Şirket, geçmiş turnuvalarda rezervasyonların yaklaşık yüzde 40'ının maçtan önceki son altı gün içinde yapıldığını belirtti.

Otonom kamyon operasyonu 🔹 PepsiCo, Arizona yollarında tamamen sürücüsüz çalışan 35 kamyonla ürün taşımacılığı gerçekleştiriyor. 🔹 Şirket, kamu yollarında büyük ölçekli sürücüsüz kamyon kullandığını açıklayan ilk büyük ABD tüketim ürünleri şirketi oldu. 🔹 Kamyonlar PepsiCo ürünlerini şişeleme tesisleri, depolar ve Walmart ile Dollar General gibi mağazalar arasında taşıyor. Teknoloji ve kullanım 🔹 Arizona'daki filoya ek olarak Texas'ta 5, Arkansas'ta ise 1 sürücüsüz kamyon faaliyet gösteriyor. 🔹 Isuzu tarafından üretilen kamyonlarda Gatik'in kamera, radar, lidar ve bilgisayar tabanlı sürüş sistemleri kullanılıyor. 🔹 Yeni nesil araçların direksiyon veya sürücü kabini olmadan üretilebilmesi planlanırken, bilgisayar sistemlerini soğutmak için klima sistemi kullanılmaya devam edecek. Operasyonel performans 🔹 PepsiCo ve Gatik teknolojiyi 2022'den bu yana birlikte geliştirirken, sürücüsüz operasyonlar Haziran 2025'te başladı. 🔹 Şirket, bugüne kadar kamu yollarındaki sürücüsüz seferlerde herhangi bir kaza yaşanmadığını açıkladı. 🔹 Otonom kamyonların zamanında teslimat performansı hava koşulları ve trafik gibi dış etkenler hariç tutulduğunda yüzde 99 seviyesine ulaştı. Lojistik avantajları 🔹 Sürücüsüz kamyonlar özellikle aynı güzergâhta tekrarlanan kısa mesafeli taşımacılıkta yüksek verim sağlıyor. 🔹 Kamyonlar aynı rotalarda tekrar tekrar çalıştıkça sistemi daha iyi öğreniyor ve operasyonlarını geliştiriyor. 🔹 Otonom sistemler sürücü çalışma saati sınırlamaları ve personel eksikliği gibi sorunlardan etkilenmeden faaliyet gösterebiliyor. İstihdam etkisi 🔹 PepsiCo, mağazalara teslimat sırasında çalışanlarının ürünleri karşılayıp boşaltmaya devam ettiğini belirtti. 🔹 Şirket bazı sürücüleri yeni ekipmanların yönetimi ve saha koordinasyonu gibi görevlerde yeniden eğitmeyi planlıyor. 🔹 PepsiCo, gelecekte iş hacmini artırırken daha az sayıda yeni sürücü istihdam etmeyi hedefliyor. Düzenleyici ortam 🔹 Otonom kamyon filoları ABD'de eyalet düzenlemelerine tabi faaliyet gösterirken federal düzeyde sürücüsüz araçları düzenleyen özel bir yasa bulunmuyor. 🔹 Arizona, sürücüsüz taşımacılık şirketleri için en elverişli düzenleyici ortamlardan biri olarak görülüyor. 🔹 Arizona Ulaştırma Bakanlığı, sürücüsüz araçların faaliyet gösterebilmesi için öz sertifikasyon süreci uygulanırken en önemli önceliğin güvenlik olduğunu açıkladı.

Eğitim programı 🔹 Meta, ABD'de veri merkezi inşaatlarında çalışacak nitelikli iş gücünü yetiştirmek amacıyla ücretsiz "Workforce Academy" eğitim programını başlattı. 🔹 Program CBRE ve Associated Builders and Contractors iş birliğiyle yürütülecek ve beş hafta sürecek. 🔹 Eğitimi tamamlayan katılımcılara Meta'nın veri merkezi inşaat projelerinde iş garantisi verilecek. Yatırım ve uygulama alanları 🔹 Meta, program için 2026 yılında 115 milyon dolar kaynak ayırdı. 🔹 İlk uygulama Louisiana, Ohio, Indiana ve Texas eyaletlerinde gerçekleştirilecek. 🔹 Louisiana'da inşa edilen Hyperion veri merkezi, şirketin açıklamasına göre Manhattan'ın önemli bir bölümünü kaplayacak büyüklükte olacak. Nitelikli iş gücü ihtiyacı 🔹 Yapay zekâ veri merkezlerinin hızla yayılması, özellikle elektrik teknisyenleri ile iklimlendirme (HVAC) uzmanlarına yönelik talebi artırıyor. 🔹 Associated Builders and Contractors tahminlerine göre ABD inşaat sektörünün yalnızca bu yıl talebi karşılamak için yaklaşık 349 bin yeni çalışana ihtiyaç duyduğu öngörülüyor. 🔹 Veri merkezi projeleri binlerce geçici inşaat istihdamı oluştururken, tesisler faaliyete geçtiğinde çok daha az sayıda kalıcı çalışan istihdam ediliyor. Meta'nın yapay zekâ yatırımları 🔹 Meta, yapay zekâ yarışında rekabet gücünü artırmak amacıyla veri merkezi altyapısına yüz milyarlarca dolarlık yatırım yapıyor. 🔹 Şirket, bu yatırımları finanse etmek amacıyla yakın dönemde yaklaşık 8 bin beyaz yakalı çalışanını işten çıkardı. 🔹 Meta, 3,5 milyar günlük aktif kullanıcı için kişisel ve kurumsal yapay zekâ asistanları geliştirmeyi hedeflerken çalışanların bilgisayar kullanım verilerini de yapay zekâ modellerinin eğitimi için kullanıyor. Benzer girişimler 🔹 Meta, nisan ayında fiber optik teknisyenleri yetiştirmeye yönelik ayrı bir eğitim programı da başlattı ve ilk yedi günde 35 bin başvuru aldı. 🔹 BlackRock Foundation da bu yıl açıkladığı 100 milyon dolarlık girişim kapsamında özellikle Texas'ta elektrik teknisyeni yetiştirilmesine destek vermeyi planlıyor. 🔹 Lightcast verilerine göre veri merkezi inşaatlarıyla bağlantılı iş ilanlarının sayısı son iki yılda yaklaşık iki katına çıktı.

Yapay zekâ yatırımlarındaki finansman dalgası 🔹 Yapay zekâ altyapısına yönelik küresel yatırım yarışı, milyarlarca dolarlık halka arzlar, tahvil ihraçları ve sermaye artırımlarıyla Wall Street'te büyük bir finansman hareketi oluşturdu. 🔹 Alphabet'in 85 milyar dolarlık hisse ihracı açıklaması, yapay zekâ yatırımlarını finanse etmeye yönelik en büyük işlemlerden biri oldu. 🔹 SpaceX, Anthropic ve OpenAI'nin planlanan halka arzları, 2026'nın tarihin en büyük IPO yıllarından biri olabileceği beklentisini güçlendirdi. Tahvil piyasası ve veri merkezi yatırımları 🔹 Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft ve Oracle bu yıl küresel piyasalarda toplam 159 milyar dolarlık tahvil ihraç etti. 🔹 Aynı şirketler 2025 boyunca 108 milyar dolar, 2024 yılında ise yalnızca 17 milyar dolarlık tahvil satışı gerçekleştirmişti. 🔹 Veri merkezi geliştiricileri yüksek getirili tahvil piyasalarından milyarlarca dolar toplarken, yeni yapay zekâ bulut şirketleri çip alımlarını banka ve özel kredi finansmanıyla destekliyor. Yatırımcı ilgisi 🔹 Bazı yatırımcılar şirketlerin aşırı yatırım yaptığı ve ileride piyasanın kazananlar ile kaybedenleri ayıracağı görüşünü koruyor. 🔹 Hisse ihracındaki artışın mevcut ortakların payını sulandırarak teknoloji hisseleri üzerinde baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor. 🔹 Buna rağmen yatırımcı talebi güçlü kalmayı sürdürürken, ABD şirket tahvillerindeki risk primleri uzun yılların en düşük seviyelerine yakın seyrediyor. Yapay zekâ altyapısının büyüklüğü 🔹 Dört büyük teknoloji şirketinin yalnızca 2026 yılında veri merkezleri ve yapay zekâ altyapısına 670 milyar doların üzerinde yatırım yapması bekleniyor. 🔹 Bu yatırım hacmi, ekonomiye oranlandığında 1850'lerdeki demiryolu genişleme dönemindeki yatırımlardan daha büyük bir ölçeğe ulaşıyor. 🔹 Yapay zekâ modellerinin uzun vadeli kârlılığı konusundaki tartışmalar sürmesine rağmen, kurumsal harcamaların hızla artması yatırımcı güvenini destekliyor. Küresel borçlanma ve şirket stratejileri 🔹 Alphabet bu yıl ABD doları dışında Kanada doları, Japon yeni, avro, İsviçre frangı ve İngiliz sterlini cinsinden tahvil ihraç etti. 🔹 Amazon da ABD doları, avro ve İsviçre frangının ardından Kanada doları cinsinden tahvil ihracına hazırlanıyor. 🔹 Oracle ise yapay zekâ bulut altyapısını büyütmek amacıyla geçen eylülden bu yana 43 milyar dolarlık tahvil ihraç etti. Piyasa görünümü 🔹 CoreWeave hisseleri bu yıl yüzde 43 yükselirken şirket 2026 içinde hisse ve borç satışlarıyla 20 milyar doların üzerinde finansman sağladı. 🔹 Bazı yatırımcılar ileride yapay zekâ altyapısında kapasite fazlası oluşabileceğini düşünse de mevcut yatırım döngüsünün henüz başlangıç aşamasında olduğu görüşünü koruyor. 🔹 Yapay zekâ altyapısının büyüklüğü nedeniyle yatırım fırsatlarının kısa vadede devam edebileceği değerlendiriliyor.

İran'ın yeni stratejisi 🔹 İran'ın İsrail'e yönelik balistik füze saldırıları, Tahran'ın bölgesel güç projeksiyonunu artırma ve Washington'u savunma pozisyonuna itme isteğini ortaya koyuyor. 🔹 İran yönetimi, füze saldırıları ve ABD Başkanı Donald Trump'ın diplomatik süreci sürdürme isteğinin İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu üzerinde baskı oluşturacağını hesaplıyor. 🔹 Tahran, İsrail'in Lübnan'da Hizbullah'a yönelik operasyonlarını sınırlandırmasını sağlamayı amaçlıyor. Ateşkes ve karşılıklı saldırılar 🔹 İran pazartesi günü İsrail'e yönelik saldırılarını durdurduğunu açıkladı ancak İsrail'in özellikle Güney Lübnan'daki operasyonlarını sürdürmesi halinde saldırıların yeniden başlayabileceği uyarısında bulundu. 🔹 İsrail de İran'a yönelik saldırılarını sonlandırırken Hizbullah'a karşı operasyonlarına devam edeceğini bildirdi. 🔹 İran ve İsrail arasındaki son karşılıklı saldırılar, Trump'ın nisan ayında ilan ettiği ateşkes sonrasındaki ilk doğrudan çatışma dalgasını oluşturdu. Bölgesel güç dengesi 🔹 İran, ABD ve İsrail'in hava saldırılarına rağmen önemli füze kapasitesini koruduğunu göstermeye çalışıyor. 🔹 ABD istihbarat değerlendirmelerine göre İran, ilk saldırı dalgasının ardından binlerce balistik füzeyi envanterinde tutmayı başardı. 🔹 İran yönetimi, Hürmüz Boğazı'nı kapatma ve Körfez ülkelerine saldırma kapasitesiyle küresel ekonomi üzerinde maliyet oluşturabileceğini göstermeye çalışıyor. Hizbullah ve bölgesel cephe 🔹 İran, Lübnan cephesi ile İran cephesinin birbirinden ayrı değerlendirilemeyeceğini göstermeye çalışıyor. 🔹 İran destekli milisler Irak'tan Suudi Arabistan'a insansız hava araçları gönderirken Hizbullah da İsrail hedeflerine saldırılar düzenlemeyi sürdürdü. 🔹 İran, geçmişte vekil güçleri üzerinden yürüttüğü caydırıcılık stratejisinin yanında doğrudan kendi füze ve İHA kapasitesini daha aktif kullanmaya başladı. İsrail ve ABD 🔹 Donald Trump, İsrail ve İran'ın derhal ateşi kesmesi çağrısında bulundu. 🔹 İsrail, İran'daki savaş sona erse bile Hizbullah'a karşı operasyon özgürlüğünü korumak ve İran üzerindeki askeri baskıyı sürdürmek istiyor. 🔹 Uzmanlar, İran'ın daha fazla risk alarak bölgesel nüfuzunu yeniden tesis etmeye çalıştığını ancak İsrail'in İran'a zarar verme kapasitesinin hâlâ çok daha yüksek olduğunu değerlendiriyor.

Artan gerilim 🔹 Lübnan hükümeti, Hizbullah'ın silahsızlandırılması konusunda ABD, İsrail ve ülke içindeki birçok kesimin baskısıyla karşı karşıya bulunuyor. 🔹 Mart ayında Hizbullah'ın İran'a destek vererek İsrail'e roket saldırıları başlatmasının ardından başlayan savaş sonrası ateşkes anlaşması, Lübnan devletinin ülke üzerindeki kontrolünü yeniden kurmasını ve Hizbullah'ı kademeli olarak silahsızlandırmasını öngörüyor. 🔹 Lübnan'ın zayıf devlet yapısı, Hizbullah'ın ülkenin en güçlü silahlı aktörlerinden biri olmaya devam etmesi ve İsrail'in güneydeki operasyonlarını sürdürmesi gerilimi artırıyor. Toplumsal bölünme 🔹 İsrail operasyonları nedeniyle bir milyondan fazla kişi ülke içinde yer değiştirdi ve çok sayıda Şii aile Beyrut sokaklarında çadırlarda yaşamaya başladı. 🔹 Bazı Hristiyan, Dürzi ve Sünni bölgelerde Şii nüfusa yönelik ayrımcılık ve güvenlik endişeleri artarken mezhepsel gerilimler yeniden yükseliyor. 🔹 Sünni ve Hristiyan çevrelerde Hizbullah'ın ülkeyi yeni bir savaşa sürüklediği yönündeki öfke büyürken, Hizbullah destekçilerini hükümete karşı sokağa çıkmaya çağırıyor. Hizbullah ve devlet 🔹 Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım, silahsızlanmayı "yok edilme" olarak nitelendirerek bunu hiçbir zaman kabul etmeyeceklerini açıkladı. 🔹 Lübnan ordusu güneyde bazı Hizbullah mevzilerini temizlese de süreç sonbaharda yavaşladı ve örgüt yeniden silahlanmaya başladı. 🔹 ABD, Hizbullah'a karşı görev yapabilecek özel eğitimli Lübnan birliklerinin oluşturulmasını desteklerken İsrail de Lübnan ordusunun sınır bölgesinde tek silahlı güç olmasını istiyor. Bölgesel denklem 🔹 İran, İsrail ile yürütülen ateşkes sürecine Lübnan'ın da dahil edilmesini isterken İsrail ile İran arasındaki son karşılıklı saldırılar Lübnan üzerindeki baskıyı artırdı. 🔹 ABD, İsrail ile Lübnan arasında büyükelçi düzeyinde doğrudan görüşmelere ev sahipliği yaparken iki ülke orduları arasında güvenlik koordinasyonunu artırmaya çalışıyor. 🔹 Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun'un İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile görüşmesi gündeme gelse de bunun siyasi risk taşıdığı değerlendirilerek gerçekleşmedi. Güvenlik endişeleri 🔹 İsrail, ateşkesten bu yana Hizbullah hedeflerine binlerce saldırı düzenledi ancak örgütün yeniden roket, tanksavar füzesi ve insansız hava aracı kapasitesi oluşturduğu belirtiliyor. 🔹 Uzmanlar, Hizbullah'ın zorla silahsızlandırılmasının nasıl başlayacağının bilindiğini ancak bunun nasıl sonuçlanacağının öngörülemediğini ifade ediyor. 🔹 Eski Lübnanlı general Halil Helou, ülkede toplumsal huzursuzluk için gerekli koşulların oluştuğunu ve duygusal gerilimin giderek yükseldiğini söyledi.

Brezilya'nın yükselen rolü 🔹 Batılı şirketler, elektrikli araçlar, rüzgâr türbinleri ve gelişmiş silah sistemlerinde kullanılan nadir toprak elementleri için Brezilya'ya büyük yatırımlar yapıyor. 🔹 Dünyanın Çin'den sonra en büyük ikinci nadir toprak rezervine sahip Brezilya, küresel tedarik zincirlerinde stratejik bir merkez olmayı hedefliyor. 🔹 Şirketler yalnızca maden çıkarmayı değil, ayrıştırma tesisleri, metal üretimi ve mıknatıs üretimini de Brezilya'da gerçekleştirmeyi planlıyor. Çin'e bağımlılığı azaltma çabası 🔹 Çin küresel nadir toprak rezervlerinin yaklaşık yarısına sahip olmasına rağmen işleme ve mıknatıs üretiminin yüzde 90'dan fazlasını kontrol ediyor. 🔹 Çin'in 2025 yılında bazı nadir toprak elementleri ve mıknatıslara ihracat kısıtlaması getirmesi Batı'nın Çin'e bağımlılığını yeniden gündeme taşıdı. 🔹 ABD, Çin'in piyasa hâkimiyetini kırmak amacıyla finansman, alım garantileri ve taban fiyat uygulamalarıyla alternatif projeleri destekliyor. Brezilya'nın stratejisi 🔹 Brezilya Maden ve Enerji Bakanı Alexandre Silveira, ülkenin egemenliğine saygı gösteren tüm ülkelerin yatırımlarına açık olduklarını açıkladı. 🔹 Brezilya yönetimi ABD, Avrupa Birliği, Çin ve diğer ülkelerle sektör yatırımları konusunda görüşmeler yürütüyor. 🔹 Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, Brezilya'nın yalnızca ham madde ihracatçısı olmak yerine yüksek katma değerli bir nadir toprak sanayisi kurmasını istiyor. Yeni yatırımlar 🔹 Poços de Caldas bölgesi nadir toprak yatırımlarının merkezlerinden biri hâline gelirken Avustralyalı Viridis 2028 yılında üretime başlamayı planlıyor. 🔹 Viridis'in yaklaşık 360 milyon dolarlık Colossus projesi ağır nadir toprak elementleri de üretecek ve ilk aşamada ürünler Solvay'ın ayrıştırma tesislerine gönderilecek. 🔹 ABD destekli USA Rare Earth şirketi nisan ayında Brezilyalı Serra Verde'yi 2,8 milyar dolara satın almak için anlaşma yaptı. Jeopolitik rekabet 🔹 Brezilya, ABD öncülüğündeki kritik mineraller bloğuna katılma baskılarına rağmen taraf seçmemeyi tercih ediyor. 🔹 Çin, Brezilya madencilik sektörüne yatırım yapmayı sürdürürken BYD gibi Çinli şirketler ülkede sanayi yatırımlarını artırıyor. 🔹 Brezilya'nın tarafsız kalması, ülkenin güçlü bir nadir toprak üreticisine dönüşürken Batı tedarik zincirinin parçası olmayabileceği yönündeki endişeleri artırıyor.

Hukuki süreç 🔹 Wisconsin eyaletindeki Shorewood kasabasında bir köpek gezdiricisine sahilde izinsiz giriş yaptığı gerekçesiyle 313 dolar para cezası verildi. 🔹 Emekli akademisyen Paul Florsheim cezayı ödemek yerine karara itiraz ederek davayı üst mahkemeye taşıdı. 🔹 Florsheim, davanın Wisconsin Yüksek Mahkemesi'ne kadar giderek eyalette kıyı kullanım haklarını yeniden şekillendirmesini hedefliyor. Anlaşmazlığın nedeni 🔹 Florsheim, Michigan Gölü kıyısındaki diş hekimi Daniel Domagala'nın evinin önünden iki köpeğiyle yürüyüş yapıyordu. 🔹 Domagala, "Bu noktadan sonrası özel mülktür" ve "Sadece su yoluyla erişim" tabelaları yerleştirerek yürüyüşçüleri, yüzücüleri ve kanocuları uzaklaştırmaya çalıştı. 🔹 Florsheim tabelalara rağmen kuru kum üzerinde yürümeye devam edince polis çağrıldı ve hakkında izinsiz giriş tutanağı düzenlendi. Tarafların görüşleri 🔹 Florsheim, insanların kıyıda suda yürüyebilmesine izin verilirken birkaç adım yukarıdaki kuru kumda yürüyememesinin mantıksız olduğunu savunuyor. 🔹 Domagala ise Florsheim'a hiçbir zaman izin vermediğini ve izinsiz geçişleri evine girilmesine benzettiğini söyledi. 🔹 Domagala, geçen yaz yalnızca bir sezonda yaklaşık 50 kez şikâyette bulunduğunu ve insanları uzaklaştırmak için sık sık alarm sistemini çalıştırdığını ifade etti. Hukuki tartışma 🔹 Mahkeme, 1923 yılında Wisconsin Yüksek Mahkemesi'nin verdiği bir kararı emsal göstererek arazi sahibinin öncelikli hakka sahip olduğuna hükmetti. 🔹 Yargıç Margo S. Kirchner, mevcut içtihadın uygulanması gerektiğini ancak kararın günümüz şartları açısından yeniden değerlendirilmesi gerektiğine işaret etti. 🔹 ABD'nin farklı eyaletlerinde de kıyıların halka açık kullanımı konusunda benzer hukuki anlaşmazlıklar yaşanıyor. Yerel tepkiler 🔹 Bölge sakinlerinin önemli bölümü göl kıyısının herkesin kullanımına açık olması gerektiğini savunuyor. 🔹 Florsheim, çocukluğundan beri aynı bölgede yaşadığını ve 50 yıldan uzun süredir aynı sahilde yürüyüş yaptığını söyledi. 🔹 Midwest Environmental Advocates adlı sivil toplum kuruluşunun avukatları Florsheim'ın temyiz sürecinde hukuki desteğini üstlendi.

Bazilikanın tamamlanması 🔹 Barselona’daki Sagrada Família Bazilikası, 144 yıllık inşaat sürecinin ardından tamamlanma aşamasına yaklaştı. 🔹 Papa XIV. Leo’nun çarşamba günü bazilikanın en yüksek kulesinin açılışını yapması bekleniyor. 🔹 Katalan mimar Antoni Gaudí’nin başyapıtı olan yapı, İspanya’nın en çok ziyaret edilen turistik noktası haline geldi. 🔹 Bazilikanın yönetimi, aynı anda içeride bulunabilecek ziyaretçi sayısını 1.500 kişiyle sınırlandırdı ve sabah saatlerinde ibadet için sessiz zaman uygulaması başlattı. Turizm baskısı 🔹 Her yıl yaklaşık 5 milyon kişi bazilikayı ziyaret ederken, milyonlarca kişi de yalnızca çevresinde vakit geçiriyor. 🔹 Bölge sakinleri zaman zaman aşırı turizmi protesto ediyor ve turistlere su tabancalarıyla müdahale edilen gösteriler düzenleniyor. 🔹 Mahalledeki birçok dükkân ve konut turistlere yönelik işletmelere ve kısa süreli kiralamalara dönüştü. Geriye kalan çalışmalar 🔹 Bazilikanın ana yapısının tamamlanmasına rağmen ince mimari detayların bitirilmesi için daha uzun yıllar çalışılması bekleniyor. 🔹 En büyük eksik bölüm, Gaudí’nin tasarladığı anıtsal merdivenli ana giriş olan Glory Cephesi olarak öne çıkıyor. 🔹 Bu bölümün inşa edilmesi yüzlerce daire ve iş yerinin yıkılmasını gerektirebileceği için yerel halk ile proje yönetimi arasında anlaşmazlık yaşanıyor. 🔹 Bölge sakinleri yaklaşık 3 bin kişinin yerinden edilebileceğini savunurken, kararın Barselona yerel yönetimi tarafından verilmesi bekleniyor.

