Reuters

🔹 Dolar, Orta Doğu'da ABD ile İran arasındaki saldırıların yeniden başlaması ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden kapatılmasıyla artan enflasyon endişeleri nedeniyle başlıca para birimleri karşısında değer kazandı. 🔹 Dolar Japon yeni karşısında yüzde 0,2 artışla 162,075 seviyesine yükseldi. Euro yüzde 0,1 düşüşle 1,1397 dolara, sterlin ise yüzde 0,2 gerileyerek 1,3374 dolara indi. 🔹 Avustralya doları yüzde 0,3, Yeni Zelanda doları ise yüzde 0,1 değer kaybetti. 🔹 ABD ile İran hafta sonu karşılıklı füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenledi. İran, Körfez'deki ABD tesislerini hedef aldı ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığını açıkladı. 🔹 Brent petrolünün varil fiyatı Asya işlemlerinde yüzde 4,1 yükselerek 79,11 dolara çıktı. 🔹 Artan enerji fiyatları küresel enflasyon endişelerini yeniden gündeme getirirken, yatırımcılar merkez bankalarının faiz artırımlarını daha erken başlatabileceğini fiyatlamaya başladı. 🔹 Vadeli piyasalarda ABD Merkez Bankası'nın aralık ayına kadar iki veya daha fazla faiz artırımı yapma olasılığı yüzde 50,9 olarak fiyatlandı. Bu oran cuma günü yüzde 47,6 seviyesindeydi. 🔹 Doların altı para biriminden oluşan sepet karşısındaki performansını gösteren dolar endeksi yüzde 0,1 yükselerek 101,13 seviyesine çıktı ve gün içinde 8 Temmuz'dan bu yana en yüksek seviyesini gördü. 🔹 Piyasaların odağı bu hafta salı günü açıklanacak ABD tüketici enflasyonu verisi, çarşamba günü açıklanacak üretici enflasyonu verisi ve Fed Başkanı Kevin Warsh'ın Temsilciler Meclisi ile Senato'daki sunumuna çevrildi. 🔹 Reuters'a konuşan bilgi sahibi kaynaklar, Japonya Merkez Bankası'nın 2026 mali yılı büyüme tahminini yukarı yönlü revize edebileceğini ve zayıf yen ile güçlü yapay zekâ talebinin enflasyonu hedefin üzerine taşıma riskine odaklanmayı sürdürebileceğini söyledi. 🔹 Kripto para piyasasında Bitcoin yüzde 2,1 düşüşle 62.790 dolara, Ether ise yüzde 2,3 gerileyerek 1.779 dolara indi.

🔹 Haziran ayının sonlarında Batı Avrupa'yı etkisi altına alan rekor sıcak hava dalgası sırasında Avrupa'da 10 binden fazla fazla ölüm kaydedildi. 🔹 EuroMOMO verilerine göre 22-28 Haziran haftasında 27 Avrupa ülkesinde toplam 10 bin 650 fazla ölüm gerçekleşti. 🔹 Fazla ölümlerin 9 binden fazlası 65 yaş ve üzerindeki kişilerde görüldü. 🔹 EuroMOMO'nun ev sahipliğini yapan Danimarka Devlet Serum Enstitüsü Başhekimi Lasse Vestergaard, yılın bu döneminde bu seviyede fazla ölüm görülmesinin olağan dışı olduğunu ve artışın en güçlü nedeninin aşırı sıcaklar olduğunu söyledi. 🔹 Aşırı sıcaklar sıcak çarpmasına yol açabiliyor ve kalp ile solunum yolu hastalıklarını ağırlaştırabiliyor. Yaşlılar en yüksek risk grubunda yer alıyor. 🔹 Bilim insanları, insan kaynaklı iklim değişikliği olmasaydı haziran sonundaki sıcak hava dalgasının neredeyse imkânsız olacağını, küresel ısınmanın sıcak hava dalgalarını daha sık ve daha şiddetli hale getirdiğini ifade ediyor. 🔹 Veriler, sıcak hava dalgasının Fransa, İspanya, Birleşik Krallık ve diğer ülkelerde zirve yaptığı 22-28 Haziran haftasında tüm nedenlere bağlı ölümleri kapsıyor. 🔹 Bilim insanları, aynı dönemde fazla ölümleri açıklayabilecek COVID-19 salgını gibi başka önemli bir etken bulunmadığını belirtiyor. 🔹 Aynı 27 ülkede önceki sekiz haftada haftalık ölüm sayıları ortalama olarak beklenen seviyenin yaklaşık 500 altında gerçekleşmişti. 🔹 Haziran sonundaki sıcak hava dalgası elektrik arzını aksattı, okulların kapanmasına neden oldu ve Fransa, İspanya ile Birleşik Krallık'ta sıcaklık rekorları kırıldı. 🔹 EuroMOMO, ülke bazında fazla ölüm sayılarını yayımlamıyor. Ancak Fransa ve Belçika, haziranın son haftasında "çok yüksek" fazla ölüm kaydedilen iki ülke oldu. 🔹 Belçika'nın halk sağlığı enstitüsü Sciensano, ülkedeki fazla ölüm oranının 2000 yılından bu yana kaydedilen tüm sıcak hava dalgaları arasında en yüksek seviyeye ulaştığını açıkladı. 🔹 Ayrı bir bilimsel çalışma, mayıs ve haziran aylarındaki sıcak hava dalgaları sırasında yalnızca İngiltere ve Galler'de sıcağa bağlı yaklaşık 2 bin 700 kişinin hayatını kaybettiğini tahmin etti. Araştırmaya göre bu ölümlerin yüzde 42'si küresel ısınmanın sıcak hava dalgalarını şiddetlendirmesinden kaynaklandı.

🔹 Hindistan, ABD ile yürütülen son ticaret görüşmelerinde hızlı bir anlaşmayı kabul etmedi. Yeni Delhi, daha avantajlı şartlar elde edilmeden anlaşma imzalamayacağını bildirdi. 🔹 Geçen ay ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer'in Hindistan ziyareti sırasında geçici ticaret anlaşması sonuçlandırılamadı. Taraflar temel başlıklarda uzlaşmaya varamadı. 🔹 Hindistan, Çin gibi rakip ülkelere kıyasla gümrük vergisi avantajı ve anlaşma sonrasında yeni ABD tarifeleri uygulanmayacağına dair güvence talep etti. 🔹 Hindistan, tarım sektöründe taviz vermeyeceğini ve kırmızı çizgilerinden geri adım atmayacağını açıkladı. 🔹 ABD yönetimi, Başkan Donald Trump'ın bu ay içinde yürürlüğe koyması beklenen yeni gümrük vergileri öncesinde Hindistan'dan hızlı tavizler almayı hedefledi. Anlaşmanın gecikmesi, Hindistan ihracatına daha yüksek tarifeler uygulanması ve iş dünyasında belirsizliğin uzaması riskini artırıyor. 🔹 Hindistan Ticaret Bakanı Piyush Goyal, ABD ile yapılacak anlaşmanın ancak Hindistan'a açık bir avantaj sağlaması halinde yürürlüğe gireceğini söyledi. 🔹 ABD yönetiminin, zorla çalıştırılarak üretildiği iddia edilen ürünlere ilişkin soruşturmalar kapsamında Hindistan dahil birçok ülkeye yüzde 12,5'e varan yeni gümrük vergileri uygulamayı değerlendirdiği belirtildi. Hindistan bu iddiaları reddetti. 🔹 ABD tarafı, Hindistan'ın talep ettiği ayrıcalıklı ticaret koşullarını elde edebilmesi için kendi tavizlerini vermesi gerektiğini savunuyor. 🔹 Beyaz Saray Sözcüsü Kush Desai, Trump yönetiminin ABD'nin çıkarlarını önceleyen tarihi bir ticaret anlaşmasını sonuçlandırmak için Hindistan ile yapıcı görüşmelerini sürdürdüğünü söyledi. 🔹 Hindistan'ın mal ihracatı nisan-haziran döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 15 arttı. Körfez ülkelerine ihracat savaş öncesi seviyelere dönerken, ABD'ye ihracat da yükseldi. 🔹 Hindistan, bu ay yürürlüğe girmesi beklenen Birleşik Krallık serbest ticaret anlaşması ve gelecek yılın başında tamamlanması öngörülen Avrupa Birliği anlaşmasıyla ihracat pazarlarını çeşitlendiriyor. 🔹 Goldman Sachs, İran ile yapılan geçici barış anlaşmasının petrol fiyatlarını düşürmesinin ardından Hindistan için 2026 büyüme tahminini yüzde 6,8'e yükseltti. Banka ayrıca enflasyon ve cari açık beklentilerini aşağı yönlü revize etti. 🔹 Hindistan yönetimi, ABD'deki bazı gümrük vergisi uygulamalarının hukuki ve siyasi engellerle karşılaşabileceğini değerlendiriyor. Modi hükümeti, çiftçilerin ve küçük işletmelerin çıkarlarının ticaret anlaşmalarında korunacağını vurguluyor.

🔹 Tayland'ın başkenti Bangkok'taki Rong Beer Na Lat Phrao adlı eğlence mekanında çıkan yangında 27 kişi hayatını kaybetti, 63 kişi yaralandı. Yaralılardan 22'sinin durumunun ağır olduğu açıklandı. 🔹 Yangın, pazar günü gece yarısı meydana geldi. Sosyal medyada doğrulanan görüntülerde yoğun dumanın ardından kapıdan büyük bir alev topunun çıktığı ve müşterilerin panik içinde kaçtığı görüldü. 🔹 İlk incelemeye göre yangının tavandaki bir klimanın elektrik tesisatında meydana gelen kısa devreden kaynaklandığı değerlendiriliyor. 🔹 Yetkililer, yangının sahne bölümünde başladığını ve hızla yayıldığını açıkladı. Çok sayıda kişi mutfak ve tuvaletlerin bulunduğu arka bölüme kaçmaya çalıştı. 🔹 Bangkok Valisi Chadchart Sittipunt, iki acil çıkışın da engellendiğini söyledi. Bir çıkışın önünde bira kasalarının, diğerinin önünde ise bir masanın bulunduğunu belirtti. 🔹 Olay yerinde incelemeler sürüyor. Yangının kesin çıkış nedeni adli incelemenin tamamlanmasının ardından belirlenecek. 🔹 İtfaiye ekipleri, yoğun duman nedeniyle içeride mahsur kalan çok sayıda kişiye ulaşmaya çalıştı. Kurtarılanların büyük bölümünün dumandan etkilendiği açıklandı. 🔹 Vücut kamerası görüntülerinde itfaiyecilerin oksijen maskeleriyle binada arama yaptığı, tuvaletler yakınında çok sayıda kişinin bulunduğu ve sedyelerle tahliye edildiği görüldü. 🔹 Kurtarma ekipleri, birçok kişinin alevlerin ön kısmı sarması nedeniyle binanın arka bölümüne kaçmaya çalışırken tuvaletlerde mahsur kaldığını belirtti. 🔹 Olayın ardından adli ekipler kimlik tespiti ve delil toplama çalışmalarını sürdürdü. 🔹 Yangın sırasında sahnede şarkı söyleyen bir kişinin, önce yanık kokusu aldıklarını, ardından tavanın alev aldığını gördüğünü aktardığı belirtildi. Tanıklar, ses yalıtımı için kullanılan köpük malzemenin tavandan düşerek yaralanmalara yol açtığını ifade etti.

🔹 Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi sayısı, ABD ile İran arasındaki yeni saldırılar ve bölgedeki gemilere yönelik saldırılar nedeniyle güvenlik risklerinin artmasıyla son haftaların en düşük seviyesine indi. 🔹 Gemi takip verilerine göre pazar günü Hürmüz Boğazı'ndan yalnızca altı gemi geçti. Bu, son beş haftanın en düşük günlük seviyesi oldu. 🔹 Boğazdan çıkan gemiler arasında 2 milyon varil İran petrolü taşıyan Humanity adlı çok büyük ham petrol tankeri ile yaklaşık 500 bin varil Kuveyt petrol ürünü taşıyan Capetan Andreas tankeri yer aldı. 🔹 Üç boş petrol tankeri Körfez'e yükleme yapmak için giriş yaptı. Tankerlerin büyük bölümü boğazdan geçiş sırasında takip cihazlarını kapattı. 🔹 Hafta sonu Hürmüz Boğazı'na giriş yapan görünür bir sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankeri kaydedilmedi. 🔹 Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi'nin (ADNOC) kontrolündeki bir tanker, 10-12 Temmuz tarihleri arasında Hürmüz Boğazı'ndan ayrıldı. Geminin Hindistan'ın Dahej Limanı'na doğru ilerlediği bildirildi. 🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, pazar günü İran'da çok sayıda hedefe yeni hassas saldırılar düzenlediğini açıkladı. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nın ticari gemi trafiğine açık olduğunu söyledi. İran ise daha önce izinsiz rotada seyreden bir geminin vurulmasının ardından boğazı kapattığını açıklamıştı. 🔹 İran Devrim Muhafızları, donanmasının Hürmüz Boğazı'nda iki geminin sistemlerini devre dışı bırakarak durdurduğunu açıkladı. Gemilerin isimleri paylaşılmadı.

🔹 Petrol fiyatları, ABD ve İran'ın yeni askeri saldırılar düzenlemesi ve Hürmüz Boğazı'ndaki enerji sevkiyatına yönelik risklerin sürmesi nedeniyle yüzde 4'ün üzerinde yükseldi. 🔹 Brent petrolün varil fiyatı yüzde 4,08 artışla 79,11 dolara, ABD ham petrolü (WTI) ise yüzde 4,11 yükselerek 74,36 dolara çıktı. 🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, pazar günü İran'da çok sayıda noktaya hassas mühimmatla yeni saldırılar düzenlediğini açıkladı. İran Devrim Muhafızları ise Kuveyt ve Bahreyn'deki ABD askeri üslerini hedef aldığını duyurdu. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nın ticari gemi trafiğine açık olduğunu söyledi. İran ise daha önce izinsiz rotada seyreden bir geminin vurulmasının ardından boğazı kapattığını açıklamıştı. 🔹 Savaş öncesinde dünya petrolü ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yaklaşık yüzde 20'si Hürmüz Boğazı'ndan geçiyordu. 🔹 Gemi takip verilerine göre pazar günü Hürmüz Boğazı'ndan yalnızca altı gemi geçti. Bu, son beş haftanın en düşük seviyesi oldu. 🔹 Son saldırılar, geçen ay imzalanan ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve 60 günlük müzakerelerin ardından savaşın sona erdirilmesini hedefleyen geçici ABD-İran anlaşmasının geleceğine ilişkin belirsizliği artırdı. 🔹 Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel petrol arzının haziran ayında günlük 4,1 milyon varil arttığını, ancak savaş öncesi seviyenin hâlâ günlük 9,4 milyon varil altında kaldığını açıkladı. 🔹 ANZ analistleri, hafta sonundaki gerilimin ardından çatışmaların kısa sürede sona ereceğine yönelik beklentilerin zayıfladığını değerlendirdi. 🔹 IG analisti Tony Sycamore, petrol fiyatlarındaki sınırlı yükselişin piyasaların son gelişmeleri ateşkesin tamamen sona ermesi yerine kırılgan ateşkes içinde yaşanan bir tırmanma olarak değerlendirdiğini, bunun doğru olup olmadığının ise zamanla görüleceğini söyledi.

🔹 ABD ve İran, füze ve İHA saldırıları düzenledi. İran, Körfez'deki ABD askeri tesislerini hedef aldığını ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığını açıkladı. 🔹 Son çatışmalar, geçen ay imzalanan ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve 60 günlük müzakerelerin ardından savaşın sona erdirilmesini hedefleyen geçici ABD-İran anlaşmasının geleceğini daha da belirsiz hale getirdi. 🔹 İran'ın saldırıları Katar'a kadar genişledi. Birleşik Arap Emirlikleri hava savunma sistemlerinin İran'dan fırlatılan füze ve İHA'ları önlediğini açıkladı. 🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran'ın ticari gemilere saldırı kabiliyetini azaltmak amacıyla yeni hava saldırıları başlattığını duyurdu. ABD ayrıca bir İran seyir füzesi ile tek yönlü saldırı İHA'sının düşürüldüğünü açıkladı. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, hafta sonu düzenlenen saldırılar hakkında "Onları vuruyoruz." dedi. 🔹 İran medyası, Hürmüz Boğazı kıyısındaki Bender Abbas, Sirik ve Keşm Adası çevresinde füze saldırıları ve patlamalar yaşandığını bildirdi. 🔹 İran Dışişleri Bakanlığı, hafta sonundaki ABD saldırılarını kınadı. İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı'nın yönetimine ilişkin Maskat'ta yapılan görüşmelerin, ABD'nin Umman üzerindeki açık ve gizli baskısı nedeniyle sonuçsuz kaldığını açıkladı. 🔹 İran'ın baş müzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf, "Tek taraflı anlaşmalar dönemi bitti. Sözünüzü tutun ya da bedelini ödeyin." açıklamasını yaptı. 🔹 İran, Hürmüz Boğazı'ndan geçecek gemilerin kendi izni olmadan seyretmemesi gerektiğini yineledi. İzin sisteminin bölgede istikrar sağlandıktan sonra yeniden uygulanacağını açıkladı. 🔹 Hindistan, Umman açıklarında saldırıya uğrayan konteyner gemisi GFS Galaxy'de görev yapan bir Hint vatandaşının kayıp olduğunu açıkladı. Umman 23 mürettebatın kurtarıldığını duyurdu. 🔹 Katar, tüm gemiler ile balıkçı tekneleri ve deniz araçlarına faaliyetlerini durdurmaları çağrısı yaptı. 🔹 ABD, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kontrol etmediğini ve deniz trafiğinin sürdüğünü açıkladı. ABD öncülüğündeki Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi, Umman kıyılarına yakın güney rotasının çift yönlü ulaşıma açık olduğunu bildirdi. 🔹 ABD, son üç gecede İran'da 300'den fazla, yalnızca cumartesi günü ise 140 askeri hedefin vurulduğunu açıkladı. 🔹 İran Devrim Muhafızları; Ürdün'de komuta merkezi ve İHA hangarlarını, Kuveyt'te radar ve roket sistemlerini, Umman'da uçak gemisi destek tesislerini ve Katar'da jet bakım merkezi ile komuta tesisini vurduğunu açıkladı. 🔹 Katar, saldırıda düşen şarapnel nedeniyle biri çocuk üç kişinin yaralandığını ve İran'ın saldırının hukuki sorumluluğunu taşıdığını açıkladı. 🔹 Bahreyn, İran'a ait hava hedeflerini önlediğini duyurdu. Ürdün füze saldırıları, Umman İHA saldırıları bildirdi. Kuveyt, bir petrol sondaj platformunun vurulduğunu ve bir çalışanın yaralandığını açıkladı. 🔹 Umman, iki bölgedeki İHA saldırıları nedeniyle İran'ın büyükelçisini Dışişleri Bakanlığı'na çağırdı. ABD'nin Umman Büyükelçiliği ise Duqm ve Musandam bölgelerindeki vatandaşlarına bulundukları yerde kalmaları çağrısında bulundu.

Çatışmalar 🔹 ABD ve İran, karşılıklı hava saldırıları düzenledi. Çatışmalar son saldırılarla birlikte yeni bir tırmanma aşamasına geçti. 🔹 İran, Körfez genelindeki ABD askeri hedeflerini vurduğunu açıkladı ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığını duyurdu. ABD ise İran'ı boğazdan geçen bir gemiye saldırmakla suçladı. 🔹 İran Devrim Muhafızları; Bahreyn, Ürdün, Kuveyt, Umman ve Katar'daki ABD'nin kullandığı askeri tesisleri hedef aldığını açıkladı. Bölge ülkeleri çeşitli füze ve İHA saldırıları ile hava savunma önlemeleri bildirdi. 🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'da onlarca hedefe yeni saldırılar düzenlediğini açıkladı. Açıklamada hava savunma sistemleri, kıyı radarları, füze ve İHA kabiliyetleri ile küçük deniz unsurlarının hedef alındığı belirtildi. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Reuters'a verdiği telefon röportajında, "Onları vuruyoruz." dedi. Hürmüz Boğazı 🔹 İran, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğini kendi izni olmadan kullanan gemilere karşı işlem yaptığını ve düzenli deniz trafiğinin yeniden başlamasının ABD askeri müdahalelerinin sona ermesine bağlı olduğunu açıkladı. 🔹 CENTCOM, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası deniz yolu olduğunu, İran'ın boğazı kontrol etmediğini ve gemi trafiğinin sürdüğünü açıkladı. 🔹 Gemi takip verilerine göre pazar günü Hürmüz Boğazı'ndan yalnızca altı gemi geçti. Bu sayı son beş haftanın en düşük seviyesi oldu. Diplomasi 🔹 İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı'nın yönetimine ilişkin Maskat'ta yapılan görüşmeler sonuçsuz kaldı. İran, başarısızlığın nedeni olarak ABD'nin Umman üzerindeki baskısını gösterdi. 🔹 İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD yükümlülüklerini yerine getirmediği sürece Tahran'ın geçici anlaşmanın şartlarına uymayacağını söyledi. 🔹 Yeniden başlayan çatışmalar, geçen ay imzalanan ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını hedefleyen geçici ABD-İran anlaşmasının geleceğini belirsiz hale getirdi. Ekonomi 🔹 Brent petrol fiyatı yüzde 4'ün üzerinde yükselerek varil başına yaklaşık 79 dolar seviyesine çıktı. Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik riskleri enerji piyasalarında endişeleri artırdı. 🔹 Avrupa Birliği enerji görev gücü, jet yakıtı arzının genel olarak istikrarlı olduğunu ancak durumun oynaklığını koruduğunu açıkladı. 🔹 Avro Bölgesi tahvil getirileri yükselirken, piyasalarda enerji fiyatları ve enflasyon baskısına ilişkin endişeler arttı.

🔹 Japonya, Filipinler, ABD ve 11 ülke, Güney Çin Denizi'ne ilişkin uluslararası tahkim kararının 10. yılı dolayısıyla yayımladıkları ortak bildiride Çin'in geniş kapsamlı deniz yetki alanı iddialarının uluslararası hukukta dayanağı olmadığını açıkladı. 🔹 Bildiride, 2016 yılında verilen Daimi Tahkim Mahkemesi kararının önemli bir dönüm noktası olduğu, kararın Filipinler ile Çin arasında nihai ve hukuken bağlayıcı nitelik taşıdığı vurgulandı. 🔹 Filipinler, 2016'daki davada Çin'in Güney Çin Denizi üzerindeki geniş egemenlik iddialarının uluslararası hukuka aykırı olduğuna ilişkin karar kazanmıştı. Pekin ise bu kararı kabul etmeyi sürdürüyor. 🔹 Filipinler ile Çin son yıllarda Güney Çin Denizi'nde çok sayıda deniz yetki anlaşmazığı yaşadı. 🔹 Manila, Çin'i münhasır ekonomik bölgesinde tehlikeli manevralar yapmak, Filipinler'in kontrolündeki noktalara yapılan ikmal faaliyetlerini tazyikli su kullanarak engellemekle suçluyor. 🔹 Ortak bildiriyi Japonya, Filipinler ve ABD'nin yanı sıra Avustralya, Birleşik Krallık, Kanada, Estonya, Almanya, İtalya, Letonya, Litvanya, Yeni Zelanda, Romanya ve Slovenya da imzaladı.

🔹 Meta, yeni görüntü üretim modeli Muse Image ile birlikte tanıttığı yapay zeka görsel tespit aracını ön izleme sürümü olarak kullanıma sundu. 🔹 Reuters'ın analizine göre araç, Muse Image ile oluşturulan 40 yapay zeka görselinin tamamını doğru şekilde tespit etti. 🔹 Aynı görseller orijinal boyutlarının yaklaşık üçte biri ila yarısı kadar kırpıldığında, araç bunların %55'ini yapay zeka üretimi olarak tanımlayamadı. 🔹 Meta, Muse Image ile oluşturulan her görsele Content Seal adlı görünmez filigran sisteminin eklendiğini ve bu sistemin kırpma sonrasında da çalışacak şekilde tasarlandığını belirtti. 🔹 Şirket, aracın henüz ön izleme aşamasında olduğunu, yoğun kırpma işlemlerinde filigran sinyalinin kaybolabileceğini açıkladı. 🔹 Google ve OpenAI da kendi yapay zeka içerik tespit araçlarının görseller üzerinde yapılan değişikliklere karşı tamamen güvenilir olmadığını daha önce açıklamıştı. 🔹 Meta'nın Gözetim Kurulu mart ayında, şirketten platformlarındaki aldatıcı yapay zeka içeriklerinin yayılmasını önlemek için daha güçlü tespit araçlarına yatırım yapmasını tavsiye etmişti. 🔹 Buffalo'daki New York Eyalet Üniversitesi'nden bilgisayar bilimleri profesörü Siwei Lyu, filigran tabanlı sistemlerin filigran korunduğu sürece etkili olduğunu, ancak kırpma, yeniden boyutlandırma, yoğun sıkıştırma ve düzenleme gibi işlemlerin tespit başarısını azaltabileceğini söyledi. 🔹 Berkeley Kaliforniya Üniversitesi'nden yapay zeka araştırmacısı Sarah Barrington ise filigran teknolojisinin yapay zeka içeriklerinin tespitinde önemli bir ilerleme sağlayabileceğini, ancak tek başına tüm vakaları yakalayamayacağını belirtti.

🔹 İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney, babası ve selefi Ali Hamaney'in öldürülmesinin intikamının alınacağını açıkladı. 🔹 Devlet televizyonunda yayımlanan yazılı mesajında, intikamın "halkın talebi" olduğunu ve "kesinlikle gerçekleşeceğini" söyledi. 🔹 Mücteba Hamaney, "Şehit liderin ve bu iki savaşta hayatını kaybedenlerin kanının intikamını suçlu ve itibarsız katillerden alacağımıza söz veriyoruz." ifadelerini kullandı. 🔹 Açıklamada, intikamın yalnızca İran'ın değil, "dünyadaki özgür insanların" da katkısıyla gerçekleştirileceği belirtildi. Ateşkes ve gerilim 🔹 ABD ile İran arasında bu hafta yaşanan karşılıklı saldırılar, dört ay süren savaşı sona erdirmeyi amaçlayan ateşkesin geleceğine ilişkin belirsizliği artırdı. 🔹 İran, anlaşmanın uzun vadede ülkeye önemli ekonomik kazanımlar sağlayacağını savunuyor. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, ateşkesin sona erdiğini açıklamasına rağmen iki ülkenin görüşmeleri sürdürme konusunda uzlaştığını söyledi. Mücteba Hamaney'in durumu 🔹 Mücteba Hamaney, 8 Mart'ta dini lider olarak göreve gelmesinden bu yana kamuoyu önünde hiç görülmedi. 🔹 Şubat ayındaki saldırıda yaralandığı belirtilen Mücteba Hamaney'e ait saldırıdan bu yana fotoğraf, video veya ses kaydı yayımlanmadı. 🔹 Mücteba Hamaney, Devrim Muhafızları'nın desteğiyle dini lider oldu. 🔹 37 yıl İran'ın dini liderliğini yapan Ali Hamaney, ülkenin en kutsal dini merkezlerinden birinde düzenlenen cenaze töreninin ardından toprağa verildi.

Kamuoyundan uzak kalması 🔹 Mücteba Hamaney, Şubat sonunda babası Ali Hamaney'in öldürüldüğü saldırıdan bir hafta sonra dini lider olarak göreve gelmesinden bu yana kamuoyu önüne çıkmadı. 🔹 Ali Hamaney'in defin törenlerinde de yer almadı ve törenler sırasında yazılı ya da görüntülü bir mesaj yayımlamadı. 🔹 İranlı üst düzey kaynaklar, Mücteba Hamaney'in saldırıda yüzünden ve vücudunun çeşitli bölgelerinden yaralandığını, karar almaya devam ettiğini ancak sağlık durumu nedeniyle henüz kamuoyu önüne çıkacak durumda olmadığını belirtti. 🔹 Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, mayıs ayında Mücteba Hamaney ile görüştüğünü ve sağlık durumunun iyileştiğini açıklamıştı. Güvenlik ve yönetim 🔹 Kaynaklar, kamuoyu önüne çıkmamasında sağlık durumunun yanı sıra güvenlik kaygılarının da etkili olduğunu belirtti. 🔹 İran Devrim Muhafızları'nın ülke üzerindeki kontrolünü sürdürdüğü, ancak dini liderin uzun süre görünmemesinin yönetim açısından soru işaretleri oluşturduğu değerlendiriliyor. 🔹 İranlı vatandaşlar, ülkenin yaşadığı kriz döneminde dini liderin kamuoyunun karşısına çıkması gerektiğini dile getiriyor. Siyasi konumu 🔹 Mücteba Hamaney, dini lider olmadan önce babasının geniş yönetim ağı ve ofisini yönetiyor, ayrıca Devrim Muhafızları ile yakın ilişkiler yürütüyordu. 🔹 Ali Hamaney'in diğer üç oğlu üst düzey din adamı olsalar da İran siyasetinde belirleyici aktörler olarak görülmüyor. 🔹 Ali Hamaney'in defin töreninde cenaze namazını diğer üç oğlu kıldırırken, İran İslam Devrimi'nin kurucusu Ruhullah Humeyni'nin torunu Ali Humeyni'nin Mücteba Hamaney adına konuşma yapması planlandı. Ülkenin durumu 🔹 İran, ABD ile yeniden başlayan çatışmalar, yaptırımların ekonomi üzerindeki baskısı ve iç istikrara yönelik risklerle karşı karşıya bulunuyor. 🔹 Mücteba Hamaney'in kamuoyundan uzak kalmasının, ülkenin yönetimine ilişkin belirsizlikleri artırdığı yönünde değerlendirmeler yapılıyor.

Karşılıklı saldırılar 🔹 ABD ve İran, füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenledi. İran, Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığını açıkladı. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Şubat ayında başlayan savaşın ardından varılan ateşkesin sona erdiğini ilan etti ancak müzakerelerin devam edebileceğini söyledi. 🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), son üç gecede 300'den fazla İran askeri hedefinin vurulduğunu, bunların 140'ının cumartesi günü hedef alındığını açıkladı. 🔹 ABD, saldırıların İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere yönelik saldırı kapasitesini azaltmayı amaçladığını bildirdi. Hürmüz Boğazı 🔹 İran, onaylanmayan bir rotayı kullandığını belirttiği bir ticari gemiye uyarı ateşi açtıktan sonra Hürmüz Boğazı'nı kapattığını, daha sonra ikinci bir gemiyi de etkisiz hale getirdiğini açıkladı. 🔹 İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı'nın "ABD'nin bölgedeki müdahalesi sona erene kadar" kapalı kalacağını duyurdu. 🔹 CENTCOM ise ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan geçişini sürdürdüğünü açıkladı. İran'ın misillemesi 🔹 İran Devrim Muhafızları, Ürdün'deki bir komuta ve kontrol merkezi ile İHA hangarlarını, Kuveyt'teki bir ABD radar tesisini, Umman'daki ABD uçak gemisine destek ve ikmal platformlarını ve Katar'daki bir uçak bakım merkezi ile komuta tesisini hedef aldığını açıkladı. 🔹 Katar, saldırılarda düşen şarapnel parçaları nedeniyle biri çocuk olmak üzere üç kişinin yaralandığını bildirdi. 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri, hava savunma sistemlerinin İran'dan fırlatılan füze ve insansız hava araçlarını engellediğini açıkladı. 🔹 Bahreyn'de sirenler çalarken, Katar'ın başkenti Doha'da patlama sesleri duyuldu. Diplomasi ve açıklamalar 🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD'yi ateşkes anlaşmasını ihlal etmekle suçladı ve anlaşmalara ancak karşılıklı uyulabileceğini söyledi. 🔹 İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, "Tek taraflı anlaşmalar dönemi sona erdi. Sözünüzü tutun ya da bedelini ödeyin." açıklamasını yaptı. 🔹 İran ile Umman yetkilileri, Hürmüz Boğazı'nda gemilerin güvenli geçişine yönelik mekanizmaları görüştü. Taraflar teknik ve siyasi düzeyde müzakerelerin devam edeceğini açıkladı. 🔹 İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney, yayımladığı yazılı mesajda selefi ve babası Ali Hamaney'in ölümünün intikamının alınacağını söyledi.

🔹 SK Hynix'in ABD'de gerçekleştirdiği yaklaşık 26,5 milyar dolarlık hisse satışını yöneten küresel yatırım bankaları ve aracı kurumlar toplam yaklaşık 260 milyon dolar ücret elde etti. 🔹 Düzenleyici belgelere göre bu tutar, satıştan elde edilen gelirin yaklaşık %0,97'sine karşılık geldi. 🔹 Komisyon oranı, geçen ay yaklaşık 75 milyar dolarlık halka arz gerçekleştiren SpaceX işleminde alınan %0,67 oranındaki ücretten daha yüksek oldu. 🔹 SpaceX'in halka arzını yöneten yatırım bankaları toplam 500 milyon dolar ücret elde etmişti. 🔹 Citigroup, SK Hynix işleminin ortak küresel koordinatörü ve depo bankası olarak görev yaptı ve 70 milyon doların üzerinde ücret aldı. 🔹 Bank of America, Goldman Sachs ve JPMorgan da işlemin küresel koordinatörleri arasında yer aldı. 🔹 SK Hynix, Amerikan depo sertifikalarını (ADR) adet başına 149 dolardan fiyatlayarak yaklaşık 26,5 milyar dolar kaynak sağladı. 🔹 İhraç fiyatı, şirket hisselerinin Seul Borsası'ndaki son üç günlük ortalama fiyatının yaklaşık %2,7 üzerinde gerçekleşti.

🔹 SK Hynix'in ABD'de gerçekleştirdiği yaklaşık 26,5 milyar dolarlık hisse satışını yöneten küresel yatırım bankaları ve aracı kurumlar toplam yaklaşık 260 milyon dolar danışmanlık ve aracılık ücreti elde etti. 🔹 Bu ücret, satıştan sağlanan fonun yaklaşık %0,97'sine karşılık gelirken, oran olarak SpaceX'in geçen ayki halka arzında elde edilen komisyon seviyesinin üzerine çıktı. 🔹 SpaceX'in yaklaşık 75 milyar dolarlık halka arzında görev alan bankalar toplam 500 milyon dolar, yani işlem büyüklüğünün yaklaşık %0,67'si oranında ücret almıştı. 🔹 Citigroup, SK Hynix işleminde depo bankası ve küresel koordinatör olarak görev yaptı ve yaklaşık 70 milyon doların üzerinde ücret elde etti. 🔹 Bank of America, Goldman Sachs ve JPMorgan da işlemin küresel koordinatörleri arasında yer aldı. 🔹 SK Hynix, Amerikan depo sertifikalarını (ADR) adet başına 149 dolardan fiyatlayarak yaklaşık 26,5 milyar dolar kaynak sağladı. 🔹 İhraç fiyatı, şirket hisselerinin Seul Borsası'ndaki son üç günlük ortalama fiyatının yaklaşık %2,7 üzerinde gerçekleşti.

Beş çalışma grubu oluşturuldu 🔹 ABD Merkez Bankası (Fed), kurumun işleyişini gözden geçirmek üzere beş çalışma grubuna liderlik edecek 15 dış uzmanı görevlendirdi. 🔹 Çalışma grupları; veri kullanımı, enflasyon, verimlilik ve istihdam, iletişim politikası ile Fed bilançosunun yönetimini inceleyecek. 🔹 Gruplar, Fed personelinden teknik destek alacak ancak bağımsız çalışarak Federal Açık Piyasa Komitesi'ne (FOMC) öneriler sunacak. Geniş uzman kadrosu 🔹 Görevlendirilen isimler arasında Harvard Üniversitesi'nden ekonomist Raj Chetty, teknoloji yatırımcısı Marc Andreessen, eski Beyaz Saray Ekonomik Danışmanlar Konseyi Başkanı Greg Mankiw ve Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Thomas Sargent yer alıyor. 🔹 Brezilya, İngiltere ve Hindistan merkez bankalarının eski başkanları da çalışma gruplarında görev yapacak. İncelemenin kapsamı 🔹 Fed Başkanı Kevin Warsh, ABD ekonomisinin son yıllarda önemli ölçüde değiştiğini ve para politikasında kullanılan yöntemlerin güncellenip geliştirilebileceğinin değerlendirileceğini söyledi. 🔹 İncelemelerde özellikle gerçek zamanlı veri kullanımı ile yapay zekânın verimlilik ve istihdam üzerindeki etkisi ele alınacak. 🔹 Warsh, çalışma gruplarının önerilerini yıl sonuna kadar almayı hedeflediğini daha önce açıklamıştı. Karar süreci 🔹 Çalışma gruplarının hazırlayacağı raporlar tavsiye niteliğinde olacak. 🔹 Fed'in para politikasında veya işleyişinde önemli değişikliklerin hayata geçirilebilmesi için Fed yönetiminin onayı gerekecek. 🔹 Dış uzmanların yürüttüğü bu süreç, Fed'in önceki değerlendirmelerinden farklı olarak kurum içi analizler yerine bağımsız uzman görüşlerine dayanacak.

Yeni yapay zekâ aracı 🔹 OpenAI, belge, sunum ve internet sitesi oluşturabilen yeni yapay zekâ ajanı ChatGPT Work'ü tanıttı. 🔹 ChatGPT Work, ChatGPT ile OpenAI'nin yapay zekâ kodlama aracı Codex'i birleştirerek kodlama bilgisi olmayan kullanıcıların gelişmiş yapay zekâ yeteneklerinden yararlanmasını sağlıyor. 🔹 Hizmet, OpenAI'nin aynı gün tanıtılan en gelişmiş modeli GPT-5.6 ile çalışıyor. 🔹 GPT-5.6'nın piyasaya sürülmesi, ulusal güvenlik gerekçeleriyle ABD hükümetinin talebi üzerine geçen ay ertelenmişti. Rekabet büyüyor 🔹 ChatGPT Work, Anthropic'in ocak ayında tanıttığı Claude Cowork ve Microsoft'un Copilot Cowork ürünleriyle doğrudan rekabet edecek. 🔹 OpenAI ile Anthropic, kurumsal müşterilere yönelik yapay zekâ araçları pazarında rekabeti artırırken, her iki şirket de olası halka arz hazırlıklarını sürdürüyor. 🔹 Yeni ürünler, karmaşık görevleri sınırlı insan müdahalesiyle yerine getirebilen yapay zekâ ajanlarına yönelik artan talebi hedefliyor. Maliyet avantajı 🔹 OpenAI, GPT-5.6 modelini üç farklı boyutta sunarak daha düşük maliyetli kullanım seçenekleri geliştirdi. 🔹 Şirket, yeni modellerinin rakiplerine kıyasla daha hızlı, daha düşük maliyetli ve daha geniş kullanıcı kitlesine ulaşabilecek şekilde tasarlandığını açıkladı. 🔹 Analistler, GPT-5.6'nın en küçük sürümünün birçok görevi en büyük sürüme yakın performansla ve yaklaşık beşte bir maliyetle tamamlayabildiğini belirtiyor. Kullanıma sunulması 🔹 ChatGPT Work, web ve mobil platformlarda önce Pro, Enterprise ve Edu kullanıcılarına açıldı. 🔹 Hizmetin önümüzdeki günlerde Plus ve Business kullanıcılarına da sunulması planlanıyor. 🔹 OpenAI ayrıca ChatGPT için yeni bir masaüstü uygulaması ile kullanıcıların doğrudan ChatGPT Work üzerinden internet sitesi oluşturup paylaşmasına olanak sağlayan yeni bir özellik de duyurdu.

Hürmüz Boğazı öncelik haline geldi 🔹 İran, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolü stratejisinin merkezine yerleştirdi ve bunu nükleer programdan daha öncelikli görüyor. 🔹 Tahran yönetimi, boğaz üzerindeki otoritesini korumak için ABD ile yeni gerilimleri göze alıyor. 🔹 İran'ın onayı olmadan Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere ateş açılması, ABD ile yeni karşılıklı saldırıları tetikledi. ABD ile farklı yorumlar 🔹 Geçici anlaşmadaki Hürmüz Boğazı'na ilişkin ifadeler, ABD ile İran arasında boğazın yönetimi konusunda farklı yorumlara yol açtı. 🔹 İran, anlaşmanın boğazın yönetiminde kendi yetkisini fiilen kabul ettiğini savunuyor. 🔹 ABD ve Körfez ülkeleri ise anlaşmanın yalnızca ticari gemilerin güvenli geçişinin sağlanmasını öngördüğünü, İran'a yönetim yetkisi vermediğini belirtiyor. İran'ın tutumu 🔹 İranlı üst düzey kaynaklar, Hürmüz Boğazı'nın ülkenin en önemli stratejik kozlarından biri olduğu konusunda yönetim içinde geniş görüş birliği bulunduğunu söyledi. 🔹 İran yönetimi, bu kozu kaybetmenin diğer alanlarda da daha fazla taviz verilmesine yol açacağını değerlendiriyor. 🔹 İran, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünden vazgeçmenin teslimiyet anlamına geleceğini düşünüyor. Stratejide değişim 🔹 İran geçmişte Hürmüz Boğazı'nı kapatmayı son çare olarak değerlendirirken, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından yaklaşımını değiştirdi. 🔹 İran, savaş sırasında boğazı kendi gemileri dışındaki trafiğe kapatarak küresel enerji arzında büyük kesintiye neden oldu. 🔹 Daha sonra artan ekonomik maliyetler nedeniyle taraflar geçici anlaşmaya vardı. Nükleer müzakereler ikinci plana düştü 🔹 İran, ABD Hürmüz Boğazı üzerindeki tam yönetim yetkisini kabul etmeden nükleer program konusunda yeni müzakerelere başlamayacağını bildirdi. 🔹 Yaklaşık 25 yıldır ABD ile İran arasındaki en büyük anlaşmazlık konusu olan nükleer program, geçici anlaşmada ileri tarihte yapılacak görüşmelere bırakıldı. 🔹 İran, ABD'nin uranyum zenginleştirme faaliyetlerini ve mevcut yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ülke içinde seyreltilmesini fiilen kabul ettiğini değerlendiriyor.

Ateşkes yeniden sarsıldı 🔹 ABD ile İran arasında karşılıklı saldırıların yeniden başlaması, üç haftalık kırılgan ateşkesi zayıflattı. 🔹 Donald Trump, geçici anlaşmanın sona erdiğini açıkladı ve İran'ın Bahreyn ile Kuveyt'teki ABD askeri hedeflerini vurmasının ardından yeni saldırılar emri verdi. 🔹 Son gerilim, iki taraf arasında kapsamlı bir barış anlaşmasına ulaşılmasını daha da zorlaştırdı. Trump'ın karşı karşıya olduğu seçenekler 🔹 Daha geniş çaplı askeri tırmanış, tam ölçekli savaşa dönüş riskini artırıyor. 🔹 Askeri baskının azaltılması ise İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisini daha da güçlendirebilir. 🔹 Trump, İran'ı nükleer programına ilişkin müzakerelere zorlamayı hedefliyor ancak Tahran'ın kapsamlı taviz vermesi beklenmiyor. 🔹 Analistler, mevcut koşullarda Trump'ın askeri ya da diplomatik yollarla önemli bir kazanım elde etmesinin zor olduğunu değerlendiriyor. Siyasi ve ekonomik baskılar 🔹 Savaşın binlerce can kaybına yol açması ve ekonomik maliyet oluşturması nedeniyle Trump üzerinde çatışmayı sona erdirme baskısı artıyor. 🔹 Haziran ayında yapılan Reuters/Ipsos anketinde Trump'ın onay oranı %34'e gerileyerek ikinci başkanlık döneminin en düşük seviyesine indi. 🔹 Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde yüksek petrol ve benzin fiyatlarının Cumhuriyetçi Parti'ye zarar verebileceği değerlendiriliyor. Müzakerelerde belirsizlik 🔹 17 Haziran'da imzalanan mutabakat kapsamında öngörülen 60 günlük müzakere sürecinde kalıcı anlaşmaya ulaşılması konusunda şüpheler sürüyor. 🔹 Taraflar arasındaki sonraki görüşmelerin takvimi de belirsizliğini koruyor. 🔹 ABD'nin İran petrol ihracatına tanınan yaptırım muafiyetini kaldırması, İran ekonomisi üzerindeki baskıyı yeniden artırdı. Hürmüz Boğazı anlaşmazlığı 🔹 İran, gelecekte Hürmüz Boğazı'nın yönetiminde rol üstlenmek ve geçişleri kendi düzenlemeleriyle kontrol etmek istiyor. 🔹 ABD ve Körfez ülkeleri ise boğazda serbest ve güvenli uluslararası deniz trafiğinin yeniden sağlanmasını savunuyor. 🔹 Analistler, mevcut tablonun tam ölçekli savaştan ziyade, belirli aralıklarla yaşanan karşılıklı saldırılar ve kalıcı çözüme ulaşılamayan uzun süreli bir istikrarsızlık dönemine işaret ettiğini belirtiyor.

Çatışmalar yeniden tırmandı 🔹 İran, ABD'nin ülkenin güney ve doğusundaki hedeflere düzenlediği saldırıların ardından Kuveyt, Katar ve Bahreyn'deki ABD askeri hedeflerine saldırılar düzenlediğini açıkladı. 🔹 İran medyası, Buşehr, Bender Abbas, Konarak ve Çoğadak dahil olmak üzere ülkenin güneyindeki çeşitli bölgelerde patlamalar meydana geldiğini bildirdi. 🔹 ABD'li bir yetkili, son saatlerde İran'a yönelik yeni ABD saldırısı gerçekleşmediğini söyledi. Hamaney'in cenazesi 🔹 İran'ın dini lideri Ali Hamaney, Meşhed'deki kutsal türbede düzenlenen törenle toprağa verildi. 🔹 Cenaze törenine katılan kalabalık, ABD karşıtı sloganlar ve Donald Trump'ı hedef alan pankartlar taşıdı. Hürmüz Boğazı 🔹 İran Devrim Muhafızları Donanması, ABD'nin askeri müdahalelerinin ve deniz trafiğine yönelik girişimlerinin Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını geciktirdiğini açıkladı. 🔹 Devrim Muhafızları, boğazdan geçen gemi trafiğinin son iki haftada savaş öncesi seviyenin yaklaşık %50'sine ulaştığını ve yalnızca İran'ın belirlediği rotaları kullanan gemilere geçiş izni verildiğini bildirdi. 🔹 İran, Hürmüz Boğazı'nın yalnızca İran'ın belirleyeceği düzenlemeler çerçevesinde tamamen açılacağını açıkladı. 🔹 ABD ordusu ise İran'ın boğaz üzerinde kontrol sahibi olmadığını ve mayıs ayından bu yana 800'den fazla ticari gemi ile 380 milyon varilden fazla ham petrolün güvenli geçişine destek sağlandığını duyurdu. ABD saldırıları ve İran'ın açıklamaları 🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, yaklaşık 90 İran askeri hedefinin vurulduğunu açıkladı. 🔹 Hedefler arasında hava savunma sistemleri, kıyı gözetleme tesisleri ile füze ve insansız hava aracı depoları yer aldı. 🔹 İranlı yetkililer, 8-9 Temmuz'daki ABD saldırılarında beş eyalette 14 kişinin hayatını kaybettiğini, 78 kişinin yaralandığını açıkladı. 🔹 İran, ABD saldırılarından birinin Rusya ve Çin ile ticarette kullanılan bir demiryolu köprüsünü hedef aldığını bildirdi. 🔹 Buşehr Nükleer Santrali'nin çevre güvenlik alanına da bir ABD mühimmatının isabet ettiği açıklandı. Bölgesel gelişmeler 🔹 İran ordusu, Kuveyt'teki Patriot hava savunma sistemlerini, Katar'daki erken uyarı tesisini ve Bahreyn'deki ABD yakıt deposunu hedef aldığını açıkladı. 🔹 Kuveyt, hava sahasında bir seyir füzesi, üç balistik füze ve 10 insansız hava aracının etkisiz hale getirildiğini, düşen parçalardan bir kişinin yaralandığını duyurdu. 🔹 Ürdün'de İran'dan fırlatılan füzeler nedeniyle sirenler çaldı; sekiz füzenin engellendiği, can kaybı veya hasar oluşmadığı bildirildi. 🔹 İran Devrim Muhafızları daha sonra Ürdün'deki Ezrak Askeri Üssü ile ABD'nin Orta Doğu'daki bir askeri komuta merkezine 10 balistik füze fırlattığını açıkladı. 🔹 Katar, ticari gemilere yönelik saldırıları kınarken diplomatik çözüm çağrısını yineledi. 🔹 Türkiye, Umman ve Pakistan, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile yaptıkları görüşmelerde gerilimin daha da tırmanmaması gerektiğini vurguladı.