🔹 SpaceX, planlanan halka arzında yaklaşık 1,77 trilyon dolar değerleme üzerinden hisse satmayı hedefliyor ve işlem görmeye başladıktan sonra bu değerin daha da yükselebileceği öngörülüyor. 🔹 New York Üniversitesi öğretim üyesi ve "değerlemenin duayeni" olarak bilinen Aswath Damodaran, SpaceX’in özkaynak değerini yaklaşık 1,3 trilyon dolar olarak hesaplıyor. Yapay zekâ birimi 🔹 Damodaran’ın değerleme farkının temel nedenlerinden biri, şirketin yapay zekâ faaliyetlerine ilişkin daha temkinli yaklaşımı oldu. 🔹 SpaceX, halka arz belgelerinde yapay zekâ biriminin toplam adreslenebilir pazarını 26 trilyon dolar olarak tahmin etti. Bu rakam şirketin toplam 28,5 trilyon dolarlık pazar tahmininin büyük bölümünü oluşturuyor. 🔹 Damodaran, bu pazar tahmininin makul sınırların ötesine geçtiğini değerlendirdi. Değerleme yöntemi 🔹 Damodaran, SpaceX’in uzay, internet bağlantısı ve yapay zekâ faaliyetlerini ayrı ayrı değerlendirerek kendi değerleme modelini oluşturdu. 🔹 Modelde her bir iş kolu için pazar büyüklüğü, şirketin olası pazar payı ve hedef faaliyet kâr marjı dikkate alındı. 🔹 Damodaran, kârlılıktan en uzak iş kolunun xAI ve Grok sohbet botunu içeren yapay zekâ birimi olduğunu söyledi. Hisse performansı 🔹 Damodaran, daha düşük değerleme hesaplamasına rağmen SpaceX hisselerinin zayıf performans göstereceğini düşünmediğini belirtti. 🔹 Şirket hisselerinin yatırımcı duyarlılığı ve piyasa momentumu nedeniyle dünyanın en yoğun işlem gören yatırımlarından biri olabileceğini söyledi. 🔹 Damodaran, şirketin gerçek değerine ilişkin tahmin doğru olsa bile piyasa fiyatlamasının uzun süre farklı seviyelerde kalabileceğini ifade etti.

🔹 Kuzey Kore ekonomisi, Rusya’ya silah satışları ve asker göndermesi, Çin’den gelen destek ve yaptırımları aşan ithalat sayesinde son yılların en güçlü büyüme dönemini yaşıyor. Ekonomide dönüşüm 🔹 Pyongyang’da taksi çağırma uygulamaları, QR kodla mobil ödeme sistemleri, internet oyun kafeleri, evcil hayvan mağazaları ve otomobil galerileri kullanılmaya başlandı. 🔹 Restoranlarda pizza, sushi ve tavuk kanadı gibi ürünler sunulurken ödemeler akıllı telefonlarla gerçekleştirilebiliyor. Çin üretimi elektrikli araçlar şehir trafiğinde yaygın şekilde görülüyor. 🔹 Geçen yıl Pyongyang’da 10 bin yeni konut inşa edildi ve ülke genelinde geniş çaplı bir inşaat programı yürütülüyor. Rusya ve Çin desteği 🔹 Kuzey Kore, Rusya’ya mühimmat ve 15 binden fazla asker göndererek milyarlarca dolarlık gelir elde etti. Ödemelerin bir kısmının askerî teknoloji ve silah parçaları şeklinde yapıldığı belirtiliyor. 🔹 Çin ile aylık ticaret hacmi son sekiz yılın en yüksek seviyesine ulaştı ve dijital ekonomide kullanılan birçok teknoloji Çin bileşenlerine dayanıyor. Ekonomik göstergeler 🔹 Güney Kore Merkez Bankası tahminlerine göre Kuzey Kore ekonomisi 2024 yılında yüzde 3,7 büyüyerek son sekiz yılın en hızlı büyümesini gerçekleştirdi. 🔹 Uydu görüntüleri petrol depolarındaki faaliyetlerin arttığını, otoparkların dolduğunu ve ülkenin gece ışıklarının beş yıl öncesine göre yaklaşık üç katına çıktığını gösteriyor. Dijitalleşme ve tüketim 🔹 Kuzey Kore'de yılda yaklaşık yarım milyon cep telefonu üretildiği ve ülkede 50’den fazla akıllı telefon markasının bulunduğu belirtiliyor. 🔹 Mobil uygulamalar üzerinden yemek, temel ihtiyaç ürünleri ve reçeteli ilaç siparişi verilebiliyor, birçok ödeme akıllı telefonlarla gerçekleştiriliyor. Devlet yatırımları 🔹 Son dönemde büyük hastane projeleri, sera kompleksleri, tatil bölgeleri ve yeni sanayi tesisleri tamamlandı; devlet kırsal bölgelerde yeni fabrikalar kurarak ekonomik canlanmayı hızlandırıyor. 🔹 Kim Jong Un yönetimi, savaş gelirlerinin bir bölümünü altyapı yatırımları ve tüketim ekonomisine aktararak devlet kontrolündeki ekonomik faaliyetleri genişletiyor.

Devlet anlaşmaları 🔹 ABD hükümeti, SpaceX’in en büyük müşterisi konumunda bulunuyor ve şirket 2025 yılında devletten yaklaşık 4 milyar dolar gelir elde etti. 🔹 Şirketin devlet gelirlerinin önümüzdeki yıllarda önemli ölçüde artması bekleniyor. 🔹 Space Force, geçen ay SpaceX’e savaş sistemleri için uydu haberleşme ağı kurulmasına yönelik 2,3 milyar dolarlık ve füze ile hava araçlarını yörüngeden takip edecek uydu sistemi için 4,2 milyar dolarlık iki ayrı sözleşme verdi. Pentagon ile iş birliği 🔹 SpaceX, mevcut teknolojilerini temel alarak Pentagon’a hızlı çözümler sunma stratejisiyle yüksek değerli askerî projeler kazandı. 🔹 Şirket, hava araçları ve füzeleri uzaydan takip edecek radar tabanlı sistemini Pentagon’un öngördüğünden çok daha kısa sürede devreye almayı teklif etti. 🔹 Pentagon, bazı programlarda hız ihtiyacı nedeniyle SpaceX’i bürokratik süreçleri aşabilen örnek şirketlerden biri olarak gösteriyor. İstihbarat projeleri 🔹 ABD Ulusal Keşif Ofisi (NRO), SpaceX ile görüntüleme uyduları ve yerde hareket eden hedefleri takip edecek sistemlerin geliştirilmesi için birlikte çalışıyor. 🔹 NRO, 200’den fazla alçak yörünge uydusundan oluşan istihbarat ve gözetleme ağını bugüne kadarki en gelişmiş devlet uydu takımyıldızı olarak tanımlıyor. Starship ve askerî kullanım 🔹 ABD Savunma Bakanlığı, SpaceX’in geliştirdiği Starship roketinin gelecekte büyük askerî yüklerin uzaya taşınmasında kullanılmasını değerlendiriyor. 🔹 SpaceX, Florida’daki askerî fırlatma tesisinden yılda 76 Starship uçuşu gerçekleştirme izni aldı. 🔹 Askerî belgeler, daha yüksek fırlatma kapasitesinin ABD’nin uzaya erişim kabiliyetini artıracağını belirtiyor. Şirketin hedefi 🔹 Sektör uzmanları, SpaceX’in alçak Dünya yörüngesindeki devlet operasyonlarının temel altyapısı olmayı hedeflediğini değerlendiriyor. 🔹 Elon Musk, SpaceX’in Starshield askerî uydu ağı ve gizli istihbarat programlarıyla ABD ulusal güvenliği açısından hayati bir unsur olduğunu söyledi.

🔹 ABD hükümeti, toplam doğurganlık oranının kadın başına 1,57 çocuğa gerilediğini açıkladı ve bu durum yaşlanan nüfus ile küçülen iş gücü konusunda tartışmaları artırdı. Doğurganlık verileri 🔹 Uzmanlar, 1,57'lik toplam doğurganlık oranının yalnızca mevcut dönemin anlık bir göstergesi olduğunu, kadınların yaşamları boyunca sahip olduğu çocuk sayısını tam olarak yansıtmadığını belirtiyor. 🔹 Çocuk sahibi olma dönemini tamamlamış ABD'li kadınlarda ortalama çocuk sayısı yaklaşık 1,9 ila 2 arasında seyrediyor. 🔹 2007'den bu yana doğurganlıktaki düşüşün dörtte birinden fazlası genç yaş gebeliklerinin azalmasından kaynaklanıyor. Düşüşün nedenleri 🔹 Kadınların eğitim ve kariyer olanaklarının artması, çocuk sahibi olma yaşını ileri taşırken kariyer ile aile kurma arasında zaman baskısı oluşturuyor. 🔹 Eğitim sürelerinin uzaması, konut maliyetlerinin yükselmesi ve ekonomik belirsizlikler birçok kişinin aile kurmasını 5-10 yıl geciktiriyor. 🔹 Uzmanlar, geç yaşta eş bulmanın biyolojik zaman sınırı nedeniyle istenenden daha az çocuk sahibi olunmasına yol açabildiğini belirtiyor. Küresel eğilim 🔹 ABD'nin doğurganlık oranı yaklaşık yarım yüzyıldır nüfusun kendini yenileme seviyesi olan 2,1'in altında bulunuyor. 🔹 OECD ülkelerinin büyük bölümünde doğurganlık oranları 2,1'in altında seyrediyor ve uzmanlar bu eğilimin küresel ölçekte uzun süredir devam ettiğini ifade ediyor. Olası çözümler 🔹 Uzmanlar, tüp bebek tedavisi ve yumurta dondurma gibi üreme sağlığı hizmetlerine erişimin artırılmasının doğum sayısını yükseltebileceğini değerlendiriyor. 🔹 Esnek çalışma düzeni, çocuk bakım desteği, ebeveyn izinleri ve konut politikalarının aile kurmayı kolaylaştırabileceği ancak etkilerinin sınırlı kalabileceği belirtiliyor. 🔹 Çalışma çağındaki nüfusun artırılması için göç de demografik dengeyi destekleyebilecek seçeneklerden biri olarak değerlendiriliyor.

Altyapı yatırımları 🔹 Alphabet, yapay zekâ altyapı yatırımlarını finanse etmek amacıyla planladığı 80 milyar dolarlık sermaye artırımını yatırımcı talebinin güçlü gelmesi üzerine 85 milyar dolara çıkardı. 🔹 Şirket, yapay zekâ yarışında yalnızca finansman sağlamanın değil, veri merkezlerini zamanında inşa edip elektrik şebekesine bağlayabilmenin belirleyici olacağını düşünüyor. Veri merkezi darboğazı 🔹 Teknoloji şirketleri veri merkezlerini şebekeye bağlamak için tedarik zinciri sorunları, izin süreçleri ve elektrik arzı kısıtlarıyla karşı karşıya bulunuyor. 🔹 JPMorgan analizine göre 2027 yılında tamamlanması planlanan veri merkezi kapasitesinin yüzde 60'tan fazlasının inşaatı henüz başlamadı, yüzde 7'si ise gecikmiş durumda. Google'ın enerji stratejisi 🔹 Google, veri merkezlerinin ihtiyaç duyduğu büyük enerji miktarını güvence altına almak için kendi enerji kaynaklarını geliştirmeye odaklanıyor. 🔹 Şirket bu yıl rüzgâr ve güneş enerjisi geliştiricisi Intersect'i 4,75 milyar dolara satın aldı. 🔹 Google ve Intersect, Texas Panhandle bölgesinde kendi elektrik üretim altyapısına sahip yeni bir veri merkezi kurmayı planladıklarını açıkladı. 🔹 Analistler, Google'ın kendi enerji üretimini kullanabilmesi ve bilgi işlem yüklerini elektrik arzına göre farklı merkezlere kaydırabilmesinin şirketi rakiplerine göre avantajlı konuma getirebileceğini değerlendiriyor. Yapay zekâ rekabeti 🔹 Haberde, yapay zekâ sektöründe uzun vadeli başarının yalnızca sermaye toplamakla değil, enerji erişimi sağlanmış veri merkezlerini hızla devreye alabilme kapasitesiyle belirleneceği vurgulanıyor.

Petrol piyasası 🔹 İran’ın ABD ile dolaylı görüşmeleri durdurduğu haberleriyle petrol fiyatları geçen hafta başında varil başına 3 dolar yükseldi. 🔹 Donald Trump’ın İsrail’in Lübnan’da geri çekildiği ve İran görüşmelerinin hızlandığı yönündeki sosyal medya paylaşımlarının ardından petrol fiyatları kısa sürede yaklaşık 1,5 dolar geriledi. 🔹 Hafta sonunda İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmalar sürmesine ve İran görüşmelerinde anlaşma sağlanmamasına rağmen petrol fiyatlarındaki geri çekilme piyasalarda dikkat çekti. Piyasalara etkisi 🔹 Trump yönetimi yalnızca petrolü değil hisse senetleri, tahvil faizleri, döviz piyasaları ve mortgage piyasalarını da açıklamalarıyla etkileyebiliyor. 🔹 Yatırımcılar, ABD başkanının savaşlar, yaptırımlar ve kamu kaynaklarının kullanımı konusunda sahip olduğu yetkiler nedeniyle açıklamalarının piyasalarda gerçek politika değişikliğine dönüşebileceğini dikkate alıyor. 🔹 Enerji piyasasında birçok yatırımcı, Trump’ın açıklamalarının ani fiyat düşüşlerine yol açabileceği endişesiyle yükseliş yönlü pozisyon almaktan kaçınıyor. Risk primi yerine iskonto 🔹 Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgali sırasında petrol piyasasında yükseliş beklentili pozisyonlar tarihi seviyelere çıkmıştı. 🔹 İran savaşı daha büyük arz kaybı yaratmasına rağmen yükseliş yönlü spekülatif pozisyonlar önceki krizlere kıyasla daha sınırlı kaldı. 🔹 Bazı yatırım fonlarının tek bir Trump paylaşımının petrol fiyatlarını sert düşürebileceği endişesiyle piyasaya girmekten kaçındığı belirtiliyor. 🔹 Bu durumun petrol vadeli işlemlerinde geleneksel risk priminin yerine bir risk iskontosu oluşmasına yol açtığı değerlendiriliyor. Faiz ve tarifeler 🔹 Trump geçen yıl faiz indirimi çağrılarını sıklaştırırken, gelecekteki Fed yönetimi konusunda yaptığı açıklamalar piyasalarda daha fazla faiz indirimi beklentisi oluşturdu. 🔹 Bu beklentilerin uzun vadeli tahvil faizleri üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturmuş olabileceği ifade ediliyor. 🔹 Trump’ın yüksek gümrük tarifelerini daha sonra kısmen geri çekmesi Wall Street’te "TACO" söyleminin yayılmasına yol açsa da ABD’nin ortalama efektif gümrük vergisi oranı görev öncesine göre belirgin şekilde yüksek kaldı. 🔹 Yazıda, Trump’ın sözlü müdahalelerle piyasaların beklentilerini yönlendirmede genel kanının ötesinde başarılı olduğu, ancak bunun ekonomik büyüme, enflasyon ve bütçe açıkları gibi temel göstergelerde kalıcı iyileşme sağlayıp sağlamayacağının belirsizliğini koruduğu ifade ediliyor.

Yeni nesil tedaviler 🔹 Yatırımcılar Merck’in yıllık yaklaşık 32 milyar dolar satış yapan kanser ilacı Keytruda’nın yerini alabilecek yeni tedaviler için milyarlarca dolar yatırım yaptı. 🔹 Son veriler, tek bir ilacın Keytruda’nın yerini alması yerine farklı kanser türlerine yönelik daha parçalı tedavi seçeneklerinin öne çıkabileceğini gösteriyor. 🔹 Summit Therapeutics’in geliştirdiği ivonescimab ilacı, bağışıklık sistemini aktive ederken tümörün kan damarlarını baskılayan çift etkili bir yaklaşım kullanıyor. Klinik sonuçlar 🔹 The Lancet’te yayımlanan çalışmada Çin’de ivonescimab ve kemoterapi alan akciğer kanseri hastalarının, karşılaştırma grubuna göre ortalama yaklaşık dört ay daha uzun yaşadığı görüldü. 🔹 İlacın ABD’de doğrudan Keytruda ile karşılaştırıldığı uluslararası çalışmanın sonuçlarının yılın ilerleyen dönemlerinde açıklanması bekleniyor. 🔹 Uzmanlar, sonuçların farklı ülkelerde de doğrulanması halinde bunun akciğer kanseri tedavisinde önemli bir gelişme olabileceğini değerlendiriyor. Sınırlamalar 🔹 Çin’deki çalışmada hastaların ortanca yaşı 64 olurken 75 yaş üzerindeki hastalar araştırmaya dahil edilmedi. 🔹 Daha ileri yaştaki hastalarda sağkalım avantajının azaldığı ve kadın hastaların çalışmada yeterince temsil edilmediği görüldü. 🔹 ABD’de akciğer kanseri tanısının çoğunlukla yaklaşık 70 yaş civarında konulması nedeniyle sonuçların genellenebilirliği konusunda temkinli olunması gerektiği belirtiliyor. Kanser tedavisinde yeni dönem 🔹 Pfizer, Bristol Myers Squibb, BioNTech ve Merck gibi şirketler de benzer çift etkili antikor tedavileri geliştiriyor. 🔹 Analistler, bu ilaçların Keytruda pazarının tamamını ele geçirmekten ziyade belirli hasta gruplarında pay almasının daha olası olduğunu değerlendiriyor. 🔹 2028 itibarıyla Keytruda’nın biyobenzerlerinin piyasaya çıkmasının beklendiği ve yeni ilaç geliştiricilerinin giderek akciğer kanseri dışındaki tümör türlerine yöneldiği ifade ediliyor. 🔹 Kanser tedavisinde tek bir baskın ilacın onlarca farklı kanserde kullanıldığı dönemin yerini daha fazla seçeneğin bulunduğu, ancak daha parçalı bir tedavi yaklaşımının alabileceği öngörülüyor.

İş gücü açığı 🔹 Ford CEO’su Jim Farley, şirket bayilerindeki tamirci açığının ülke genelinde yaklaşık 5 bin kişi seviyesinde olduğunu söyledi. 🔹 Tamirci eksikliği işçilik maliyetlerini artırırken araç onarımlarının gecikmesine yol açıyor ve müşteriler de bu durumdan olumsuz etkileniyor. 🔹 ABD’de veri merkezleri ve ileri üretim yatırımlarının artmasıyla birlikte elektrikçi ve diğer teknik mesleklerde iş gücü ihtiyacı hızla büyüyor. 🔹 Associated Builders and Contractors tahminlerine göre inşaat sektörünün yalnızca bu yıl talebi karşılayabilmek için 349 bin yeni çalışana ihtiyacı bulunuyor. Yeni eğitim yatırımları 🔹 Ford bu yıl teknik mesleklerdeki personel açığını kapatmaya yönelik programlara 300 milyon dolar ayırdı. 🔹 Bloomberg Philanthropies lise öğrencilerini teknik mesleklere yönlendirmek amacıyla 90 milyon dolarlık yeni bir program başlatıyor. 🔹 Detroit’te Bloomberg ile Ford, lise öğrencileri için yeni otomotiv tamir atölyeleri kurulmasına destek olmak amacıyla 2,5'er milyon dolar katkı sağlayacak. 🔹 Program kapsamında önümüzdeki üç yılda Ford bayilerinde çalışabilecek 300 otomotiv teknisyeninin yetiştirilmesi hedefleniyor. Gençlere yönelim 🔹 Lowe’s Foundation teknik meslekleri canlandırmak amacıyla 250 milyon dolarlık yatırım planı açıkladı ve 2035 yılına kadar 250 bin kişinin eğitilmesini hedefliyor. 🔹 BlackRock Foundation da özellikle veri merkezi yatırımlarının yoğun olduğu Teksas’ta elektrikçi açığını kapatmak amacıyla 100 milyon dolarlık destek programı başlattı. 🔹 Program kapsamında üç yıl içinde yaklaşık 12 bin elektrikçinin eğitilmesi planlanıyor. Meslek liseleri ve çıraklık 🔹 Bloomberg programına katılan lise mezunları için marangoz sendikası 75 çıraklık kontenjanı ayırdı. 🔹 Bazı liselerde yeni marangozluk dersleri açılması ve yaz kamplarıyla öğrencilerin teknik mesleklerle erken yaşta tanıştırılması planlanıyor. 🔹 Sektör temsilcileri, gençlerin lise döneminden itibaren meslek eğitimi almasının uzun vadede daha kalıcı ve nitelikli iş gücü oluşturacağını değerlendiriyor.

IPO tabanı stratejisi 🔹 Araştırmalar, halka arz edilen hisselerin %90’dan fazlasının zaman içinde ilk işlem günündeki en düşük seviyesinin altına gerilediğini gösteriyor. 🔹 Bu nedenle yeni halka arz edilen hisselerde ilk günlerde alım yapmak yerine birkaç gün veya birkaç hafta beklenerek bir "IPO tabanı" oluşmasının izlenmesi tavsiye ediliyor. 🔹 IPO tabanı, hissenin ilk 25 işlem günü içinde dar bir fiyat aralığında dengelenmesi ve ilk yüksek seviyesini oluşturmasının ardından görülen istikrar dönemi olarak tanımlanıyor. 🔹 Bu süreçte kurumsal yatırımcıların hisse biriktirmesiyle fiyat için olası bir taban oluşabileceği değerlendiriliyor. Alım noktası 🔹 İlk zirvenin ardından hissede genellikle sınırlı bir geri çekilme yaşanıyor ve normal koşullarda bu düşüş ilk zirveden %20’yi aşmıyor. 🔹 Piyasa oynaklığının yüksek olduğu dönemlerde geri çekilme oranı %50’ye kadar ulaşabiliyor. 🔹 Hisse fiyatı yeniden yükselerek ilk zirvenin üzerine çıktığında teknik olarak "alım noktası" oluşuyor. 🔹 Strateji, hisseyi düşükten almak yerine yükselişini kanıtladıktan sonra satın almayı amaçlıyor. Tarihsel örnekler 🔹 Google, 2004 yılındaki halka arzında 15 işlem günü süren IPO tabanını tamamladıktan sonra alım sinyali verdi ve sonraki sekiz haftada yaklaşık %78 yükseldi. 🔹 Yapay zekâ altyapı şirketi CoreWeave de 2025 yılında beş haftalık IPO tabanından çıktıktan sonra üç aydan kısa sürede değerini yaklaşık üç katına çıkardı. 🔹 Spotify ise 2018 halka arzında benzer bir yapı oluşturmasına rağmen güçlü kurumsal alım gelmediği için başarısız bir kırılım yaşadı ve yıl sonunda zirvesinden yaklaşık %50 geriledi. Dikkat edilmesi gereken sinyaller 🔹 IPO tabanı oluşurken hissenin halka arz fiyatının üzerinde kalması olumlu bir teknik işaret olarak görülüyor. 🔹 Haftalık kapanışların işlem aralığının üst yarısında gerçekleşmesi alım talebinin sürdüğüne işaret ediyor. 🔹 Taban oluşumu sırasında işlem hacminin ilk zirve dönemine göre azalması satış baskısının zayıfladığı ve yeni yükseliş denemesinin başlayabileceği şeklinde değerlendiriliyor. 🔹 IPO tabanının oluşmasını beklemek, ilk günlerdeki yüksek oynaklıktan kaçınarak daha istikrarlı bir giriş noktası yakalanmasına yardımcı olabilir.