🔹 Petrol fiyatları, ABD ile İran arasında yeniden başlayan çatışmaların Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini yavaşlatması nedeniyle haftalık yükselişe yöneldi. 🔹 Brent petrolü 76,49 dolar, ABD tipi ham petrol (WTI) ise 72,27 dolar seviyesine yükseldi. 🔹 Haftalık bazda Brent petrolünün yaklaşık %6, WTI'ın ise yaklaşık %5 değer kazanması bekleniyor. 🔹 İran ile ABD arasında diplomasiye dönülebileceğine yönelik beklentiler petrol fiyatlarındaki yükselişi sınırlıyor. 🔹 İran, ABD'nin ülkenin güney ve doğusundaki hedeflere düzenlediği saldırıların ardından Körfez ülkelerindeki ABD askeri altyapısını hedef aldı. 🔹 İran'ın güneyinde, Buşehr nükleer santralinin bulunduğu bölge dahil olmak üzere birçok noktada patlamalar meydana geldi. 🔹 Yeniden başlayan çatışmalar, savaş öncesinde küresel petrol ve doğal gaz arzının yaklaşık %20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın tamamen yeniden açılmasını geciktirdi. 🔹 Gemi takip verilerine göre tanker trafiği perşembe günü neredeyse durma noktasına geldi. 🔹 İran'ın Umman açıklarında Hürmüz Boğazı'ndan çıkan Katar'a ait bir LNG gemisini hedef almasının ardından tanker işletmecileri güvenlik risklerini yeniden değerlendirmeye başladı. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, çatışmaların tam kapsamlı bir savaşa dönüşmesini beklemediğini ve yaşanan gelişmelerin kısa sürede sona ereceğini söyledi. 🔹 ABD'nin son saldırılarında İran'ın enerji altyapısını hedef almaması, enerji piyasalarında arz kesintilerinin daha da büyümeyeceği yönündeki beklentileri destekledi.

🔹 Birleşmiş Milletler'in Sudan Soruşturma Misyonu, Hızlı Destek Kuvvetleri'nin (RSF) Kuzey Darfur'daki El Faşir kentinde kitlesel cinayetler, kadın ve kız çocuklarının kaçırılması, toplu tecavüzler ve sivillerin kasıtlı olarak aç bırakılması politikası izlediğini ve bunun soykırım niteliği taşıdığını açıkladı. 🔹 Rapora göre RSF, uzun süre kuşatma altında tuttuğu El Faşir'i geçen yıl ele geçirdi. Kuşatma sırasında insani yardımın girişini engelledi ve gıda üretim altyapısını bombaladı. 🔹 BM soruşturması, El Faşir'de uygulanan kuşatma ve yardım engellemelerinin aç bırakmayı savaş suçu haline getirdiği sonucuna vardı. 🔹 Hayatta kalanlar, yakınlarının cesetlerinin bulunduğu odalarda toplu tecavüze uğradıklarını anlattı. 🔹 RSF, üç yılı aşkın süredir devam eden iç savaş boyunca sivillere yönelik suçlamaları reddetti ve iddiaların düşmanları tarafından uydurulduğunu savundu. 🔹 BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri, Kuzey Kordofan eyaletinin merkezi El Ubeyd çevresinde benzer bir felaketin yaşandığı uyarısında bulundu. Bölgede yargısız infazlar, kaçırmalar, işkence ve cinsel şiddet vakalarının belgelendiği açıklandı. 🔹 BM İnsan Hakları Konseyi üyeleri, El Ubeyd'deki şiddeti kınadı ve bölgede işlendiği iddia edilen ihlalleri araştırmak üzere acil soruşturma başlattı. 🔹 İngiltere ve diğer ülkeler, yaklaşık 500 bin kişinin yaşadığı ve 83 binden fazla yerinden edilmiş kişiye ev sahipliği yapan El Ubeyd çevresinde RSF'nin askeri yığınak yapmasının büyük çaplı katliam riski oluşturduğu uyarısında bulundu. 🔹 BM Soruşturma Misyonu, şubat ayında yayımladığı önceki raporda da RSF'nin El Faşir'i ele geçirdiği sırada Arap olmayan topluluklara yönelik kitlesel öldürmelerin soykırım belirtileri taşıdığı sonucuna varmıştı. 🔹 Yeni rapor, geniş çaplı öldürmeler, toplu tecavüzler ve sivillerin kasıtlı olarak aç bırakılmasının RSF'nin planlı ve sistematik politikası kapsamında gerçekleştirildiğine dair ilave kanıtlar bulunduğunu ortaya koydu. 🔹 BM Soruşturma Misyonu Başkanı Mohamed Chande Othman, El Faşir'de belgelenen kuşatma, sivil altyapıya saldırılar, insani yardım erişiminin engellenmesi ve sivillere yönelik yaygın ihlallerin yeni felaketleri önlemek için uluslararası toplum açısından açık bir uyarı olduğunu söyledi.

🔹 ABD ordusunun İran'a yönelik yeni saldırılar başlatmasının ardından petrol fiyatları işlemler sonrası varil başına 1 doların üzerinde yükseldi. 🔹 Brent petrolü 79,28 dolara, ABD tipi ham petrol (WTI) ise 74,76 dolara yükseldi. Her iki gösterge de günü iki haftadan uzun sürenin en yüksek seviyelerinde tamamladı. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yeni saldırılar düzenleneceğini söyledi ve İran savaşı için geçen ay varılan geçici anlaşmanın sona erdiğini açıkladı. Trump, buna rağmen kapsamlı bir savaş istemediğini belirtti. 🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, Hürmüz Boğazı'nın deniz trafiğine açık kalmasını sağlamak amacıyla İran'a yeni saldırılar başlattığını duyurdu. 🔹 ABD'li bir yetkili, yeni saldırıların önceki gün gerçekleştirilen operasyonlardan daha kapsamlı olmasının beklendiğini söyledi. 🔹 İran medyası, Bender Abbas, Ebu Musa, Buşehr ve ülkenin diğer bölgelerinde patlama sesleri duyurulduğunu bildirdi. 🔹 Son saldırılar, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki gemilere yönelik saldırılarının ardından yaşanan gerilimin devamı niteliğinde gerçekleşti. ABD, bu gelişmeler sonrasında geçen ayki geçici anlaşma kapsamında İran petrol satışlarına tanınan yaptırım muafiyetlerini kaldırdı. 🔹 İran, Bahreyn ve Kuveyt'teki ABD askeri noktalarını vurduğunu açıkladı. Bunun ardından ABD İran'a misilleme saldırıları düzenledi. 🔹 İran savaşı öncesinde küresel petrol arzının yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı'ndan taşınıyordu. Boğaz üzerindeki kontrol, İran'ın çatışmadaki en önemli stratejik kozlarından biri olmaya devam ediyor. 🔹 Denizcilik otoriteleri, salı günü iki petrol tankerine düzenlenen saldırıların ardından Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemiler için tehdit seviyesini "şiddetli" olarak yükseltti.

🔹 Japonya'nın 10 yıllık devlet tahvili faizi 3,5 baz puan artarak yüzde 2,900'e yükseldi. Bu seviye Eylül 1996'dan bu yana en yüksek düzey olurken, faiz üst üste dokuzuncu işlem gününde de yükseldi. 🔹 Orta Doğu'da yeniden tırmanan gerilim nedeniyle enflasyon beklentilerinin artması ve Japonya'nın mali görünümüne ilişkin endişeler tahvil faizlerini yukarı taşıdı. 🔹 Beş yıllık devlet tahvili ihalesinde talep beklentilere paralel gerçekleşti. İhalenin talep katsayısı önceki ihaledeki 3,11 seviyesinden 3,43'e yükseldi. 🔹 Beş yıllık tahvil faizi yüzde 1,990'a, Japonya Merkez Bankası'nın politika faizine en duyarlı iki yıllık tahvil faizi ise yüzde 1,445'e yükseldi. 🔹 Donald Trump'ın İran ile savaşı sona erdirmeye yönelik geçici anlaşmanın bittiğini söylemesinin ardından petrol fiyatları yüzde 1'in üzerinde arttı. Bu gelişme ABD tahvil faizlerini de son haftaların en yüksek seviyelerine taşıdı. 🔹 Enflasyon ve mali risklere daha duyarlı uzun vadeli Japon tahvillerinde satış baskısı arttı. 20 yıllık tahvil faizi yüzde 3,890'a, 30 yıllık tahvil faizi yüzde 4,030'a, 40 yıllık tahvil faizi ise yüzde 4,055'e yükseldi. 🔹 Japon tahvil faizleri, hükümetin geçen ay açıkladığı geniş kapsamlı harcama planının ardından yükseliş eğilimine girdi. 🔹 Hükümetin ekonomik programında para politikasının büyüme hedefleriyle uyumlu yürütülmesi çağrısı, hükümetin Japonya Merkez Bankası üzerinde faizleri düşük tutması yönünde baskı oluşturabileceği endişelerini artırdı. 🔹 Hükümet, ekonomik programdaki para politikasına ilişkin ifadeleri değiştirmeyi değerlendiriyor. 🔹 İki ve on yıllık tahvil faizleri arasındaki fark 143 baz puana çıkarak 2004'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Bu durum, uzun vadede enflasyon ve fiyat risklerine ilişkin endişelerin arttığını, kısa vadede ise Japonya Merkez Bankası'nın faiz artırımı beklentilerinin zayıfladığını gösteriyor.

🔹 Çin'de üretici fiyat endeksi (ÜFE), haziran ayında yıllık bazda yüzde 4,1 artarak Temmuz 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. Artış, üst üste dördüncü ayda da devam etti. 🔹 Üretici fiyatlarındaki yükselişte geçen yılın düşük baz etkisi ve İran savaşı sonrası enerji fiyatlarındaki artış etkili oldu. Buna rağmen zayıf iç talep nedeniyle deflasyon baskıları tamamen ortadan kalkmadı. 🔹 Üreticiler, iç talebin zayıf kalması nedeniyle artan maliyetleri tüketicilere yeterince yansıtamıyor. Bu durum kâr marjları üzerinde baskı oluşturuyor. 🔹 Haziran ayında kömür madenciliği, elektrikli ekipman, elektronik ve demir-çelik sektörlerinde fiyatlar yükselirken, alkollü içecek ve otomotiv sektörlerinde fiyatlar geriledi. 🔹 Aylık bazda üretici fiyat endeksi yüzde 0,3 düştü. ABD ile İran arasında ateşkes sağlanmasının ardından küresel petrol fiyatlarındaki gerileme bu düşüşte etkili oldu. 🔹 Sanal gerçeklik ekipmanları, giyilebilir teknolojiler ve karbon bazlı nanomalzemeler gibi bazı yüksek teknoloji ve yeşil dönüşüm sektörlerinde aylık fiyat artışları görüldü. 🔹 Tüketici fiyat endeksi (TÜFE), haziran ayında yıllık bazda yüzde 1,0 arttı. Mayıs ayındaki yüzde 1,2'lik artışın altında kalan veri piyasa beklentisinin de gerisinde gerçekleşti. 🔹 Aylık bazda tüketici fiyatları yüzde 0,3 geriledi. Çekirdek enflasyon yüzde 1,0 ile ocak ayından bu yana en düşük seviyeye indi. Gıda fiyatları yıllık bazda yüzde 1,6 düştü. 🔹 Çin'de otomobil satışları haziran ayında üst üste dokuzuncu kez geriledi. Otomobil üreticileri satışlarını artırmak için dış pazarlara yönelmeyi sürdürüyor. 🔹 Çinli düzenleyici kurumlar, elektrikli araçlar, güneş panelleri, lityum bataryalar, çelik, çimento ve gıda dağıtımı gibi sektörlerde fiyat savaşlarını sınırlandırmaya yönelik denetimleri yeniden sıkılaştırdı. 🔹 Analistler, ihracattaki güçlü performansın ekonomiyi desteklemeye devam ettiğini, ancak üretim fazlası ve zayıf iç talep dengesizliğini gidermek için daha güçlü politika adımlarına ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. 🔹 Enflasyon görünümü, Çin Merkez Bankası'nın para politikasında aceleci davranmasını gerektirmiyor. Analistler, faiz indirimlerinin 2026 boyunca beklemede kalabileceğini değerlendiriyor.

🔹 Rusya, Ukrayna'nın orta menzilli insansız hava aracı saldırılarını engellemek amacıyla askeri sevkiyatları kamufle ediyor ve Starlink uydu internet bağlantısını bozabilecek elektronik karıştırma sistemleri konuşlandırıyor. 🔹 Ukrayna'nın onlarca kilometre gerideki hedefleri düşük maliyetle vurabilen ve çoğunlukla Starlink üzerinden yönlendirilen orta menzilli insansız hava araçları, bu yıl Rus ikmal hatları, yakıt depoları, hava savunma sistemleri ve komuta merkezlerine yönelik saldırılarda kullanıldı. 🔹 Ukraynalı komutanlar, bu saldırıların Rus lojistiğini aksattığını ve Kırım'da yakıt sıkıntısına yol açtığını söyledi. 🔹 Ukraynalı komutanlar, Rusya'nın yakıt ve askeri malzemeleri sivil araçların içine gizlediğini, daha küçük yolları kullandığını ve elektronik karıştırma sistemleriyle insansız hava araçlarının kontrol bağlantılarını hedef aldığını söyledi. 🔹 Ukrayna Savunma Bakanlığı danışmanı Serhii Beskrestnov, Rusya'nın yaklaşık 20 kilometrekarelik alanda Starlink bağlantısını bozabilen "Volna Kupol Garant" adlı karıştırma sistemini kullandığını ve şu ana kadar yaklaşık 10 sistem tespit edildiğini söyledi. 🔹 Ukrayna birlikleri, tespit edilen bu sistemlerden en az ikisini düzenlenen operasyonlarla imha etti. Komutanlar, sistemlerin vurulmasının ardından Starlink bağlantılı insansız hava araçlarının yeniden sorunsuz çalıştığını söyledi. 🔹 Elon Musk'ın şirketi SpaceX, Rus güçlerinin Starlink'i kullanmasını engellemeye devam ediyor. SpaceX haberle ilgili açıklama yapmadı. 🔹 Ukraynalı komutanlar, Rusya'nın yakıt taşımak için süt tankerleri ve su tankerleri gibi görünen araçlar kullandığını, yakıt konvoylarını makineli tüfekli araçlarla koruduğunu ve sivil araçlardan yararlandığını söyledi. 🔹 Ukrayna askeri istihbaratı, Rusya'nın cepheye yakıt, mühimmat ve erzak taşımak için sivil otomobiller, ATV'ler ve motosikletler kullandığını, malzemeleri kamufle edilmiş sığınaklarda, terk edilmiş binalarda, tarımsal tesislerde ve sivil akaryakıt istasyonlarında depoladığını açıkladı. 🔹 ABD merkezli Foreign Policy Research Institute'den Rob Lee, Ukrayna'nın orta menzilli insansız hava aracı saldırılarının bu yıl savaş alanındaki en önemli gelişmelerden biri olduğunu, ancak Rusya'nın bunlara karşı koyma konusunda ilerleme kaydetmeye başladığını söyledi. 🔹 Rusya'nın elektronik karıştırma sistemlerinin üretimini artırması halinde Ukrayna'nın orta menzilli insansız hava aracı operasyonlarının zorlaşabileceği değerlendiriliyor. 🔹 Ukrayna'nın bu saldırıları Rus operasyonlarını zorlaştırsa da Rusya hâlâ Ukrayna topraklarının yaklaşık beşte birini kontrol ediyor ve tüm Ukrayna insansız hava aracı saldırıları hedeflerine ulaşamıyor.

🔹 Türkiye, Ankara'daki NATO Zirvesi kapsamında Donald Trump'ı ağırladı. Trump, Barack Obama'dan bu yana Türkiye'yi ziyaret eden ilk ABD Başkanı oldu. 🔹 Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Donald Trump, Ankara'da bir araya geldi. Trump, Erdoğan ile dostluğunu vurgulayarak Türkiye'ye yönelik savunma sanayii yaptırımlarını kaldırmaya hazır olduğunu söyledi. 🔹 Trump, Türkiye'ye F-35 savaş uçağı satışına açık olduğunu ifade etti, ancak nihai kararını henüz vermediğini belirtti. 🔹 Trump, NATO Zirvesi'ne yalnızca ev sahibi Erdoğan nedeniyle katıldığını söyledi. Türkiye, zirveyi NATO içindeki konumunu güçlendirmek ve ABD ile ilişkilerdeki sorunları aşmak için diplomatik fırsat olarak değerlendirdi. 🔹 Erdoğan, Trump'ın kendisine ve aralarındaki dostluğa verdiği önemi vurgulamasını değerli bulduğunu söyledi ve Trump'a teşekkür etti. 🔹 Trump, zirve sırasında İspanya ile ticaret ilişkilerinin gözden geçirilmesini istedi ve Grönland üzerindeki taleplerini yineledi. Daha sonra liderler toplantısında birlik ve dayanışma mesajı verdi. 🔹 Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Türkiye'ye F-35 satışına yönelik eleştirilerine karşı Erdoğan'ı savundu. 🔹 ABD'nin Türkiye'ye yönelik yaptırımlarının kaldırılması ve F-35 satışının yeniden başlaması, ABD Kongresi'ndeki yasal engeller ve Türkiye'nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini elinde bulundurması nedeniyle ek süreçler gerektirebilir. 🔹 Zirve öncesinde ABD'de, Halkbank hakkında yıllardır süren ceza davası sonuçlandı. Bu gelişme de Ankara-Washington ilişkilerinde olumlu bir adım olarak değerlendiriliyor. 🔹 Erdoğan, ana muhalefete yönelik hukuki süreçlerin gölgesinde iç politikada baskıyla karşı karşıya bulunurken, ABD ile ilişkilerde yaşanan ilerlemenin siyasi destek sağlayabileceği değerlendiriliyor. 🔹 NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, demokrasinin yalnızca seçimlerden ibaret olmadığını, gösteri hakkı ve basın özgürlüğünü de içerdiğini söyledi. Açıklama, zirve öncesinde Türkiye'de gazeteciler ve bir komedyene yönelik gözaltılarla ilgili sorular üzerine yapıldı. 🔹 Joe Biden döneminde insan hakları ve özgürlükler nedeniyle mesafeli seyreden ABD-Türkiye ilişkileri, Türkiye'nin savunma sanayiindeki rolü ve NATO'nun güneydoğu kanadındaki stratejik konumu nedeniyle yeni dönemde farklı bir seyir izliyor.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, NATO Zirvesi'nin ardından Türkiye'den eski Air Force One uçağıyla ayrıldı ve İngiltere'deki RAF Mildenhall Üssü'nde Katar'ın ABD'ye hibe ettiği yenilenmiş başkanlık uçağına geçerek Washington'a uçtu. 🔹 Yeni uçak ilk uluslararası görevini Türkiye'deki NATO Zirvesi kapsamında gerçekleştirdi. Ziyaret, İran ile çatışmaların tırmandığı bir döneme denk geldi. 🔹 Trump, Ankara'dan RAF Mildenhall'a eski Air Force One ile uçtuğunu, yeni uçağın ise üste görev yapan ABD askerlerinin gezebilmesi için aynı üsse gönderildiğini açıkladı. 🔹 Trump daha sonra RAF Mildenhall'da yeni Air Force One'a binerek ABD'ye hareket ettiğini duyurdu. 🔹 Yeni başkanlık uçağı, Katar'ın geçen yıl ABD'ye hibe ettiği Boeing 747 tipi uçaktan dönüştürüldü. Uçak, L3Harris Technologies tarafından yenilendi ve Trump'ın seçtiği kırmızı, beyaz, lacivert ve altın renkli dış tasarımla hizmete alındı. 🔹 Trump, Türkiye'den ayrılırken uçak değiştirme kararının İran kaynaklı bir suikast tehdidiyle bağlantılı olup olmadığı sorusuna doğrudan yanıt vermedi. İran'ın kendisini hedef aldığını söyledi. 🔹 Yeni uçağın güvenlik donanımının mevcut Air Force One seviyesinde olup olmadığı, dönüşüm sürecinin hızlandırılması nedeniyle tartışma konusu oldu. Güvenlik, haberleşme ve füze savunma sistemleri için kapsamlı modernizasyon çalışmaları yapıldı. 🔹 ABD Başkanı'nın yurt dışı seyahatlerinde Air Force One olarak kullanılabilecek ikinci bir uçak da her zaman hazır bekletiliyor. 🔹 ABD Hava Kuvvetleri, geçici başkanlık uçağını daha erken hizmete alabilmek için yeni nesil Air Force One'da planlanan bazı modernizasyonları ertelediğini, ancak uçağın başkanlık kullanım standartlarını karşıladığını açıkladı. 🔹 Boeing'in 2018 yılında imzalanan 3,9 milyar dolarlık sözleşme kapsamında ürettiği iki yeni Air Force One uçağının teslimatı yaklaşık dört yıl gecikti. Teslimatın 2028 ortasında yapılması bekleniyor ve programın maliyeti 5 milyar doların üzerine çıktı.

🔹 ABD ordusu, Hürmüz Boğazı'nın deniz trafiğine açık kalmasını sağlamak amacıyla İran'a yönelik yeni hava saldırıları düzenledi. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, savaşı sona erdirmeyi amaçlayan geçici mutabakatın sona erdiğini açıkladı ve yeni saldırıların İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki üç ticari gemiye düzenlediği saldırılara misilleme olduğunu söyledi. 🔹 İran, yeni ABD saldırılarına karşılık olarak Bahreyn ve Kuveyt'teki ABD askeri noktalarını hedef aldığını açıkladı. İran daha sonra Katar'daki bir uydu antenine insansız hava araçlarıyla saldırı düzenlediğini de duyurdu. 🔹 Bahreyn ordusu, İran'ın saldırılarının başarısız olduğunu açıkladı. İran'ın saldırılarında oluşan hasar veya can kaybına ilişkin kesin bilgi paylaşılmadı. 🔹 İran devlet demiryolları, ABD saldırılarının Tahran-Meşhed demiryolu hattının bir bölümünü vurduğunu ve yolcu seferlerinin geçici olarak durdurulduğunu açıkladı. 🔹 İran devlet medyası, Ahvaz yakınlarındaki ABD saldırılarında üç kişinin hayatını kaybettiğini, çok sayıda kişinin yaralandığını duyurdu. 🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, son saldırılarda hava savunma sistemleri, kıyı gözetleme unsurları, füze ve İHA depoları, deniz kuvvetleri tesisleri ile askeri lojistik altyapı dahil yaklaşık 90 askeri hedefin vurulduğunu açıkladı. İlk saldırı dalgasında da 80'den fazla hedef vurulmuştu. 🔹 Trump, İran'ın her saldırısına daha sert karşılık verileceğini söyledi. 🔹 İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Hürmüz Boğazı'nın yalnızca İran'ın belirleyeceği koşullarla açılacağını söyledi ve ABD'nin tehditlerinin sonuçsuz kalacağını ifade etti. 🔹 İran Devrim Muhafızları, ABD'nin yeni saldırıları tekrarlaması halinde Körfez'deki diğer ABD üslerini de hedef alacaklarını açıkladı. 🔹 ABD saldırıları İran'ın güney kıyılarındaki Bandar Abbas, Konarak, Çabahar ve diğer bölgeleri hedef aldı. Çabahar'da elektrik kesintileri yaşandı, deniz trafik kontrol kulesi vuruldu ve İranşehr Havalimanı'na düzenlenen saldırıda bir itfaiyeci hayatını kaybetti. Kuzey İran'da da Akkale yakınındaki bir demiryolu köprüsü vuruldu. 🔹 Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,1 artışla 78,88 dolara, ABD tipi ham petrolün varil fiyatı ise yüzde 1,2 artışla 74,37 dolara yükseldi. Yeni saldırılar, savaşın sona ermesine ve Hürmüz Boğazı'nın tamamen yeniden açılmasına yönelik beklentileri zayıflattı.

🔹 ABD, Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilere yönelik saldırıların ardından İran'ın petrol satışlarına yönelik yaptırımları yeniden yürürlüğe soktu. 🔹 ABD Hazine Bakanlığı'nın geçen ay İran petrol satışlarına 21 Ağustos'a kadar verdiği izin iptal edildi. Mevcut işlemlerin sonlandırılması için tanınan süre 17 Temmuz'a kadar kısaltıldı. 🔹 ABD'li bir yetkili, Hürmüz Boğazı'ndaki gemilere yönelik saldırıların kabul edilemez olduğunu ve bunun sonuçları olacağını söyledi. 🔹 Son günlerde Hürmüz Boğazı ve çevresinde üç petrol tankerinin kimliği belirsiz mühimmatla vurulduğu bildirildi. Olayla ilgili İran'dan açıklama gelmedi ve saldırıyı üstlenen olmadı. 🔹 ABD'li bir yetkili, ilk bulguların İran'ın üç ticari gemiye ateş açtığını gösterdiğini söyledi. 🔹 ABD'li yetkililer, son gerilime rağmen İran ile nihai anlaşmaya yönelik müzakerelerin iyi niyet çerçevesinde sürdüğünü açıkladı. 🔹 Son gelişmeler, Washington ile Tahran arasındaki geçici mutabakatı zayıflatırken, daha kapsamlı bir anlaşmaya yönelik müzakerelerin sekteye uğrama riskini artırdı. 🔹 Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği en önemli enerji geçiş noktalarından biri olmaya devam ediyor. 🔹 İran, yıllardır süren yaptırımlara rağmen özellikle Çin'e yaptığı ihracat sayesinde petrol satışlarını artırdı ve petrol gelirleri ülke ekonomisinin temel döviz kaynaklarından biri olmayı sürdürdü. 🔹 Açıklamanın ardından petrol fiyatları yüzde 5'in üzerinde yükseldi.

Cumhurbaşkanlığı adaylığı 🔹 Marine Le Pen, temyiz mahkemesinin 2027 cumhurbaşkanlığı seçimlerine katılmasının önünü açmasının ardından dördüncü kez adaylığını açıkladı. 🔹 Mahkeme, Avrupa Parlamentosu fonlarını usulsüz kullanmaktan aldığı mahkûmiyet kararını onarken, seçim yasağını kısalttı ve Le Pen'in 2027 seçimlerinde aday olabilmesine imkân sağladı. 🔹 Le Pen, mahkûmiyet kararına itiraz edeceğini ve aynı zamanda cumhurbaşkanlığı kampanyasını sürdüreceğini söyledi. 🔹 Le Pen, yaşadığı hukuki sürecin kendisini güçlendirdiğini belirterek son kararı Fransız seçmeninin vereceğini ifade etti. Seçim stratejisi 🔹 Le Pen, mahkûmiyet kararına rağmen seçmenlerin kendisini destekleyeceğini ve Fransa'nın modern dönemindeki ilk aşırı sağcı cumhurbaşkanı olabileceğini hedefliyor. 🔹 Kamuoyu yoklamaları, Le Pen'in 2027 seçimlerinde ikinci tura kalmasının güçlü bir ihtimal olduğunu, ancak seçimi kazanmasının kesin olmadığını gösteriyor. 🔹 Le Pen, seçilmesi halinde parti lideri Jordan Bardella'yı başbakan olarak görevlendirmeyi planladığını açıkladı. 🔹 Bardella'nın cumhurbaşkanlığı adaylığına hazırlanmış olmasına rağmen iki isim arasında kişisel rekabet bulunmadığını ve birlikte hareket ettiklerini söyledi. Ulusal Birlik Partisi'nin hedefleri 🔹 Le Pen ve Bardella, son yıllarda birlikte yürüttükleri siyasi stratejiyle Ulusal Birlik Partisi'ni iktidara aday konuma taşıdı. 🔹 Parti içinde emeklilik yaşı ve vergi politikaları başta olmak üzere ekonomik programın nasıl şekillendirileceğine ilişkin tartışmalar sürüyor. 🔹 Ulusal Birlik Partisi, iktidara gelebilmek ve parlamentoda çoğunluk sağlayabilmek için merkez sağ seçmenlerden daha fazla destek almayı ve sağ partilerle iş birliğini genişletmeyi hedefliyor.

🔹 NATO, yaşlanan AWACS erken ihbar uçaklarının yerine en fazla 10 adet Saab GlobalEye gözetleme uçağı satın almak için yaklaşık 4,5 milyar dolarlık plan açıkladı. 🔹 Yeni sistemle Soğuk Savaş döneminden kalan AWACS filosu değiştirilecek. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, yeni platformun İHA sürüleri gibi yeni tehditlere karşı erken uyarı ve gözetleme kapasitesini güçlendireceğini söyledi. 🔹 Saab'ın GlobalEye sistemi, ABD'li Boeing'in E-7 Wedgetail platformu yerine tercih edildi. 🔹 GlobalEye, Bombardier Global 6500 iş jetleri üzerine kurulu erken ihbar ve gözetleme sistemi olarak görev yapıyor. 🔹 NATO, Saab ile resmi sözleşme görüşmelerine geçerken, nihai satın alma kararının ardından teslimatların 2030 yılında başlaması planlanıyor. 🔹 Saab Üst Yöneticisi Micael Johansson, anlaşmanın kısa sürede imzalanması halinde teslimatların 2030'da başlayabileceğini ve uçak başına maliyetin yaklaşık 400 ila 450 milyon dolar arasında olacağını açıkladı. 🔹 NATO, satın alınacak uçak sayısını kesinleştirmedi. Havada yakıt ikmali yapabilen daha gelişmiş bir konfigürasyon seçeneği de değerlendiriliyor. 🔹 Mevcut plan kapsamında ilk teslim edilecek GlobalEye uçaklarında havada yakıt ikmal kabiliyeti bulunmayacak, bu özelliğin daha sonra yapılacak güncellemeyle eklenmesi bekleniyor. 🔹 Mevcut AWACS filosunun havada yakıt ikmali yapabilmesi, özellikle Ukrayna yakınındaki görevlerde önemli operasyonel avantaj sağlıyor. 🔹 Saab hisseleri açıklamanın ardından yaklaşık yüzde 4 yükseldi.

Olası yeni kısıtlamalar 🔹 Çinli yetkililer, son bir ay içinde Alibaba, ByteDance ve Z.ai gibi önde gelen teknoloji şirketleriyle, Çin'in en gelişmiş yapay zekâ modellerine yurt dışından erişimin sınırlandırılmasını görüştü. 🔹 Görüşmelerde henüz yayımlanmamış yapay zekâ modelleri de dahil olmak üzere hem kapalı kaynak hem de daha açık yapıya sahip gelişmiş modeller için kısıtlamalar ele alındı. 🔹 Olası düzenlemelerin kapsamı üzerinde çalışmalar sürüyor. Kısıtlamaların yalnızca gelecekte geliştirilecek modeller için uygulanması değerlendiriliyor. Ulusal güvenlik önlemleri 🔹 Yetkililer, yapay zekâ teknolojilerinin sızdırılması veya çalınmasının Çin'in ulusal güvenlik yasası kapsamında suç haline getirilmesini değerlendirdi. 🔹 Yerli yapay zekâ girişimlerine kimlerin yatırım yapabileceğine yönelik yeni sınırlamalar getirilmesi ihtimali de görüşüldü. 🔹 Çin, gelişmiş yapay zekâyı kritik bir ulusal varlık olarak değerlendirirken bu alandaki koruma önlemlerini artırıyor. ABD ile benzer yaklaşım 🔹 ABD de ulusal güvenlik gerekçesiyle en gelişmiş yapay zekâ modellerine yönelik erişim kısıtlamaları uyguluyor. 🔹 Haziran ayında ABD yönetimi, Anthropic'in en gelişmiş Fable ve Mythos modellerine yabancıların erişimini durdurmuş, daha sonra ek güvenlik önlemlerinin ardından Fable üzerindeki kısıtlamaları kaldırmıştı. 🔹 Siber güvenlik alanına yönelik geliştirilen Mythos modeli ise yalnızca belirli güvenilir ABD kuruluşlarının kullanımına açık bulunuyor. Çin'in yapay zekâ stratejisi 🔹 Çinli yetkililer, gelişmiş ABD yapay zekâ modellerinin Çin'in yazılım altyapısındaki güvenlik açıklarını tespit etmek veya ülke çıkarlarına karşı kullanılabilmesinden endişe duyuyor. 🔹 Çin, bu yıl yerli yapay zekâ teknolojilerini korumaya yönelik çok sayıda yeni adım attı. Meta'nın Çin kökenli Manus girişimini satın alma işlemi durduruldu ve Çin sermayesi, teknoloji, veri ve ulusal güvenliği ilgilendiren yurt dışı işlemlerine yönelik denetimler sıkılaştırıldı. 🔹 Çinli hukuk uzmanları, açık kaynak yapay zekâ modelleri için kademeli bir sistem önerdi. Buna göre temel modeller kayıt sistemiyle kullanılabilecek, daha gelişmiş modeller güvenlik incelemesine tabi tutulabilecek, en hassas yapay zekâ modelleri ise kamuya açılmayabilecek veya yalnızca Çin içinde kullanılabilecek.

🔹 OpenAI, geçen ay ABD hükümetinin talebiyle ertelenen GPT-5.6 model ailesini perşembe günü genel kullanıma açacağını duyurdu. 🔹 Şirket, GPT-5.6 Sol ile birlikte Terra ve Luna modellerini de aynı gün yayımlayacak. 🔹 GPT-5.6 Sol, OpenAI'ın bugüne kadarki en gelişmiş modeli olacak. Terra orta maliyetli, Luna ise en düşük maliyetli model olarak sunulacak. 🔹 OpenAI, erteleme sürecinde GPT-5.6'yı yalnızca kimlik doğrulaması yapılmış sınırlı sayıdaki iş ortağına açtı ve bu ortakların bilgilerini ABD makamlarıyla paylaştı. 🔹 Axios, ABD Ticaret Bakanlığı'nın ek testlerin ardından GPT-5.6'nın geniş çapta kullanıma sunulmasını onayladığını bildirdi. 🔹 ABD yönetimi, gelişmiş yapay zekâ modellerinin Çin, Rusya ve diğer ülkelerin askeri veya istihbarat faaliyetlerinde kullanılabileceği endişesiyle yeni modeller üzerindeki incelemelerini artırdı. 🔹 Geçen hafta da Anthropic'in Fable ve Mythos modellerine getirilen erişim kısıtlamaları kaldırılmıştı. Bu modeller, ulusal güvenlik gerekçesiyle yaklaşık üç hafta önce geçici olarak durdurulmuştu. 🔹 Başkan Donald Trump'ın imzaladığı kararname kapsamında, gelişmiş yapay zekâ modellerini geliştiren şirketler, belirli modelleri yayımlamadan önce 30 güne kadar ABD hükümetinin incelemesine sunabiliyor. 🔹 Anthropic, hiçbir yapay zekâ modelinin güvenlik kısıtlamalarını aşmaya yönelik tüm yöntemlere tamamen dayanıklı hale getirilemeyeceğini ve birçok zararlı davranışı aynı anda mümkün kılabilecek evrensel güvenlik aşma yöntemlerinin geliştirilebileceği uyarısında bulundu.

Karşılıklı askeri operasyonlar 🔹 İran Devrim Muhafızları, ABD'nin İran'a yönelik yeni saldırılarının ardından Bahreyn ve Kuveyt'teki ABD askeri noktalarına füze ve İHA saldırıları düzenlediğini açıkladı. 🔹 İran, Bahreyn'deki Beşinci Deniz Kuvvetleri Bölgesi, Bandar Salman ve Kuveyt'teki Ali Al Salem Hava Üssü'nün hedef alındığını, operasyon sırasında bir ABD MQ-9 insansız hava aracının düşürüldüğünü duyurdu. 🔹 Bahreyn ve Kuveyt'te hava saldırısı sirenleri çaldı. Kuveyt ordusu hava savunma sistemlerinin füze ve İHA saldırılarına karşı devreye girdiğini açıkladı. 🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere yönelik saldırılarının ardından İran'a yeni askeri operasyon düzenlediğini açıkladı. 🔹 CENTCOM, operasyon kapsamında Devrim Muhafızları'na ait 60'tan fazla sürat teknesi ile hava savunma sistemleri, kıyı gözetleme sistemleri, karadan havaya füze sistemleri, gemisavar seyir füzeleri ve İHA fırlatma noktalarının vurulduğunu bildirdi. Ateşkes ve diplomatik gerilim 🔹 İran Genelkurmay Karargâhı, ABD saldırılarını açık bir saldırganlık olarak nitelendirdi ve sert karşılık verileceğini açıkladı. 🔹 İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD'nin ateşkesi ihlal ettiğini söyleyerek İran'a yönelik yeni askeri saldırılar, petrol yaptırımları ve diğer adımların anlaşmayı bozduğunu ifade etti. 🔹 İran Dışişleri Bakanlığı, İran petrolünün uluslararası piyasalarda satışına izin veren ABD lisansının iptal edilmesini ateşkes çerçevesinin ihlali olarak değerlendirdi ve sonuçlarından Washington'ın sorumlu olacağını açıkladı. 🔹 İran Dışişleri Bakanlığı, ülkenin ulusal güvenliğini ve çıkarlarını korumak için gerekli gördüğü tüm tedbirleri alacağını bildirdi. 🔹 NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, İran'ın ateşkesi ihlal ettiğini belirterek ABD'nin son saldırılarının gerekli olduğunu söyledi. Hürmüz Boğazı ve enerji 🔹 İran medyası Harg Adası, Keşm Adası, Sirik ve Bender Abbas çevresinde patlama sesleri duyurdu. 🔹 Sirik'te ticari bir iskeleye isabet eden mühimmat parçaları nedeniyle bazı kişilerin yaralandığı, balıkçı iskelelerinin de saldırılarda hasar gördüğü açıklandı. 🔹 ABD, İran'ın petrol satmasına izin veren genel lisansı iptal etti ve işlemlerin 17 Temmuz'a kadar sonlandırılmasını istedi. 🔹 Petrol fiyatları, ABD'nin İran'ın petrol satışına yönelik izni geri çektiğini açıklamasının ardından yüzde 3'ten fazla yükseldi. 🔹 Katar, Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere yönelik saldırılardan İran'ı sorumlu tuttu. İran ise suçlamaları reddederek ticari gemilerin İran ile koordine edilmeyen rotalarda risk altında olduğunu açıkladı. 🔹 ABD ve İran arasında kalıcı anlaşmaya yönelik müzakereler sürüyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, tehditlerin devam etmesi halinde nihai anlaşma görüşmelerinin başlamayacağını söyledi.

NATO Zirvesi 🔹 NATO liderleri, Ankara'da düzenlenen zirvede ABD'nin ittifaka bağlılığını sürdürmesini ve Avrupa güvenliğine desteğini devam ettirmesini sağlamayı hedefliyor. 🔹 NATO üyeleri, Avrupa'nın savunma harcamalarını artırdığını göstermek amacıyla en az 50 milyar dolarlık yeni silah anlaşmaları açıkladı. 🔹 NATO üyelerinin büyükelçileri, ortak savunmaya yönelik "sarsılmaz bağlılığı" vurgulayan zirve bildirisini onayladı. Bildiri liderlerin onayının ardından yayımlanacak. ABD ve İran 🔹 ABD, üç petrol tankerine yönelik saldırıların ardından İran'a yeni hava saldırıları düzenledi. 🔹 ABD yönetimi, İran'ın petrol satışına izin veren lisansı iptal etti. 🔹 NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, İran'ın ateşkesi ihlal ettiğini belirterek ABD'nin saldırılarının gerekli olduğunu söyledi. Trump'ın açıklamaları 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, bazı NATO müttefiklerinin İran savaşında ABD'yi desteklememesinden dolayı büyük hayal kırıklığı yaşadığını söyledi. 🔹 Trump, Avrupa ülkelerinin savaş sırasında ABD güçlerinin hava sahalarını ve üslerini kullanmasına yeterince izin vermediğini ifade etti. 🔹 Trump, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni'nin İran konusunda ABD'ye destek vermemesi nedeniyle ilişkilerinin bir süre gerildiğini söyledi. Grönland 🔹 Trump, Grönland'ın ABD'nin kontrolünde olması gerektiğini yineledi. 🔹 Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Grönland'ın satılık olmadığını söyledi. 🔹 Frederiksen, Danimarka'nın kendi toprakları dahil NATO'nun her karışını savunmaya hazır olduğunu açıkladı. Avrupa'nın savunması 🔹 Trump yönetimi, Avrupa ülkelerinden savunma harcamalarını artırmalarını ve Avrupa'nın konvansiyonel savunmasında daha fazla sorumluluk üstlenmelerini istiyor. 🔹 ABD, Avrupa'daki askerî varlığını gözden geçirirken bazı birliklerini çekmeye başladı ve NATO savunma planlarına tahsis ettiği bazı askerî unsurları azalttı. 🔹 Avrupa ülkeleri, kıtanın savunmasında daha fazla sorumluluk üstlenmeye hazır olduklarını, ancak Rusya'nın yararlanabileceği güvenlik boşlukları oluşmaması için geçiş sürecinin düzenli ilerlemesi gerektiğini belirtiyor.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile görüştüğünü açıkladı. 🔹 Trump, Putin ile uzun ve verimli bir görüşme yaptığını söyledi. 🔹 Trump, Putin ile görüşmesinin hemen ardından Zelenski ile de konuştuğunu belirtti. 🔹 Trump, hem Putin'in hem de Zelenski'nin bir anlaşmaya varmak istediğini düşündüğünü ifade etti. 🔹 Trump, Ukrayna'daki savaşın "umarım yakında" çözüme kavuşacağını söyledi. 🔹 Trump ile Zelenski'nin NATO Zirvesi kapsamında çarşamba günü bir araya gelmesi bekleniyor. 🔹 Zelenski, görüşmede Ukrayna'nın Rusya'nın balistik füze saldırılarına karşı acil hava savunma sistemi ihtiyacını gündeme getirmeyi planlıyor. 🔹 Son aylarda Ukrayna, Rusya'nın enerji altyapısına yönelik saldırılarını artırırken Rusya da Ukrayna'ya geniş çaplı saldırılarını sürdürdü. Temmuz ayında Kiev'e düzenlenen saldırılarda 50 kişi hayatını kaybetti.

Yaptırımlar ve F-35 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, NATO Zirvesi kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmesine başlarken Türkiye'ye yönelik CAATSA yaptırımlarını kaldıracağını açıkladı. 🔹 Trump, Türkiye'ye F-35 savaş uçaklarının satışı konusunda karar vereceğini söyledi. 🔹 Trump ve Erdoğan'ın görüşmesinde ticaret konusunun da ele alınacağı açıklandı. Arka plan 🔹 ABD, 2020 yılında Türkiye'nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerini satın almasının ardından CAATSA kapsamında yaptırım uygulamıştı. 🔹 Washington, aynı karar kapsamında Türkiye'yi F-35 savaş uçağı programından çıkarmıştı. 🔹 Türkiye, programdan çıkarılmasının haksız ve hukuka aykırı olduğunu savunuyor. 🔹 Trump'ın Ankara ziyareti sırasında F-35 satışına destek vermesi bekleniyor. Satışın gerçekleşmesi için hukuki süreçlerin ve ABD Kongresi'ndeki onay aşamalarının tamamlanması gerekiyor.

Nadir toprak arzı 🔹 Çin'in nadir toprak elementleri ihracatını kısıtlaması Japonya'da kritik mineral tedarikini etkilemeye başladı. 🔹 Nadir toprak elementleri elektrikli araçlar, elektronik ürünler ve savunma sanayisi başta olmak üzere birçok sektörde kullanılıyor. 🔹 Çin, Kasım 2025'ten bu yana Japonya'ya terbiyum ve disprosyum oksit ihracatı gerçekleştirmedi. İtriyum oksit sevkiyatları da Aralık ayından itibaren çok düşük seviyelerde kaldı. 🔹 Mizuho Araştırma Enstitüsü, nadir toprak elementlerinin küresel tedarik zincirlerinde daha kritik hale gelmesi nedeniyle mevcut kısıtlamaların Japon ekonomisi üzerinde 2010'daki benzer ticaret geriliminden daha büyük etki yaratabileceğini değerlendiriyor. Şirketler üzerindeki etkiler 🔹 Mayıs ve haziran aylarında yaklaşık 200 şirket, nadir toprak elementlerine ilişkin riskleri finansal bildirimlerinde gündeme getirdi. 🔹 Bu şirketlerin üçte ikisinden fazlası, Çin'in ihracat kontrollerinin faaliyetlerini olumsuz etkilediğini veya ilerleyen dönemde etkileyebileceğini bildirdi. 🔹 Citizen Watch, ihracat kısıtlamalarının uzun süre devam etmesi halinde üretim faaliyetleri ve finansal performansının etkilenebileceğini açıkladı. 🔹 Citizen Watch, mevcut durumda üretim ve kârlılık üzerinde önemli bir etki oluşmadığını ve finansal tahminlerini değiştirmeyi planlamadığını belirtti. 🔹 Omron, Çin'in ihracat kısıtlamalarını jeopolitik riskler arasında gösterdi ancak mevcut aşamada üretim ve kârlılık üzerinde önemli bir etki oluşmadığını açıkladı. Japonya'nın alternatif arayışları 🔹 Japonya hükümeti, müttefik ülkeler ve şirketlerle birlikte nadir toprak elementleri ile diğer kritik mineraller için alternatif tedarik kaynakları oluşturmayı hedefliyor. 🔹 Japonya ile ABD, kritik mineraller konusunda ortak stok oluşturulması ve acil tedarik mekanizmalarının geliştirilmesini kapsayan bir iş birliği çerçevesi üzerinde çalışıyor. 🔹 İki ülke, deniz tabanındaki maden yataklarının ortak geliştirilmesini de değerlendiriyor. Ticari üretimin başlamasının ise birkaç yıl alması bekleniyor. 🔹 Japonya ayrıca G7 ülkeleriyle kritik mineral stoklarının koordinasyonunu artırmayı ve nadir toprak elementlerinin geri dönüşüm projelerini hızlandırmayı planlıyor.

Yapay zekâ ile güvenlik taramaları 🔹 ABD Siber Güvenlik ve Altyapı Güvenliği Ajansı (CISA), devlet yazılımlarındaki güvenlik açıklarını tespit etmek için Anthropic'in yapay zekâ modeli Mythos'u kullanıyor. 🔹 Mythos, yabancı istihbarat servisleri ve siber suçlular tarafından kullanılabilecek güvenlik açıklarını belirlemek amacıyla devlet kurumlarının yazılım kod depolarını tarıyor. 🔹 Taramalar, CISA bünyesindeki dijital güvenlik değerlendirmeleri ve sızma testlerinden sorumlu Attack Surface Evaluation ekibi tarafından yürütülüyor. 🔹 Yapılan denetimlerde çok sayıda güvenlik açığı tespit edildi. Açıkların niteliği ve kapsamına ilişkin ayrıntılar açıklanmadı. Anthropic ve ABD hükümeti 🔹 Anthropic, ABD'de halka arz için gizli başvuruda bulundu. 🔹 Şirket ile ABD yönetimi arasında, yapay zekâ güvenlik önlemleri nedeniyle yaşanan anlaşmazlık son aylarda kısmen yumuşadı. 🔹 Pentagon, şubat ayında Anthropic'e resmî tedarik zinciri risk sınıflandırması uyguladı. Bu karar mart ayında mahkeme tarafından durduruldu. 🔹 Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA), Mythos modelini en az nisan ayından bu yana kullanıyor. 🔹 NSA analistleri, Mythos'u gizli ortamlarda test etti. 🔹 Anthropic, daha sonra Mythos'un kamuya açık sürümü olan Fable modelini yayımladı. 🔹 Beyaz Saray, Fable modelinin yabancı kullanıcılar tarafından kullanılmasının engellenmesini talep etti. 🔹 Fable modelinin küresel erişimi geçici olarak durduruldu ve geçen hafta yeniden kullanıma açıldı.

Boru hattı projesi 🔹 Suudi Arabistan, petrolün Hürmüz Boğazı'nı kullanmadan Kızıldeniz kıyısına taşınmasını sağlayan Doğu-Batı ham petrol boru hattının kapasitesini artırmayı değerlendiriyor. 🔹 Plan kapsamında boru hattının kapasitesine günlük 1 ila 2 milyon varil ilave edilmesi değerlendiriliyor. 🔹 Suudi Arabistan, kapasite artışı konusunda bazı komşu ülkelerle ön görüşmeler yürütüyor. 🔹 Kapasite artışının mevcut altyapının genişletilmesiyle mi yoksa yeni bir boru hattı inşa edilerek mi sağlanacağı henüz netleşmedi. 🔹 Değerlendirilen seçeneklerden biri, petrol ürünlerinin taşınması için ikinci ve daha küçük bir boru hattının da inşa edilmesini içeriyor. Bölgesel etkiler 🔹 Kuveyt, Bahreyn ve Katar'ın Hürmüz Boğazı'nı bypass eden mevcut petrol ihracat güzergâhı bulunmuyor. 🔹 Kuveyt Petrol Şirketi Üst Yöneticisi Şeyh Nevaf el-Sabah, Suudi Arabistan ile Kuveyt petrolünün mevcut boru hattı sistemine taşınmasını sağlayacak kapasite artışı konusunda görüşmeler yürüttüklerini açıkladı. 🔹 Projenin tamamlanmasının yıllar sürebileceği, milyarlarca dolarlık yatırım gerektireceği ve Suudi ham petrolünün fiyatlandırma sisteminde değişiklikler gerektirebileceği belirtiliyor. İran savaşı sonrası enerji güvenliği 🔹 İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması Körfez ülkelerinde günlük yaklaşık 12 milyon varillik petrol üretiminin durmasına neden oldu. 🔹 ABD ile İran arasında geçen ay varılan ön anlaşmanın ardından petrol akışı kısmen yeniden başladı ancak savaş öncesindeki seviyelere ulaşmadı. 🔹 Irak'ın petrol üretimi mayıs ayında günlük 4,3 milyon varilden 1,5 milyon varilin altına geriledi. 🔹 Kuveyt mart ayında mücbir sebep ilan etti. Bahreyn'deki Sitra Rafinerisi ise İran füzelerinin hedefi oldu. 🔹 Katar da sıvılaştırılmış doğal gaz ihracatı için Suudi Arabistan üzerinden geçebilecek alternatif güzergâhlar da dahil olmak üzere farklı seçenekleri değerlendiriyor. 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri, Füceyre'ye uzanan Doğu-Batı petrol boru hattının kapasitesini iki katına çıkaracak yeni hattın yaklaşık yarısını tamamladı. Hattın gelecek yıl faaliyete geçmesi bekleniyor.