Enerji güvenliği 🔹 İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması, dar geçitlerin küresel ekonomi üzerinde stratejik bir silah olarak kullanılabileceğini gösterdi. 🔹 NATO’nun üst düzey askerî komutanı Giuseppe Cavo Dragone, ülkelerin artık “ekonomik karşılıklı bağımlılığın silah hâline getirilmesi” sorunuyla karşı karşıya olduğunu söyledi. 🔹 Hürmüz Boğazı’na bağımlılığı azaltmak için yeni boru hatları, alternatif ihracat rotaları ve enerji altyapısına büyük yatırımlar yapılması gerekiyor. 🔹 Petrol ithalatçılarının ham petrol, jet yakıtı ve diğer petrol ürünleri stoklarını artırmaları, ayrıca yenilenebilir enerji ve nükleer enerji yatırımlarını hızlandırmaları gerekebilir. Küresel bağımlılıklar 🔹 ABD uzun yıllardır doların küresel finans sistemindeki rolünü stratejik baskı aracı olarak kullanırken, Çin de kritik mineraller üzerindeki hâkimiyetiyle benzer bir ekonomik koz elde etti. 🔹 Çin’in nadir toprak elementleri üzerindeki kontrolü otomotiv, yarı iletken ve savunma sanayileri için önemli bir kırılganlık oluşturuyor. 🔹 ABD, Avrupa ve Japonya Çin dışındaki madencilik ve rafineri kapasitesini artırmak için milyarlarca dolarlık yatırım yapıyor ancak alternatif tedarik zincirlerinin oluşturulması yavaş ilerliyor. 🔹 Japonya on yılı aşkın süredir bağımlılığını azaltmaya çalışmasına rağmen ihtiyaç duyduğu nadir toprak elementlerinin yaklaşık %60’ını hâlâ Çin’den temin ediyor. Yeni riskler 🔹 Çin, ABD’nin ileri yarı iletken teknolojilerine yönelik ihracat kısıtlamalarını aşabilmek için kendi çip sektörüne milyarlarca dolar yatırım yapıyor. 🔹 Uzmanlar, ülkelerin mevcut bağımlılıkları azaltmaya çalışırken yeni ve farklı stratejik bağımlılıklar oluşturma riskiyle karşı karşıya bulunduğunu belirtiyor. 🔹 Avrupa’nın Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında ABD doğal gazına, Çin’in ise batarya ile güneş ve rüzgâr enerjisi tedarik zincirlerine hâkim olması yeni jeopolitik kırılganlık örnekleri arasında gösteriliyor.

🔹 Uluslararası şirketler Küba’daki faaliyetlerini sonlandırmaya veya küçültmeye başladı ve bu durum zaten ağır kriz yaşayan ülke ekonomisine yeni bir darbe vuruyor. Şirketlerin çekilmesi 🔹 Küba Merkez Bankası, ABD dışındaki yabancı ziyaretçilerin Mastercard ve Visa kartlarının ülkede kullanılmasının cumartesi gününden itibaren askıya alınacağını açıkladı. 🔹 İspanyol otel zincirleri Iberostar ve Meliá en az 12’şer otelin işletmesini bırakacaklarını duyurdu. Kanadalı Royalton Hotels & Resorts ise turizmdeki sert düşüş nedeniyle faaliyetlerini durdurdu. 🔹 Küba’nın en önemli yabancı yatırımcılarından Kanadalı madencilik şirketi Sherritt International geçen ay faaliyetlerini askıya aldığını ve personelini geri çektiğini açıkladı. 🔹 Yakıt sıkıntısı nedeniyle birçok uluslararası havayolu şirketi de Küba uçuşlarını iptal etti. ABD baskısı 🔹 Trump yönetimi mayıs ayında Küba ordusuna bağlı GAESA grubunu hedef alan yeni yaptırımlar açıkladı ve yabancı yatırımcılar üzerindeki baskıyı artırdı. 🔹 ABD, GAESA’nın Küba ekonomisinin en az %40’ını kontrol ettiğini ve yabancı şirketlerle ortak işletilen birçok oteli yönettiğini belirtiyor. 🔹 Washington son günlerde Küba Devlet Başkanı Miguel Díaz-Canel, aile üyeleri ve çeşitli Küba kurumlarına da yeni yaptırımlar uyguladı. Ekonomik kriz 🔹 Venezuela’dan gelen sübvansiyonlu petrol akışının kesilmesi sonrasında toplu taşıma, tarım ve elektrik altyapısı ciddi şekilde etkilendi; ülkede uzun süreli elektrik kesintileri yaşanıyor. 🔹 Küba pesosu gayriresmî piyasada dolar karşısında yaklaşık 620 seviyesine geriledi, yüz binlerce kişi adayı terk etti ve yabancı yatırımcıların çekilmesi ekonomideki daralmayı daha da derinleştiriyor.

🔹 Kentucky’li çiftçi Brian McClain, yıllarca 80 bin başlık dev bir sığır işletmesi yönettiğini iddia ederek banka ve yatırımcılardan yaklaşık 170 milyon dolar topladı. Daha sonra sürünün büyük bölümünün gerçekte hiç var olmadığı ortaya çıktı. 🔹 İlk kapsamlı fiziki denetimde 87 bin baş olduğu bildirilen sürüden yalnızca 8.916 hayvan sayıldı ve iddia edilen işletmenin büyük ölçüde hayali olduğu anlaşıldı. Saadet zinciri iddiaları 🔹 İflas yöneticisine göre McClain, yatırımcılara yıllık yaklaşık %30 getiri vaat etti ve eski yatırımcılara yapılan ödemelerin büyük kısmını yeni yatırımcılardan gelen paralarla finanse etti. 🔹 Mahkeme kayıtlarına göre yaklaşık 2 milyar dolarlık sığır alım satımı yapılarak "hayalet sürü" görüntüsü oluşturuldu ancak 170 milyon doların büyük bölümünün nereye gittiği hâlâ belirlenemedi. Banka ve yatırımcılar 🔹 Tarım finansmanı kuruluşu Rabo AgriFinance, yıllar boyunca McClain’e 50 milyon dolardan fazla kredi sağladı. İflas yöneticisi ve yatırımcılar, bankanın denetim eksiklikleri nedeniyle dolandırıcılığın büyümesine katkı sağladığını öne sürüyor. Banka ise kendisinin de en büyük mağdurlardan biri olduğunu savunuyor. 🔹 Yaklaşık 100 yatırımcı ile banka ve iflas yönetimi arasında çok sayıda dava devam ediyor. Bazı yatırımcılardan geçmişte aldıkları ödemelerin geri istenmesi için de hukuki süreç yürütülüyor. Çöküş 🔹 2023 yılında bir yatırımcının parasını geri istemesi üzerine verilen çeklerin karşılıksız çıkması soruşturmayı başlattı. 🔹 Polis müdahalesinden hemen önce Brian McClain intihar etti. Geride bıraktığı notta "Neredeyse tüm hayatım para konusunda bir yalandı" ifadelerini kullandı.

🔹 Standart bir elektrik prizine bağlanarak eve enerji sağlayan “plug-in solar” (balkon tipi güneş enerjisi sistemi) ABD’de giderek daha fazla eyalette yasal hale geliyor. 🔹 Sistemler şebeke elektriği kesildiğinde otomatik olarak devreden çıkıyor ve elektrik çalışanları için güvenlik riski oluşturmamak üzere tasarlanıyor. 🔹 Almanya’da 1 milyondan fazla balkon tipi güneş sistemi kuruldu. Her sistemin üretim kapasitesi sınırlı olsa da toplam üretim büyük bir elektrik santraline eşdeğer seviyeye ulaşıyor. 🔹 Teknolojinin özellikle elektrik fiyatlarının yüksek olduğu bölgelerde daha ekonomik olduğu belirtiliyor. Elektrik fiyatının kilovatsaat başına 20 centin altında olduğu yerlerde yatırımın geri dönüşü zorlaşabiliyor. 🔹 EcoFlow’un ABD’de sattığı iki 400 watt panel ve bataryadan oluşan sistem yaklaşık 2.300 dolar seviyesinde bulunuyor. Daha küçük başlangıç paketleri ise yaklaşık 500 dolardan başlıyor. 🔹 Kaliforniya ve Hawaii gibi elektrik fiyatlarının yüksek olduğu eyaletlerde bu sistemlerin maliyetini yaklaşık üç yıl içinde enerji tasarrufuyla geri ödeyebileceği öngörülüyor. 🔹 Sistemlerin amacı evin tüm elektrik ihtiyacını karşılamak değil, tüketimin bir bölümünü azaltmak. Bazı apartman dairelerinde elektrik kullanımının yarısından fazlasını karşılayabilecek seviyeye ulaşabiliyor. 🔹 Bataryalı modeller elektrik kesintilerinde telefon, buzdolabı ve bazı tıbbi cihazların çalıştırılmasına da imkân sağlayabiliyor. 🔹 Avrupa deneyimi, izin süreçlerinin ve kurulum maliyetlerinin azaltılmasının bu sistemlerin yaygınlaşmasını hızlandırdığını gösteriyor. Taşınabilir yapıları nedeniyle kiracılar tarafından da kullanılabiliyor.

🔹 1920’lerde otomobil, radyo, uçak, sinema ve elektriğin hızla yayılması ABD toplumunda bugün yapay zekânın yarattığına benzer büyük bir dönüşüm dalgası oluşturdu. 🔹 Yeni teknolojiler aile yapısı, tüketim alışkanlıkları ve sosyal yaşamı değiştirse de toplum zamanla bu dönüşüme uyum sağladı ve yeniliklerin sağladığı kolaylıklar geniş kabul gördü. 🔹 Teknolojik sıçramalar yalnızca eski işleri ortadan kaldırmadı; sinema, otomotiv ve elektrikleşme gibi sektörlerin büyümesiyle tamircilerden elektrikçilere, yol yapımından sinema işletmeciliğine kadar çok sayıda yeni meslek ortaya çıktı. 🔹 Yapay zekânın uzun vadede istihdamı azaltıp azaltmayacağı bilinmese de geçmiş teknolojik dönüşümler yeni ekonomik fırsatlar ve yeni iş alanları oluşturdu. 🔹 1920’lerde elektriğin yaygınlaşması ev aletleri, radyo ve yeni iletişim araçlarıyla günlük yaşamı dönüştürdü; yapay zekânın da sağlık, eğitim, ulaşım ve diğer alanlarda benzer geniş etkiler oluşturabileceği değerlendiriliyor. 🔹 Yeni teknolojiler ilk ortaya çıktığında güvenlik sorunları da yaşandı. Otomobil ve havacılık sektörlerinde yüksek kaza oranları zamanla düzenlemeler, standartlar ve teknik iyileştirmelerle önemli ölçüde azaltıldı. 🔹 Makale, yapay zekâ ve diğer yeni teknolojiler için de güvenlik standartları ve düzenleyici mekanizmaların zaman içinde gelişebileceğini, geçmiş deneyimlerin bu konuda iyimserlik için temel oluşturduğunu savunuyor.

🔹 ABD'de kilo verme amacıyla kullanılan GLP-1 ilaçlarının yaygınlaşması, giyim sektöründe ürün iadelerinin belirgin şekilde artmasına yol açıyor. 🔹 Tüketiciler aynı ürünün birden fazla bedenini sipariş edip uygun olmayanları iade ediyor veya kilo verdikçe büyük bedenleri daha küçük bedenlerle değiştiriyor. 🔹 Narvar verilerine göre daha küçük bedenle değişim yapılan giyim ürünü iadelerinin oranı son üç yıl üst üste artarak 2025'te yüzde 14,6 ile rekor seviyeye ulaştı. 🔹 Perakendeciler için kargo, depolama ve yeniden satış maliyetleri nedeniyle iadeler kârlılığı önemli ölçüde azaltıyor. Yüzde 5-10 puanlık ek iade artışı, 1 milyar dolarlık bir şirketin brüt marjını yaklaşık 20 milyon dolar düşürebiliyor. 🔹 Uzmanlara göre GLP-1 kullanan kişiler en yoğun kilo verme döneminde ayda yaklaşık bir kıyafet bedeni küçülebiliyor ve bu durum özellikle kot pantolon, iç giyim, spor giyim ve üst giyim alışverişlerini etkiliyor. 🔹 Levi Strauss, Costco ve Walmart gibi büyük perakendeciler tüketici bedenlerindeki bu değişimin satışlar ve stok yönetimi üzerindeki etkilerini analiz ediyor. 🔹 Perakendeciler artan iadeleri azaltmak için beden tablolarını daha ayrıntılı sunuyor, küçük beden stoklarını artırıyor ve bazı şirketler yeniden stoklama ücretlerini yükseltiyor. 🔹 Bazı satıcılar, kilo verme sürecindeki müşterilere etkinlik tarihine daha yakın alışveriş yapmalarını önererek veya beden ölçülerini önceden doğrulayarak iade oranlarını düşürmeye çalışıyor.

🔹 ABD yollarındaki araçların ortalama yaşı yaklaşık 13 yıla ulaşarak tarihî zirveye çıktı. 🔹 Araçların ortalama yaşı son on yılda yaklaşık yüzde 10 arttı ve eğilim özellikle Covid-19 sonrası yükselen fiyatlar ile tedarik zinciri sorunlarının ardından hızlandı. 🔹 Yüksek araç fiyatları, faiz oranları ve ekonomik belirsizlikler birçok sürücünün yeni otomobil almak yerine mevcut aracını kullanmaya devam etmesine yol açıyor. 🔹 Ortalama yeni otomobil fiyatı yaklaşık 50 bin dolara yükseldi ve on yılın başına göre yaklaşık 10 bin dolar arttı. 🔹 Otomobil üreticileri ve bayiler, yeni araç satışlarından ziyade ikinci el araçlar, yedek parça ve bakım hizmetlerine daha fazla yatırım yapmaya başladı. 🔹 Ford, müşterilerini yetkili servislerde bakım yaptırmaya yönlendirmek için mobil servis hizmetleri ve bağlantılı araç verilerini kullanan yeni uygulamalar başlattı. 🔹 Sertifikalı ikinci el araç programları Hyundai, General Motors ve diğer üreticiler tarafından genişletiliyor ve daha uzun garanti kapsamı sunuluyor. 🔹 Bağımsız tamir servisleri ve bakım zincirleri, garanti kapsamındaki araç sahiplerini de çekmeye başlayarak yetkili servislerle rekabeti artırıyor. 🔹 Araç bakım ve servis hizmetleri, bayilerin toplam brüt kârının yaklaşık yarısını oluşturuyor ve otomotiv sektöründe giderek daha önemli gelir kaynağı haline geliyor.

Anlaşma 🔹 Google, SpaceX'ten veri merkezi kapasitesi kiralamak için anlaşma imzaladı. 🔹 Google, Ekim 2026 ile Haziran 2029 arasında SpaceX'e aylık 920 milyon dolar ödeme yapacak. 🔹 Anlaşma kapsamında Google'a en az 110 bin Nvidia çipine eşdeğer hesaplama kapasitesi sağlanacak. 🔹 SpaceX, taahhüt edilen çip kapasitesini sağlayamazsa Google'ın ekim ayında anlaşmayı iptal etme hakkı bulunuyor. SpaceX'in yapay zekâ faaliyetleri 🔹 Anlaşma, SpaceX'in halka arzı öncesinde yapay zekâ ve veri merkezi faaliyetlerini büyütme stratejisinin bir parçası olarak öne çıkıyor. 🔹 SpaceX'in 12 Haziran'da yaklaşık 1,77 trilyon dolar değerlemeyle halka arz edilmesi bekleniyor. 🔹 Şirket, gelecekte uzayda veri merkezleri kurmayı hedeflediğini yatırımcılara tanıtıyor. 🔹 SpaceX, başlangıçta kendi Grok yapay zekâ modeli için kurduğu Colossus veri merkezlerinde oluşan fazla kapasiteyi ticari olarak kiralıyor. Google'ın planları 🔹 Google Cloud, Gemini Enterprise platformuna yönelik beklenenden yüksek müşteri talebini karşılamak amacıyla bu kapasiteyi kiraladığını açıkladı. 🔹 Google'ın 2027 yılında Project Suncatcher kapsamında kendi yörüngesel veri merkezlerini devreye almayı planladığı belirtiliyor. 🔹 Google, bu proje kapsamında Planet Labs ile iş birliği yürütüyor. Sektördeki gelişmeler 🔹 SpaceX, mayıs ayında Anthropic ile de 220 bin Nvidia çipinin kiralanmasını içeren büyük bir hesaplama kapasitesi anlaşması yaptı. 🔹 Anthropic, Colossus veri merkezinden sağlanacak kapasite için 2029 yılına kadar aylık 1,25 milyar dolar ödemeyi kabul etti. 🔹 Anthropic, SpaceX'in yörüngesel veri merkezleri hizmete girerse bunları kullanma seçeneğini de değerlendirdiğini açıkladı.

Özel jet ağı 🔹 Vladimir Putin'e yakın isimler, Batı yaptırımlarına rağmen Batı yapımı lüks özel jetleri kullanmaya devam ediyor. 🔹 İncelemeler, çeşitli şirket ağlarının Batılı üreticilerden veya ikinci el piyasasından uçak satın alarak bunları yeni ülkelerde kaydettirdiğini ve yaptırım altındaki Rus isimlerin kullanımına sunduğunu gösteriyor. 🔹 Uçaklar Birleşik Arap Emirlikleri, Umman, Kazakistan ve Güney Afrika gibi Rusya yaptırımlarını uygulamayan ülkelerde tescil ediliyor. Putin'e yakın isimler 🔹 Rostec CEO'su Sergey Çemezov, yaklaşık 75 milyon dolar değerindeki Bombardier Global 7500 tipi özel jeti Dubai, Türkiye ve Güneydoğu Asya seyahatlerinde kullandı. 🔹 Arkadi Rotenberg, 2022 sonundan itibaren iki Bombardier Global tipi özel jet kullanmaya başladı ve bu uçaklarla Birleşik Arap Emirlikleri ile Azerbaycan gibi ülkelere sık seyahat etti. 🔹 Silah sanayisiyle bağlantılı oligark Igor Kesayev, 2023 yılında Bombardier Global Express XRS tipi özel jet ithal etti. Yaptırımların etkisi 🔹 Ukrayna savaşının başlamasının ardından Rus elitleri Avrupa'daki seyahatlerini azaltarak Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye ve Azerbaycan gibi ülkelere yöneldi. 🔹 Rus oligarkları savaş öncesinde Avrupa merkezli şirketler tarafından yönetilen özel jetleri kullanırken, yaptırımlar sonrasında aracı şirketler ve brokerler üzerinden yeni yöntemler geliştirdi. 🔹 Bazı Avrupa merkezli şirketlerin uçakları üçüncü taraflara satarak dolaylı biçimde Rusya'ya ulaştırdığı iddia ediliyor. Değerlendirmeler 🔹 Alman yaptırım hukuku uzmanı Felix Helmstädter, bazı iş jeti transferlerinin hem Rusya'ya yönelik ihracat yaptırımlarını hem de yaptırım altındaki kişilere yönelik kısıtlamaları ihlal edebileceğini söyledi. 🔹 Bombardier, şirketin yaptırımlar ve ihracat kontrollerine uyum sağlamak için kapsamlı denetim programları uyguladığını açıkladı. 🔹 Eski ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi Direktörü John Smith, Trump yönetiminin yaptırım uygulamalarına öncelik vermemesi nedeniyle Rusya'nın Batı ürünlerine erişimini artırabildiğini söyledi.

Müzakereler 🔹 ABD ile İran arasında savaşı sona erdirmeye yönelik ön anlaşma görüşmeleri haftalardır sürüyor ancak taraflar İran'ın nakit talebi nedeniyle uzlaşma sağlayamıyor. 🔹 İran, ilk anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte 12 milyar dolar, ardından başlayacak 60 günlük müzakere sürecinde toplam 24 milyar dolarlık dondurulmuş varlığa erişim talep ediyor. 🔹 ABD yönetimi, anlaşmanın başında İran'a nakit veya belirli miktarda varlık serbest bırakılmasına sıcak bakmıyor. Trump yönetiminin yaklaşımı 🔹 Donald Trump, 2015 nükleer anlaşmasını ve Barack Obama döneminde İran'a yapılan nakit ödemeleri yıllarca eleştirmişti. 🔹 Marco Rubio, İran'ın nükleer programını sınırlandıracak adımlar atmadan ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarını devretmeden yaptırım kaldırılması veya varlıkların serbest bırakılmasının gündemde olmadığını söyledi. 🔹 Marco Rubio, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının tek başına ekonomik taviz verilmesi için yeterli olmayacağını ifade etti. İran'ın talepleri 🔹 İran, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasını diplomasiye güven duyulması için gerekli ilk adım olarak görüyor. 🔹 İran'ın ABD yaptırımları nedeniyle erişemediği yaklaşık 100 milyar dolarlık varlığı bulunduğu tahmin ediliyor. 🔹 İran, yaptırımların kaldırılmasının yanı sıra petrol ihracatına yönelik kısıtlamaların gevşetilmesini de istiyor. Olası seçenekler 🔹 Olası seçenekler arasında Katar, Umman ve Irak'ta bulunan İran fonlarının insani amaçlarla kullanılmasına izin verilmesi değerlendiriliyor. 🔹 ABD'nin Çin'e yapılan İran petrolü ihracatı için yaptırım muafiyeti sağlaması da gündeme gelen seçenekler arasında yer alıyor. 🔹 İran ile ABD arasındaki mali anlaşmazlık, taraflar arasındaki güven sorununun çözümünde en önemli başlıklardan biri olmayı sürdürüyor.