Piyasalarda ayrışma 🔹 Çin tahvilleri, yuan ve hisse senedi piyasası son aylarda küresel piyasalardan farklı bir seyir izlemeye başladı. 🔹 Yatırımcılar, Çin varlıklarını portföylerde çeşitlendirme sağlayan bir unsur olarak daha fazla değerlendirmeye başladı. 🔹 İran savaşı ve yapay zekâ odaklı küresel piyasa hareketlerine rağmen Çin varlıkları daha istikrarlı performans gösterdi. 🔹 Invesco, Çin'in portföylerde yalnızca büyüme odaklı gelişmekte olan ülke yatırımı olmaktan çıkıp çeşitlendirme sağlayan bir yatırım alanına dönüştüğünü belirtti. Tahvil ve döviz piyasaları 🔹 Orta Doğu'daki çatışmaların başlamasından bu yana Çin tahvil piyasası dünyanın en güçlü performans gösteren tahvil piyasası oldu. 🔹 Yuan, aynı dönemde ABD doları karşısında değer kazanan tek büyük para birimi oldu. 🔹 Yuan son 12 ayda dolar karşısında yüzde 5,4 değer kazandı. 🔹 Küresel bankalar, yuanın yıl sonuna kadar daha da değer kazanabileceği yönünde tahminlerini yukarı yönlü güncelledi. 🔹 Analistler, yuanın performansında ekonomik göstergelerden çok Çin yönetiminin istikrarlı kur politikalarının etkili olduğunu değerlendiriyor. Hisse senetleri ve sermaye akımları 🔹 Yuanın değer kazanmasının desteğiyle Çin'in CSI 300 endeksi yılın ilk yarısında dolar bazında yaklaşık yüzde 11 yükseldi. 🔹 Çin piyasasındaki yükseliş, diğer büyük piyasalardan farklı olarak yapay zekâ yatırımlarına veya ABD faiz beklentilerine daha az bağımlı gerçekleşti. 🔹 Çin tahvil piyasası mayıs ayında bir yıldan uzun süre sonra ilk kez net yabancı sermaye girişi kaydetti. 🔹 Yabancı yatırımcıların Çin A tipi hisselerindeki varlıkları geçen yıl sonundaki 3,67 trilyon yuandan 4 trilyon yuanın üzerine çıktı. Yatırımcı değerlendirmeleri 🔹 Bazı yatırımcılar, Çin'deki zayıf tüketim ve uzun süredir devam eden emlak sektöründeki durgunluk nedeniyle temkinli yaklaşımını sürdürüyor. 🔹 Bazı küresel fon yöneticileri ise Çin piyasalarının ABD piyasalarıyla düşük korelasyon göstermesi ve ekonomik ayrışmanın güçlenmesi nedeniyle Çin varlıklarını portföy çeşitlendirmesi açısından önemli görüyor.

Nasdaq 100'e dahil edilme 🔹 SpaceX, borsaya kote olmasının üzerinden yalnızca 15 gün geçtikten sonra Nasdaq 100 endeksine dahil oluyor. Bu, endeks tarihindeki en hızlı dahil edilme süreçlerinden biri olarak öne çıkıyor. 🔹 JPMorgan, SpaceX'in Nasdaq 100'e eklenmesinin endeks fonları ve ETF'lerden yaklaşık 4,3 milyar dolarlık pasif yatırım girişi sağlayabileceğini öngörüyor. 🔹 Nasdaq 100 endeksini takip eden fonlar ve borsa yatırım fonları, endeksin yeni bileşimine uyum sağlamak için SpaceX hissesi satın alacak. 🔹 Nasdaq 100 endeksini takip eden fonlarda toplam 587 milyar doların üzerinde varlık bulunuyor. Analist değerlendirmeleri 🔹 SpaceX'in halka arzında görev alan yatırım bankalarının analistleri için uygulanan sessizlik dönemi sona erdi. 🔹 Morgan Stanley ve Goldman Sachs, SpaceX hisseleri için en yüksek seviyedeki olumlu tavsiye ile analist kapsamı başlattı. 🔹 Goldman Sachs, SpaceX'in uzay teknolojileri, bağlantı çözümleri ve yapay zekâ alanlarında uzun vadede büyüme potansiyeline sahip olduğunu değerlendirdi. 🔹 RBC, Bernstein ve Stifel de SpaceX için olumlu tavsiye yayımladı ve şirketin yeniden kullanılabilir Starship roketinin uzun vadeli büyümede önemli rol oynayacağını belirtti. 🔹 Oppenheimer da geçen ay SpaceX için olumlu tavsiye yayımlayan ilk kurum oldu. 🔹 CFRA ise SpaceX için "sat" tavsiyesi veren tek aracı kurum olarak şirket değerlemesinin Starship ve xAI gibi henüz tam olarak kanıtlanmamış projelere fazla bağımlı olduğunu değerlendirdi. 🔹 Morningstar, SpaceX'in değerini yaklaşık 780 milyar dolar olarak hesapladı ve yapay zekâ faaliyetlerine ilişkin belirsizliklerin sürdüğünü belirtti. Şirketin konumu 🔹 Yatırımcılar, SpaceX'in yapay zekâ altyapısı sağlayıcısına dönüşebileceğini, Starlink'in uydu iletişimindeki büyümesini sürdürebileceğini ve Starship programının şirketin uzun vadeli hedeflerinde belirleyici olacağını değerlendiriyor. 🔹 Yaklaşık 2,1 trilyon dolarlık piyasa değeriyle SpaceX, ABD'nin en büyük altıncı şirketi konumunda bulunuyor. 🔹 FTSE Russell geçen ay SpaceX'i ABD endekslerine dahil etti. Buna karşılık S&P Global, S&P 500 için benzer bir hızlandırılmış süreç uygulamadı ve SpaceX'in bu endekse dahil olmasının en az bir yıl sürmesi bekleniyor. 🔹 SpaceX hisseleri, 12 Haziran'daki halka arzından bu yana yüzde 6'nın üzerinde değer kazandı.

Patlamalar 🔹 Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un temaslarda bulunduğu sırada Şam'da iki bomba patladı. 🔹 Patlamalar, Suriye Turizm Bakanlığı ile Ulusal Müze arasındaki yoğun bölgede, Four Seasons Oteli'nin karşısında meydana geldi. 🔹 Suriye devlet medyası, patlamalarda 18 kişinin yaralandığını, yaralılar arasında dört polis memurunun bulunduğunu açıkladı. 🔹 İlk patlama, Macron'un konvoyunun Cumhurbaşkanlığı Sarayı'na hareket etmesinden kısa süre sonra gerçekleşti. 🔹 İkinci patlama, olay yerine gelen bir ambulansın yanında meydana geldi. 🔹 Olay yerinde yangın çıktı ve yoğun siyah duman yükseldi. Acil durum ekipleri yangına müdahale etti. 🔹 Güvenlik güçleri saldırıyı gerçekleştirenleri belirlemek amacıyla arama operasyonu başlattı. Bölgedeki yollar trafiğe kapatıldı ve ek güvenlik önlemleri alındı. Macron'un ziyareti 🔹 Macron, patlamaların ardından Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara ile Cumhurbaşkanlığı Sarayı'nda planlanan görüşmesini gerçekleştirdi. 🔹 Fransa Cumhurbaşkanlığı, patlamaların Macron'un bulunduğu konvoydan duyulmadığını ve ziyaret programının planlandığı şekilde devam ettiğini açıkladı. 🔹 Macron, 2024 yılında Beşşar Esad'ın devrilmesinden bu yana Suriye'yi ziyaret eden ilk Avrupa Birliği üyesi büyük ülke lideri oldu. Güvenlik durumu 🔹 Geçen hafta Şam'da bir kafeye düzenlenen bombalı saldırıda dokuz kişi hayatını kaybetmiş, 20 kişi yaralanmıştı. 🔹 IŞİD, şubat ayından bu yana Suriye hükümet güçlerine yönelik bir dizi saldırının sorumluluğunu üstlendi. 🔹 Ahmed el-Şara, Esad ailesinin onlarca yıllık yönetiminin sona ermesinin ardından kapsayıcı bir siyasi düzen kurma sözü vermişti. Ancak ülkede hükümet güçleri ile dini ve etnik azınlıklar arasında yaşanan şiddet olayları güvenlik sorunlarının sürdüğünü gösteriyor.

Zirvenin gündemi 🔹 NATO liderleri, 8-9 Temmuz'da Ankara'da düzenlenecek zirvede savunma harcamaları, savunma sanayi üretimi ve Avrupa'nın savunmasında daha fazla sorumluluk üstlenmesini ele alacak. 🔹 Zirveye NATO'nun 32 üye ülkesinin liderleri, ABD Başkanı Donald Trump da dahil olmak üzere katılacak. 🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in salı akşamı düzenlenecek liderler yemeğine katılması bekleniyor. Savunma ve Ukrayna 🔹 NATO liderlerinin, Avrupa ülkeleri ile Kanada'nın 2025 yılında temel savunma harcamalarını 139 milyar doların üzerinde artırdığını açıklaması bekleniyor. 🔹 Liderler, Avrupa ülkeleri ve Kanada'nın ABD ile birlikte ittifakın savunmasında daha fazla sorumluluk üstlendiğini vurgulamaya hazırlanıyor. 🔹 NATO üyelerinin Ukrayna'ya desteklerini yinelemesi ve 2026 yılı için toplam 70 milyar avroluk askerî teçhizat, yardım ve eğitim desteği taahhüdünde bulunması bekleniyor. 🔹 NATO üyeleri, 2027 yılında da en az aynı düzeyde desteği sürdürme taahhüdü vermeye hazırlanıyor. 🔹 Ukrayna'ya sağlanacak desteğin bir bölümü mevcut ikili taahhütlerden ve Avrupa Birliği'nin 2026-2027 dönemini kapsayan 60 milyar avroluk savunma finansmanından karşılanacak. ABD'nin bu finansmana katkı sağlaması beklenmiyor. 🔹 Ankara'da düzenlenecek NATO Savunma Sanayi Forumu'nda onlarca milyar dolar değerinde yeni savunma anlaşmalarının açıklanması bekleniyor. Türkiye ve ikili görüşmeler 🔹 Zirve bildirisinde İran'ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiği vurgulanacak ve Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer serbestisinin korunması çağrısı yapılması bekleniyor. 🔹 Türkiye, zirvede savunma sanayisindeki kapasitesini öne çıkarmayı ve NATO içinde savunma ticaretine yönelik tüm kısıtlamaların kaldırılması çağrısını yinelemeyi planlıyor. 🔹 Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Fransa ve İtalya ile SAMP/T hava savunma sistemi alımı ve diğer savunma sanayisi iş birliklerini görüşmesi bekleniyor. 🔹 Erdoğan'ın Donald Trump ile yapacağı ikili görüşmede Türkiye-ABD ilişkilerindeki iyileşmeyi gündeme getirmesi, ABD yaptırımlarının kaldırılmasını ve Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programına yeniden erişimini talep etmesi bekleniyor. 🔹 NATO dışişleri bakanları Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri dışişleri bakanlarıyla görüşecek, ayrıca Ukrayna Dışişleri Bakanı ve Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ile ortak akşam yemeğinde bir araya gelecek. 🔹 NATO savunma bakanları da Avustralya, Japonya, Yeni Zelanda ve Güney Kore'den mevkidaşlarıyla toplantı gerçekleştirecek.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump'ın Ankara'daki NATO Zirvesi sırasında Türkiye'ye F-35 savaş uçaklarının satışına destek vereceğini iki kaynak bildirdi. 🔹 Olası kararın, Trump'ın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a yönelik bugüne kadarki en büyük destek adımı olabileceği belirtiliyor. F-35 süreci 🔹 Türkiye, 2019 yılında Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini satın almasının ardından 2020'de F-35 programından çıkarılmış ve bir Türk savunma şirketine ABD yaptırımları uygulanmıştı. 🔹 ABD yasaları, Türkiye S-400 sistemlerini elinde tuttuğu sürece F-35 satışına izin vermiyor. 🔹 Son dönemde değerlendirilen seçeneklerden biri, S-400 sistemlerinin üçüncü bir ülkeye gönderilmesi oldu. Ancak bu konuda henüz anlaşma sağlanmadı ve böyle bir adımın Rusya tarafından kabul edilip edilmeyeceği belirsizliğini koruyor. ABD yönetiminin açıklamaları 🔹 Trump, geçen ay Türkiye için "Onları çok mutlu edecek bir şey yapacağım." ifadelerini kullandı. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Türkiye'nin F-35 alabilmesi için Amerikan yasalarındaki şartları yerine getirip getirmediğinin Savunma Bakanlığı tarafından incelendiğini açıkladı. 🔹 Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Erdoğan ile Trump'ın Türkiye'ye yönelik ABD yaptırımlarının kaldırılması konusunda güçlü bir siyasi iradeye sahip olduğunu söyledi. 🔹 ABD'nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, iki lider arasındaki yakın ilişkinin F-35 konusunda son yaklaşık on yılın en verimli görüşmelerini sağladığını ifade etti. Tepkiler 🔹 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Türkiye'ye F-35 veya savaş uçağı motoru satılmasına karşı olduğunu açıkladı ve bunun Orta Doğu'daki güç dengesini bozabileceğini söyledi. 🔹 Trump yönetimi kısa süre önce Türkiye'nin milli muharip uçağı KAAN için 700 milyon doların üzerinde değere sahip onlarca jet motorunun satışını Kongre'ye resmen bildirdi. 🔹 Kongre'deki bazı üyeler satışa itiraz etse de Trump yönetimi süreci sürdürme kararı aldı.

Trump'ın görüşmeleri 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, cumartesi günü Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaklaşık 90 dakika süren bir telefon görüşmesi yaptı. 🔹 Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuri Uşakov, Trump'ın Ukrayna savaşına çözüm bulunmasına yardımcı olmayı teklif ettiğini açıkladı. 🔹 Uşakov, Trump'ın teklifini gelecek hafta Türkiye'de düzenlenecek NATO Zirvesi öncesinde ilettiğini söyledi. 🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de Donald Trump ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi. 🔹 Zelenskiy, görüşmenin çok olumlu geçtiğini, savaşın 1.200 kilometrelik cephe hattının ele alındığını ve NATO Zirvesi'nde görüşmelere devam etme konusunda anlaşmaya vardıklarını açıkladı. Rusya'nın tutumu 🔹 Yuri Uşakov, Rusya'nın çatışmanın kendi temel yaklaşımını dikkate alan siyasi ve diplomatik bir çözüm istediğini söyledi. 🔹 Uşakov, Ukrayna ve Avrupalı müttefiklerini çatışmayı uzatmaya ve tırmandırmaya çalışmakla suçladı. 🔹 Uşakov, Putin'in Trump'a Rus ordusunun cephede ilerlediğini ve yerleşim yerlerini ele geçirmeyi sürdürdüğünü söylediğini açıkladı. 🔹 Rus komutanlar, Donetsk bölgesindeki stratejik öneme sahip Kostyantynivka kentinin ele geçirildiğini bildirdi. 🔹 Ukrayna yönetimi ve Genelkurmayı, Kostyantynivka'nın hâlâ Ukrayna güçlerinin kontrolünde olduğunu açıkladı. 🔹 Rusya, olası bir çözüm kapsamında Donbas bölgesinin tamamının Rusya'nın kontrolüne geçmesini talep etmeyi sürdürüyor. Diplomatik temaslar 🔹 Yuri Uşakov, ABD'nin özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner'ın ateşkes ve barış görüşmelerini sürdürmek için yeniden Moskova'yı ziyaret etmeye hazır olduğunu söyledi. 🔹 Uşakov, Putin'in Trump'a İran konusunda yürütülen diplomatik girişimlerin uzun vadeli ve karşılıklı kabul edilebilir bir çözüme ulaşmasını umut ettiğini ilettiğini açıkladı. 🔹 Uşakov, Putin'in Donald Trump'a Moskova'yı ziyaret etmesi yönündeki davetini yinelediğini söyledi. 🔹 Zelenskiy, savaşın sona erdirilmesi için gerçek bir fırsat bulunduğunu ve bu süreçte ABD'nin kararlılığının belirleyici olacağını ifade etti.

Finansal sonuçlar 🔹 Samsung Electronics'in nisan-haziran dönemine ait faaliyet kârının geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık 18 kat artarak 86 trilyon wona (56,35 milyar dolar) ulaşması bekleniyor. 🔹 Bu gerçekleşirse şirket, üst üste üçüncü çeyrekte de rekor faaliyet kârı açıklamış olacak. 🔹 Samsung, ayrıntılı finansal sonuçlarını bu ayın ilerleyen günlerinde açıklayacak. Yapay zekâ ve bellek pazarı 🔹 Yapay zekâya yönelik güçlü talep, bellek çipi arzını zorlamaya devam ediyor ve çip fiyatlarını yükseltiyor. 🔹 Analistler, bellek çipi arzındaki yetersizliğin gelecek yıl boyunca da devam etmesini bekliyor. 🔹 Büyüme, yalnızca yüksek bant genişlikli bellek (HBM) çiplerinden değil, geleneksel DRAM ve NAND bellek ürünlerine yönelik talebin artmasından da kaynaklanıyor. 🔹 Etmen tabanlı yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaşması, sunucu işlemcileri için daha fazla bellek ve veri depolama kapasitesi ihtiyacını artırıyor. 🔹 Samsung, Nvidia, Google ve Apple gibi büyük teknoloji şirketlerine bellek çipi tedarik ediyor. 🔹 Citi Research verilerine göre ikinci çeyrekte DRAM'in ortalama satış fiyatı çeyreklik bazda %44, NAND'in ortalama satış fiyatı ise %53 arttı. Sektördeki gelişmeler 🔹 Samsung Electronics, SK Hynix ve Micron hisseleri bu yıl sırasıyla %158, %273 ve %242 yükseldi. Üç şirketin piyasa değeri 1 trilyon doların üzerine çıktı. 🔹 Samsung, mayıs ayında çalışanlarla ücret anlaşmasına vardı. Anlaşma kapsamında yarı iletken bölümünün faaliyet kârının %10,5'i çalışanlara özel ikramiye olarak ayrılacak. 🔹 Analistler, çalışan ikramiyeleri için ayrılacak karşılıkların ikinci çeyrek kârını beklentilerin altına çekebileceğini belirtiyor. Geleceğe yönelik beklentiler 🔹 Analistler, yapay zekâ altyapı yatırımlarında yaşanabilecek olası yavaşlamayı bellek çipi sektörünün önündeki en büyük risk olarak değerlendiriyor. 🔹 Samsung ve SK Hynix, geçen hafta Güney Kore'deki çip üretim kapasitesini artırmak için toplam 3.200 trilyon won yatırım yapacaklarını açıkladı. Samsung bu yatırımı 2026-2040 döneminde gerçekleştirmeyi planlıyor. 🔹 Samsung'un akıllı telefon biriminde yükselen bellek maliyetleri kâr marjlarını baskılıyor. Analistler, yılın ikinci yarısında yeni fiyat artışlarının gerekebileceğini değerlendiriyor.

Halka arz 🔹 Güney Koreli çip üreticisi SK Hynix, Nasdaq'ta Amerikan Depo Sertifikaları (ADR) yoluyla yaklaşık 28 milyar dolar büyüklüğünde halka arz sürecini başlattı. 🔹 Şirket, halka arz kapsamında 17,79 milyon yeni hisse satacak. On ADR, bir adi hisseyi temsil edecek. 🔹 Halka arz fiyatı perşembe günü kesinleşecek, hisseler ise cuma günü işlem görmeye başlayacak. 🔹 Elde edilecek gelir, Güney Kore'de yeni çip fabrikalarının kurulması ve ASML üretimi aşırı ultraviyole (EUV) litografi ekipmanları dahil olmak üzere çip üretim ekipmanlarının satın alınmasında kullanılacak. Yapay zekâ ve yatırım 🔹 SK Hynix hisseleri bu yıl yaklaşık %273 değer kazandı. Pazartesi günü hisseler %4 gerilerken, Güney Kore KOSPI endeksi %2,2 düştü. 🔹 Şirket, yapay zekâ sistemlerinde kullanılan yüksek bant genişlikli bellek (HBM) çiplerinin önde gelen tedarikçileri arasında yer alıyor. Nvidia ve Google şirketin müşterileri arasında bulunuyor. 🔹 Son dönemde bellek çipi sektöründe yapay zekâ kaynaklı talebin ne kadar süreceğine ilişkin endişeler nedeniyle hisse fiyatlarında dalgalanmalar yaşandı. Güney Kore'nin çip stratejisi 🔹 Güney Kore hükümeti geçen hafta yarı iletkenler ve yapay zekâ odaklı 576 milyar dolarlık yatırım programını açıkladı. 🔹 Hükümet, yatırım programının SK Hynix ve Samsung Electronics öncülüğünde yürütüleceğini bildirdi. 🔹 Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, çip ve yapay zekâ projelerinin hızla hayata geçirilmesi talimatını verdi. 🔹 Lee Jae Myung, izin süreçleri, arazi temini ile elektrik ve su altyapısındaki gecikmelerin ülkenin ileri teknoloji sektörlerindeki rekabet hedefini zayıflatabileceği uyarısında bulundu. Piyasa etkisi 🔹 Analistler, Nasdaq'taki işlemlerin SK Hynix hisselerine küresel yatırımcı erişimini artıracağını ve şirketin Philadelphia Semiconductor Endeksi'ne dahil edilmesinin pasif fon girişlerini destekleyebileceğini belirtiyor. 🔹 Halka arzın, geçen ay SpaceX'in gerçekleştirdiği 85,7 milyar dolarlık halka arzın ardından dünyanın en büyük ikinci hisse satışı olması bekleniyor.

Saldırı 🔹 Rusya, pazartesi sabaha karşı füze ve insansız hava araçlarıyla Kiev'e saldırı düzenledi. Saldırıda en az dokuz kişi hayatını kaybetti, 46 kişi yaralandı. 🔹 Arama kurtarma ekipleri, ağır hasar gören binalarda enkaz altında kalan ve üst katlarda mahsur kalan sivilleri kurtarma çalışmalarını sürdürüyor. Yetkililer can kaybının artabileceğini açıkladı. 🔹 Acil durum ekipleri, en az 15 konut binasının hasar gördüğünü veya yıkıldığını bildirdi. Tarihi Podilskyi bölgesindeki dokuz katlı bir apartman beşinci kattan itibaren büyük ölçüde çöktü. 🔹 Podilskyi bölgesinde dört konut binası isabet aldı. Kurtarma ekipleri 21 katlı başka bir apartmanda da mahsur kalanları arıyor. 🔹 Darnytskyi bölgesinde 25 katlı bir apartmana düşen parçalar nedeniyle iki kişi hayatını kaybetti. Aynı bölgede 30 katlı bir binada yangın çıktı ve bina tahliye edildi. Diğer gelişmeler 🔹 Bu saldırı, perşembe günü Kiev'de 31 kişinin hayatını kaybettiği ve bu yıl kente yönelik en ölümcül Rus saldırısından birkaç gün sonra gerçekleşti. 🔹 Kiev çevresindeki bölgede de bir kişi hayatını kaybetti, 15 kişi yaralandı. 🔹 Karadeniz kıyısındaki Odessa da saldırıya uğradı. En az bir kişi yaralandı. 🔹 Polonya, hava sahası güvenliği amacıyla savaş uçaklarını geçici olarak havalandırdı. 🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, saldırıdan önce halka yaklaşan Rus saldırısı konusunda uyarıda bulundu.