🔹 ABD’nin en büyük bankaları, kripto şirketlerinin finans sektöründeki etkisini sınırlamak amacıyla tokenleştirilmiş mevduat ağı kurmaya hazırlanıyor. 🔹 Sistemin 2027 yılının ilk yarısında devreye alınması hedefleniyor. 🔹 Ağ, geleneksel ödeme altyapısını dijital varlıkların kullandığı blokzincir altyapısıyla birleştirecek. 🔹 Proje, JPMorgan, Bank of America, Citigroup, Wells Fargo ve diğer büyük bankaların ortak sahip olduğu The Clearing House tarafından işletilecek. Yeni sistem 🔹 Tokenleştirilmiş mevduatlar blokzincir üzerinde 7 gün 24 saat anlık transfer ve mutabakat imkânı sağlayacak. 🔹 Sistem ABD’deki tüm bankalara açık olacak. 🔹 Kullanılacak blokzincir altyapısı dış bir teknoloji sağlayıcısıyla kurulacak ancak tedarikçi henüz seçilmedi. 🔹 Bazı bankalar projeyi “The Bridge”, bazıları ise “The Chain” olarak adlandırıyor. Kriptoya karşı hamle 🔹 Bankalar, stablecoin kullanımının yaygınlaşmasının mevduatların bankacılık sisteminden çıkmasına yol açabileceğinden endişe duyuyor. 🔹 Son dönemde stablecoin düzenlemeleri konusunda bankalar ile kripto şirketleri arasında görüş ayrılıkları yaşanıyor. 🔹 Bankalar, tokenleştirilmiş mevduatların mevcut mevduatları bankacılık sistemi içinde tutarak aynı kredi riski, muhasebe ve düzenleyici çerçeveye sahip olmasını avantaj olarak görüyor. Kullanım alanları 🔹 İlk aşamada çok uluslu büyük şirketlerin sistemin başlıca kullanıcıları olması bekleniyor. 🔹 Programlanabilir nakit yönetimi işlemleri gerçekleştirilebilecek. 🔹 Gerçek zamanlı likidite yönetimi yapılabilecek. 🔹 Sınır ötesi ödemeler daha hızlı gerçekleştirilebilecek. Bankaların mevcut çalışmaları 🔹 JPMorgan daha önce kendi özel blokzinciri üzerinde JPM Coin adlı tokenleştirilmiş mevduat sistemini kullanıyordu. 🔹 Banka daha sonra Coinbase bağlantılı Base blokzinciri üzerinde kurumsal müşterilere yönelik yeni bir mevduat tokeni başlattı. 🔹 Büyük bankalar geçen yıl ortak stablecoin girişimi oluşturma seçeneğini de değerlendirmişti. 🔹 Bankalar gelecekte talep oluşması halinde stablecoin ihraç etme seçeneğini masada tutuyor. Wall Street’te tokenizasyon eğilimi 🔹 Hisse senetleri, tahviller ve fonların blokzincir üzerinde dijital tokenlere dönüştürülmesi Wall Street’te hız kazanıyor. 🔹 Büyük borsalar tokenleştirilmiş menkul kıymet platformları hazırlıyor. 🔹 Bankalar ve varlık yönetim şirketleri tokenleştirilmiş para piyasası fonlarını piyasaya sürmeye başladı. 🔹 Citigroup yöneticileri yeni ağın bankaların finansman, para yönetimi ve sermaye piyasalarındaki rolünü güçlendireceğini belirtiyor.

🔹 Ukrayna ordusu, ticari uydulardan gelen yüksek çözünürlüklü ve gerçek zamana yakın görüntüler sayesinde Rus hedeflerine yönelik insansız hava aracı saldırılarının hızını ve hassasiyetini önemli ölçüde artırdı. 🔹 Görüntüler doğrudan askerlerin telefonlarına, tabletlerine ve dizüstü bilgisayarlarına ulaştırılıyor. 🔹 Teknolojiyi kullanan birlikler, hedef tespitinden saldırıya kadar geçen sürenin yüzde 90’a kadar kısaldığını belirtiyor. Yeni sistemin kullanımı 🔹 Güneydoğu Ukrayna’da görev yapan bir birlik, yoğun ağaç örtüsü altındaki bir binada Rus askeri faaliyetlerini tespit etti. 🔹 Keşif İHA’ları sınırlı görüntü sağlayınca askerler ticari uydu görüntülerini kullandı. 🔹 Uydu verileri, binanın çevresinde üst düzey Rus askeri yetkililerinin kullandığı zırhlı araçları ortaya çıkardı. 🔹 Üç günlük takip sonrasında binanın operasyon planlama merkezi olarak kullanıldığı sonucuna varıldı. 🔹 Ukrayna birlikleri daha sonra binayı ve araçları saldırı İHA’larıyla vurdu. Teknolojinin sağladığı avantajlar 🔹 Sistem, ABD merkezli Vantor, Hollandalı Bravo1Alpha, ABD’li Persistent Systems ve Ukraynalı Burevii şirketlerinin ortak çalışmasıyla geliştirildi. 🔹 Ticari uydu görüntülerinin doğrudan cephedeki askerlere ulaştırıldığı ilk bilinen uygulama olduğu belirtiliyor. 🔹 Uydu görüntüleri askerlerin hedefleri ayrıntılı incelemesine ve eski görüntülerle karşılaştırmasına olanak tanıyor. 🔹 Yapay zekâ destekli yazılım, geniş alanları tarayarak hedeflerdeki değişiklikleri tespit ediyor. 🔹 Sistem ayrıca İHA’lar için en uygun uçuş rotalarını gösteren üç boyutlu modeller oluşturabiliyor. Starfall II operasyonu 🔹 Ukrayna birlikleri ilkbaharda yürütülen Starfall II operasyonunda yaklaşık iki buçuk hafta içinde milyarlarca dolar değerinde Rus askeri varlığına zarar verdi. 🔹 Hedeflerden biri işgal altındaki bölgede bulunan bir mühimmat deposu oldu. 🔹 Askerler güncel uydu görüntülerini savaş öncesi fotoğraflarla karşılaştırarak tesisin artık tarımsal amaçla kullanılmadığını belirledi. 🔹 Yeni araç izleri ve altyapı değişiklikleri mühimmat faaliyetlerine işaret etti. 🔹 Ukrayna’nın 422. Tugayı saldırı İHA’larıyla tesisi hedef aldı. İstihbarat zincirindeki değişim 🔹 Uydu görüntüleri hedef bilgilerini 15 dakika içinde doğrudan cephedeki birliklere ulaştırabiliyor. 🔹 Böylece Kiev’deki merkezi değerlendirme süreçleri atlanarak saatler veya günler süren gecikmeler ortadan kaldırılıyor. 🔹 Daha önce insan kaynaklı istihbaratın sahaya ulaşması en az iki gün sürebiliyordu. 🔹 Bazı durumlarda istihbarat bilgileri cepheye ulaştığında hedefler artık geçerliliğini yitiriyordu. Sınırlamalar ve gelecek kullanım 🔹 Sistem yoğun bulutlu havalarda etkinliğini kaybediyor ve hareketli hedefleri sürekli takip edemiyor. 🔹 Vantor’un 10 uydusu günde yaklaşık 7 milyon kilometrekarelik alanı görüntülüyor. 🔹 Uydular aynı noktayı günde 12 ila 15 kez gözlemleyebiliyor. 🔹 ABD Özel Operasyonlar Komutanlığı da geçen yıl benzer şekilde ticari uydu görüntülerini askerlere gerçek zamana yakın ulaştıracak yazılımlar kullanmaya başladı. 🔹 ABD Ordusu, uydu verilerini üst düzey onay süreçlerinden bağımsız olarak sahadaki birliklere ulaştıracak yüksek hızlı bilgi sistemleri üzerinde çalıştığını açıkladı. 🔹 Bazı uzmanlar istihbarat zincirindeki aracıların azaltılmasının hızı artıracağını ancak yanlış bilgiyle hareket edilmesi riskini de yükselteceğini belirtiyor.

🔹 Apple’ın gelecek hafta düzenleyeceği geliştirici konferansında Siri’nin ChatGPT benzeri yeni bir sürümünü tanıtması bekleniyor. 🔹 Yeni Siri’nin Google’ın Gemini teknolojisi üzerine inşa edildiği ve mevcut sürümün yerini alacağı belirtiliyor. 🔹 Siri’nin geçmiş sorguları hatırlaması, cihazdaki verilere erişerek kişiselleştirilmiş yanıtlar vermesi ve daha gelişmiş bir arama deneyimi sunması bekleniyor. 🔹 Apple’ın ücretli seçenekler içeren bağımsız bir Siri uygulaması da hazırladığı belirtiliyor. Apple’ın yapay zekâ stratejisi 🔹 Apple, üretken yapay zekâyı geniş kullanıcı kitlelerine ulaştırabilecek konumda olmasına rağmen rakiplerinin birkaç yıl gerisinde bulunuyor. 🔹 Eski Apple yöneticisi Ron Johnson, akıllı telefonların yapay zekâ kullanımında temel cihaz olacağını ve Apple’ın bu alanda avantajlı olduğunu söyledi. 🔹 Apple, geçmişte uygulama geliştiricilerinden ve Google’dan elde ettiği gelir modeline benzer şekilde yapay zekâ hizmetlerinde de yeni gelir kaynakları oluşturmayı hedefliyor. 🔹 Bank of America analisti Wamsi Mohan, gelecekte Apple’ın uygulama eylemleri için bir pazar yeri haline gelebileceğini değerlendirdi. Yapay zekâ destekli telefonlar 🔹 Apple, gelecekte akıllı telefonların kullanıcı adına restoran rezervasyonu yapabilen, ulaşım çağırabilen ve çevrimiçi hizmetlerle doğrudan iletişim kurabilen dijital asistanlara dönüşeceğini öngörüyor. 🔹 iPhone’ların kullanıcıların takvim, adres ve ödeme bilgilerine zaten sahip olması Apple’a önemli avantaj sağlıyor. 🔹 Yapay zekâ modelleri geliştiren şirketlerin tüketicilere ulaşmak için Apple ekosistemine ihtiyaç duyabileceği değerlendiriliyor. Karşılaşılan zorluklar 🔹 Apple iki yıl önce Siri’nin mesajlar, uygulamalar ve ekran içeriğiyle daha gelişmiş etkileşim kuracağını duyurmuştu. 🔹 Şirket daha sonra bu özellikleri sunamadığı gerekçesiyle açılan toplu davayı uzlaşmayla sonuçlandırdı. 🔹 Apple’ın yapay zekâ alanındaki başarısı, kullanıcıların gerçekten kullanacağı hizmetler geliştirebilmesine bağlı görülüyor. 🔹 Siri ilk olarak 16 yıl önce restoran rezervasyonu gibi görevleri yerine getiren bir yardımcı olarak tasarlanmıştı ancak Apple bu vizyonu hayata geçirmekte zorlandı. Rekabet ve teknik sorunlar 🔹 OpenAI, Apple’a bağımlı kalmamak için eski Apple tasarımcısı Jony Ive ile kendi yapay zekâ cihazını geliştiriyor. 🔹 OpenAI geçen yıl kendi uygulama mağazası stratejisini başlattı ancak girişim şu ana kadar sınırlı ilgi gördü. 🔹 Apple’ın kullanıcı gizliliğini ön planda tutması tüketici güvenini artırırken yapay zekâ modellerinin eğitilmesini zorlaştırıyor. 🔹 Şirket ayrıca cihaz içinde çalışan yapay zekâ modelleri için gerekli olan bellek tedarikinde sıkıntılarla karşı karşıya bulunuyor. 🔹 Yapay zekâ çipi üreticilerinin artan talebi nedeniyle bellek fiyatları yükseliyor. 🔹 Apple geçen yıl Siri geliştirme çalışmalarındaki başarısızlıklar nedeniyle yapay zekâ bölümünün başındaki yöneticiyi görevden aldı.

🔹 Berkshire Hathaway CEO’su Greg Abel, mayıs sonunda 6,8 milyar dolarlık konut üreticisi Taylor Morrison satın alımını ve ardından 10 milyar dolarlık Alphabet hissesi alımını gerçekleştirdi. 🔹 Warren Buffett, Abel’in çalışma temposunu övdü ve bir günde kendisinin geçmişte başarabildiğinden daha fazla işi tamamladığını söyledi. 🔹 Anlaşmalar, Berkshire’ın son yıllardaki en büyük işlemleri arasında yer aldı ve Abel’in sermaye tahsisinde aktif rol üstlenmeye hazır olduğunu gösterdi. Yatırım hamleleri 🔹 Taylor Morrison satın alımı, yüksek faizler ve pahalı konut fiyatları nedeniyle baskı altındaki ABD konut sektörüne yapılan büyük bir yatırım oldu. 🔹 Abel, konut sahipliğinin Amerikan rüyasının merkezinde yer almaya devam ettiğini ve yatırımın bu pazardaki faaliyetlerini genişleteceğini söyledi. 🔹 Berkshire geçen yılın üçüncü çeyreğinde Alphabet hisselerini portföyüne eklemeye başladı ve bu hafta yaklaşık 10 milyar dolarlık yeni alım gerçekleştirdi. 🔹 Alphabet işlemi sırasında Abel, Goldman Sachs ve Alphabet CEO’su Sundar Pichai ile doğrudan görüşerek anlaşmayı sonuçlandırdı. Berkshire’ın yeni dönemi 🔹 Buffett’in Mayıs 2025’te görevi devredeceğini açıklamasından bu yana Abel, yatırımcılara Berkshire’ın fırsatçı satın alma stratejisini sürdüreceği mesajını veriyordu. 🔹 Bazı yatırımcılar Abel’in Buffett kadar güçlü bir sermaye dağıtıcısı ve büyük anlaşma yapıcısı olup olmadığı konusunda soru işaretleri taşıyordu. 🔹 Berkshire’ın A sınıfı hisseleri son bir yılda yüzde 6’dan fazla geriledi ve şirket 2026’da S&P 500’e karşı 1990’dan bu yana en kötü göreli performansını sergiledi. 🔹 Mart sonu itibarıyla Berkshire’ın nakit ve kısa vadeli varlıkları 380 milyar doların üzerine çıktı. Yönetim yaklaşımındaki değişim 🔹 Abel, Taylor Morrison ile Berkshire bünyesindeki Clayton Homes’un faaliyetlerini ortak bir platform altında birleştirmeyi planlıyor. 🔹 Bu yaklaşım, Buffett dönemindeki yüksek özerklik modelinden farklı bir yönetim anlayışına işaret ediyor. 🔹 Berkshire son dönemde mücevher ve tüketici ürünleri gibi bazı iştiraklerinde de benzer organizasyonel birleşmeler gerçekleştirdi. 🔹 Analistler, Abel’in Berkshire’ın temel yapısını korurken şirketin işleyişinde kendi izlerini bırakmaya başladığını değerlendiriyor.

🔹 İran savaşı sonrasında Körfez ülkeleri, Hürmüz Boğazı’na bağımlılığı azaltmak için yeni petrol boru hatları, demiryolu bağlantıları ve enerji depolama merkezlerine milyarlarca dolar yatırım yapıyor. 🔹 Bölgedeki enerji ve ticaret akışları deniz taşımacılığından daha fazla kara taşımacılığı, demiryolu ve alternatif limanlara yönelmeye başladı. 🔹 Capital Economics’ten Hamad Hussain, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatma tehdidinin gerçekleşmesinin ardından alternatif altyapı yatırımlarının kalıcı hale geleceğini söyledi. Alternatif enerji koridorları 🔹 Yetkililer ve analistler, ABD ile İran arasında anlaşma sağlanıp boğaz yeniden açılsa bile alternatif ihracat ağlarının korunacağını belirtiyor. 🔹 Suudi Arabistan’ın savaş sırasında yedek ihracat hattını kullanabilmesi alternatif güzergâhların stratejik önemini ortaya koydu. 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri ve Irak son haftalarda mevcut boru hatlarını genişletmeye yönelik yeni planlar açıkladı. 🔹 Uzmanlara göre yeni hatlar devreye girdikçe Hürmüz Boğazı’nın enerji akışını kesme aracı olarak kullanılması daha zor hale gelecek. Suudi Arabistan ve BAE hamleleri 🔹 Suudi Arabistan, Kızıldeniz’e uzanan Doğu-Batı petrol boru hattını savaş öncesindeki günlük yaklaşık 2 milyon varilden tam kapasite olan 7 milyon varile çıkardı. 🔹 Suudi Arabistan’ın daha yüksek ihracat kapasitesine ulaşabilmesi için Yenbu Limanı’ndaki depolama ve yükleme altyapısını da genişletmesi gerekiyor. 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri, Hürmüz Boğazı dışındaki Füceyre Limanı’na uzanan mevcut petrol hattını kullanarak ihracatının bir bölümünü yeniden yönlendirdi. 🔹 Abu Dabi, 2027’de devreye alınması planlanan ikinci bir boru hattıyla bu güzergâhtaki kapasiteyi iki katına çıkarmayı hedefliyor. 🔹 BAE ayrıca Asya’daki müşterilerine yönelik petrol depolama kapasitesini artırıyor ve stratejik stoklarını güçlendiriyor. Bölgesel ticaret dönüşümü 🔹 Umman, Hürmüz Boğazı dışındaki limanlarını petrol depolama ve ihracat merkezi olarak öne çıkarmaya çalışıyor. 🔹 Körfez ülkeleri uzun süredir gündemde olan bölgesel demiryolu projesini hızlandırmayı değerlendiriyor. 🔹 Demiryolu taşımacılığı petrol sevkiyatında boru hatları ve tankerlerin yerini alamasa da enerji ve emtia taşımacılığı için ek seçenek sağlayabilir. Zorluklar 🔹 Kara boru hatları da saldırılara açık olmaya devam ediyor. İran’a ait insansız hava araçları nisan ayında Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı hattını, geçen ay ise BAE’nin Füceyre enerji merkezini hedef aldı. 🔹 Yeni boru hatlarının inşası çok yıllı ve milyarlarca dolarlık yatırımlar gerektirirken güvenlik, finansman, arazi hakları ve uluslararası anlaşmalar gerektiriyor. 🔹 Avrupa Dış İlişkiler Konseyi’nden Cinzia Bianco, geçmişte gereksiz görülen Hürmüz’ü bypass eden yatırımların bugün stratejik açıdan son derece değerli hale geldiğini söyledi.

🔹 Rusya’nın Ukrayna’da savaşın gidişatını değiştirememesi nedeniyle Rus siyasi, askeri ve akademik çevrelerinde çatışmanın sona erdirilmesi yönündeki çağrılar güçlenmeye başladı. 🔹 Vladimir Putin’in savaşın başlangıcındaki hedeflerinden vazgeçmeye hazır olduğuna dair herhangi bir işaret bulunmuyor. Rus şahinlerinden dikkat çeken çıkışlar 🔹 Kremlin’in 2022’de Kiev’de kurmayı planladığı Rusya yanlısı yönetimin adaylarından biri olan Oleg Tsaryov, Rus propagandasının kaçınılmaz zafer yanılsaması yarattığını söyledi. 🔹 Tsaryov, oluşturulan alternatif gerçeklik ile sahadaki gerçeklerin artık çatışmaya başladığını savundu. 🔹 Eski Kremlin yetkilisi ve drone savaş araştırmacısı Aleksey Chadaev, mevcut stratejinin zafer değil yenilgiye götürebileceğini belirterek savaşın durdurulmasını ve yeniden yapılanmayı önerdi. 🔹 Moskova Ekonomi Yüksek Okulu’ndan Vasily Kashin, Ukrayna’nın kalıcı olarak Batı yanlısı ve Rusya karşıtı bir ülke haline geldiğini, Kiev’de Rusya dostu bir yönetim kurma hedefinin artık gerçekçi olmadığını yazdı. Kremlin içindeki görüş ayrılıkları 🔹 Kashin, Rusya’nın mevcut cephe hatlarında bir ateşkes sağlayabileceğini ve hayali hedefler uğruna insan ve teknoloji kapasitesini tüketmemesi gerektiğini savundu. 🔹 Bazı Kremlin çevreleri ve ekonomik kanat, savaşın sonlandırılarak daha normal bir düzene dönülmesini destekliyor. 🔹 Buna karşılık FSB’nin etkili unsurları ve savaş yanlısı çevreler çatışmanın sürdürülmesini ve Batı ile daha sert bir kopuşu savunuyor. 🔹 Carnegie Russia Eurasia Center Direktörü Alexander Gabuev, Rus elitleri arasında savaşın bir veya iki yıl daha sürmesinin müzakere pozisyonunu anlamlı biçimde güçlendirmeyeceği görüşünün yayılmaya başladığını söyledi. Ukrayna cephesi 🔹 Avrupa Birliği Dış Politika Şefi Kaja Kallas, Rusya’nın müzakere masasında askerî olarak elde edemediği azami taleplerin ABD tarafından Ukrayna’ya kabul ettirilmesini beklediğini söyledi. 🔹 Putin son günlerde Kiev ve diğer Ukrayna şehirlerine yönelik füze saldırılarını yoğunlaştırdı. Pazartesi gecesi düzenlenen saldırılarda 22 kişi öldü, 100’den fazla kişi yaralandı. 🔹 Putin, Ukrayna’nın “çatışmanın yeni niteliğiyle” karşı karşıya kalacağını söyledi. Sahadaki yeni gelişmeler 🔹 Ukrayna’nın yapay zekâ destekli orta menzilli saldırı dronları Rus işgali altındaki bölgelerde lojistik hatları hedef almaya başladı. 🔹 Yakıt kamyonları ve askerî konvoylara yönelik saldırılar nedeniyle Luhansk ve Donetsk’te yakıt kısıtlamaları uygulanırken Kırım’da bazı bölgelerde yakıt tükendi. 🔹 Rus askerî yorumcular Ukrayna’nın yeni bir saldırı hazırlığında olduğu uyarısında bulunuyor. 🔹 Ukrayna son haftalarda Rusya içindeki uzun menzilli saldırılarında daha fazla başarı elde etti ve St. Petersburg’daki bir petrol terminalini hedef aldı. Sansür ve baskılar 🔹 Rusya’da savaşın çıkmaza girdiğini ima eden bazı yayınlar ve açıklamalar kısa süre sonra kaldırıldı veya geri çekildi. 🔹 Emekli General Andrey Gurulyov’un savaşın gidişatını eleştiren paylaşımının ardından hesabının “hacklendiği” açıklansa da birçok Rus yorumcu buna inanmadı.

🔹 OpenAI CEO’su Sam Altman, Anthropic CEO’su Dario Amodei ve Google DeepMind CEO’su Demis Hassabis, Kongre’ye biyolojik tehditlere karşı yeni yasal düzenleme çağrısı yapan mektubu imzaladı. 🔹 Mektup, sentetik DNA ve RNA siparişlerinde güvenlik kontrollerinin zorunlu hale getirilmesini talep ediyor. 🔹 Amaç, sentetik nükleik asit satan şirketlerin tehlikeli genetik kombinasyonları tespit ederek engellemesi ve sipariş veren müşterilerin kimliklerini doğrulaması. Yapay zekâ ve biyolojik riskler 🔹 Mektupta yapay zekâ sistemlerinin hızla geliştiği ve bilim ile tıpta önemli faydalar sağladığı belirtildi. 🔹 Aynı zamanda yapay zekânın, biyolojik silah geliştirmeyi zorlaştıran bilgi engellerini aşındırabileceği ve kötü niyetli aktörlerin yeni patojenler üretmesini kolaylaştırabileceği uyarısı yapıldı. 🔹 Teknoloji odaklı iki düşünce kuruluşu tarafından organize edilen girişim, biyoteknoloji ve güvenlik çevrelerinde uzun süredir dile getirilen endişeleri yeniden gündeme taşıdı. Washington’daki düzenleme tartışması 🔹 Donald Trump salı günü yapay zekâ modellerinin denetimi ve siber güvenliğe odaklanan yeni bir kararname imzaladı. 🔹 Kararname, Trump yönetiminin önceki daha serbest yaklaşımından kısmi bir politika değişikliğine işaret ediyor. 🔹 Sam Altman çarşamba günü Beyaz Saray yetkilileri ve Kongre üyeleriyle görüşerek model geliştiricilere yönelik daha güçlü güvenlik yükümlülükleri önerisini sundu. 🔹 OpenAI, bilim odaklı yapay zekâ modellerini kullanarak biyolojik riskleri önlemek amacıyla federal hükümetle iş birliği programı başlattığını açıkladı. Destek ve itirazlar 🔹 Mektubu Microsoft’un yapay zekâ faaliyetlerinden sorumlu yöneticisi Mustafa Suleyman ve Meta’nın Yapay Zekâ Direktörü Alexandr Wang da imzaladı. 🔹 Trump, Biden dönemindeki gen sentezi tarama çerçevesini iptal etmişti ve Beyaz Saray henüz yeni bir tarama politikası yayımlamadı. 🔹 Düzenlemeyi destekleyenler, uygulamanın yalnızca gönüllü şirketleri değil tüm sentetik nükleik asit alıcılarını kapsaması için Kongre’nin yasa çıkarması gerektiğini savunuyor. 🔹 Muhalifler ise hangi genetik kombinasyonların tehlikeli kabul edileceğinin tartışmalı olduğunu ve uyum maliyetlerinin girişim şirketlerini zorlayabileceğini öne sürüyor. 🔹 Foundation for American Innovation’dan Dean Ball, biyolojik yaşam ve virüs üretiminde kullanılan materyallerin güvenlik taramasından geçirilmesinin toplum açısından makul bir zorunluluk olduğunu söyledi.

🔹 Donald Trump, İran’ın ABD askerlerini öldürmesi halinde ateşkesi sona erdirmeyi değerlendireceğini yardımcılarına özel olarak iletti. 🔹 Trump yönetimi, nisan başında yürürlüğe giren ateşkesin devam ettiğini ve son çatışmaların tam kapsamlı savaş anlamına gelmediğini savunuyor. 🔹 ABD ve İran, son günlerde bölgedeki ABD üsleri ve Kuveyt Uluslararası Havalimanı çevresinde şimdiye kadarki en yoğun çatışmalardan bazılarını yaşadı. 🔹 İran’ın füze ve İHA saldırıları sonucu en az bir kişi hayatını kaybetti. Hürmüz Boğazı ve enerji krizi 🔹 İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki ticareti kısıtlaması ve ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukası küresel enerji piyasalarında ciddi aksamalara yol açtı. 🔹 Trump yönetimi, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve İran’la savaşın sona ermesini temel hedeflerden biri olarak görüyor. 🔹 Trump, New York Post’a verdiği röportajda ABD ablukasının İşçi Bayramı dönemine kadar sürmesinin düşük ihtimal olduğunu ancak mümkün olduğunu söyledi. Müzakereler 🔹 ABD ve İran yaklaşık 60 günlük bir müzakere sürecini tanımlayacak mutabakat metni üzerinde çalışıyor. 🔹 Trump, İran’ın son teklifini reddederek Tahran’ın önceden ciddi tavizler vermesi gerektiğini savundu. 🔹 İran, nükleer program konusunda kapsamlı müzakerelere başlamadan önce ABD’nin dondurulan İran varlıklarını serbest bırakmasını veya ekonomik bir kazanım sağlamasını talep ediyor. 🔹 Trump, İran’ın nükleer faaliyetlerini sona erdirecek ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarını ortadan kaldıracak bir anlaşmaya yakın olduklarını söylemeye devam ediyor. İsrail ve Hizbullah boyutu 🔹 Trump, diplomatik süreci tehlikeye atabileceği gerekçesiyle İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’dan Beyrut’a yönelik planlanan saldırıları durdurmasını istedi. 🔹 İran, İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmaların sona ermesini ABD-İran ateşkesinin geleceğiyle bağlantılı görüyor. 🔹 İsrail ve Lübnan hükümetleri ABD ile yapılan görüşmelerin ardından ateşkesi yenileme konusunda anlaşmaya vardı. 🔹 Ateşkesin yürürlüğe girmesi Hizbullah ile çatışmaların sona ermesine bağlandı. 🔹 Hizbullah görüşmelere doğrudan katılmadı. Trump üzerindeki baskı 🔹 Trump yönetimi savaşın 28 Şubat’ta başlamasının ardından çatışmaların altı haftadan uzun sürmeyeceğini savunmuştu. 🔹 Çatışmaların devam etmesi ve müzakerelerin yavaş ilerlemesi Trump üzerindeki siyasi ve diplomatik baskıyı artırıyor. 🔹 Trump, İran ile hızlı bir anlaşma yaparak savaşı sonlandırma veya ekonomik baskının zamanla sonuç vermesini bekleme seçenekleri arasında karar vermek zorunda kalabilir. 🔹 Brookings Institution’dan Suzanne Maloney, İran savaşının Trump yönetiminin kolayca sonlandıramadığı ilk büyük dış politika krizlerinden biri haline geldiğini söyledi. 🔹 Council on Foreign Relations uzmanı Steven Cook, İran’ın baskıya rağmen geri adım atmamasının Trump’ı zor bir konuma soktuğunu belirtti.

Profesörlerden Çağrı 🔹 California Üniversitesi (UC) sistemindeki 1.100’den fazla matematik ve fen bilimleri profesörü, üniversiteye giriş sınavlarının yeniden zorunlu hale getirilmesini isteyen bir mektup gönderdi. 🔹 Profesörler, akademik hazırlık düzeyi yetersiz öğrencilerin eğitim standartlarını düşürdüğünü ve öğretim kaynakları üzerinde baskı oluşturduğunu savundu. 🔹 Mektupta özellikle bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) alanlarında hazırlık seviyesinin belirgin biçimde gerilediği belirtildi. Matematikte Hazırlık Sorunu 🔹 Profesörlere göre University of California bünyesindeki öğrenciler arasında matematik altyapısı eksiklikleri ciddi boyutlara ulaştı. 🔹 UC Berkeley’de ilk dönem kalkülüs dersini alan öğrencilerin yaklaşık üçte birinin önemli hazırlık eksiklikleri gösterdiği ifade edildi. 🔹 Öğretim üyeleri, bazı derslerde ortaokul düzeyindeki matematik konularını yeniden anlatmak zorunda kaldıklarını belirtti. UC San Diego Raporu 🔹 Geçen yıl yayımlanan bir rapora göre University of California, San Diego öğrencileri arasında temel ve ortaokul matematiğini telafi etmeye yönelik derslere yerleştirilenlerin oranı 2020’deki yüzde 0,5 seviyesinden 2025’te yüzde 8,5’e yükseldi. 🔹 Bu öğrenciler, ön kalkülüs derslerine geçmeden önce ek destek almak zorunda kalıyor. SAT Tartışması 🔹 SAT ve ACT gibi sınavların eleştirmenleri, bu testlerin siyahiler, Hispanikler ve düşük gelirli öğrenciler için fırsat eşitsizliği yarattığını savunuyor. 🔹 Pandemi döneminde çok sayıda üniversite sınav zorunluluğunu kaldırdı veya isteğe bağlı hale getirdi. 🔹 FairTest verilerine göre bugün üniversitelerin yüzde 90’ından fazlası bu sınavları zorunlu tutmuyor. Geri Dönüş Eğilimi 🔹 Massachusetts Institute of Technology 2022 yılında SAT zorunluluğunu yeniden yürürlüğe koydu. 🔹 Dartmouth College 2024 yılında aynı adımı attı. 🔹 Yale University ise geçen hafta yalnızca SAT veya ACT sonuçlarının kabul edileceğini açıkladı. 🔹 Yale’in 2029 sınıfına kabul edilen öğrencilerinin yaklaşık yüzde 90’ı zaten SAT veya ACT puanı sunmuştu. California Üniversitesi Politikası 🔹 California Üniversitesi sistemi 2020 yılında SAT ve ACT puanlarını kabul sürecinden çıkardı. 🔹 Üniversite internet sitelerinde bu sınav puanlarının değerlendirmeye alınmadığı açıkça belirtiliyor. 🔹 Öğrencilere sınava hazırlık yerine derslerine, sosyal faaliyetlere ve başvuru yazılarına odaklanmaları tavsiye ediliyor. Teknoloji Ekonomisine Etkisi 🔹 Profesörler, mevcut eğilimin devam etmesi halinde California’nın teknoloji sektörünün zarar görebileceği uyarısında bulundu. 🔹 Mektupta ileri düzey derslere hazırlığın zayıfladığı, ön koşul derslerinin uzadığı ve nicel derslerde standartları düşürme baskısının arttığı belirtildi. 🔹 Profesörler, bu durumun mezuniyet oranlarının düşmesine, eğitim sürelerinin uzamasına ve STEM bölümlerini tamamlayan öğrenci sayısının azalmasına yol açabileceğini savundu. İnceleme Süreci 🔹 UC Akademik Senatosu Başkanı Ahmet Palazoğlu, üniversite sisteminin kabul politikaları ve giriş şartlarının yeniden değerlendirildiğini söyledi.

Çin’e Bağımlılığı Azaltma Çabası 🔹 Bazı şirketler, Çin’in hakim olduğu nadir toprak elementlerine olan bağımlılığı azaltabilecek yeni teknolojiler geliştirdiklerini açıkladı. 🔹 Nadir toprak elementleri savaş uçakları, silah sistemleri, elektrikli araçlar ve çok sayıda yüksek teknoloji ürününde kullanılıyor. 🔹 Şirketler, alternatif çözümler sayesinde hem askerî hem de sivil tedarik zincirlerinde Çin’e olan bağımlılığın azaltılabileceğini savunuyor. Niron Magnetics 🔹 ABD merkezli Niron Magnetics, nadir toprak elementi kullanmayan mıknatıslar geliştiriyor. 🔹 Şirketin teknolojisi demir ve azot temelli mıknatıslara dayanıyor. 🔹 Teknolojinin temelindeki demir nitrür mıknatıslarının potansiyeli ilk kez 1950’lerde keşfedilmişti. 🔹 Şirket yılda birkaç ton üretim yapıyor ve 2028 yılına kadar yıllık 1.500 ton üretim kapasitesine ulaşmayı hedefliyor. 🔹 İlk ticari ürünlerin bu yıl Avrupa’da üretilen üst düzey hoparlörlerde kullanılması bekleniyor. Elektrikli Araç Motorları 🔹 Alman otomotiv tedarikçisi ZF Friedrichshafen, mıknatıs kullanmayan bir elektrikli araç motoru geliştirdi. 🔹 Geleneksel elektrikli araç motorları genellikle neodimyum gibi nadir toprak elementlerinden üretilen güçlü mıknatıslar kullanıyor. 🔹 ZF’nin geliştirdiği I2SM motoru ise rotoru döndürmek için elektromanyetik indüksiyon kullanıyor. 🔹 Şirket, bu yaklaşımın Çin kaynaklı nadir toprak mıknatıslarına bağımlılığı ortadan kaldırdığını belirtiyor. 🔹 ZF, motorun seri üretime hazır olduğunu açıkladı. Japonya’nın Yaklaşımı 🔹 Japonya merkezli Daido Steel, ağır nadir toprak elementleri kullanmadan yüksek performanslı mıknatıslar geliştirdiğini açıkladı. 🔹 Günümüzde yüksek sıcaklıklarda çalışan mıknatısların performansını koruyabilmesi için disprosiyum ve terbiyum gibi ağır nadir toprak elementleri kullanılıyor. 🔹 Çin, bu ağır elementlerin üretim ve işlenmesinde özellikle güçlü bir konuma sahip bulunuyor. 🔹 Daido Steel, yalnızca daha bol bulunan hafif nadir toprak elementlerini kullanarak benzer performans elde ettiğini söylüyor. 🔹 Japon otomobil üreticisi Honda, bazı hibrit araç motorlarında bu mıknatısları kullanmaya başladı. Stratejik Rekabet 🔹 Çin, küresel nadir toprak üretimi ve işleme kapasitesinin büyük bölümünü kontrol ediyor. 🔹 Pekin daha önce Japonya’ya yönelik nadir toprak ihracatını kısıtlamış ve son dönemde benzer baskı araçlarını yeniden kullanmaya başlamıştı. 🔹 Şirketler ve hükümetler, bu nedenle alternatif teknolojiler geliştirmenin ekonomik ve ulusal güvenlik açısından kritik önem taşıdığını düşünüyor. Talep Hızla Artıyor 🔹 Niron Magnetics CEO’su Jonathan Rowntree, dünyadaki mıknatıs talebinin önümüzdeki 10 yılda üç katına çıkmasının beklendiğini söyledi. 🔹 Robotik sistemler, yapay zekâ donanımları, elektrikli araçlar ve tüketici elektroniğindeki büyümenin bu talebi hızlandırdığı belirtiliyor. 🔹 Rowntree, mevcut nadir toprak arzının talebin bu hızda artmasını karşılamaya yetmeyeceğini ve güvenilir alternatif kaynaklara ihtiyaç duyulduğunu söyledi.

Yeni Ölçüm 🔹 Kozmologlar, evrenin genişleme hızına ilişkin şimdiye kadarki en hassas ölçümü elde etti. 🔹 Sonuçlar, geçen yıl İsviçre’de düzenlenen uluslararası bir bilim toplantısında doğrulandı ve daha sonra Astronomy and Astrophysics dergisinde yayımlandı. 🔹 Ölçümler, uzak galaksilerin mesafeleri arttıkça daha hızlı uzaklaştığını bir kez daha gösterdi. Ne Kadar Hızlı? 🔹 Yaklaşık 3 milyon ışık yılı uzaklıktaki bir galaksi saniyede yaklaşık 46 mil (74 kilometre) hızla bizden uzaklaşıyor. 🔹 Bunun iki katı uzaklıktaki bir galaksinin uzaklaşma hızı ise saniyede yaklaşık 90 mile (145 kilometre) ulaşıyor. 🔹 Araştırmacılar bu değerin şimdiye kadar yapılan en hassas genişleme hızı hesaplaması olduğunu belirtti. Hayal Etmesi Zor Bir Ölçek 🔹 Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden Caroline Huang, genişleme hızının günlük ölçekte son derece küçük olduğunu söyledi. 🔹 Huang’a göre bir futbol sahası büyüklüğündeki boşluk evrenle aynı hızda genişleseydi, uzunluğunun yalnızca 1 santimetre artması için 1 milyondan fazla yıl geçmesi gerekirdi. Kozmolojide Sorun 🔹 Yeni hesaplama, evrenin standart kozmoloji modelinin öngördüğünden yaklaşık yüzde 10 daha hızlı genişlediğini gösterdi. 🔹 Bu fark, mevcut teorilerde eksik bir unsur bulunabileceğine işaret ediyor. 🔹 Araştırmacılar, evreni açıklayan standart modelin bazı yönlerinin yeniden değerlendirilmesi gerekebileceğini belirtiyor. Karanlık Madde ve Karanlık Enerji 🔹 Araştırmacılar, farkın kaynağında karanlık madde veya karanlık enerjinin bulunabileceğini düşünüyor. 🔹 Karanlık madde galaksileri bir arada tutan görünmez madde olarak tanımlanıyor. 🔹 Karanlık enerji ise evrenin genişlemesini hızlandıran gizemli etken olarak kabul ediliyor. Evrenin Sonuna İlişkin Sorular 🔹 Yaygın görüşe göre evren genişlemeye devam edecek ve sonunda “ısı ölümü” adı verilen duruma ulaşacak. 🔹 Bu senaryoda yıldızlar yakıtlarını tüketecek, sönecek ve evren yaklaşık 100 trilyon yıl sonra karanlık ve soğuk bir hale gelecek. 🔹 Ancak yeni ölçüm, evrenin nasıl işlediğine dair teorilerde önemli bir eksiklik olabileceğini gösterdiği için bu tür uzun vadeli tahminleri de sorgulatıyor. Bilim İnsanlarının Yorumu 🔹 Araştırmanın yazarlarından Stefano Casertano, sonuçların evreni yöneten güçlerden birinin henüz tam olarak anlaşılmamış olabileceğini söyledi. 🔹 Araştırmanın diğer yazarlarından Dillon Brout ise mevcut teoride bir “çatlak” bulunduğunu belirterek evrenin nihai kaderine ilişkin tahminlerin artık daha belirsiz hale geldiğini söyledi. 🔹 Brout, bu durumun hem kendisini geceleri uyanık tuttuğunu hem de sabahları heyecanlandırdığını ifade etti.

Yeni Dönem 🔹 Wall Street Journal’a göre Nvidia, yıl sonunda piyasaya çıkacak Windows tabanlı bilgisayarlar için geliştirdiği yeni işlemcilerle kişisel bilgisayar pazarında büyük bir değişim yaratmayı hedefliyor. 🔹 Şirket, yapay zekâ alanındaki güçlü marka etkisini bilgisayar işlemcileri pazarına taşımaya çalışıyor. 🔹 Analizde, “Intel Inside” sloganının 1990’larda yarattığı etkinin bugün “Nvidia Inside” ile yeniden oluşabileceği değerlendiriliyor. Piyasaların Tepkisi 🔹 Nvidia’nın yeni işlemci planlarının duyurulmasının ardından şirket hisseleri yüzde 6’dan fazla yükseldi. 🔹 Microsoft hisseleri yüzde 2’nin üzerinde değer kazandı. 🔹 Dell ve HP hisseleri yüzde 8’den fazla yükselirken Arm Holdings hisseleri yüzde 15’in üzerinde artış gösterdi. Intel ve AMD’ye Meydan Okuma 🔹 Nvidia uzun yıllardır ekran kartlarıyla bilgisayar sektöründe önemli bir oyuncu olsa da şimdiye kadar bilgisayarların ana işlemcilerini üretmiyordu. 🔹 Bu pazarın büyük bölümü Intel ve AMD tarafından kontrol ediliyor. 🔹 Intel, 2025’in son çeyreğinde Windows bilgisayar işlemcilerinde yaklaşık yüzde 64 pazar payına sahipti. Yapay Zekâ Bilgisayarları 🔹 Nvidia’nın yeni işlemcileri, merkezi işlem birimini (CPU) şirketin yapay zekâ donanımlarıyla birleştiriyor. 🔹 Sektör uzun süredir yapay zekâ özelliklerinin bilgisayar satışlarını hızlandırmasını bekliyor. 🔹 Buna rağmen geçen yıl dünya genelinde yaklaşık 270 milyon bilgisayar satıldı ve bu rakam yapay zekâ patlamasına rağmen 2021’deki 340 milyonluk zirvenin altında kaldı. 🔹 Birçok tüketici yapay zekâ özellikleri için değil, daha yüksek performanslı modellerde başka seçenek bulunmadığı için yapay zekâ destekli bilgisayar satın alıyor. Nvidia’nın Gücü 🔹 Nvidia’nın bilgisayarla ilgili gelirleri Ocak 2026’da sona eren mali yılda yüzde 41 artarak 16 milyar doların üzerine çıktı. 🔹 Aynı dönemde küresel bilgisayar satışları yalnızca yüzde 8 büyüdü. 🔹 Bu durum Nvidia markasının sektörde rakiplerinden daha güçlü bir çekim oluşturduğuna işaret ediyor. Arm Mimarisi Avantajı ve Sorunları 🔹 Nvidia’nın işlemcileri Arm mimarisi üzerine inşa ediliyor. 🔹 Intel ve AMD ise uzun yıllardır x86 mimarisini kullanıyor. 🔹 x86 için geliştirilen yazılımların Nvidia’nın Arm tabanlı işlemcilerinde sorunsuz çalışabilmesi için uyarlanması gerekiyor. 🔹 Bu durum özellikle oyun sektöründe Nvidia’nın önündeki en önemli engellerden biri olarak görülüyor. Uzun Vadeli Etki 🔹 Analizde Nvidia’nın bilgisayar işlemcisi pazarına girişinin Windows ekosisteminde x86 mimarisinin hakimiyetini daha da zayıflatabileceği belirtiliyor. 🔹 Nvidia’nın yapay zekâ ile özdeşleşen marka gücünün, Intel ve AMD’nin yıllardır başaramadığı şekilde kullanıcıları yeni nesil yapay zekâ bilgisayarlarına yönlendirebileceği değerlendiriliyor. 🔹 Wall Street Journal, teknoloji sektöründe en güçlü sloganların bile sonsuza kadar sürmediğini ve “Intel Inside” döneminin yerini yeni bir dönemin alabileceğini belirtiyor.

Sorun: Sistemler Birbiriyle Konuşmuyordu 🔹 ABD Ordusu, Orta Doğu’daki üslerde kullanılan radarlar, sensörler ve önleme sistemlerinin çoğunun birbirleriyle veri paylaşamadığını belirtti. 🔹 Farklı sistemlerden gelen bilgileri takip etmek için bazı üslerde aynı anda yaklaşık 20 personelin ekranları izlemesi gerekiyordu. 🔹 İş yükü o kadar arttı ki bazı dönemlerde yemekhanede görev yapan askerler bile bu göreve destek vermek üzere görevlendirildi. “Jailbreak” Çözümü 🔹 ABD Ordusu, savunma şirketlerini veri paylaşımına ikna ederek silah ve radar sistemlerindeki yazılım kısıtlamalarını kaldırdı. 🔹 Süreç, teknoloji dünyasında kullanılan “jailbreak” yöntemine benzetildi. 🔹 Uygulama için 700 sayfadan fazla düzenleyici gereklilikten feragat edildi. Tek Ekranda Savaş Alanı 🔹 Çalışma sonucunda 70’ten fazla farklı sistem tek bir ağ üzerinde birleştirildi. 🔹 Daha önce onlarca ayrı ekranda görülen bilgiler artık Google Maps benzeri tek bir savaş alanı görüntüsünde toplanabiliyor. 🔹 Sistem, dost ve düşman unsurların yanı sıra uçaklar, insansız hava araçları ve kara araçlarının konumlarını gerçek zamanlı gösterebiliyor. İran Savaşı Etkisi 🔹 Yetkililer, İran savaşı sırasında ortaya çıkan tehditlerin projeye yeni bir aciliyet kazandırdığını söyledi. 🔹 Mart ayında Kuveyt’te ticari bir limandaki taktik operasyon merkezine düzenlenen İHA saldırısında altı ABD askeri hayatını kaybetmişti. 🔹 ABD’li yetkililer, alçaktan ve yavaş uçan İHA’nın hava savunma sistemlerinden kaçabildiğini belirtti. Maliyet ve Uygulama 🔹 Ordu yetkilileri projenin neredeyse ek maliyet oluşturmadığını söyledi. 🔹 Yüzlerce mühendis mayıs ayından bu yana gece gündüz çalışarak sistem entegrasyonu gerçekleştirdi. 🔹 Yetkililer, maliyetin büyük ölçüde mühendislere sağlanan tişörtler ve enerji içecekleriyle sınırlı kaldığını ifade etti. Kara Araçlarına Yayılması 🔹 Çalışma yalnızca hava savunma sistemleriyle sınırlı kalmadı. 🔹 Abrams tankları ve Stryker zırhlı araçlarından gerçek zamanlı telemetri verileri alınabilir hale geldi. 🔹 Yakıt seviyesi ve kalan mühimmat gibi bilgiler artık elektronik olarak anlık paylaşılabiliyor. Gelecekteki Etkiler 🔹 Yetkililer, yeni sistem sayesinde Patriot gibi pahalı önleme füzelerine olan bağımlılığın azalabileceğini düşünüyor. 🔹 Askerler tehditlere karşı füze, lazer ve elektronik karıştırma sistemleri arasında daha bilinçli seçim yapabilecek. 🔹 Anduril Başkanı Chris Brose, sorunun teknoloji eksikliğinden değil bürokrasi ve iş modellerinden kaynaklandığını söyledi. 🔹 ABD Kara Kuvvetleri Bakanı Dan Driscoll, birkaç ay öncesine kıyasla askerlerin görev yapış biçiminin tamamen değişeceğini belirtti.