Cenaze törenleri 🔹 İran, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta başlattığı saldırılarda hayatını kaybeden Ayetullah Ali Hamaney için bir hafta sürecek cenaze törenleri düzenliyor. 🔹 İranlı yetkililer, pazartesi günü Tahran'daki cenaze yürüyüşüne milyonlarca kişinin katılmasını bekliyor. 🔹 Cenaze alayının ardından Hamaney'in naaşı salı günü Kum'a, çarşamba günü Irak'taki Necef ve Kerbela'ya, perşembe günü ise Meşhed'e götürülerek burada defnedilecek. 🔹 Yetkililer, törenler boyunca ulaşım, yiyecek ve konaklama desteği sağlayacak ve güvenlik önlemlerini artıracak. Tahran ve bazı şehirlerde geçici hava sahası kısıtlamaları uygulanıyor. Mücteba Hamaney'in durumu 🔹 İran'ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney, cenaze törenleri boyunca kamuoyu önüne çıkmadı. 🔹 Mücteba Hamaney'in, babasının öldüğü saldırıda yaralandığı ve yüzü ile bacaklarından ciddi şekilde yaralar aldığı bildirildi. 🔹 Hamaney'in diğer üç oğlu Mustafa, Meysem ve Mesud Hamaney, pazar günü tabutların yanında düzenlenen dua törenine katıldı. Ateşkes ve iç gelişmeler 🔹 Donald Trump, İran savaşıyla ilgili barış görüşmelerinin cenaze törenleri nedeniyle bir hafta süreyle durdurulduğunu söyledi. 🔹 ABD ile geçen ay varılan geçici anlaşma kapsamında İran'ın yurt dışındaki milyarlarca dolarlık varlıklarının serbest bırakılması ve bazı mali yaptırımlarda muafiyet sağlanması öngörülüyor. İran yönetimi bu anlaşmanın önemli ekonomik faydalar getireceğini açıkladı. 🔹 Donald Trump, İran'ın nükleer programına getirilebilecek sınırlamalar konusunda iki tarafın ilerleme kaydettiğini söyledi. Ülke içindeki atmosfer 🔹 Cenaze törenleri, son aylarda enflasyon nedeniyle düzenlenen hükümet karşıtı protestoların ardından gerçekleştiriliyor. Güvenlik güçleri bu gösterileri silahlı müdahaleyle bastırmıştı. 🔹 Ülkede bazı İranlılar cenaze törenlerine katılırken, bazıları törenlere katılmamayı tercih ederek Tahran'dan ayrıldı. 🔹 İran devlet haber ajansı, Tahran'daki cenaze yürüyüşüne milyonlarca kişinin katıldığını açıkladı. Reuters, katılım sayısını bağımsız olarak doğrulayamadı ancak tören alanında büyük kalabalıkların oluştuğunu görüntüledi.

🔹 Beyaz milliyetçi grup Patriot Front'un yüzlerce maskeli üyesi, Bağımsızlık Günü etkinlikleri öncesinde Washington'da yürüyüş düzenledi. 🔹 Grup, başkente yaklaşık 400 üyeyle geldiğini açıkladı. Yüzlerce üye Washington metrosunu kullanarak yürüyüş alanına ulaştı. 🔹 Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde grubun ABD Kongresi ve Union Station çevresinde davullar eşliğinde yürüdüğü görüldü. 🔹 Yürüyüşe katılanlar haki pantolon, mavi gömlek, şapka, beyaz yüz maskesi ve güneş gözlüğü taktı. Katılımcılar Patriot Front bayraklarının yanı sıra Konfederasyon bayrakları ve farklı ABD bayrakları taşıdı, zaman zaman "Amerika'yı geri alın" sloganı attı. 🔹 Washington Metropolitan Polisi, grubun yürüyüşünü takip ettiğini açıkladı. 🔹 Polis, yürüyüşle bağlantılı herhangi bir gözaltı, resmi şikâyet veya yardım çağrısı yapılmadığını bildirdi. 🔹 Patriot Front, 2017 yılında Charlottesville'deki "Unite the Right" gösterisinin ardından Vanguard America grubundan ayrılan üyeler tarafından kuruldu. 🔹 Grubun manifestosu, demokrasinin başarısız olduğunu savunuyor ve ülkenin Avrupalı yerleşimcilerin geleneklerine dönmesi gerektiğini öne sürüyor. 🔹 Uzmanlar, Patriot Front'un kendisini ana akım bir hareket gibi göstermeye çalıştığını ancak beyaz üstünlükçü ve göçmen karşıtı ideolojiyi savunduğunu belirtiyor. 🔹 Araştırmacılar, grubun kullandığı amblemin İtalya'da Benito Mussolini'nin Ulusal Faşist Partisi'nin kullandığı "fasces" sembolüne benzerlik taşıdığını ifade ediyor.

🔹 Tayvan Savunma Bakanlığı, Çin'den kaynaklanan artan askeri tehdit ve sızma faaliyetlerini gerekçe göstererek askeri okul mezunları için "komünizm karşıtı vatanseverlik eğitimi"ni yaklaşık 25 yıl sonra yeniden başlattı. 🔹 2002 yılında "vatanseverlik eğitimi" adı altında değiştirilen program yeniden eski kapsamına döndü. 🔹 Savunma Bakanlığı, mezunların ulusal güvenlik tehditlerini net şekilde anlaması ve "neden savaşıyoruz, kimin için savaşıyoruz" sorularına cevap verebilmesi gerektiğini açıkladı. 🔹 Eğitimlerde Tayvan'ın Çin politikalarından sorumlu kurumları, Ulusal Güvenlik Konseyi, Adalet Bakanlığı ve Academia Sinica'dan yetkililer ders verecek. 🔹 Programın amacı, askeri personelde dost ve düşman ayrımına ilişkin net bir farkındalık oluşturmak olarak açıklandı. 🔹 Tayvan Ulusal Güvenlik Konseyi Genel Sekreteri Joseph Wu, cuma itibarıyla Japonya, Tayvan, Filipinler ve Borneo'yu kapsayan birinci ada zinciri boyunca 110'dan fazla Çin donanması ve sahil güvenlik gemisinin takip edildiğini açıkladı. 🔹 Wu, Çin'in birinci ada zinciri boyunca gerçekleştirdiği yoğun deniz konuşlanmasının yayılmacı politikalarının açık göstergesi olduğunu söyledi. 🔹 Çin Sahil Güvenliği cumartesi günü Tayvan'ın doğu kıyıları açıklarında yeni bir devriye faaliyeti başlattı. 🔹 Tayvan yönetimi, Pekin'in bu sularda herhangi bir yetkisi bulunmadığını belirterek devriyeye tepki gösterdi ve Çin'in egemenlik iddialarını reddetti.

🔹 İran'ın öldürülen dini lideri Ali Hamaney'in üç oğlu Mustafa, Meysem ve Mesud Hamaney, Tahran'daki cenaze töreninde tabutların yanında cenaze namazına katıldı. 🔹 İran'ın yeni dini lideri olan Mücteba Hamaney cenaze namazında kamuoyu önüne çıkmadı. 🔹 Devlet televizyonu, üç kardeşin Tahran'daki İmam Humeyni Büyük Musalla yerleşkesinde Ali Hamaney ile dört aile ferdinin tabutlarının arkasında dua ettiğini gösterdi. 🔹 Ali Hamaney'in tabutu, kızı, damadı, gelini ve 14 aylık torununun tabutlarıyla birlikte cam koruma altında halkın ziyaretine açıldı. 🔹 Mücteba Hamaney'in, 28 Şubat'ta babasının ve aile üyelerinin öldürüldüğü ABD ve İsrail saldırısında yaralandığı belirtilirken, o tarihten bu yana kamuoyu önüne çıkmadı. 🔹 İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf da cenaze namazına katıldı. Mesud Hamaney'in tören sırasında gözyaşı döktüğü görüldü. 🔹 Tahran'daki törenlere çok sayıda kişi katılırken, İran metrosu cumartesi gecesinden pazar sabahına kadar 7 milyon yolculuk gerçekleştirildiğini açıkladı. Cenaze programı 🔹 Pazartesi günü Tahran'da düzenlenecek cenaze kortejinin ardından Ali Hamaney'in naaşı salı günü düzenlenecek törenler için Kum kentine götürülecek. 🔹 Naaş daha sonra çarşamba günü Irak'ın Necef ve Kerbela kentlerindeki Şii kutsal mekanlarına taşınacak. 🔹 Cenaze perşembe günü yeniden İran'a getirilecek ve Meşhed'de düzenlenecek törenin ardından İmam Rıza Türbesi yakınında defnedilecek. 🔹 Yetkililer, önümüzdeki günlerde düzenlenecek cenaze törenlerine milyonlarca kişinin katılmasını hedefliyor ve katılımcılar için ulaşım, yemek ve konaklama desteği sağlıyor. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, cenaze töreni nedeniyle İran ile yürütülen barış görüşmelerine bir hafta ara verildiğini söyledi.

Devriye faaliyeti 🔹 Çin, Tayvan'ın doğusundaki sularda yeni bir sahil güvenlik devriyesi başlattığını açıkladı. 🔹 Çin Sahil Güvenliği, bölgede kolluk kuvveti devriyeleri düzenleyeceğini ve bu faaliyetleri Çin'in yargı yetkisine sahip olduğunu öne sürdüğü sularda güçlendireceğini bildirdi. 🔹 Çin, devriyelerin ülkenin toprak egemenliğini ve deniz haklarını korumayı amaçladığını açıkladı. Tayvan'ın tepkisi 🔹 Tayvan hükümeti, yeni devriyeyi uluslararası hukukun ihlali ve bölgesel istikrarı bozan yasa dışı bir yetki genişletmesi olarak nitelendirdi. 🔹 Tayvan, Çin'in Tayvan'ın doğusundaki sularda egemenlik veya yargı yetkisine sahip olmadığını ve Çin'e ait resmî gemilerin bölgede kolluk yetkisi bulunmadığını açıkladı. 🔹 Tayvan Sahil Güvenliği, iki Çin gemisini izlemeye başladığını ve bunları takip etmek üzere iki devriye gemisini bölgeye gönderdiğini duyurdu. 🔹 Çin gemilerinin sabah saatleri itibarıyla Tayvan'ın Hualien kenti açıklarında, kısıtlı deniz sahasının dışında 54 deniz mili mesafede bulunduğu açıklandı. 🔹 Tayvan Sahil Güvenliği, Çin gemilerinin Tayvan sularını ihlal etmesi halinde gerekli tüm tedbirlerin alınacağını ve ulusal egemenliğin korunacağını bildirdi. Bölgesel gerilim 🔹 Çin, yaklaşık bir ay içinde ikinci kez Tayvan'ın doğu kıyıları açıklarına sahil güvenlik gemileri gönderdi. 🔹 Haziran ayında gerçekleştirilen ilk devriyenin ardından ABD, Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık gelişmeden endişe duydu. 🔹 Çin, ilk operasyonun Japonya ile Filipinler'in deniz yetki alanları konusunda resmî müzakerelere başlama kararına yanıt olduğunu açıkladı. 🔹 Çin, Japonya ve Filipinler'e deniz yetki alanları konusunda Tayvan yerine Pekin ile görüşmeleri çağrısında bulundu ve diğer ülkelerden bu süreçte Japonya ile Filipinler'e destek vermemelerini istedi.

Saldırılar 🔹 Rusya'nın St. Petersburg kenti ve çevresindeki Leningrad bölgesi, gece saatlerinde geniş çaplı Ukrayna İHA saldırısına uğradı. 🔹 St. Petersburg Valisi Aleksandr Beglov, kentin petrol terminalinin vurulduğunu ve saldırıda can kaybı yaşanmadığını açıkladı. 🔹 Leningrad Bölgesi Valisi Aleksandr Drozdenko, Finlandiya Körfezi kıyısındaki Vısotsk Limanı'nın da İHA saldırısına hedef olduğunu söyledi. 🔹 Vısotsk Limanı petrol, tahıl, kömür ve sıvılaştırılmış doğal gaz yüklerini elleçliyor. 🔹 Drozdenko, Leningrad bölgesi üzerinde 72 İHA'nın düşürüldüğünü açıkladı. Diğer gelişmeler 🔹 Ukrayna, bu yıl Rusya'nın enerji altyapısına yönelik saldırılarını yoğunlaştırdı ve bu saldırılar Rusya'nın bazı bölgelerinde yakıt sıkıntısına yol açtı. 🔹 Ukrayna kontrolündeki bölgelere yaklaşık 900 kilometre uzaklıktaki St. Petersburg daha önce de İHA saldırılarının hedefi oldu. 🔹 Haziran ayında düzenlenen St. Petersburg Uluslararası Ekonomi Forumu sırasında kentteki petrol terminali ve demirli bir savaş gemisi de hedef alınmıştı. 🔹 St. Petersburg'un güneyindeki Pskov bölgesinde de gece boyunca 30'dan fazla İHA düşürüldü. 🔹 Pskov Bölgesi Valisi, Velikiye Luki kentindeki bir fabrikanın da aralarında bulunduğu bazı noktalarda hafif hasar ve yaralanmalar meydana geldiğini açıkladı.

Konuşma 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Bağımsızlık Günü arifesinde Güney Dakota'daki Rushmore Dağı'nda düzenlenen etkinlikte konuştu. 🔹 Trump, Amerikalıları ülkenin kurucularının 250 yıl önce benimsediği özgürlükleri korumaya çağırdı. 🔹 Trump, ABD'de "komünist tehdidin" yeniden güç kazandığını söyledi. 🔹 Trump, bu tehdidin ülkeye yeni gelen ve Amerikan yaşam tarzına aykırı fikirleri benimseyen kişilerden de kaynaklandığını ifade etti. 🔹 Trump, komünizmin ABD'de hiçbir zaman hâkim olamayacağını söyledi. 🔹 Trump, ülkeye yeni gelen bazı kişilerin sınır dışı edilmesi gerektiğini dile getirdi. Siyaset 🔹 Trump, komünizm karşıtı söylemini göç karşıtı politikalarıyla ilişkilendirdi. 🔹 Trump, ara seçimlerin yalnızca Cumhuriyetçilerin kendi hataları nedeniyle kaybedilebileceğini söyledi. 🔹 New York'ta geçen hafta ve Colorado'da bu hafta yapılan Demokrat Parti ön seçimlerinde dört ilerici aday, bunların üçü demokratik sosyalist olmak üzere, zafer kazandı. 🔹 İlerici adaylar Kentucky, New Jersey, Ohio, Pensilvanya ve Teksas'ta da ön seçimleri kazandı. 🔹 Trump, ilerici adayların seçim başarılarını ABD'nin kuruluşundan bu yana karşılaşılan en büyük tehdit olarak nitelendirdi. Program 🔹 Trump'ın Bağımsızlık Günü kutlamaları kapsamında Washington'daki National Mall'da düzenlenecek havai fişek gösterisi öncesinde de konuşma yapması planlanıyor.

Petrol görüşmeleri 🔹 İran, ABD'nin yaptırım muafiyeti kapsamında Japon şirketleriyle petrol satışının yeniden başlaması için görüşmelere başladı. 🔹 ABD'nin 22 Haziran'da yürürlüğe giren yaptırım muafiyeti 21 Ağustos'ta sona erecek. 🔹 Üç Japon alıcı, 2019'dan bu yana ilk kez İran'dan ham petrol satın alma olasılığını değerlendiriyor. 🔹 Japon ve İranlı yetkililer olası petrol satışları konusunda ilk temaslarını yürütüyor. 🔹 Japonya, Güney Kore, Hindistan ve Avrupa ülkeleri, ABD'nin yaptırımları sıkılaştırmasının ardından 2019'da İran'dan petrol alımını durdurmuştu. 🔹 Son yıllarda İran petrolünün en büyük alıcısı Çin oldu. Koşullar ve riskler 🔹 Olası anlaşmaların gerçekleşebilmesi için Japon alıcılar mevcut ABD yaptırım muafiyetinin uzatılmasını talep ediyor. 🔹 İranlı yetkililer, Japonya'ya yapılacak sevkiyat süresinin mevcut muafiyet süresini aşabileceğini belirtiyor. 🔹 İran, sevkiyatların Harg Adası'ndan yapılmasını ve Japon işletmecilere ait tankerlerin kullanılmasını planlıyor. 🔹 İran Ulusal Petrol Şirketi, kalıcı barış anlaşması sağlanması ve yaptırımların kaldırılması halinde Japonya dahil geleneksel müşterilerinin yeniden petrol alımına başlamasını istiyor. 🔹 Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği henüz tamamen normale dönmedi ve kalıcı barış anlaşmasının ardından geçişlerin nasıl işleyeceği belirsizliğini koruyor. 🔹 Geçen hafta Hürmüz Boğazı'nda bir konteyner gemisi İran güçlerinin saldırısına uğradı. 🔹 İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı'ndan yapılacak tüm geçişler için önceden izin alınması gerektiğini açıkladı. 🔹 Birleşmiş Milletler'in denizcilik kuruluşu, Hürmüz Boğazı'nın orta kesiminde yaklaşık 80 yüzer mayın bulunduğunu tahmin ediyor. 🔹 Japon rafineri sektörüne göre olası sevkiyatlarda en büyük zorluklardan biri tanker sigortasının sağlanması olacak.

Cenaze törenleri 🔹 İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney için bir hafta sürecek cenaze törenleri Tahran'da başladı. 🔹 Törenler İran milli marşı, dini ağıtlar ve Kur'an tilavetiyle açıldı. 🔹 Hamaney'in tabutu İran bayrağına sarıldı ve siyah sarığı tabutun üzerine yerleştirildi. 🔹 Hamaney'in tabutu, saldırılarda hayatını kaybeden dört aile üyesinin tabutuyla birlikte Kâbe'yi andıran büyük siyah bir platform üzerine konuldu. 🔹 Tahran'daki İmam Humeyni Musalla'sı cenazeye katılanlarla doldu; katılımcılar İran bayrakları taşıdı ve Hamaney'in fotoğraflarını kaldırdı. 🔹 Törenlerde "Amerika'ya ölüm", "İntikam" ve Hamaney'i öldürenlerin öldürüleceğine yönelik sloganlar atıldı. 🔹 Yaz sıcağını hafifletmek amacıyla tören alanında çatılardan su püskürtüldü. Defin programı 🔹 Hamaney'in tabutu pazar akşamına kadar İmam Humeyni Musalla'sında kalacak. 🔹 Daha sonra cenazenin İran'daki Kum ile Irak'taki Necef ve Kerbela'ya götürülmesi planlanıyor. 🔹 Hamaney'in perşembe günü İran'ın en önemli ziyaret merkezlerinden biri olan Meşhed'de toprağa verilmesi bekleniyor. 🔹 Yetkililer, önümüzdeki günlerde düzenlenecek büyük cenaze yürüyüşlerine milyonlarca kişinin katılımını sağlamayı hedefliyor ve ulaşım, yemek ile konaklama desteği sunuyor. 🔹 İran'ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney, babasının hayatını kaybettiği saldırıda yaralanmasının ardından kamuoyuna yeni bir görüntü vermedi.

🔹 NATO'nun 32 üye ülkesinin büyükelçileri, 7-8 Temmuz'da Ankara'da düzenlenecek zirvenin ortak bildiri metnini onayladı. 🔹 Bildirinin zirvede liderler tarafından resmen kabul edilmesi bekleniyor. 🔹 Bildiride NATO liderleri, Washington Antlaşması'nın 5. maddesi kapsamındaki kolektif savunmaya ve transatlantik bağa "sarsılmaz bağlılıklarını" yeniden teyit edecek. 🔹 Bildiride, "Bir üyeye yapılan saldırı tüm üyelere yapılmış sayılır." ifadesi yer alıyor. 🔹 NATO üyeleri, Ukrayna'ya 2026 yılında 70 milyar avro askerî yardım sağlamayı ve 2027 yılında da en az aynı düzeyde desteği sürdürmeyi taahhüt edecek. 🔹 Bildiri, Rusya'yı Avrupa-Atlantik güvenliği ve istikrarı için uzun vadeli tehdit olarak tanımlıyor. 🔹 Bildiride, Avrupa'daki NATO müttefikleri ile Kanada'nın savunma harcamalarını artırma taahhütlerini yerine getirdiği belirtiliyor. 🔹 Bildiride, Avrupa müttefikleri ile Kanada'nın ABD ile birlikte ittifakın savunmasında daha fazla sorumluluk üstlendiği ifade ediliyor. 🔹 NATO üyeleri, İran'ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmaması gerektiğini vurguluyor. 🔹 Bildiride İran'a Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer serbestisine tam olarak saygı göstermesi çağrısı yapılıyor.

Yeni uçak tasarımı 🔹 ABD merkezli JetZero, gövde ile kanatların tek bir kaldırma yüzeyinde birleştiği "blended-wing" tasarımına sahip tam ölçekli bir yolcu uçağı prototipi geliştiriyor. 🔹 Şirket, yeni tasarımın yakıt tüketimini %50'ye kadar azaltabileceğini belirtiyor. 🔹 Prototip uçağın ilk uçuşunun 2027 sonuna kadar gerçekleştirilmesi hedefleniyor. Ticari hedefler 🔹 JetZero, 2030 yılında ilk ticari uçaklarını üretmeyi planlıyor. 🔹 Geliştirilen Z4 modeli, Boeing 757 ve 767'nin hizmet verdiği 200-270 koltuklu orta ve uzun menzilli pazar segmentini hedefliyor. 🔹 Uçakta daha geniş ve düz bir kabin, farklı koltuk düzenleri, daha büyük pencereler ve yeniden yapılandırılabilir mutfak ile tuvalet alanları yer alacak. 🔹 Arka üst bölüme yerleştirilen motorların gürültüyü azaltması ve verimliliği artırması amaçlanıyor. Destek ve yatırımlar 🔹 ABD Hava Kuvvetleri, tam ölçekli gösterim uçağının geliştirilmesi için JetZero'ya 235 milyon dolarlık destek sağladı. 🔹 Prototip, Northrop Grumman bünyesindeki Scaled Composites tarafından üretiliyor ve Boeing 757'lerde kullanılan Pratt & Whitney motorlarını kullanıyor. 🔹 United Airlines ve Alaska Airlines projeye yatırım yaparken, United Airlines gelecekte 100 uçak satın alma ve 100 uçak daha için opsiyon alma hakkı elde etti. 🔹 JetZero, yıl sonuna kadar yeni bir yatırım turu düzenlemeyi, 2028'e kadar da halka arz seçeneğini değerlendirmeyi planlıyor. Zorluklar 🔹 Şirket, tasarımın vaat ettiği yakıt tasarrufunu uçuş testleriyle kanıtlamak ve ardından sertifikasyon sürecini tamamlamak zorunda bulunuyor. 🔹 Havacılık uzmanları, ticari üretime geçişin milyarlarca dolarlık yatırım ve uzun yıllar sürecek sertifikasyon gerektireceğini belirtiyor. 🔹 Uzmanlar, tasarımın askerî nakliye ve havada yakıt ikmali görevleri için de uygun olabileceğini değerlendiriyor. 🔹 JetZero CEO'su Tom O'Leary, ilk uçuşun başarıyla tamamlanmasının havayollarının projeye güvenmesini sağlayacağını ve ticari siparişlerin önünü açacağını söyledi.

🔹 Avrupa Birliği'nin en yüksek mahkemesi, Google'ın Android işletim sistemini rakiplerini engelleyecek şekilde kullandığı gerekçesiyle verilen 4,1 milyar euroluk rekabet cezasını onadı. 🔹 Mahkeme, 2022 yılında cezanın 4,34 milyar avrodan 4,1 milyar avroya düşürülmesine ilişkin kararı da geçerli kabul etti. 🔹 Avrupa Komisyonu, Google'ın telefon üreticilerini Android cihazlara Google Search, Chrome ve Google Play'i önceden yüklemeye zorladığını ve rakip işletim sistemlerinin kullanılmasını engellediğini tespit etmişti. 🔹 Google ve çatı şirketi Alphabet'in temyiz başvurusu reddedildi ve şirketin hâkim durumunu kötüye kullandığı yönündeki karar kesinleşti. 🔹 Google, kararın Android'in açık, birlikte çalışabilir ve ücretsiz kalması için yaptığı yatırımları dikkate almadığını savundu. 🔹 Şirket, 2018'den itibaren sözleşmelerini Avrupa Komisyonu kararına uyacak şekilde değiştirdiğini ve kullanıcılar, iş ortakları ile geliştiriciler için yenilik yapmayı sürdüreceğini açıkladı. 🔹 Google, son 10 yılda Avrupa Birliği tarafından rekabet ihlalleri nedeniyle yaklaşık 11 milyar avro para cezasına çarptırıldı. 🔹 Kararın, Avrupa'daki düzenleyici kurumların büyük teknoloji şirketlerine yönelik rekabet soruşturmalarını güçlendirmesi ve Google'a karşı tazminat davalarının artmasına zemin hazırlaması bekleniyor. 🔹 İsveç'te bir mahkeme, fiyat karşılaştırma platformu PriceRunner'a yaklaşık 1,5 milyar dolar tazminat ödenmesine karar verdi. 🔹 Google hakkında, Arama sonuçlarında kendi hizmetlerini öne çıkarması ve uygulama mağazasına ilişkin uygulamaları nedeniyle Dijital Piyasalar Yasası kapsamında yeni yaptırımlar uygulanması da gündemde bulunuyor.

🔹 İran ordusu, Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney'in devlet töreniyle düzenlenecek cenaze merasimi öncesinde ABD ve İsrail'e İran'a yönelik herhangi bir saldırıdan kaçınmaları çağrısında bulundu. 🔹 Hatemü'l-Enbiya Merkez Karargâhı Komutanı Ali Abdullahi, İran'a yönelik herhangi bir tehdit veya saldırının silahlı kuvvetler tarafından sert şekilde karşılık bulacağını söyledi. 🔹 Hamaney için cenaze törenleri 4 Temmuz'da Tahran'da başlayacak, törenler Kum ve Irak'taki programların ardından 9 Temmuz'da doğduğu şehir Meşhed'de definle sona erecek. 🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de bir gün önce, İran halkına veya ülke liderliğine yönelik herhangi bir tehdide derhal ve güçlü şekilde karşılık verileceği uyarısında bulundu. 🔹 Açıklamalar, İsrail Savunma Bakanı Israel Katz'ın İran'ın mevcut Dini Lideri Mücteba Hamaney'in "ölüm listesinde" olduğunu söylemesinin ardından geldi. 🔹 İran basını, cenaze törenleri boyunca güvenlik önlemlerinin artırıldığını bildirdi. 🔹 İran Sivil Havacılık Kurumu, Tahran ve Meşhed başta olmak üzere bazı şehirlerin hava sahasında cenaze törenleri süresince geçici kısıtlamalar uygulanacağını açıkladı.