Trilyon Dolarlık Eşik 🔹 Wall Street Journal analizine göre Elon Musk’ın serveti yaklaşık 970 milyar dolara ulaştı. 🔹 SpaceX’in planlanan halka arzının gerçekleşmesi halinde Musk’ın dünyanın ilk trilyonerine dönüşebileceği değerlendiriliyor. 🔹 Servetinin büyük bölümü halka açık olmayan ve halka açık şirketlerdeki hisse paylarından oluşuyor. Servetin Kaynakları 🔹 Musk’ın SpaceX’teki halka arz öncesi hisselerinin değeri yaklaşık 538 milyar dolar olarak hesaplanıyor. 🔹 Tesla’daki hisselerinin değeri yaklaşık 167 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. 🔹 Kullanabileceği hisse opsiyonlarının toplam değeri yaklaşık 150 milyar dolar olarak tahmin ediliyor. 🔹 The Boring Company ve Neuralink’in her biri yaklaşık 5 milyar dolar değerinde hesaplanıyor. 🔹 Gayrimenkuller, uçaklar ve diğer yatırımlarının değeri yaklaşık 104 milyar dolar olarak tahmin ediliyor. Servetin Büyüklüğü 🔹 Musk’ın kariyeri boyunca oluşturduğu servet saniyede ortalama 992 dolar birikimine eşdeğer. 🔹 Bu hız, saatte yaklaşık 3,6 milyon dolarlık servet artışına karşılık geliyor. 🔹 ABD’de medyan gelire sahip bir hanenin Musk’ın bugünkü servetine ulaşabilmesi için 11 milyondan fazla yıl çalışması gerekir. Küresel Ölçek 🔹 Musk’ın net serveti Norveç, Tayland, Arjantin ve Güney Afrika dahil 125’ten fazla ülkenin yıllık ekonomik üretiminden daha büyük seviyeye ulaştı. 🔹 Serveti günümüzde ABD gayrisafi yurt içi hasılasının yaklaşık yüzde 3’üne denk geliyor. Rockefeller Karşılaştırması 🔹 Wall Street Journal, Musk’ın ekonomik büyüklük açısından ABD tarihinin en zengin ismi kabul edilen John D. Rockefeller’i geride bıraktığını belirtiyor. 🔹 Rockefeller’ın serveti 1937 yılında yaklaşık 1,4 milyar dolardı ve bu rakam dönemin ABD ekonomisinin yaklaşık yüzde 1,5’ine karşılık geliyordu. 🔹 Musk’ın serveti ise günümüzde ABD ekonomisinin yaklaşık yüzde 3’üne ulaşmış durumda. Kâğıt Üzerindeki Servet 🔹 Musk’ın servetinin büyük kısmı nakit değil, şirket hisseleri ve opsiyonlardan oluşuyor. 🔹 Buna rağmen SpaceX ve Tesla hisselerini teminat göstererek milyarlarca dolarlık borçlanma kapasitesine sahip bulunuyor. 🔹 Musk, 2020 yılında ev sahibi olmayacağını açıklamış ve Kaliforniya’daki birçok mülkünü satmıştı; daha sonra Teksas’ta yeni evler satın aldı. Servetle Neler Alınabilir? 🔹 Wall Street Journal analizine göre 970 milyar dolarlık servet, tüm NFL takımlarını ve tüm NBA takımlarını satın almaya yetecek büyüklükte. 🔹 Aynı servetle 10 binden fazla Gulfstream G700 özel jeti satın alınabilir ve yıllarca işletme maliyetleri karşılanabilir. 🔹 Ayrıca milyonlarca çalışanı bulunan çok sayıda büyük Amerikan şirketi aynı anda satın alınabilecek büyüklükte bir finansal güce karşılık geliyor.

Çatışmalar Yeniden Tırmandı 🔹 ABD ile İran arasında karşılıklı saldırılar yaşandı ve bu gelişmeler nisan ayında başlayan ateşkesten bu yana en yoğun çatışma dönemlerinden birini oluşturdu. 🔹 Diplomatik görüşmelerin duraksadığı bir dönemde yaşanan çatışmalara rağmen ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ateşkesin hâlen yürürlükte olduğunu açıkladı. Tanker Olayı 🔹 ABD, İran’ın Harg Adası’na petrol yüklemeye gitmeye çalıştığını söylediği boş bir petrol tankerini devre dışı bıraktı. 🔹 Lexi adlı tankerin makine dairesi bir ABD uçağından atılan Hellfire füzesiyle vuruldu. 🔹 ABD Hazine Bakanlığı, tankeri mart ayında milyonlarca varil İran petrolü taşıdığı gerekçesiyle yaptırım listesine almıştı. Hürmüz Boğazı 🔹 ABD’li yetkililer, İran’ın Basra Körfezi’nden geçmeye çalışan sivil gemicilere yönelik saldırı amaçlı insansız hava araçları gönderdiğini açıkladı. 🔹 ABD güçleri üç İran insansız hava aracını düşürdü. 🔹 ABD ayrıca Hürmüz Boğazı girişindeki Keşm Adası’nda bulunan İran askerî yer kontrol istasyonlarını vurduğunu açıkladı. Kuveyt ve Bahreyn’e Saldırılar 🔹 İran, ABD saldırılarına karşılık olarak Kuveyt ve Bahreyn’deki ABD üslerine balistik füzeler fırlattı. 🔹 CENTCOM’a göre Kuveyt’e yönelen iki füze hedefe ulaşamadı veya havada parçalandı. 🔹 Bahreyn’e fırlatılan üç füze ise ABD ve Bahreyn hava savunma sistemleri tarafından imha edildi. 🔹 Füzelerin hiçbiri hedeflerine ulaşamadı. Kuveyt Havalimanı 🔹 Çarşamba sabahı İran’dan fırlatılan insansız hava araçlarının Kuveyt Uluslararası Havalimanı’nı vurduğu bildirildi. 🔹 Kuveyt Dışişleri Bakanlığı saldırıda bir kişinin öldüğünü açıkladı. 🔹 Kuveyt Savunma Bakanlığı çok sayıda kişinin yaralandığını ve ciddi maddi hasar meydana geldiğini duyurdu. 🔹 Hava trafiği durduruldu ve uçuşlar başka havalimanlarına yönlendirildi. İran’ın Açıklaması 🔹 İran Devrim Muhafızları, çatışmaların ABD’nin Lexi tankerini vurmasıyla başladığını savundu. 🔹 İran ayrıca Keşm Adası’ndaki bir iletişim kulesinin vurulmasına karşılık olarak balistik füze saldırıları düzenlediğini açıkladı. ABD’nin Açıklaması 🔹 CENTCOM, İran’ın gerçekleştirdiği füze ve insansız hava aracı saldırılarının tamamının başarısız olduğunu açıkladı. 🔹 ABD ordusu, hiçbir Amerikan personelinin zarar görmediğini duyurdu. 🔹 CENTCOM, İran’ın Bahreyn’deki ABD Beşinci Filosu karargâhını vurduğu yönündeki iddiaları reddetti. 🔹 Açıklamada, İran’ın Amerikan kuvvetlerine yönelik tüm saldırılarının başarısız olduğu belirtildi.

🔹 Yeni bir araştırmaya göre ABD'li yetişkinlerin yüzde 51'i kendilerini mali açıdan ne güvende ne de ciddi sıkıntıda hissediyor. 🔹 Edward Jones ve Gallup tarafından yapılan ankette bu grup "finansal olarak kararsız" olarak tanımlandı. 🔹 Araştırma, mart sonu ve nisan başında yaklaşık 5 bin kişiyle gerçekleştirildi. Araştırma Sonuçları 🔹 Katılımcıların yalnızca yüzde 16'sı mali durumları konusunda kendilerini güvende ve tatmin olmuş hissetti. 🔹 Yüzde 32'lik kesim ise finansal stres altında olduğunu belirtti. 🔹 Yüksek gelirli hanelerde de benzer eğilim görüldü. 🔹 Yıllık geliri 135 bin doların üzerinde olan hanelerin yaklaşık yüzde 70'i mali açıdan tatmin olmuş hissetmediğini söyledi. Ekonomik Baskılar 🔹 ABD ekonomisi büyümeyi ve istihdam yaratmayı sürdürmesine rağmen birçok hane artan mali baskılarla karşı karşıya bulunuyor. 🔹 Kredi kartı borçları yükselirken borçların geri ödenmesi de zorlaşıyor. 🔹 ABD'nin kişisel tasarruf oranı nisanda yüzde 2,6'ya gerileyerek Haziran 2022'den bu yana en düşük seviyeye indi. 🔹 İran savaşı sonrasında yükselen akaryakıt fiyatları tüketici algısını olumsuz etkiledi. 🔹 Gıda fiyatlarındaki artış ve şirketlerdeki işten çıkarmalar da ekonomik güvensizlik hissini artırdı. Uzman Görüşleri 🔹 Edward Jones Yönetici Ortağı Penny Pennington, insanların yalnızca bugünkü faturaları değil çocuklarının ve torunlarının gelecekteki yaşam maliyetlerini de düşündüğünü söyledi. 🔹 Navy Federal Credit Union Başekonomisti Heather Long, birçok kişinin artık her doların nereye harcandığını dikkatle takip etmek zorunda kaldığını belirtti. 🔹 Long, insanların birkaç yıl önce yaptıkları tüm harcamaları artık sürdüremediğini ifade etti. Bir Ailenin Hikâyesi 🔹 Wisconsin eyaletinde yaşayan 34 yaşındaki Nicholas Wallace, kendisini mali kriz içinde görmediğini ancak refah içinde de hissetmediğini söyledi. 🔹 Wallace ve eşi yılda toplam 90 bin dolar kazanıyor ve kendilerini orta sınıf olarak tanımlıyor. 🔹 Artan gıda ve yakıt maliyetleri nedeniyle bütçeleri üzerinde baskı oluştuğunu belirtti. 🔹 Wallace, olası bir acil durumun mali etkileri konusunda endişe duyduklarını söyledi. Tasarruf Önlemleri 🔹 Wallace ailesi yükselen maliyetler nedeniyle alışveriş alışkanlıklarını değiştirdi. 🔹 Daha önce yerel çiftliklerden toplu et siparişi veren aile, fiyatların yaklaşık 400 dolar artması nedeniyle bu uygulamayı bıraktı. 🔹 Aile artık marketlerdeki indirimleri takip ediyor. 🔹 Dışarıda yemek yeme sıklığı haftada birden ayda bire düşürüldü. 🔹 Wallace, aracının deposunu doldurma maliyetinin yaklaşık 20 dolardan 32 dolara yükseldiğini söyledi. Ek Gelir Arayışı 🔹 Wallace kasım ayında bir veteriner kliniğinde yarı zamanlı telefon operatörü olarak ikinci işe başladı. 🔹 Bu iş aile bütçesine aylık yaklaşık 460 dolar ek gelir sağlıyor. 🔹 Wallace, artan yaşam maliyetleri karşısında bu ek gelirin önemli hale geldiğini belirtti.

🔹 Yeni bir araştırmaya göre ABD'deki profesyonel çalışanların yaklaşık dörtte biri, en yüksek kazanç dönemlerine ulaşmadan önce kariyerlerinde en az beş yıl boyunca maaş veya pozisyon açısından anlamlı bir ilerleme sağlayamıyor. 🔹 Araştırma, 2000 yılından bu yana çeşitli sektörlerde çalışan 1,3 milyon orta kariyer profesyonelinin verilerini inceledi. 🔹 Bulgular, yüksek istihdam dönemlerinde bile birçok çalışanın görünmez bir kariyer engeliyle karşılaştığını gösterdi. Araştırma Bulguları 🔹 Burning Glass Institute Başkanı Matt Sigelman, çalışanların dörtte birini etkileyen bu durumun küçük bir kesime özgü olmadığını söyledi. 🔹 Araştırma, orta kariyer durgunluğunun çoğu zaman kariyerin ilk yıllarındaki yavaş ilerlemeden kaynaklandığını ortaya koydu. 🔹 Kariyerinde sonradan durgunluk yaşayan çalışanların ilk 10 yıldaki ücret artışı ortalama yüzde 30 oldu. 🔹 Kariyerinde yükselmeye devam edenlerde ise aynı dönemde ücret artışı ortalama yüzde 71 olarak ölçüldü. İş Piyasasındaki Değişim 🔹 Araştırmacılar, pandemi dönemindeki yoğun işe alımlara rağmen orta kariyer durgunluğunun devam ettiğini belirledi. 🔹 Son dönemde işe alımlar yavaşladı ve Amazon, Meta ile UPS gibi şirketler binlerce yönetici ve çalışanı işten çıkardı. 🔹 Bu gelişmeler, daha iyi ücretli pozisyonlara geçiş ve terfi fırsatlarını azalttı. Kariyeri Canlandırma Yolları 🔹 Araştırma, mevcut becerileri kullanarak yakın alanlara geçiş yapan çalışanların kariyer durgunluğu riskini önemli ölçüde azaltabildiğini gösterdi. 🔹 Örneğin ofis yöneticilerinin operasyon yönetimi pozisyonlarına geçiş yapması daha güçlü kariyer fırsatları sağlayabiliyor. 🔹 Bilgisayar programcılarının veri bilimcisi pozisyonlarına yönelmesi de benzer avantajlar sunabiliyor. Öne Çıkan Beceriler 🔹 Topluluk önünde konuşma ve zaman yönetimi gibi becerilerin geliştirilmesi kariyer durgunluğu riskini azaltan unsurlar arasında yer aldı. 🔹 Etkinlik organizasyonu ve topluluk ilişkileri gibi ilişki geliştirme becerileri de olumlu etki gösterdi. 🔹 New York Üniversitesi Sürekli Eğitim Fakültesi Dekanı Angie Kamath, yeni sertifika programlarının çalışanların değişen sektör koşullarına uyum sağlamasına yardımcı olduğunu söyledi. Örnek Vakalar 🔹 Teksas'ta ofis yöneticisi olarak çalışan Erika Oberhansley, yedi yıldır aynı görevde bulunduğunu ve daha yüksek ücretli iş arayışlarının sonuçsuz kaldığını söyledi. 🔹 Oberhansley, muhasebe alanına geçebilmek için Intuit'in muhasebe sertifika programına kayıt yaptırdı. 🔹 Dijital iletişim alanında çalışan Erich Eilenberger ise bağış toplama deneyimini öne çıkararak farklı bir üniversitede daha üst düzey bir pozisyona geçti. Kamu Sektöründe Daha Yaygın 🔹 Araştırmaya göre kariyer durgunluğu en sık kamu yönetimi alanında çalışanlarda görülüyor. 🔹 Bu alandaki çalışanların yaklaşık yüzde 30'u kariyerlerinde uzun süreli ilerleme sorunu yaşıyor. 🔹 Araştırmacılar bunun nedenlerinden birinin üst düzey pozisyon sayısının sınırlı olması olduğunu belirtti. İş Güvencesi Algısı 🔹 Kamu kurumunda çalışan 28 yaşındaki Sidi Traore, iş güvencesinin bir yanılsama olduğunu düşündüğünü söyledi. 🔹 Traore, hafta sonları emlak sektöründe çalışarak ek gelir elde ediyor. 🔹 Traore, yüksek maaşlı bir işe sahip olunsa bile şirketlerin çalışanları istedikleri zaman işten çıkarabileceğini ifade etti.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump'ın son sağlık kontrolüne ilişkin Beyaz Saray raporu, bazı doktorlar tarafından yetersiz ayrıntı içerdiği gerekçesiyle eleştirildi. 🔹 Trump, yıllık sağlık kontrolü kapsamında Walter Reed Ulusal Askeri Tıp Merkezi'nde yaklaşık üç saat boyunca çeşitli testlerden geçti. 🔹 Başkanın doktoru Sean Barbabella, Trump'ın güçlü kalp, akciğer ve nörolojik fonksiyonlara sahip olduğunu ve genel sağlık durumunun mükemmel olduğunu açıkladı. Kalp Sağlığı Tartışması 🔹 Raporda koroner BT anjiyografisi, ekokardiyografi ve yapay zekâ destekli elektrokardiyogram analizinin yapıldığı belirtildi. 🔹 Yapay zekâ analizine göre Trump'ın kalp yaşı, gerçek yaşı olan 79'dan 14 yıl daha genç olarak hesaplandı. 🔹 Ancak doktorlar, raporda kalsiyum skoru, damar plakları ve damar daralmasını ölçen CAD-RADS puanı gibi önemli verilerin paylaşılmadığını belirtti. 🔹 Karotis arter ultrasonunun normal çıktığı açıklansa da ayrıntılı ölçümler raporda yer almadı. Eksik Görülen Bilgiler 🔹 Bazı uzmanlar, ekokardiyografide kalbin her kasılmada pompaladığı kan oranını gösteren ejeksiyon fraksiyonu değerinin açıklanmadığını vurguladı. 🔹 Trump'ın 2018 sağlık raporunda bu değere yer verilmişti. 🔹 Beyaz Saray, raporun genel bulguları özetlemek amacıyla hazırlandığını ve ayrıntıların bulunmamasının klinik açıdan önemli bir anormallik olmadığı anlamına geldiğini savundu. Prostat ve Yaş Faktörü 🔹 Trump iki hafta içinde 80 yaşına girecek. 🔹 Raporda prostat kanseri taramasında kullanılan PSA değeri 1 ng/mL olarak açıklandı. 🔹 Bu değer önceki ölçümlere göre daha yüksek olsa da sağlıklı kabul edilen aralıkta bulunuyor. Bacak Şişliği 🔹 Trump geçen yıl alt bacaklarındaki şişlik nedeniyle Walter Reed Hastanesi'ne üç kez gitmişti. 🔹 Doktorlar bu durumu kronik venöz yetmezlik olarak teşhis etmişti. 🔹 Son raporda hafif alt bacak şişliğinin sürdüğü ve geçen yıla göre iyileşme görüldüğü belirtildi. 🔹 Ancak iyileşmenin nedeni açıklanmadı. 🔹 Trump daha önce kompresyon çorabı kullanmak istemediğini söylemişti. Kolesterol Sonuçları 🔹 Trump'ın HDL kolesterol değeri 70 mg/dL olarak ölçüldü. 🔹 LDL kolesterol değeri ise 53 mg/dL olarak açıklandı. 🔹 Rapora göre Trump kolesterol kontrolü için rosuvastatin ve ezetimib kullanıyor. 🔹 Bazı doktorlar bu sonuçların son derece iyi seviyelerde olduğunu belirtti. Diğer Sağlık Konuları 🔹 Raporda Trump'ın bu yılın başlarında yaşadığı boyun döküntüsüne ilişkin bilgi yer almadı. 🔹 Daha önce yayımlanan bir açıklamada koruyucu bir krem kullandığı belirtilmiş ancak rahatsızlığın adı açıklanmamıştı. 🔹 Rapor ayrıca Trump'ın ellerindeki morlukları sık el sıkışmaya ve aspirin kullanımına bağladı. 🔹 Trump daha önce doktorunun tavsiye ettiğinden daha fazla aspirin kullandığını söylemişti. Uzman Görüşleri 🔹 Bazı doktorlar raporun önceki sağlık sorunlarına sınırlı şekilde değinmesini ve birçok standart veriyi içermemesini eksiklik olarak değerlendirdi. 🔹 Texaslı damar cerrahı William Shutze, raporun Trump'ın yaşı dikkate alındığında "gerçek olamayacak kadar iyi" göründüğünü söyledi. 🔹 Beyaz Saray ise Trump'ın sağlık durumuna ilişkin tarihteki birçok başkandan daha fazla bilgi paylaştığını savundu.

🔹 Wall Street Journal, ABD Adalet Bakanlığı dosyalarına dayanarak Bill Gates'in Jeffrey Epstein ile ilişkileri ve özel hayatına ilişkin yeni ayrıntıları yayımladı. 🔹 Haberde, Gates'in kamuoyundaki imajının Epstein dosyalarının ardından ciddi şekilde zarar gördüğü belirtildi. İlişkiler ve Epstein Bağlantısı 🔹 Bill Gates, şubat ayında Gates Vakfı çalışanlarıyla yaptığı toplantıda Epstein'ın e-postalarında yer alan iki evlilik dışı ilişkiyi kabul etti. 🔹 Konuya yakın bazı kişiler, boşanma sürecinde 20'den fazla evlilik dışı ilişki iddiasının gündeme geldiğini söyledi. 🔹 Adalet Bakanlığı dosyalarına göre Jeffrey Epstein, Gates'in bazı evlilik dışı ilişkilerinden haberdardı. 🔹 Gates'in sözcüsü, Epstein ile yasa dışı herhangi bir faaliyette bulunmadığını ve onunla görüşmüş olmasının bir hata olduğunu kabul ettiğini söyledi. Microsoft ile İlişkiler 🔹 Gates, bu yıl Microsoft'un yıllık CEO zirvesine bağlı geleneksel etkinliklerden dışlandı. 🔹 Gates normalde şirketin CEO zirvesi kapsamında Washington eyaletindeki evinde akşam yemeği düzenliyordu. 🔹 Ancak mayıs ayındaki etkinlik öncesinde ekibine bu yıl bu organizasyonun yapılmamasının daha uygun olacağı bildirildi. 🔹 Microsoft, Gates'e gelecek yılki CEO Zirvesi için davet gönderildiğini açıkladı. TerraPower Bağlantısı 🔹 Gates tarafından kurulan nükleer enerji şirketi TerraPower'ın CEO'su, çalışanlara Epstein dosyalarının şirketle ilgili olmadığını söyledi. 🔹 Ancak Gates'in söz ettiği ilişkilerden birindeki Rus nükleer fizikçinin TerraPower ile yakın bağlantıları olduğu ortaya çıktı. 🔹 Kadın bilim insanı 2010-2012 yılları arasında TerraPower'da çalıştı. 🔹 Gates'in sözcüsü, TerraPower çalışanlarıyla uygunsuz bir ilişki yaşamadığını söyledi. Netflix Belgeseli 🔹 Gates çalışanlarının 2024 yılında yayımlanan bir Netflix belgeselinin hazırlık sürecinde yer aldığı ortaya çıktı. 🔹 İç yazışmalara göre Gates Ventures yöneticileri, Gates ve üst düzey bir yöneticinin bölümleri izlemesinin ardından yapım ekibine geri bildirim verdi. 🔹 Yapım ekibine daha fazla Bill Gates görüntüsü çekilmesi ve ek kurgu çalışmaları yapılması tavsiye edildi. 🔹 Belgelerde finansman gerekmesi halinde projenin desteklenebileceğine dair ifadeler de yer aldı. 🔹 Belgesel tamamlandığında Gates Ventures'tan bir yöneticinin yapımcı olarak listelenmesi ekip içinde şaşkınlık yarattı. 🔹 Netflix, Gates veya ekibinin belgeselin finansmanına katkı yaptığına dair bilgileri olmadığını açıkladı.

🔹 Michael Saylor'ın kurduğu ve büyük Bitcoin rezervleriyle bilinen Strategy, geçen hafta 32 Bitcoin sattığını açıkladı. 🔹 Şirket satıştan yaklaşık 2,5 milyon dolar gelir elde etti. 🔹 Bu işlem, şirketin 2022 yılındaki kripto para piyasası çöküşünden bu yana gerçekleştirdiği ilk Bitcoin satışı oldu. Satışın Nedeni 🔹 Strategy, elde edilen gelirin imtiyazlı hisse senedi sahiplerine yapılacak temettü ödemelerinde kullanılacağını bildirdi. 🔹 Şirket daha önce de temettü yükümlülüklerini karşılamak için zaman zaman Bitcoin satabileceğini açıklamıştı. Piyasa Tepkisi 🔹 Bitcoin pazartesi günü yaklaşık yüzde 3 düşerek 71.486 dolar seviyesine geriledi. 🔹 Kripto para birimi yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 18 değer kaybetti. 🔹 Strategy hisseleri ise gün içinde yaklaşık yüzde 6 düştü. Saylor'ın Yaklaşımı 🔹 Michael Saylor, şirketin Bitcoin satışı yapmasının uzun vadede net satıcı olacağı anlamına gelmediğini söyledi. 🔹 Saylor, bazı Bitcoin'lerin satılarak daha fazla Bitcoin alınmasının mümkün olduğunu belirtti. 🔹 Saylor, "Bir Bitcoin satıp 10 Bitcoin daha alırsanız teknik olarak bir Bitcoin satmış olursunuz ama ekonomik olarak dokuz Bitcoin satın almış olursunuz" dedi. Şirketin Bitcoin Varlığı 🔹 Strategy'nin elinde yaklaşık 843.706 Bitcoin bulunuyor. 🔹 Bu varlıkların güncel piyasa değeri 60 milyar doların üzerinde bulunuyor. Bitcoin Stratejisinin Evrimi 🔹 Saylor, 2020 yılında yazılım şirketi MicroStrategy'nin bilançosunu Bitcoin alımları için kullanmaya başladı. 🔹 Şirket daha sonra hisse satışları ve dönüştürülebilir tahvil ihracıyla milyarlarca dolarlık kaynak sağlayarak Bitcoin biriktirmeyi sürdürdü. 🔹 Strategy, 2024 yılında dönüştürülebilir tahvil piyasasından 6,2 milyar doların üzerinde fon topladı. İmtiyazlı Hisseler 🔹 Şirket son dönemde Strike, Stretch, Strife, Stride ve Stream adlı yüksek getirili imtiyazlı hisse ürünleri çıkardı. 🔹 Bireysel yatırımcılar özellikle yüksek temettü getirileri nedeniyle bu ürünlere yoğun ilgi gösterdi. 🔹 Stretch hisselerinin değişken temettü getirisi son dönemde yüzde 11,5 seviyesinde bulunuyordu. Temettü Endişeleri 🔹 Bazı yatırımcılar şirketin uzun vadede bu yüksek temettüleri sürdürebilme kapasitesi konusunda şüphe duyuyor. 🔹 Strategy geçen yıl temettü ödemelerini finanse etmek için 1,44 milyar dolarlık nakit rezerv oluşturdu. 🔹 Düzenleyici başvuruya göre bu rezerv son durumda yaklaşık 900 milyon dolara geriledi.

🔹 Rusya, Suriye'deki Hmeymim Hava Üssü'ne ikmal sağlamak amacıyla bir kargo gemisi gönderdi. 🔹 ABD'li yetkililer ve uydu görüntülerine göre bu adım, Moskova'nın Suriye'deki stratejik askeri varlığını sürdürme niyetini gösteriyor. 🔹 Bu, Beşşar Esad yönetiminin 2024 sonunda devrilmesinden sonra gerçekleştirilen ilk Rus ikmal görevi oldu. İkmal Operasyonu 🔹 Sparta adlı kargo gemisi mart ayında St. Petersburg'dan ayrıldı ve mayıs ayında Tartus Limanı'na ulaştı. 🔹 Gemi yolculuğunun büyük bölümünde Rus savaş gemileri tarafından korundu. 🔹 ABD'li yetkililere göre gemi, Hmeymim Hava Üssü için ekipman taşıyordu. Rusya'nın Stratejik Hedefi 🔹 Hmeymim Hava Üssü ve Tartus Deniz Üssü, Rusya'nın küresel askeri ağının önemli unsurları arasında yer alıyor. 🔹 Moskova bu üsleri Afrika, Güney Amerika ve Akdeniz'deki faaliyetleri için lojistik merkez olarak kullanıyor. 🔹 Esad yönetiminin devrilmesinden sonra bu üsleri elde tutmak Rusya'nın önceliklerinden biri haline geldi. Yeni Suriye Yönetimiyle İlişkiler 🔹 Yeni Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, iktidara geldikten sonra hem Rusya hem de Batı ülkeleriyle ilişkilerini geliştirmeye çalıştı. 🔹 Ahmed Şara, uluslararası meşruiyet arayışının parçası olarak geçen yıl Washington ve Moskova'yı ziyaret etti. 🔹 Rusya, savaş ve yaptırımlar nedeniyle zorlanan Suriye ekonomisine buğday ve petrol tedarik etti. Güvenlik Boyutu 🔹 Rusya ve Suriye, birbirlerinden kaynaklanabilecek güvenlik tehditlerini takip etme konusunda ortak çıkarlara sahip bulunuyor. 🔹 Esad ailesi ve eski rejime bağlı çok sayıda kişi Rusya'da sürgünde yaşıyor. 🔹 Eski Sovyet coğrafyasından gelen çok sayıda Çeçen ve diğer savaşçılar ise yıllar içinde Suriye'deki silahlı gruplara katıldı. Rus Askeri Varlığı 🔹 ABD istihbarat değerlendirmelerine göre yüzlerce Rus askeri personeli hâlen Suriye'de bulunuyor. 🔹 İsveç Savunma Araştırmaları Ajansı'ndan Aron Lund, Rusya'nın üsleri elinde tutmayı başardığını söyledi. 🔹 Lund, Moskova'nın ağırlıklı olarak teşvik ve iş birliği teklifleriyle Şam yönetimini ikna ettiğini belirtti. ABD'nin Tutumu 🔹 ABD ordusu bu yılın başlarında Suriye'deki üslerinden çekildi. 🔹 Böylece İslam Devleti'ne karşı mücadeleyle başlayan ve on yılı aşkın süredir devam eden ABD askeri varlığı sona erdi. 🔹 Joe Biden döneminde ABD, Rus üslerinin kaldırılmasını Suriye'ye yönelik yaptırımların kaldırılması için şart koşmuştu. 🔹 Trump yönetimi bu şarttan vazgeçti ve daha sonra Suriye'ye yönelik yaptırımların koşulsuz kaldırılması talimatını verdi. Sparta Gemisi 🔹 Sparta gemisi ve sahibi şirketler ABD yaptırımları altında bulunuyor. 🔹 Gemi, Rusya'nın bölgede silah ve askeri ekipman taşımak için kullandığı küçük bir filonun parçası olarak değerlendiriliyor. 🔹 Gemi takip uzmanı Yörük Işık, uydu görüntülerinde Sparta'nın Tartus'ta askeri yük boşalttığının görüldüğünü söyledi. 🔹 ABD'li bazı yetkililer ise ikmal operasyonunun Amerikan çıkarları açısından doğrudan bir tehdit oluşturmadığını belirtti.

🔹 Estonya, tüm 10. ve 11. sınıf öğrencilerine okulda kullanmaları için ücretsiz ChatGPT hesabı sağladı. 🔹 Program kapsamında yaklaşık 20 bin öğrenciye yapay zekâ erişimi verildi. 🔹 Ülke, öğrencilerin zaten yaygın şekilde yapay zekâ kullandığını tespit ettikten sonra yasaklama yerine eğitim yöntemlerini değiştirmeyi tercih etti. Eğitim Yaklaşımı 🔹 Estonya'da öğretmenler yapay zekâyı sınıf içi çalışmalarla birleştiren yeni yöntemler uyguluyor. 🔹 Bazı derslerde öğrenciler ChatGPT ile tarihî karakterler rolünde sohbet ediyor ve ardından deneyimlerini sınıfta tartışıyor. 🔹 Bazı öğretmenler öğrencilerden kompozisyonları önce elle yazmalarını, ardından yapay zekâ yardımıyla geliştirmelerini istiyor. 🔹 Bazı okullar ise ters yüz edilmiş sınıf modeline geçerek öğrencilerin yeni konuları önce yapay zekâ desteğiyle evde keşfetmesini sağlıyor. Özel ChatGPT Sürümü 🔹 Programın merkezinde, öğrencilerin ödevlerini doğrudan yapmayan özel bir ChatGPT sürümü bulunuyor. 🔹 Bu sürüm cevap vermek yerine öğrencilerin düşünmesini teşvik eden sorular soruyor ve çalışma planı oluşturmalarına yardımcı oluyor. 🔹 Nisan ayında benzer şekilde özelleştirilmiş bir Google Gemini sürümü de öğrencilere sunulmaya başlandı. Araştırma Çalışmaları 🔹 Estonyalı araştırmacılar, Stanford Üniversitesi ve OpenAI ile birlikte öğrencilerin bilişsel becerilerini program öncesinde ve sonrasında ölçüyor. 🔹 İlk sonuçların yıl sonunda açıklanması bekleniyor. 🔹 Çalışma; muhakeme, bilgi kalıcılığı ve özgüven gibi alanlarda yapay zekânın etkisini incelemeyi amaçlıyor. Öğrencilerin Tepkileri 🔹 Öğrencilerin yaklaşık yüzde 62'si verilen ChatGPT hesabını etkinleştirdi. 🔹 Yaklaşık yüzde 35'i sistemi düzenli kullanıyor. 🔹 Bazı öğrenciler yapay zekâyı konu araştırmak ve sınavlara hazırlanmak için kullandıklarını söyledi. 🔹 Bazıları ise ödevlerini doğrudan yaptırabilmek için standart ChatGPT sürümünü tercih ediyor. 🔹 Bir grup öğrenci ise yapay zekâyı tamamen reddediyor. Endişeler 🔹 17 yaşındaki öğrenci Kadi-Ly Lestal, yapay zekânın zihinsel tembelliğe yol açabileceğinden korktuğu için kullanmadığını söyledi. 🔹 Bazı öğrenciler veri merkezlerinin su tüketimi ve ABD'li teknoloji şirketlerine yönelik siyasi eleştiriler nedeniyle yapay zekâ kullanımına karşı çıkıyor. 🔹 Öğrencilerden bazıları özel okul sürümünün sorulara doğrudan cevap vermek yerine sürekli yeni sorular sormasından şikâyet ediyor. Programın Gerekçesi 🔹 2024 yılında yapılan araştırma, Estonya'daki lise öğrencilerinin yüzde 90'dan fazlasının öğrenme amaçlı üretken yapay zekâ kullandığını ortaya koydu. 🔹 Aynı dönemde öğretmenlerin yalnızca yaklaşık yarısı bu araçları kullanıyordu. 🔹 Estonya Eğitim Bakanı Kristina Kallas, hiçbir şey yapmamanın en kötü seçenek olduğunu söyledi. Araştırma Bulguları ve Riskler 🔹 Bazı araştırmalar, yapay zekâya aşırı bağımlı öğrencilerin yardım olmadan yapılan sınavlarda daha düşük performans gösterebildiğini ortaya koyuyor. 🔹 Türkiye'de gerçekleştirilen ve sıkça atıf yapılan bir çalışmada, ChatGPT kullanan lise matematik öğrencilerinin uygulama notları yükselirken yardım almadan girdikleri sınavlarda performansları yüzde 17 geriledi. 🔹 Aynı araştırma, cevap vermek yerine yönlendiren özel yapay zekâ sürümlerini kullanan öğrencilerde bu düşüşün neredeyse görülmediğini gösterdi. 🔹 Bazı Estonyalı öğretmenler yapay zekânın başarılı öğrenciler ile zorlanan öğrenciler arasındaki farkı daha da büyütebileceği uyarısında bulunuyor. 🔹 Öğretmen Agne Kosk, öğrencilerin zihinsel çabayı sınıf içinde göstermeye devam etmesi gerektiğini söyledi.

🔹 Volkswagen, Çin pazarı için özel olarak geliştirdiği yeni nesil araçlarla dünyanın en büyük otomobil pazarındaki konumunu yeniden güçlendirmeyi hedefliyor. 🔹 Şirket, son yıllarda yerli elektrikli araç üreticilerinin yükselişi nedeniyle Çin'de ciddi pazar payı kaybetti. 🔹 Volkswagen, bu kayıpları tersine çevirmek için "Çin'de, Çin için" stratejisini uygulamaya koydu. Çin'deki Dönüşüm 🔹 Volkswagen, Hefei kentinde yeni geliştirme tesisleri kurmak ve yerel teknoloji şirketleriyle ortaklıklar yapmak için 3,5 milyar dolar yatırım gerçekleştirdi. 🔹 Amaç, Alman merkezli karar alma süreçlerinden bağımsız hareket ederek Çinli tüketicilerin beklentilerine daha hızlı uyum sağlamak. 🔹 Volkswagen CEO'su Oliver Blume, Çin otomotiv sektörünü teknoloji döngülerinin daha kısa ve rekabetin daha yoğun olduğu bir ortam olarak tanımladı. Yeni Modeller 🔹 Volkswagen bu yıl Çin'de 20'den fazla yeni model piyasaya sürmeyi planlıyor. 🔹 İlk modellerden biri olan ID. Unyx 07, gelişmiş merkezi bilgisayar sistemi sayesinde daha yüksek seviyede otonom sürüş ve yapay zekâ özellikleri sunuyor. 🔹 Araç, yoğun otoyol trafiğinde ve kapalı otoparklarda kendi kendine hareket edebiliyor. 🔹 Dijital asistan aracılığıyla sesli komutlarla cam açma gibi özellikler de araçta bulunuyor. Çinli Şirketlerle Ortaklıklar 🔹 Volkswagen, sürücüsüz araç teknolojisini Pekin merkezli Horizon Robotics ile birlikte geliştirdi. 🔹 Şirket 2023 yılında Çinli elektrikli araç üreticisi Xpeng'in yaklaşık yüzde 5 hissesini satın aldı. 🔹 Xpeng'in teknolojisi, yeni araçların elektronik altyapısının geliştirilmesinde kullanıldı. 🔹 Böylece geçmişte Alman teknolojisinin Çin'e aktarılması modelinin tersine, artık Çinli şirketler Volkswagen'e teknoloji sağlıyor. Mali Durum 🔹 Volkswagen'in Çin'deki kârı son yıllarda sert şekilde geriledi. 🔹 Şirket, Çin operasyonlarından bu yıl 500 milyon doların altında kâr bekliyor. 🔹 Yaklaşık on yıl önce bu rakam 5 milyar dolar seviyesindeydi. 🔹 Volkswagen, yatırımların etkisinin 2027 yılından itibaren daha belirgin hale geleceğini öngörüyor. Marka Sorunu 🔹 Otomotiv danışmanı Michael Dunne, Çinli tüketicilerin geçmişte Volkswagen'i kaliteyle ilişkilendirdiğini, bugün ise markayı yaşlı ve eski olarak gördüğünü söyledi. 🔹 Şirket genç tüketicileri çekmek amacıyla 2024 yılında Unyx alt markasını oluşturdu. 🔹 Audi markası da yeni E7X modelinde geleneksel dört halka logosu yerine marka adını öne çıkaran yeni bir tasarımla tanıtıldı. Rekabet ve Riskler 🔹 Analistler, Volkswagen'in yeni araçlarının önceki nesle göre büyük ilerleme kaydettiğini ancak Çin otomotiv teknolojisinin en ileri seviyesini temsil etmediğini belirtiyor. 🔹 Huawei'nin sürücüsüz sistemleri hâlihazırda stabilize edilmemiş yollarda çalışabilirken Volkswagen'in şehir içi otonom sürüş sistemi yılın ilerleyen dönemlerinde devreye girecek. 🔹 Çin otomobil satışları nisanda üst üste yedinci ay düşüş gösterdi. 🔹 Elektrikli araç satışları ise devlet teşviklerinin sona ermesinin ardından zayıfladı. İhracat Planları 🔹 Volkswagen, Çin'de geliştirdiği elektrikli araçları Güneydoğu Asya, Orta Doğu ve Güney Amerika'ya ihraç etmeyi planlıyor. 🔹 Şirket bu modelleri Avrupa'da satmayı planlamıyor. 🔹 ABD pazarı ise fiilen kapalı durumda bulunuyor. 🔹 Blume, Avrupa'da geliştirilen araçların tüm dünyaya satıldığı geleneksel iş modelinin artık sona erdiğini söyledi.

🔹 ABD ile İran arasındaki savaşın başlangıcında Umman, Tahran ile arka kanal diplomasisi kurarak Körfez ülkelerinin hava koridorlarını yeniden açmasına yardımcı oldu. 🔹 Ancak Washington son dönemde Umman'ın İran'a yönelik tutumunu ABD karşıtı olarak değerlendirmeye başladı. 🔹 ABD'li ve Arap yetkililere göre Trump yönetimi, Umman'a taraf seçmesi ve İran ile diplomatik ilişkilerini kesmesi yönünde baskı yapıyor. ABD'nin Baskısı 🔹 Trump yönetimi son günlerde Umman'a yaptırım uygulama ve hatta ülkeyi bombalama tehdidinde bulundu. 🔹 Bu tehditler, Umman'ın İran ile birlikte Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden ücret almayı planladığı yönündeki yeni bir ABD istihbarat değerlendirmesinin ardından geldi. 🔹 Umman ise böyle bir planı bulunduğunu defalarca reddetti. Umman'ın Tutumu 🔹 Umman Enformasyon Bakanı Abdullah el-Harrasi, ülkesinin ABD ve diğer ortaklarla bölgesel istikrar için çalışmaya hazır olduğunu söyledi. 🔹 Umman savaş boyunca ABD ile İran arasında denge kurmaya çalıştı. 🔹 Arap yetkililere göre Muskat yönetimi bu yaklaşımın kalıcı barış ihtimalini artırdığına inanıyor. Hürmüz Boğazı Tartışması 🔹 ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Umman'ın gemilerden geçiş ücreti alması halinde yaptırımlarla karşılaşabileceğini söyledi. 🔹 Ertesi gün Umman'ın Washington Büyükelçisi Talal Alrahbi'nin kendisine böyle bir plan bulunmadığı güvencesi verdiğini açıkladı. 🔹 Umman, ticaret ve enerji akışının serbest şekilde sürmesini desteklediğini belirtti. 🔹 El-Harrasi, deniz ulaşım özgürlüğüne yönelik her tehdidin uluslararası toplumun çıkarlarına zarar vereceğini söyledi. İran ile İlişkiler 🔹 Umman, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçiş ücretleri talep etmesini kınayan Birleşmiş Milletler açıklamasını imzalamayan tek Körfez ülkesi oldu. 🔹 Savaş sırasında İran, diğer Körfez ülkelerine kıyasla Umman'a çok daha sınırlı saldırılar düzenledi. 🔹 Umman Sultanı Heysem bin Tarık el Said, Ali Hamaney'in ölümünün ardından İran'ın yeni dini lideri olarak göreve gelen Mücteba Hamaney'i tebrik eden tek Körfez lideri oldu. ABD ile Gerilim 🔹 ABD'li yetkililer, Trump yönetiminin Umman'a yönelik güvensizliğinin savaş öncesinde Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi'nin diplomatik çözümün yakın olduğu yönündeki açıklamalarından sonra arttığını söyledi. 🔹 ABD'li yetkililere göre o dönemde İran'ın nükleer faaliyetlerini sınırlandırmaya yönelik ciddi bir teklif bulunmuyordu. 🔹 Trump yönetimi daha sonra diplomatik süreçlerde Umman'ı geri planda bırakmaya çalıştı. Bölgesel Tepkiler 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan da Umman'ın İran'a fazla yakın olduğunu düşünüyor. 🔹 Arap yetkililere göre Umman, İran saldırılarını kınayan ortak bölgesel açıklamalara katılmayı sistematik şekilde reddetti. 🔹 İran'a ait insansız hava araçları Umman limanlarını vurduğunda bile Muskat yönetimi Tahran'ı doğrudan sorumlu tutmadı. Diplomatik Rol 🔹 Umman, ABD ile yaklaşık 200 yıllık diplomatik ilişkilere sahip. 🔹 Ülke, 1980'lerde İran-Irak savaşını sona erdirmeye yönelik görüşmelere ev sahipliği yaptı. 🔹 Umman ayrıca 2015 İran nükleer anlaşmasına giden süreçte Washington ile Tahran arasındaki gizli görüşmelere aracılık etti. 🔹 Son yıllarda da ABD ile İran arasındaki nükleer müzakerelerin çeşitli turlarında arabulucu rolü üstlendi.

🔹 Otizm terapisi sektörü, artan teşhis oranları, sigorta kapsamının genişlemesi ve yeni hizmet sağlayıcıların pazara girmesiyle milyarlarca dolarlık bir endüstri haline geldi. 🔹 Sigortacılar ve işverenler, bazı şirketlerin hayali hizmetler, şişirilmiş çalışma saatleri ve düşük eğitimli personelle verilen hizmetler için aşırı ücret talep ettiğini belirtiyor. Usulsüzlük İddiaları 🔹 Aetna, otizm terapisi sağlayıcılarıyla ilgili muhtemel dolandırıcılık ve kötüye kullanım tespitlerinin 2024-2025 döneminde yüzde 300 arttığını açıkladı. 🔹 Şirket, bu yıl da vakaların yaklaşık yüzde 50 daha artma yolunda olduğunu bildirdi. 🔹 İncelemelerde eksik kayıtlar, aynı saat için birden fazla hizmet faturası ve gerçekte bulunmayan adreslerde hizmet verilmiş gibi gösterilmesi gibi uygulamalar tespit edildi. Sektördeki Harcama Patlaması 🔹 Büyük işverenlerin sağlık planlarında otizm terapisi harcamaları 2021-2025 arasında iki katına çıkarak 108 milyon dolara ulaştı. 🔹 Bazı işverenlerde otizm terapisi harcamaları rutin doktor ziyaretleri ve kemoterapi masraflarını geride bıraktı. 🔹 Blue Cross Blue Shield of Arizona, hasta başına harcamaların son iki yılda yaklaşık yüzde 30 yükseldiğini açıkladı. Personel Yapısı 🔹 Otizm terapisinin büyük bölümü davranış teknisyenleri tarafından veriliyor. 🔹 Bu çalışanların çoğu yalnızca lise diplomasına sahip ve bazı eyaletlerde saatlik yaklaşık 20 dolar ücret alıyor. 🔹 ABD'de kayıtlı davranış teknisyeni sayısı 2019'dan 2025 sonuna kadar yüzde 457 artarak yaklaşık 535 bine yükseldi. Perfect Child Vakası 🔹 New Jersey'de yaşayan Carolina Lopez, otizmli oğlu için bekleme listeleri nedeniyle Perfect Child adlı şirketten hizmet almaya başladı. 🔹 Şirket aileye cepten ödeme çıkmayacağını ve hizmete hemen başlanacağını söyledi. 🔹 Sigorta kayıtlarına göre şirket bazı günlerde çocuk için 30 bin doların üzerinde günlük ücret talep etti. 🔹 Bir vakada 70 dakikalık terapi ve gözetim hizmeti için toplam 30.500 dolarlık fatura kesildi. 🔹 Lopez, bazı günlerde faturalanan hizmetlerin hiç verilmediğini öne sürdü. 900 Bin Dolarlık Fatura 🔹 Sigorta şirketi ödemeleri durdurduktan sonra Perfect Child, Lopez'e yaklaşık 911 bin dolarlık ödeme talebi gönderdi. 🔹 Kısa süre sonra gönderilen yeni faturada borç tutarı 916 bin dolara yükseldi. 🔹 Ödeme seçenekleri arasında Zelle uygulaması da yer aldı. 🔹 Şirket mart ayında hizmet vermeyi durdurdu ve aile otizm terapisine ara verdi. Diğer Şikâyetler 🔹 Gazete, Perfect Child'dan beş haneli veya daha yüksek sürpriz faturalar alan 10 aileyle görüştü. 🔹 Bazı aileler ödeme tahsili amacıyla dava edildi. 🔹 Bir aile için iki ayda toplam 510 bin dolarlık fatura kesildiği belirtildi. 🔹 Başka bir aile, yaklaşık dokuz aylık hizmet karşılığında yüz binlerce dolarlık ödeme yapıldığını ve terapilerin zaman zaman çocuğu bahçedeki salıncakta sallamaktan ibaret olduğunu söyledi. Şirket Hakkındaki İddialar 🔹 Perfect Child'ın sağlık planlarına saat başına 13 bin dolara kadar ücret yansıttığı belirtildi. 🔹 Bu rakamın, ağ içi sağlayıcılara ödenen ortalama ücretlerin yaklaşık 150 katına ulaştığı ifade edildi. 🔹 Şirketle bağlantılı kuruluşlar 2024 sonundan bu yana en az 19 aileye ve işverene ödeme tahsili amacıyla dava açtı. Düzenleme Tartışmaları 🔹 Uzmanlar, birçok eyalette otizm terapisi merkezi açmanın kreş açmaktan daha az denetime tabi olduğunu belirtiyor. 🔹 Indiana eyaleti, Medicaid programına yeni otizm terapisi sağlayıcılarının kabulünü geçici olarak durdurmaya hazırlanıyor. 🔹 Sigorta şirketleri, sektördeki dolandırıcılık, israf ve kötüye kullanım vakalarına karşı yeni denetim programları geliştirdiklerini açıkladı.