Tatbikat senaryosu 🔹 Tayvan, Çin ablukasıyla başlayan, büyük bir depremin yarattığı kaosun Çin tarafından istismar edildiği, altyapı sabotajlarının, televizyon yayınlarının ele geçirilmesinin, bankalara hücumun, toplumsal huzursuzluğun ve ardından tam kapsamlı işgalin yaşandığı bir senaryoyu tatbik etti. 🔹 Orta Tayvan'daki Nantou kentinde düzenlenen iki günlük tatbikata 370'ten fazla hükümet ve askerî yetkili katıldı. 🔹 Tatbikat, Çin'in askerî baskısının arttığı dönemde Devlet Başkanı Lai Ching-te'nin savaş hazırlıklarını güçlendirme programının parçası olarak gerçekleştirildi. Hazırlıklar 🔹 Tatbikat önce yedi saatlik masa başı çalışmasıyla başladı, ardından sahada insansız hava aracının düşürülmesi, elektrik santralinin korunması ve gıda dağıtım noktalarının kurulması gibi uygulamalar yapıldı. 🔹 Senaryoda 6,8 büyüklüğündeki deprem nedeniyle 12 kişinin öldüğü varsayıldı ve yetkililer aynı anda afet yönetimi, altyapı kesintileri, toplumsal olaylar ve savaş hazırlıklarını yürütmek zorunda kaldı. 🔹 Tatbikatta ABD ordusu tarafından geliştirilen taktik haritalama ve haberleşme sistemi ile Tayvan'ın kriz yönetim platformları birlikte kullanılarak hedefler, ambulanslar ve diğer kaynaklar gerçek zamanlı takip edildi. 🔹 Askerî yedek birlik komutanlıkları ile yerel yönetimler doğrudan koordinasyon sağladı. Ukrayna ve Orta Doğu'dan çıkarılan dersler 🔹 Yetkililer, Ukrayna ve Orta Doğu'daki savaşlardan edinilen tecrübeler doğrultusunda tatbikatların daha gerçekçi hâle getirildiğini belirtti. 🔹 Hastane hizmetlerinin yer altına taşınması, profesyonel bilgisayar korsanlarının kamu ağlarına siber saldırılar düzenleyerek sistemleri test etmesi ve alternatif operasyon merkezlerinin devreye alınması senaryolar arasında yer aldı. 🔹 Bir senaryoda Çin'e ait bir insansız hava aracının kriz yönetim merkezini vurduğu ve 75 yetkilinin akıbetinin bilinmediği varsayıldı. Sivil hazırlık 🔹 Nantou'ya, diğer bölgelerden tahliye edilen siviller için güvenli arka bölge oluşturma ve cephedeki birliklere destek sağlama görevi verildi. 🔹 Yerel yönetimlerden bir gecede kaç askerlik çağındaki kişinin seferber edilebileceği ve stoklarda ne kadar bebek maması bulunduğu gibi ayrıntılı hazırlık bilgileri istendi. Dezenformasyon 🔹 Senaryoda Çin kaynaklı propaganda yayınlarının yerel televizyonlara sızdığı ve sokaklarda dezenformasyon içerikli broşürlerin dağıtıldığı varsayıldı. 🔹 Yetkililer sahte basın toplantıları düzenleyerek yanlış bilgilerin tespit edilmesi ve kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi üzerine uygulama yaptı. Açıklamalar 🔹 Tatbikatın koordinasyonundan sorumlu Bakan Chi Lien-cheng, Tayvan'ın en büyük tehdidinin hemen karşı kıyıda bulunduğunu belirterek ülkenin kendi savunmasını güçlendirmesi gerektiğini söyledi. 🔹 Tayvan Ulusal Güvenlik Konseyi yetkilileri, toplumun hazırlıklı olduğunun görülmesinin Çin'in olası bir askerî harekâtın maliyetini yeniden hesaplamasına yol açabileceğini ifade etti. 🔹 Tatbikatın sona erdiği gün Tayvan, Çin'in savaş gemileri ile en az 22 askerî uçağın katıldığı yeni bir ortak muharebe hazırlık devriyesi gerçekleştirdiğini açıkladı. 🔹 Çin'in Tayvan İşleri Ofisi ise Lai Ching-te'yi gerilimi tırmandırmakla suçlayarak bu adımların Tayvan'ı savaş ve çatışma tehlikesine sürüklediğini savundu.

Modelin performansı 🔹 Pekin merkezli Z.ai tarafından geliştirilen GLM-5.2 modeli, kod yazma ve yapay zekâ ajanı yeteneklerinde OpenAI ve Anthropic'in en gelişmiş modellerine yakın performans sergilerken daha düşük maliyet sunuyor. 🔹 GLM-5.2, OpenRouter gibi geliştirici platformlarında kullanım sıralamasında Anthropic modellerini geride bıraktı. 🔹 Eski Beyaz Saray yapay zekâ danışmanı David Sacks, GLM-5.2'nin Anthropic'in Claude Opus 4.8 modeli ile OpenAI'ın GPT-5.5 modeline çok yakın seviyede olduğunu söyledi. 🔹 GLM-5.2, Artificial Analysis büyük dil modeli sıralamasında beşinci, Code Arena'nın ön uç kodlama sıralamasında ise ikinci sırada yer alıyor. 🔹 Model, önde gelen kapalı kaynak ABD modellerinin yaklaşık altıda biri maliyetle çalışabiliyor. Batı'da artan ilgi 🔹 OpenAI ve Anthropic'in en yeni modellerine yönelik gecikmeler ve kısıtlamalar, GLM-5.2'ye olan uluslararası ilgiyi artırdı. 🔹 Batılı girişimler ve geliştiriciler, daha düşük maliyet ve açık kaynak yapısı nedeniyle Çin modellerini değerlendirmeye başladı. 🔹 Uzmanlar, işletmelerin yapay zekâ kullanım maliyetlerinin yükselmesi nedeniyle açık kaynaklı ve daha uygun fiyatlı modellere yöneldiğini belirtiyor. 🔹 Geliştiriciler, GLM-5.2'nin ek ince ayar gerektirmeden doğrudan kullanılabilmesinin açık kaynak modellerin benimsenmesini kolaylaştırdığını ifade ediyor. Sınırlamalar 🔹 Veri güvenliği endişeleri, özellikle bankacılık ve siber güvenlik gibi düzenlemeye tabi sektörlerde Çin yapay zekâ modellerinin yaygın kullanımını sınırlamaya devam ediyor. 🔹 Uzmanlar, ABD ve Avrupa'daki birçok kurumun teknik performans ve maliyet avantajına rağmen Çin modellerini yapay zekâ altyapısına dahil etmekte çekingen davrandığını belirtiyor. 🔹 İşletmelerde yapay zekâ altyapısının yeni modellere geçirilmesinin birkaç ay sürebileceği değerlendiriliyor. Çin'in yapay zekâ rekabeti 🔹 RAND verilerine göre Çin büyük dil modellerinin küresel kullanım payı, DeepSeek'in R1 modelinin yayımlanmasının ardından iki ay içinde %3'ten %13'e yükseldi. 🔹 Çin modellerindeki kullanım artışı en çok gelişmekte olan ülkelerde ve Pekin ile yakın siyasi ve ekonomik ilişkilere sahip ülkelerde görüldü. 🔹 Uzmanlar, GLM-5.2'nin OpenAI ve Anthropic'in tamamen yerini almasının kısa vadede beklenmediğini, ancak geliştirici odaklı pazarda önemli bir alternatif haline geldiğini belirtiyor.

🔹 ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Kevin Warsh, Fed'in yüzde 2 enflasyon hedefinden taviz vermeyeceğini ve daha gevşek para politikası bekleyenlerin hayal kırıklığı yaşayacağını söyledi. 🔹 Warsh, Fed'in bağımsız bir kurum olduğunu belirterek faiz kararlarının siyasi baskılardan etkilenmeyeceğini açıkladı. 🔹 Warsh, Başkan Donald Trump'ın faiz indirimi çağrılarına rağmen Fed'in bağımsızlığında değişiklik olmayacağını söyledi. 🔹 Warsh, ABD Yüksek Mahkemesi'nin Fed Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook'un görevden alınamayacağı yönündeki kararının Fed'in çalışmalarını değiştirmeyeceğini ifade etti. 🔹 Warsh, 28 Temmuz'da başlayacak bir sonraki Fed toplantısında faiz kararlarının kurul üyeleri tarafından toplantı sırasında değerlendirileceğini ve önceden yönlendirme yapmayacağını söyledi. 🔹 Warsh, para politikası kararları ve ekonomik görünüm hakkında ileriye dönük yönlendirme vermeyeceğini yineledi. 🔹 Piyasalar, Warsh'ın açıklamalarının ardından eylül ayındaki Fed toplantısında faiz artışı olasılığını yaklaşık yüzde 70 olarak fiyatlamaya devam etti. 🔹 Warsh, yapay zekânın enflasyon üzerindeki etkisinin analiz edildiğini, ancak Fed'in temel görevinin fiyat istikrarını sağlamak olduğunu söyledi. 🔹 Warsh, Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde, İngiltere Merkez Bankası Başkanı Andrew Bailey ve Kanada Merkez Bankası Başkanı Tiff Macklem ile Portekiz'deki panelde bir araya geldi. 🔹 Warsh, büyük merkez bankalarının finansal piyasaları yönlendirmek amacıyla fazla ileriye dönük açıklama yapmaktan uzaklaştığını söyledi. 🔹 Fed, gelecek hafta merkez bankasının bilançosu, politika araçları ve karar alma sürecini inceleyecek çalışma gruplarını açıklayacak. 🔹 Warsh, Fed'in bir yıl içinde para politikası kararlarında geriye dönük veriler yerine gerçek zamanlı verileri daha fazla kullanmasını hedeflediğini söyledi. 🔹 Warsh, yapay zekâ nedeniyle ekonomik değişimin hızlandığını ve istihdam piyasasında önemli dönüşümler yaşanabileceğini belirtti. 🔹 Warsh, Fed'in hem istihdamı hem de fiyat istikrarını sağlama hedefini birlikte yerine getirmeye devam edeceğini söyledi.

🔹 Japon yetkililer, döviz piyasasına müdahale sinyallerini önceden vermek yerine ani müdahalelerle spekülatörleri hedef alan yeni bir strateji benimsiyor. 🔹 Maliye Bakanlığı, gelecekteki müdahalelerde belirli bir döviz kuru seviyesini "kırmızı çizgi" olarak göstermemeyi planlıyor. 🔹 Yeni yaklaşım, yatırımcıların müdahale zamanını tahmin etmesini zorlaştırmayı ve yen aleyhine açılan spekülatif pozisyonların maliyetini artırmayı hedefliyor. 🔹 Yetkililer, gelecekteki müdahalelerin yenin belirli bir seviyeyi aşmasından ziyade spekülatif kısa pozisyonların birikmesine bağlı olarak gerçekleşebileceğini değerlendiriyor. 🔹 Japonya Maliye Bakanlığı ile Japonya Merkez Bankası'nın (BOJ), yen üzerindeki baskıyı azaltmak amacıyla koordineli hareket ettiği belirtiliyor. 🔹 BOJ, geçen ay faiz artırmasına rağmen zayıf yenin ithalat maliyetlerini yükselterek enflasyonu artırabileceği yönündeki uyarılarını sürdürüyor. 🔹 BOJ Başkan Yardımcısı Ryozo Himino, döviz hareketlerinin Japon ekonomisi ve enflasyonu üzerinde önemli etkileri bulunduğunu söyledi. 🔹 Japonya, nisan sonu ile mayıs başı arasında döviz piyasasına toplam 11,7 trilyon yen ile rekor düzeyde müdahalede bulundu. 🔹 Müdahalenin ardından yen kısa süre değer kazansa da daha sonra yeniden zayıfladı ve salı günü dolar karşısında 40 yılın en düşük seviyesi olan 162,66'ya geriledi. 🔹 Maliye Bakanı Satsuki Katayama, yenin son düşüşüne rağmen yalnızca döviz hareketlerine gerektiğinde uygun şekilde karşılık vermeye hazır olduklarını söyledi. 🔹 Japon yetkililer, ABD'de açıklanacak istihdam verilerinin Fed'in erken faiz artırımı beklentilerini azaltarak doların yükselişini yavaşlatmasını umut ediyor. 🔹 Beklentilerin gerçekleşmemesi halinde Japonya'nın döviz piyasasına yeniden müdahale etme olasılığının artabileceği değerlendiriliyor. 🔹 BOJ, ekonomik koşulların uygun olması halinde ilave faiz artırımlarına devam etme taahhüdünü yinelemeye hazırlanıyor. 🔹 BOJ'un son Tankan anketi, iş dünyası güveninin son sekiz yılın en yüksek seviyesine çıktığını ve şirketlerin enflasyon beklentilerinin rekor seviyeye ulaştığını gösterdi.

Mahkeme kararı 🔹 ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump'ın yürütme yetkisi kullanan bağımsız düzenleyici kurumların yöneticilerini görevden alma yetkisini genişleten 6'ya karşı 3 oyla karar verdi. 🔹 Mahkeme, Trump'ın Federal Ticaret Komisyonu (FTC) üyesi Rebecca Slaughter'ı görevden alma kararını hukuka uygun buldu. 🔹 Aynı gün görülen ayrı bir davada Mahkeme, Trump'ın ABD Merkez Bankası (Fed) Yönetim Kurulu üyesi Lisa Cook'u görevden almasına izin vermedi ve Fed'in özel statüsünü korudu. Başkanlık yetkilerindeki değişim 🔹 Kararla birlikte, yürütme yetkisi kullanan federal kurumların başkan ve üyeleri üzerindeki başkanlık denetimi önemli ölçüde genişledi. 🔹 Mahkeme, 1935 tarihli ve bağımsız düzenleyici kurum yöneticilerini başkanın keyfi görevden almasına karşı koruyan emsal kararını iptal etti. 🔹 Kararda, günümüzde FTC'nin yürütme yetkilerini önemli ölçüde kullandığı ve bu nedenle başkanın görevden alma yetkisinin uygulanabileceği sonucuna varıldı. Etkileri 🔹 Karar, başkanın yürütme organı üzerindeki tek yetkili olduğu yönündeki "üniter yürütme" anlayışını önemli ölçüde güçlendirdi. 🔹 Kararın ardından, başkan değişiklikleri sonrasında federal düzenleyici kurumların politika ve yönetimlerinde daha büyük değişiklikler yaşanabileceği değerlendiriliyor. 🔹 Karara karşı çıkan üç Yüksek Mahkeme yargıcı muhalefet şerhi yazdı.

Yeni gümrük ücreti 🔹 Avrupa Birliği, Çin'den gelen ve değeri 150 avronun altında olan e-ticaret gönderilerine paket başına her ayrı gümrük sınıflandırması için 3 avro ücret uygulamaya başladı. 🔹 Bir pakette üç farklı ürün türü bulunması halinde toplam 9 avro ücret alınacak. Aynı türden birden fazla ürün içeren paketlerde ise 3 avro ücret uygulanacak. 🔹 Yeni uygulama, uzun yıllardır yürürlükte bulunan düşük değerli ithalatlara yönelik gümrük muafiyetini fiilen sınırlandıran ilk adım oldu. E-ticaret platformlarına etkisi 🔹 Avrupa Birliği'ne 150 avronun altındaki e-ticaret gönderilerinin sayısı 2022'de 1,4 milyardan 2025'te 5,8 milyara yükseldi. 🔹 Yeni ücret uygulamasının yürürlüğe girmesiyle Avrupa Birliği'ne hava yoluyla yapılan e-ticaret gönderilerinin kısa vadede %10 ila %35 arasında azalabileceği öngörülüyor. 🔹 Shein, düzenlemeye hazırlık kapsamında Polonya'nın Wroclaw kentindeki depo kapasitesini artırdı ve Avrupa Birliği'ne toplu ürün sevkiyatını genişletti. 🔹 Platformların ek maliyetlerin bir kısmını tedarikçilere yansıtmaya veya tüketici fiyatlarını artırmaya yönelmesi bekleniyor. Yeni düzenleme süreci 🔹 Geçici olarak uygulamaya alınan 3 avroluk ücret, 1 Temmuz 2028'de faaliyete geçmesi planlanan yeni Avrupa Birliği Gümrük Otoritesi ile birlikte ürün kategorilerine göre belirlenecek gümrük vergileriyle değiştirilecek. 🔹 AliExpress, uygun ürünlerde "Fiyata gümrük vergileri ve KDV dahildir" ibaresini göstermeye başladı. Diğer ürünlerde ise ithalat ücretleri satın alma işlemi tamamlanmadan önce müşterilere gösterilecek. 🔹 Amazon, 2025 yılında Avrupa Birliği'ndeki gönderilerinin %97'sinin birlik içindeki depolardan teslim edildiğini açıkladı. Birlik dışından gönderilen ürünlerde ithalat ücretleri ödeme öncesinde müşterilere gösterilecek.

Yeni gümrük ücreti 🔹 Avrupa Birliği, Çin'den gelen ve değeri 150 avronun altında olan e-ticaret gönderilerine paket başına her ayrı gümrük sınıflandırması için 3 avro ücret uygulamaya başladı. 🔹 Bir pakette üç farklı ürün türü bulunması halinde toplam 9 avro ücret alınacak. Aynı türden birden fazla ürün içeren paketlerde ise 3 avro ücret uygulanacak. 🔹 Yeni uygulama, uzun yıllardır yürürlükte bulunan düşük değerli ithalatlara yönelik gümrük muafiyetini fiilen sınırlandıran ilk adım oldu. E-ticaret platformlarına etkisi 🔹 Avrupa Birliği'ne 150 avronun altındaki e-ticaret gönderilerinin sayısı 2022'de 1,4 milyardan 2025'te 5,8 milyara yükseldi. 🔹 Yeni ücret uygulamasının yürürlüğe girmesiyle Avrupa Birliği'ne hava yoluyla yapılan e-ticaret gönderilerinin kısa vadede %10 ila %35 arasında azalabileceği öngörülüyor. 🔹 Shein, düzenlemeye hazırlık kapsamında Polonya'nın Wroclaw kentindeki depo kapasitesini artırdı ve Avrupa Birliği'ne toplu ürün sevkiyatını genişletti. 🔹 Platformların ek maliyetlerin bir kısmını tedarikçilere yansıtmaya veya tüketici fiyatlarını artırmaya yönelmesi bekleniyor. Yeni düzenleme süreci 🔹 Geçici olarak uygulamaya alınan 3 avroluk ücret, 1 Temmuz 2028'de faaliyete geçmesi planlanan yeni Avrupa Birliği Gümrük Otoritesi ile birlikte ürün kategorilerine göre belirlenecek gümrük vergileriyle değiştirilecek. 🔹 AliExpress, uygun ürünlerde "Fiyata gümrük vergileri ve KDV dahildir" ibaresini göstermeye başladı. Diğer ürünlerde ise ithalat ücretleri satın alma işlemi tamamlanmadan önce müşterilere gösterilecek. 🔹 Amazon, 2025 yılında Avrupa Birliği'ndeki gönderilerinin %97'sinin birlik içindeki depolardan teslim edildiğini açıkladı. Birlik dışından gönderilen ürünlerde ithalat ücretleri ödeme öncesinde müşterilere gösterilecek.

Yapay zekâ talebi üretimi destekledi 🔹 Haziran ayında Çin, Japonya ve Güney Kore'de fabrika faaliyetleri, yapay zekâ ile bağlantılı çip, bilgisayar, veri merkezi ekipmanları ve diğer teknoloji ürünlerine yönelik güçlü talep sayesinde büyümeye devam etti. 🔹 Şirketler, Orta Doğu'daki çatışmaların yol açabileceği tedarik sıkıntıları ve fiyat artışlarına karşı stoklarını artırdı. 🔹 Küresel yapay zekâ yatırımlarındaki artış, Asya'nın ihracata dayalı ekonomileri için büyümeyi destekleyen önemli bir unsur haline geldi. Ülkelere göre üretim verileri 🔹 Çin'in RatingDog Genel İmalat Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), haziran ayında 51,7'ye ulaştı. Endeks yedinci ay üst üste büyüme bölgesinde kaldı ve piyasa beklentisinin üzerinde gerçekleşti. 🔹 Çin'de açıklanan resmi veriler de haziran ayında fabrika faaliyetlerinin güçlü ihracat siparişlerinin desteğiyle yeniden büyüme bölgesine geçtiğini gösterdi. 🔹 Japonya'nın PMI verisi haziranda 54,8'e yükseldi. Yeni siparişler son iki yılı aşkın dönemin en hızlı artışını gösterirken, fabrika faaliyetleri altıncı ay üst üste genişledi. 🔹 Güney Kore'de fabrika faaliyetleri yedinci ay üst üste büyüdü. Ancak ihracat talebindeki yavaşlama nedeniyle büyüme hızı mayıs ayına göre geriledi. 🔹 Filipinler, Malezya, Tayvan ve Vietnam'da da haziran ayında imalat faaliyetleri büyüme gösterdi. 🔹 Hindistan'da imalat sektörü haziranda son dört yılın en yavaş ikinci büyümesini kaydetti. Avrupa'dan gelen talebin zayıflaması ihracat siparişlerini olumsuz etkiledi. Maliyet baskıları sürüyor 🔹 Ham madde fiyatlarındaki artış, tedarik sıkıntıları ve sevkiyat gecikmeleri üretim maliyetlerini yüksek tutmaya devam etti. 🔹 Japonya'da girdi maliyeti enflasyonu yaklaşık son dört yılın en yüksek seviyesinde kaldı ve şirket kârlılığı üzerinde baskı oluşturdu. 🔹 Bölgede enerji fiyatlarına yönelik baskının ve Orta Doğu'daki çatışmaların etkisinin önümüzdeki aylarda daha da artabileceği değerlendiriliyor.

Uçak kazası ve etkileri 🔹 26 Haziran'da tek motorlu, iki koltuklu hafif spor uçak, Pekin'in 108 katlı CITIC Tower binasına çarptı. Kazada pilot hayatını kaybetti, olay yerinde 13 kişi yaralandı. 🔹 Pekin'deki bölge yetkilileri kazayla ilgili soruşturma başlattı. Yetkililer, uçağın 26 Haziran günü saat 17.55'te Chaoyang bölgesindeki Doğu Üçüncü Çevre Yolu yakınında yüksek bir binaya çarptığını açıkladı. 🔹 Kazanın ardından Pekin merkezli en az bir manzara uçuşu şirketi turlarını durdurdu. Qingdao merkezli bir genel havacılık şirketi de hizmetlerini askıya aldı. 🔹 Bazı genel havacılık şirketleri uçuş eğitimi ve deneyim uçuşlarını normal şekilde sürdürürken, bazı uçuş okulları hafta sonu rezervasyon almaya devam ediyor. Güvenlik ve hava sahası 🔹 Kazanın ardından bazı havacılık şirketleri, Pekin'deki güvenlik olayı nedeniyle ülke genelinde alçak irtifa uçuşlarının durdurulduğunu açıkladı. Hizmetlerin ne zaman yeniden başlayacağı henüz netleşmedi. 🔹 Uçağın, merkezi hükümet ve Çin Komünist Partisi binalarının bulunduğu kalıcı uçuşa yasak bölgenin hemen yanındaki hava sahasına nasıl girdiği açıklanmadı. 🔹 Uçak ayrıca Pekin Başkent Uluslararası Havalimanı'na iniş ve kalkış yapan ticari uçakların kullandığı yüksek kısıtlamalı hava sahasından geçti. 🔹 Urumçi'den Pekin'e gelen bir Hainan Airlines Airbus A330 uçağı, hafif uçakla uçuş rotasının kesişmesi üzerine alçalmasını durdurup yeniden yükseldi. Yolcu uçağı yaklaşık 30 dakika sonra güvenli şekilde iniş yaptı. 🔹 Çin'de tüm uçuşların önceden onaylanması gerekiyor. Genel havacılık işletmeleri kalkıştan önce ayrıntılı uçuş planı sunmak zorunda bulunuyor ve şehirlerin üzerinde uçuş yapılması genel olarak yasaklanıyor. Alçak irtifa ekonomisi 🔹 Çin Sivil Havacılık İdaresi, insanlı ve insansız alçak irtifa hava hizmetlerini kapsayan alçak irtifa ekonomisinin 2035 yılına kadar 3,5 trilyon yuan büyüklüğe ulaşmasını ve ülke için stratejik bir büyüme alanı olmasını hedefliyor. 🔹 Kazanın ardından alçak irtifa uçuş sektöründe belirsizlik oluştu. Şirketler, düzenleyici kurumlardan gelecek resmi talimatları bekliyor. 🔹 Havacılık uzmanı Keith Tonkin, olayın havacılık ve savunma makamlarının benzer olayları önleme kapasitesindeki güvenlik boşluklarını ortaya çıkardığını söyledi. 🔹 Tonkin, olayın ardından alçak irtifa ekonomisinin geliştirilmesiyle birlikte, uçakların kasıtlı ya da kazara binalara veya kritik altyapıya çarpma riskine karşı daha sıkı güvenlik değerlendirmeleri yapılmasının beklendiğini ifade etti.