🔹 Eski hedge fonu yöneticisi Joe O'Donnell, yatırım araştırmalarında kullandığı yöntemlerin büyük bölümünü yapay zekâ ile otomatikleştirmeyi hedefleyen Canary Data adlı şirketi kurdu. 🔹 Şirketin geliştirdiği yapay zekâ araçları, daha önce günler veya haftalar süren bazı analizleri saatler içinde tamamlayabiliyor. 🔹 Canary Data üç yıl önce kuruldu ve profesyonel yatırımcılar ile finans analistlerine hizmet veriyor. Canary'nin Özellikleri 🔹 Sistem, muhasebe usulsüzlüğü belirtileri taşıyan şirketleri tespit edebiliyor. 🔹 Henüz kamuya açıklanmamış olabilecek düzenleyici soruşturmalarla ilgili risk işaretlerini belirleyebiliyor. 🔹 "Stanley" adlı yapay zekâ ajanı, piyasalardaki döngüsel hisseleri tarayarak aşırı pahalı veya ucuz görünen şirketler hakkında analiz raporları hazırlıyor. 🔹 Sistem grafikler içeren ayrıntılı yatırım notları oluşturabiliyor. İnsanların Yerini Almak Yerine Desteklemek 🔹 O'Donnell, yapay zekâyı insan analistlerin yerine geçecek bir araç olarak değil, verimliliği artıran bir yardımcı olarak tanımlıyor. 🔹 Amaç, analistlerin daha fazla şirketi takip edebilmesi veya mevcut şirketler hakkında daha derin araştırma yapabilmesi. 🔹 O'Donnell, ürünü kullanan ortalama bir analistin işini daha iyi yapabileceğini söyledi. Wall Street'te Yapay Zekâ Yarışı 🔹 OpenAI, Anthropic, AlphaSense ve çok sayıda finans teknolojisi şirketi yatırım sektörü için yapay zekâ ürünleri geliştiriyor. 🔹 Finans sektöründe yapay zekâ kaynaklı iş kaybı endişeleri özellikle genç çalışanlar arasında artıyor. 🔹 Odyssey Search Partners tarafından yapılan bir ankette hedge fonu çalışanlarının önemli bir kısmı mesleklerinin uzun vadeli geleceğinden endişe duyduklarını belirtti. Yatırımcı Desteği 🔹 Canary Data son yatırım turunda Tiger Global Management ve Arena Holdings'ten finansman sağladı. 🔹 Şirketin müşterileri arasında Tiger Global ve Flight Deck Capital bulunuyor. 🔹 Canary'nin yıllık abonelik ücretleri kullanılan hizmetlere bağlı olarak orta beş haneli rakamlardan orta altı haneli rakamlara kadar çıkabiliyor. Yapay Zekânın Sınırları 🔹 Şirket, yapay zekânın şirket yöneticileriyle birebir görüşmeler yapma ve özel bilgi toplama gibi alanlarda insanların yerini alamadığını kabul ediyor. 🔹 İnsan analistler, yöneticilere ayrıntılı sorular yöneltme ve ilişkiler kurma konusunda üstünlüklerini koruyor. Yeni Araçlar 🔹 Canary, şirket yöneticilerinin hisse alım-satımlarının gelecekteki performansı ne ölçüde öngördüğünü analiz eden araçlar geliştirdi. 🔹 Yeni ürünlerinden biri belirli hisseler için yükseliş ve düşüş senaryolarını içeren ayrıntılı tartışma raporları oluşturabiliyor. 🔹 Sistem ayrıca hangi uzmanlarla görüşülmesi veya hangi müşteri anketlerinin yapılması gerektiğine dair araştırma planları hazırlayabiliyor. 🔹 Citadel CEO'su Ken Griffin, yılın başında yapay zekâ tarafından üretilen analizleri eleştirirken son dönemde teknolojideki ilerlemeleri övdü ve yapay zekâda önemli bir sıçrama yaşandığını söyledi.

🔹 Jeff Bezos ve Elon Musk arasındaki uzay rekabeti son haftada yaşanan gelişmelerle yeni bir aşamaya girdi. 🔹 Her iki girişimci de roketler, veri merkezleri ve uydu ağlarıyla uzayda geniş kapsamlı teknoloji ekosistemleri kurmaya çalışıyor. Blue Origin'in Sorunları 🔹 Blue Origin'in New Glenn roketi perşembe günü fırlatma rampasında patladı. 🔹 New Glenn programı, Blue Origin'in SpaceX ile arasındaki farkı kapatma stratejisinin merkezinde yer alıyordu. 🔹 Şirket bu roketlerle Amazon ve diğer müşteriler için uydu yerleştirmeyi planlıyordu. 🔹 Bezos patlamanın ardından projeyi yeniden inşa edeceklerini açıkladı. Uzaydaki Veri Merkezi Yarışı 🔹 Bezos ve Musk, gelecekte veri merkezlerinin uzaya taşınabileceğini düşünüyor. 🔹 Temel gerekçelerden biri uzayda güneş enerjisinden çok daha büyük ölçekte yararlanılabilmesi. 🔹 Amaç, roketler, veri merkezleri ve uydu ağlarından oluşan bütünleşik bir uzay ekonomisi oluşturmak. SpaceX ve Yapay Zekâ 🔹 SpaceX, halka arz planlarında yapay zekâ veri merkezlerini önemli bir büyüme alanı olarak öne çıkarıyor. 🔹 Şirket, gelecekte yörüngedeki veri merkezleri kurabileceğini savunuyor. 🔹 Bu hedef, Amazon'un bulut bilişim kolu AWS ile doğrudan rekabet anlamına geliyor. Anthropic Anlaşması 🔹 SpaceX'in halka arz belgelerine göre yapay zekâ şirketi Anthropic, Mayıs 2029'a kadar her ay 1,25 milyar dolar ödeme yapmayı kabul etti. 🔹 Ödemeler Tennessee eyaletindeki Colossus ve Colossus II veri merkezlerinin kullanımını kapsıyor. 🔹 İki tesis toplam yaklaşık 1 gigawatt işlem kapasitesi sunuyor. 🔹 Anlaşmanın toplam potansiyel büyüklüğü yaklaşık 45 milyar dolara ulaşabiliyor. Amazon'un Hamleleri 🔹 Amazon CEO'su Andy Jassy, şirketin bu yıl yapay zekâ altyapısına 200 milyar dolar yatırım yapmayı planladığını açıkladı. 🔹 Amazon geçen yıl Indiana'da Anthropic için 11 milyar dolarlık yapay zekâ kampüsünü devreye aldı. 🔹 Anthropic, gelecek 10 yılda AWS'den 5 gigawatta kadar işlem kapasitesi satın almak için 100 milyar doların üzerinde harcama taahhüdünde bulundu. Musk'ın Yeni Planları 🔹 SpaceX ve Tesla, yapay zekâ veri merkezleri, insansı robotlar ve otonom araçlar için özel çip üretecek büyük bir çip fabrikası kurmayı planlıyor. 🔹 SpaceX'in veri merkezleri bu yıl Elon Musk'ın yapay zekâ şirketi xAI ile birleşme sonrasında şirket bünyesine katıldı. 🔹 İlk veri merkezi 122 günde, ikinci veri merkezi ise 91 günde devreye alındı. 🔹 Şirket bu sürelerin sektör ortalamasının oldukça altında olduğunu belirtiyor. Tartışmalar 🔹 Memphis'teki veri merkezleri yüksek enerji ve su tüketimi nedeniyle yerel protestolara konu oldu. 🔹 Elon Musk, Anthropic anlaşmasının uzun vadeli olup olmadığı konusunda sosyal medyada yaptığı açıklamalarla yatırımcılar arasında soru işaretleri yarattı. 🔹 Musk, ihtiyaç halinde kiraya verilen işlem kapasitesini geri çekebileceklerini söyledi. 🔹 Yazıya göre Musk, yatırımcıların dikkatini mevcut veri merkezi faaliyetlerinden çok gelecekteki uzay projelerine yöneltmek istiyor.

🔹 Yapay zekâya yönelik yatırım dalgası teknoloji hisselerinde tarihî bir yükselişi destekliyor. 🔹 Çip şirketlerinin öncülüğünde S&P 500 endeksi nisan ve mayıs aylarında yüzde 16 yükseldi. 🔹 Bu performans, 1950'den bu yana yalnızca dört kez görülen bir iki aylık yükselişle eşleşti. 🔹 Geçmiş örneklerde S&P 500 endeksi altı ay sonra da yükselişini sürdürdü ve medyan kazanç yüzde 17 oldu. Çip Hisselerindeki Patlama 🔹 Bellek çiplerine yönelik talep, teknoloji hisselerindeki yükselişin temel itici gücü haline geldi. 🔹 Micron Technology'nin piyasa değeri son 12 ayda yaklaşık 10 kat artarak 1 trilyon doların üzerine çıktı. 🔹 Samsung hisseleri aynı dönemde yaklaşık yüzde 465 yükseldi. 🔹 Philadelphia Yarı İletken Endeksi yılın ilk 100 işlem günündeki en güçlü performansını kaydetti. 🔹 Intel hisseleri 2026 yılında üç katına çıkarak 2000 yılından bu yana ilk kez rekor seviyeye ulaştı. 🔹 Cisco ve Qualcomm hisseleri de yaklaşık yüzde 50 yükseldi. Wall Street'in Beklentileri 🔹 Goldman Sachs, S&P 500 yıl sonu hedefini 7.600 puandan 8.000 puana yükseltti. 🔹 Yeni hedef, yılın geri kalanında yaklaşık yüzde 5,5 ek yükseliş öngörüyor. 🔹 Analistler güçlü şirket kârlarının ve yapay zekâ yatırımlarının yükselişi desteklediğini belirtiyor. Yapay Zekâ Şirketleri 🔹 ChatGPT'nin 2022 sonunda piyasaya sürülmesinden bu yana yapay zekâ hisseleri geniş piyasa yükselişinin önemli motorlarından biri oldu. 🔹 Son dönemde yapay zekâ modellerinin yazılım geliştirme ve kod yazma yeteneklerindeki ilerleme yatırımcı ilgisini daha da artırdı. 🔹 Bu yıl halka arz olması beklenen Anthropic, güçlü gelir büyümesi ve ilk faaliyet kârını açıkladı. 🔹 Şirket son yatırım turunu 965 milyar dolar değerleme üzerinden tamamladı. Kârlılık ve Değerlemeler 🔹 S&P 500 şirketleri gelecek 12 aylık beklenen kârlarının yaklaşık 22,5 katı seviyesinden işlem görüyor. 🔹 Kâr beklentilerindeki artış nedeniyle değerlemeler yıl başına göre belirgin şekilde yükselmedi. 🔹 Glenmede'den Jason Pride, son iki aylık yükselişin yüzde 75 ila 80'inin güçlü kârlar ve temel ekonomik gelişmelerden kaynaklandığını söyledi. Riskler 🔹 Analistlere göre yükselişin önündeki en büyük risk enflasyon olmaya devam ediyor. 🔹 Enerji arzındaki bozulmalar ve yapay zekâ donanımlarına yönelik yoğun talep fiyat baskısını artırıyor. 🔹 Fed'in faiz artırımlarına yönelmesi halinde ABD 10 yıllık tahvil faizinin yeniden yüzde 5 seviyesine yaklaşabileceği belirtiliyor. 🔹 Buna rağmen fon yöneticileri nakit pozisyonlarını azaltarak hisse senedi ağırlıklarını artırmaya devam ediyor. 🔹 Analistler kısa vadede yapay zekâ yatırımlarında belirgin bir yavaşlama işareti görmediklerini ifade ediyor.

🔹 ABD ve İran hafta sonu yeni saldırılar düzenledi; ABD İran'daki askerî hedefleri vururken Kuveyt füze ve insansız hava aracı saldırılarıyla karşı karşıya kaldı. 🔹 Çatışmalar, tarafların savaşı sona erdirecek bir anlaşma üzerinde müzakere yürüttüğü dönemde yaşandı. ABD Saldırıları 🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Amerikan savaş uçaklarının İran'ın Hürmüzgan eyaletindeki Keşm Adası ve Gorik bölgesinde bulunan radar sistemleri ile insansız hava aracı komuta merkezlerini vurduğunu açıkladı. 🔹 ABD, saldırıların İran tarafından bir MQ-1 insansız hava aracının düşürülmesine yanıt olarak gerçekleştirildiğini bildirdi. 🔹 Amerikan savaş uçakları, gemiler için tehdit oluşturduğu belirtilen iki İran saldırı İHA'sını da düşürdü. İran'ın Yanıtı 🔹 İran Devrim Muhafızları, ABD saldırılarına karşılık verdiğini açıkladı. 🔹 Devrim Muhafızları ayrıca İran karasuları üzerinde uçtuğunu belirttiği bir MQ-1 insansız hava aracını düşürdüğünü duyurdu. Kuveyt'e Saldırılar 🔹 Kuveyt ordusu pazartesi sabahı ülkenin füze ve insansız hava aracı saldırıları altında olduğunu açıkladı. 🔹 Ülke genelinde alarm sirenleri çaldı. 🔹 Kuveyt, savaş sırasında en fazla zarar gören Körfez ülkelerinden biri oldu ve ateşkes sonrasında da çeşitli saldırılara maruz kaldı. Müzakereler 🔹 ABD ve İran, Hürmüz Boğazı'ndaki karşılıklı kısıtlamaların kaldırılmasını, ateşkesin uzatılmasını ve İran'ın nükleer programı ile yaptırımlar konusunun ele alınacağı uzatılabilir 60 günlük bir süreci içeren bir mutabakat üzerinde görüşüyor. 🔹 Arabulucular, nükleer taahhütler ile mali yaptırımların kaldırılmasının kapsamı ve zamanlaması gibi konularda anlaşmazlıkların sürdüğünü belirtiyor. 🔹 Donald Trump hafta sonu öncesinde anlaşmanın yakın olduğunu ifade etti. 🔹 Trump, sosyal medya paylaşımında İran'ın anlaşma yapmak istediğini ancak kamuoyundaki eleştirilerin süreci zorlaştırdığını söyledi. Tepkiler 🔹 ABD'deki İran karşıtı çevreler ve İsrail, olası bir anlaşmanın İran üzerindeki baskıyı azaltabileceğinden endişe duyuyor. 🔹 Bu çevreler, İran'ın nükleer programı ve Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü konusunda somut tavizler alınmadan anlaşmaya varılmasına karşı çıkıyor.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, İran ile müzakere edilen anlaşmanın bir parçası olarak Suudi Arabistan, Katar, Pakistan ve Türkiye'nin İsrail ile diplomatik ilişki kurmasını ve İbrahim Anlaşmaları'na katılmasını istedi. 🔹 Trump, 23 Mayıs'ta bu ülkelerin liderleriyle yaptığı telefon görüşmesinde anlaşmayı destekleyen ülkelerin İsrail'i tanımasının "zorunlu olması gerektiğini" söyledi. 🔹 Daha sonra sosyal medya hesabından Suudi Arabistan ve Katar'ın derhal İbrahim Anlaşmaları'nı imzalaması gerektiğini yazdı. Körfez Ülkelerinin Tepkisi 🔹 Analistlere göre İran savaşı Körfez ülkelerinin ABD'ye olan güvenini zayıflattı. 🔹 Bölge ülkeleri ABD'nin İsrail'i korumaya daha fazla önem verdiğini, kendi güvenlik kaygılarına ise yeterince öncelik vermediğini düşünüyor. 🔹 Körfez ülkeleri İsrail ile normalleşmenin İran'ı daha da provoke edebileceğinden endişe ediyor. 🔹 İran savaş sırasında Körfez ülkelerine binlerce füze ve insansız hava aracı saldırısı düzenledi. Suudi Arabistan ve Katar'ın Tutumu 🔹 Suudi Arabistan uzun süredir İsrail ile normalleşmenin ancak Filistin devletine giden açık bir yol haritası bulunması halinde mümkün olacağını savunuyor. 🔹 Katar'ın İbrahim Anlaşmaları'na katılma planı bulunmuyor. 🔹 Katarlı yetkililer İsrail ile herhangi bir angajmanın öncelikle Filistin meselesinin çözümüne odaklanacağını belirtiyor. İran Anlaşmasına Etkisi 🔹 Trump'ın normalleşme talebi, ABD ile İran arasında yürütülen müzakereleri daha karmaşık hale getirebilir. 🔹 İran, ABD'nin talepleri konusunda henüz anlaşmaya varmış değil. 🔹 Müzakerelerde İran'ın nükleer silah geliştirmemesi ve zenginleştirilmiş uranyum stoklarını devretmesi gibi konular yer alıyor. Trump'ın Açıklamaları 🔹 Trump, bölge ülkelerinin ABD'ye bunu borçlu olduğunu ve normalleşmenin kendileri için de faydalı olacağını söyledi. 🔹 İsrail ile normalleşme gerçekleşmezse İran anlaşmasını imzalamayabileceğini ifade etti. Bölgesel Görünüm 🔹 2023 yılında Hamas'ın İsrail'e saldırısından önce Suudi Arabistan ile İsrail normalleşmeye oldukça yaklaşmıştı. 🔹 Gazze savaşı ve ardından İran ile yaşanan çatışmalar sonrasında İsrail'e yönelik siyasi yaklaşım bölge genelinde olumsuzlaştı. 🔹 Birçok Arap ülkesi artık İsrail'i bölgesel istikrarı zorlaştıran bir aktör olarak görüyor. 🔹 Uzmanlar mevcut ortamda Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinin İsrail ile normalleşme yönünde adım atmasının beklenmediğini belirtiyor.

İmaj Yönetimi 🔹 Bill Gates'in ekibi yıllardır kamuoyu imajını ayrıntılı biçimde yönetiyor; kıyafet seçimlerinden sosyal medya görünümüne kadar birçok unsur özel olarak planlanıyordu. 🔹 Gates Ventures ve Gates Vakfı bünyesindeki ekipler, Gates'in sakin, ulaşılabilir ve hayırsever bir figür olarak algılanmasına yönelik çalışmalar yürüttü. 🔹 Gates, 2019 yılında yapılan bir kamuoyu araştırmasında dünyanın en çok hayranlık duyulan isimleri arasında ilk sırada yer aldı. Epstein Dosyalarının Etkisi 🔹 Jeffrey Epstein ile ilişkilerine dair yeni belgelerin ortaya çıkması Gates'in kamuoyundaki konumunu zayıflattı. 🔹 Adalet Bakanlığı belgeleri, Gates'in Epstein ile birden fazla kez görüştüğünü ve ilişkilerinin daha önce açıklanandan daha kapsamlı olduğunu ortaya koydu. 🔹 Belgelerde Gates'in bazı yakın danışmanlarının Epstein ile yıllar boyunca yüzlerce mesajla iletişim kurduğu bilgisi yer aldı. 🔹 Şubat ayında çalışanlarla yapılan bir toplantıda Gates, Epstein belgelerinde geçen iki Rus kadınla ilişkisini kabul etti. Vakfın İçindeki Tepkiler 🔹 Gates Vakfı çalışanları yeni belgelerin ardından vakfın Epstein ile bağlantıları konusunda endişelerini dile getirdi. 🔹 Vakıf yönetimi Epstein bağlantılarıyla ilgili bağımsız bir inceleme başlattı. 🔹 Vakıf CEO'su Mark Suzman, Epstein ile ilişkilendirilmelerinin vakfın çalışmalarını zorlaştırdığını söyledi. 🔹 Bazı çalışanların toplantılarda gözyaşı döktüğü belirtildi. Kamuoyu ve İtibar 🔹 Vakıf için hazırlanan iç analizlerde Epstein belgelerinin yayımlanmasının ardından Gates ve vakıf hakkındaki eleştirel haber anlatılarında yüzde 40'tan fazla artış tespit edildi. 🔹 Gates ve ekibi uzun yıllar boyunca Epstein ile ilişkilerin yalnızca hayırseverlik faaliyetleriyle sınırlı olduğunu savunmuştu. 🔹 Son belgeler, Epstein'in Gates ile çeşitli görüşmelerde daha aktif rol oynadığını gösterdi. Siyasi ve Kurumsal Sonuçlar 🔹 Gates gelecek ay ABD Kongresi'nde Epstein ile ilişkileri konusunda ifade verecek. 🔹 Gates'in ekibi sorgulama öncesinde hazırlık çalışmalarını sürdürüyor. 🔹 Microsoft'un yıllık CEO zirvesi kapsamında Gates'in ev sahipliği yaptığı geleneksel etkinlik bu yıl düzenlenmedi. 🔹 Gates uzun yıllardır katıldığı Berkshire Hathaway hissedar toplantısına da bu yıl iştirak etmedi. Hindistan ve Uluslararası Etkinlikler 🔹 Şubat ayında Hindistan'da düzenlenen bir yapay zekâ zirvesinde Gates'in yapması planlanan açılış konuşması iptal edildi. 🔹 Hint yetkililer, Epstein haberlerinin zirvenin odağını değiştirebileceği yönünde değerlendirmelerde bulundu. 🔹 Gates konuşmadan saatler önce programdan çekildi. İş Dünyasına Yansımalar 🔹 Gates'in nükleer enerji şirketi TerraPower ve iklim yatırım kuruluşu Breakthrough Energy de çalışanlardan ve yatırımcılardan gelen sorularla karşı karşıya kaldı. 🔹 Breakthrough Energy'nin yeni yatırım fonu için yürüttüğü kaynak toplama çalışmalarında zorluklar yaşandığı belirtildi. 🔹 Bazı yatırımcılar kararlarında Gates'in Epstein bağlantılarına ilişkin endişelerin etkili olduğunu söyledi. Warren Buffett Boyutu 🔹 Warren Buffett, Epstein belgeleri yayımlandıktan sonra Gates ile görüşmediğini açıkladı. 🔹 Buffett, Gates Vakfı'na gelecekte yapacağı bağış kararlarını verirken yeni bilgileri değerlendireceğini söyledi. 🔹 Giving Pledge'in son yıllık toplantısında Gates yer alırken diğer kurucu isimler Warren Buffett ve Melinda French Gates toplantıya katılmadı.