Askeri eğitim 🔹 Reuters'ın incelediği belgelere göre Rusya Savunma Bakanı Andrey Belousov, 2025 yılında Rus askerlerinin Çin'deki askeri eğitim programlarına katılmasını onayladı. 🔹 Rus ordusuna bağlı bir heyet, Belousov'un kararı doğrultusunda Çin Halk Kurtuluş Ordusu tesislerinde düzenlenen eğitimlere katıldı. 🔹 Eğitim programlarına en az dört Rus ve Çinli generalin katıldığı belirtildi. 🔹 Kasım 2025'te Pekin'de düzenlenen üç haftalık programda radyolojik, biyolojik ve kimyasal savunma konularında eğitim verildi. 🔹 Eğitim kapsamında Rus askerlerine kimyasal keşif, radyasyon keşfi, kirlenmeye karşı havalandırma sistemlerinin korunması ve nükleer reaktör modelleri üzerinden uygulamalı dersler verildi. Avrupa'nın tepkisi 🔹 Avrupalı yetkililer, Ukrayna savaşıyla bağlantılı askeri eğitimlerde üst düzey komutanların görev almasının Rusya ile Çin arasındaki savunma iş birliğinin önemini gösterdiğini değerlendiriyor. 🔹 Reuters'ın daha önce yayımladığı habere göre Çin, Kasım 2025'te yaklaşık 200 Rus askeri personeline eğitim verdi. 🔹 Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, AB'nin eğitim faaliyetlerini kendi kaynaklarıyla doğruladığını ve sonuçlarını değerlendirdiğini açıkladı. 🔹 Avrupa Birliği, Çin'in Rusya'nın savaş kapasitesini desteklediği gerekçesiyle bazı Çinli şirketlere yaptırım uygulamaya devam ediyor. Açıklamalar 🔹 Çin Dışişleri Bakanlığı, haberde yer alan iddiaların tamamen asılsız olduğunu belirterek Ukrayna konusunda tarafsız tutumunu sürdürdüğünü açıkladı. 🔹 Kremlin, Reuters'ın önceki haberine ilişkin yorum yapmazken Batı'da Rusya hakkında yanlış bilgiler yayımlandığını savundu. 🔹 Rusya Parlamentosu Savunma Komitesi Başkanı Andrey Kartapolov, Rus ordusunun Çin'den öğreneceği bir şey olmadığını söyleyerek eğitim iddialarını reddetti. Belgelerde yer alan değerlendirmeler 🔹 Reuters'ın incelediği Rus askeri belgelerinde Çin'in eğitim ekipmanları, simülatörleri ve eğitmenlerinin teorik bilgi düzeyi olumlu değerlendirilirken, Çin ordusunun muharebe tecrübesinin sınırlı olduğu kaydedildi. 🔹 Belgelerde Rus heyetine Kara Kuvvetleri Komutan Yardımcısı Orgeneral Rustam Muradov'un başkanlık ettiği, Çin tarafında ise Tümgeneral Li Jinsun'un eğitim programlarının açılışında yer aldığı belirtildi.

🔹 NATO liderleri 7-8 Temmuz'da Ankara'da düzenlenecek zirvede bir araya gelecek. 🔹 Diplomatik kaynaklara göre zirvede Türkiye'deki muhalefete yönelik yargı süreçleri ve hak ihlalleri gündeme getirilmeyecek. NATO ve Türkiye ilişkileri 🔹 Batılı ülkelerin, özellikle Rusya-Ukrayna savaşının ardından Türkiye ile ilişkilerinde demokrasi ve insan hakları yerine güvenlik ve savunma iş birliğine öncelik vermeye başladığı belirtiliyor. 🔹 Türkiye'nin NATO'nun ikinci büyük ordusuna sahip olması, savunma sanayisindeki kapasitesi ve silahlı insansız hava aracı ihracatı nedeniyle Avrupa'nın güvenliğinde daha önemli bir konuma geldiği ifade ediliyor. 🔹 Ankara'nın zirvede ittifakın birlik mesajını öne çıkarmayı ve savunma sanayii alanındaki iş birliklerini genişletmeyi hedeflediği belirtiliyor. Muhalefet ve basın 🔹 Batılı ve Türk diplomatik kaynaklara göre, CHP'ye yönelik yargı süreçleri ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu'nun tutukluluğu nedeniyle zirvede kamuoyu önünde eleştiri yapılması beklenmiyor. 🔹 İnsan hakları savunucuları, çok sayıda bağımsız gazetecinin NATO Zirvesi'ni takip etmek için akreditasyon alamamasına ve 200'den fazla kişinin güvenlik gerekçesiyle gözaltına alınmasına tepki gösteriyor. 🔹 NATO, gazetecilerin zirveyi yerinde takip edebilmesinin önemli olduğunu belirtirken, akreditasyon konusunda ev sahibi ülkenin yönlendirmelerini esas aldığını açıkladı. Farklı değerlendirmeler 🔹 Eski ABD'nin Ankara Büyükelçisi David Satterfield, Türkiye'deki demokratik kurumların zayıflamasına ilişkin Batılı ülkelerin kamuoyu önünde görüş bildirmeyi sürdürmesi gerektiğini söyledi. 🔹 Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan yönetimi ise yargının bağımsız olduğunu belirterek yargı süreçlerinin siyasallaştığı yönündeki eleştirileri reddediyor. 🔹 Batılı diplomatlar, kamuoyu önündeki eleştirilerin etkisinin sınırlı olduğunu düşündükleri için kaygılarını Türk yetkililere ağırlıklı olarak kapalı diplomatik kanallardan iletmeyi tercih ettiklerini belirtiyor.

🔹 Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, NATO'nun değişen güvenlik ortamına uyum sürecinde olduğunu, ABD'nin ise ittifaktan ayrılmayı hedeflemediğini söyledi. 🔹 Türkiye, 7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da düzenlenecek NATO Liderler Zirvesi'ne 32 NATO liderinin yanı sıra Körfez ve Asya-Pasifik bölgesinden yetkilileri ağırlayacak. 🔹 Zirve; ittifak içindeki birlik, müttefiklerin artırdığı savunma harcamalarının değerlendirilmesi, savunma sanayi iş birliğinin güçlendirilmesi ve Ukrayna'ya desteğin artırılması konularına odaklanacak. 🔹 Güler, NATO'nun Avro-Atlantik güvenliği ve savunması için eşsiz ve temel bir platform olmayı sürdürdüğünü belirtti. 🔹 Güler, mevcut dönemin bir kriz değil, değişen güvenlik ortamına uyum süreci olarak değerlendirildiğini ifade etti. 🔹 Güler, ABD'nin NATO'dan çekilmeyi amaçlamadığını, ancak Avrupa ülkeleri ve Kanada'nın Avrupa'nın güvenliği konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesini istediğini söyledi. 🔹 Güler, Avrupa'nın savunma planları ve girişimlerinde Türkiye'nin de yer alması gerektiğini vurguladı.

🔹 Ferrari ve BMW, yeni araç modellerinde bakır yerine hafif ve daha düşük maliyetli alüminyum elektrik kabloları kullanmaya başladı. Böylece Tesla ve Çinli elektrikli araç üreticilerinin başlattığı eğilim daha da yaygınlaşıyor. 🔹 JPMorgan'a göre bakırın alüminyumla ikame edilmesi bu yıl küresel bakır talebinin yaklaşık %2'sini etkileyecek. Bu oranın 2030'a kadar %6'ya çıkabileceği öngörülüyor. 🔹 Bakır fiyatlarının arz sıkıntısı, yeşil enerji yatırımları ve veri merkezi talebinin etkisiyle yapısal olarak yükselmesi, birçok sektörde alüminyuma geçişi hızlandırıyor. 🔹 Ferrari, 2025 yılında 296 hibrit spor otomobilinde güç kablolarında alüminyum kullanmaya başladı. Şirket, geçen ay tanıttığı ilk elektrikli modeli Luce dahil diğer modellerde de alüminyum kablolamayı yaygınlaştırdı. 🔹 Ferrari, alüminyum kullanımının toplam kablo ağırlığını %20'ye kadar azalttığını belirtti. Şirket, tercihin temel nedeninin düşük maliyet değil daha hafif yapı ve performans olduğunu açıkladı. 🔹 BMW ise alüminyum iletkenleri ilk kez 2011 yılında 1 Serisi modelinde kullandı. Şirket, hibrit ve elektrikli araçlarında bu dönüşümü kademeli olarak genişletti ve en yeni eDrive platformunda hem yüksek hem de düşük voltaj sistemlerinde çok sayıda alüminyum kablo kullanıyor. 🔹 Reuters'a konuşan sektör kaynaklarına göre Stellantis da bakır kablolamayı alüminyumla değiştirmeye başladı. Şirket konu hakkında yorum yapmadı. 🔹 Çinli parça üreticisi JONVER, alüminyum kablolama ürünlerinin satış payının 2023'te %20 seviyesinden bu yıl yaklaşık %30'a yükseldiğini açıkladı. 🔹 Dünyanın en büyük alüminyum üreticilerinden Hydro ile kablo üreticisi Nexans, bakır fiyatlarının yükselmesiyle alüminyum talebinin arttığını ve önümüzdeki yıllarda pazar payının büyümesini beklediklerini belirtti. 🔹 Alüminyum, bakırdan yaklaşık dört kat daha ucuz olmasına rağmen aynı miktarda elektriği iletebilmek için daha fazla malzeme gerektiriyor. Ayrıca üretimi daha fazla enerji tükettiği için sera gazı emisyonları açısından dezavantaj oluşturabiliyor. 🔹 Çin hükümeti, 2025 yılında yayımladığı politika belgesiyle enerji, otomotiv ve beyaz eşya sektörlerinde bakır yerine alüminyum kullanımını teşvik etti. Danışmanlık şirketi Zhuochuang, bu sektörlerde bakırdan üretilen bileşenlerin hacim bazında %25-30'unun 2030'a kadar alüminyumla değiştirilebileceğini öngörüyor. 🔹 Sektör uzmanlarına göre Çinli elektrikli araç üreticileri AVATR, XPeng ve Xiaomi alüminyum kablolamaya geçen şirketler arasında yer alıyor. Tesla ise 2019'da Model Y ile bu alanda öncü şirketlerden biri olmuştu.

🔹 Japon yeni, dolar karşısında 162,41 seviyesine gerileyerek 1986'dan bu yana en düşük seviyesini gördü. Kur daha sonra 162,23 seviyesinde işlem gördü. 🔹 Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama, yetkililerin gerektiğinde uygun adımları atmaya hazır olduğunu söyledi ancak daha sert bir müdahale mesajı vermedi. 🔹 Yenin ikinci çeyrekte yaklaşık %2 değer kaybetmesi bekleniyor. Böylece Japon para birimi üst üste dördüncü çeyrekte de düşüş yaşayarak son dört yılın en uzun değer kaybı serisini oluşturacak. 🔹 Analistler, Japonya Maliye Bakanlığı'nın yeni desteklemek amacıyla yeniden döviz piyasasına müdahale etmesini bekliyor. Ancak bunun dolar/yen paritesindeki uzun vadeli yükseliş eğilimini tersine çevirmesinin zor olduğu değerlendiriliyor. 🔹 Japonya'nın son aylarda yaklaşık 11,7 trilyon yen tutarında döviz müdahalesi yapmasına ve Japonya Merkez Bankası'nın faiz artırımlarına rağmen, ABD ile Japonya arasındaki faiz farkı ve küresel faiz beklentileri yen üzerindeki baskıyı sürdürdü. 🔹 ABD düzenleyici verilerine göre spekülatörlerin yen aleyhine açtıkları net kısa pozisyonlar 11,3 milyar dolara ulaşarak son iki yılın en yüksek seviyelerine yaklaştı. 🔹 Piyasaların odağı, ABD Merkez Bankası'nın faiz görünümünü etkileyebilecek perşembe günü açıklanacak haziran ayı istihdam verilerine çevrildi. Piyasalar eylül ayında faiz artışı ihtimalini %61 olarak fiyatlıyor. 🔹 Dolar endeksi 101,32 seviyesine yükselirken ikinci çeyrekte yaklaşık %1,4 değer kazanmaya hazırlanıyor. Euro, Avustralya doları, Yeni Zelanda doları ve sterlin dolar karşısında değer kaybetti. 🔹 Yatırımcılar ayrıca ABD Yüksek Mahkemesi'nin, Başkan Donald Trump'ın Lisa Cook'u görevden alma girişimini engelleyen kararını da değerlendirdi. Kararın, ABD Merkez Bankası'nın bağımsızlığına ilişkin endişeleri bir miktar azalttığı belirtildi. 🔹 Orta Doğu'da ise ABD ve İran heyetlerinin Doha'da görüşmesi beklenirken, İran henüz bir toplantının planlanmadığını açıkladı. Hafta sonu yaşanan karşılıklı füze saldırıları geçici ateşkese rağmen piyasalardaki temkinli havayı sürdürdü.

🔹 Apple'ın Hindistan'daki önemli üretim ortağı Tata Electronics'ten çalınan veriler arasında henüz piyasaya çıkmamış iPhone 18 Pro modellerine ait tedarikçi listeleri, bileşen bilgileri ve cihaz fotoğrafları yer aldı. 🔹 Karanlık internette yayımlanan belgelerde iPhone 18 Pro'nun ana devre kartındaki çipler ile batarya ve kamera bileşenlerinin hangi tedarikçiler tarafından sağlandığına ilişkin ayrıntılar bulunuyor. 🔹 Belgeler, Apple'ın kamuya açık tedarikçi listesinde açıklamadığı parça-tedarikçi eşleştirmelerini içeriyor. Kayıtlarda yüzlerce bileşenin hangi şirketlerden temin edildiği gösteriliyor. 🔹 Belgeler, Apple'ın bazı parçalarda birden fazla tedarikçi kullandığını, bazı kritik bileşenlerde ise sınırlı sayıda üreticiye bağımlı olduğunu ortaya koyuyor. 🔹 Reuters, sızdırılan verilerin doğruluğunu bağımsız olarak doğrulayamadı. Apple ve Tata Electronics konuya ilişkin sorulara yanıt vermedi. 🔹 Daha önce yayımlanan sızıntılarda eski iPhone modellerine ait teknik belgeler ile Tata'nın müşterileri olan Tesla, TSMC ve Qualcomm ile ilgili dosyalar da yer almıştı. 🔹 Apple'ın olayla ilgili soruşturma yürüttüğü, Tata ile birlikte uzun vadeli güvenlik önlemleri üzerinde çalıştığı bildirildi. Tata'nın soruşturma kapsamında hassas sistemlere erişimi kısıtladığı ve adli bilişim incelemesi için küresel bir danışmanlık şirketi görevlendirdiği belirtildi. 🔹 Sızdırılan dosyalarda Apple'ın "confidential" ibareleri ve iPhone 18 Pro nesline ait dahili kod adları yer alıyor. Belgeler arasında Tata tesislerinde gerçekleştirilen düşme testleri sırasında çekilmiş, 2026 tarihli iPhone fotoğrafları da bulunuyor. 🔹 Tata, Apple'ın Çin dışındaki üretimini çeşitlendirme stratejisinin en önemli ortaklarından biri konumunda bulunuyor. Araştırma şirketi Counterpoint'e göre Hindistan'ın 2026 yılında dünya iPhone üretiminin yaklaşık %26'sını gerçekleştirmesi bekleniyor.

🔹 Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, ABD arabuluculuğunda Lübnan ile İsrail arasında imzalanan anlaşmayı "dayatma" olarak nitelendirdi ve uygulanmayacağını söyledi. 🔹 Berri, İsrail'in Lübnan'dan çekilmesini sağlayabilecek tek gerçekçi yolun İran ile ABD arasındaki müzakereler olduğunu, Lübnan dosyasını bu süreçten ayırma girişimlerinin İsrail'in işgalini uzatacağını ifade etti. 🔹 Anlaşma, devlet dışı silahlı grupların doğrulanmış şekilde silahsızlandırılmasının ardından Lübnan ordusunun kademeli olarak bölgede kontrolü devralmasını ve İsrail ordusunun aşamalı biçimde Lübnan'dan çekilmesini öngörüyor. 🔹 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, anlaşmanın Hizbullah silahsızlanmadığı sürece İsrail ordusunun Güney Lübnan'daki varlığını sürdürmesine imkân tanıdığını söyledi. 🔹 Hizbullah, anlaşmayı İsrail'e teslimiyet olarak nitelendirerek reddetti ve Beyrut yönetiminden İsrail ile yürütülen doğrudan görüşmelerden çekilmesini istedi. 🔹 Berri, anlaşmanın en tehlikeli yönünün siyasi içeriğinin yanı sıra Lübnanlılar arasında iç bölünmeleri tetikleme ve ülkeyi iç çatışmaya sürükleme riski taşıdığını söyledi. 🔹 Cumhurbaşkanı Joseph Aoun ile Başbakan Nevvaf Selam liderliğindeki Lübnan yönetimi, savaşın başında Hizbullah'ın itirazlarına rağmen İsrail ile doğrudan görüşmeleri destekledi. Hükümet, geçen yıldan bu yana Hizbullah'ın silahsızlandırılmasını hedefleyen bir politika izliyor. 🔹 Cumhurbaşkanı Aoun, ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı telefon görüşmesinde Washington'un İsrail'e Güney Lübnan'dan çekilmesi yönünde baskı yapmasını beklediğini ifade etti. 🔹 İsrail ordusu, gece saatlerinde Güney Lübnan'da 200 metre uzunluğunda bir Hizbullah tünelini imha ettiğini ve ateşkes ihlallerine karşılık üç Hizbullah komuta merkezini vurduğunu açıkladı. 🔹 Hizbullah ise ateşkese şu ana kadar bağlı kaldığını bildirerek ülkesini ve halkını savunma hakkını saklı tuttuğunu duyurdu.

UNESCO miras alanlarındaki hasar 🔹 Mart ayında düzenlenen hava saldırıları, İsfahan'daki UNESCO Dünya Mirası listesindeki Nakş-ı Cihan Meydanı, Çehel Sütun Sarayı ve çevresindeki tarihi yapılarda camların kırılmasına, duvar ve tavanlarda çatlaklara, seramik kaplamaların zarar görmesine yol açtı. 🔹 Reuters, savaş sırasında 11 tarihi yapıda doğrudan hasar tespit etti. Uzmanlar ayrıca Trans-İran Demiryolu, İsfahan Ulu Camii ve 1.800 yıllık Falak-ol-Eflak Kalesi'nde de hasarı doğruladı. 🔹 UNESCO, şimdiye kadar İran'da yedi kültürel alanda hasarı doğruladı. Kurum, çatışma öncesinde koruma altındaki kültürel alanların koordinatlarını çatışmanın taraflarıyla paylaştığını açıkladı. Hava saldırılarının etkileri 🔹 Hasarın büyük bölümü doğrudan isabetten değil, patlamaların oluşturduğu şok dalgalarından kaynaklandı. Şok dalgaları tarihi yapılarda camların kırılmasına, sıvaların dökülmesine, duvarların çatlamasına ve temellerin sarsılmasına neden oldu. 🔹 İsrail ordusu, İsfahan Valiliği binasını hedef aldığını ve yalnızca askeri hedeflere uluslararası hukuk çerçevesinde saldırdığını açıkladı. Valilik binası UNESCO korumasındaki saray kompleksinin hemen yanında bulunuyor. 🔹 Reuters'in görüştüğü sekiz kültürel miras uzmanı, tarihi alanların yakınındaki saldırıların, geçmişte uygulanan kültürel mirası koruma önceliklerinden farklı bir yaklaşımı yansıttığını değerlendirdi. Tarihi yapılarda gözlenen zarar 🔹 Ali Kapu Sarayı'nda duvarlarda çatlaklar oluştu, pencerelerin ve kapıların büyük bölümü zarar gördü, ahşap kolonlar ve tarihi bölümlerde yapısal hasar tespit edildi. 🔹 Şah Camii'nin minareleri ve kubbesi sarsıldı, mavi çinilerin bir bölümü yerinden düştü ve duvarlarda çatlaklar oluştu. 🔹 Tahran'daki UNESCO Dünya Mirası listesindeki Gülistan Sarayı'nda cam süslemeler, aynalar ve ahşap eserler zarar gördü. Saray çalışanları bazı bölümlerde tavan çökmesi riski bulunduğunu belirtti. Uluslararası hukuk ve ekonomik etkiler 🔹 1954 Lahey Sözleşmesi, silahlı çatışmalarda kültürel mirasın korunmasını öngörüyor. Uzmanlar, kültürel alanların yakınındaki askeri hedeflere yönelik saldırılarda oluşabilecek zararların uluslararası hukuk kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. 🔹 İran, savaşta zarar gören 134 kültürel miras alanının listesini UNESCO'ya sundu. Bu alanların önemli bölümü ülkenin en çok ziyaret edilen turistik merkezleri arasında yer alıyor. 🔹 İsfahan Çarşısı'ndaki esnaf, savaşın turizmi durma noktasına getirdiğini ve ziyaretçi kaybının tarihi yapıların gördüğü fiziksel hasar kadar ağır ekonomik sonuçlar doğurduğunu söyledi.

🔹 Suudi Arabistan'ın doğusundaki Ras Tanura'da, Saudi Aramco'ya ait bir helikopterin düşmesi sonucu 14 kişi hayatını kaybetti. 🔹 Kaza, yerel saatle 06.00'da meydana geldi. Kazanın nedeni henüz belirlenemedi. 🔹 Suudi yetkililer, kazanın nedenini belirlemek için kapsamlı soruşturma başlattı. 🔹 Aramco, Ras Tanura ham petrol yükleme terminalindeki sevkiyatları yaklaşık dört aylık aranın ardından cuma günü yeniden başlatmıştı. 🔹 Ras Tanura terminali, Basra Körfezi kıyısında ve Hürmüz Boğazı'nın batısında yer alıyor. 🔹 ABD ile İran arasında savaşı durdurmaya yönelik geçici anlaşmanın ardından Orta Doğu'daki üreticiler petrol ve doğal gaz üretim ve ihracatını artırırken, Suudi Arabistan da sevkiyatlarını hızlandırıyor.

Artan sertlik çağrıları 🔹 Rus milliyetçi çevreler, Ukrayna'nın Moskova, St. Petersburg, Kırım ve diğer bölgelere düzenlediği insansız hava aracı saldırılarının ardından Devlet Başkanı Vladimir Putin'e diplomatik süreci sonlandırması ve savaşı tırmandırması çağrısında bulundu. 🔹 Sertlik yanlıları, Kiev'deki yönetim merkezlerinin vurulmasını, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin hedef alınmasını, Avrupa'daki İHA üretim tesislerine saldırılar düzenlenmesini ve tam seferberlik ilan edilmesini talep ediyor. 🔹 Bazı milliyetçi isimler, Rusya'nın taktik nükleer silah kullanımını değerlendirmesi gerektiğini de savundu. 🔹 Milliyetçi iş insanı Konstantin Malofeyev, Moskova yakınlarındaki petrol rafinerisine düzenlenen Ukrayna saldırısının ardından Rusya'nın "gerçek anlamda savaşmaya başlaması" gerektiğini söyledi. İran örneği ve ABD ile görüşmeler 🔹 Bazı Rus milliyetçi yorumcular, İran'ın ABD karşısındaki askeri ve diplomatik yaklaşımının örnek alınmasını istedi. 🔹 Milliyetçi blog yazarları, büyük Ukrayna şehirlerinin yoğun bombardımanlarla yaşanamaz hale getirilmesini ve ABD arabuluculuğundaki barış görüşmelerinin tamamen sona erdirilmesini savundu. 🔹 Kremlin'e yakın üç üst düzey yetkili, ABD ile yürütülen görüşmelerin sonuç vermediğini ve Washington'un Alaska'daki Putin-Trump zirvesinde gündeme gelen barış önerilerini hayata geçirmediğini söyledi. Kremlin'in tutumu 🔹 Kremlin'in, milliyetçi çevrelerin söylemlerine izin vermesine rağmen ABD ile diplomatik kanalı tamamen kapatmaya yanaşmadığı belirtildi. 🔹 Rusya Dışişleri Bakanlığı geçen ay Kiev'deki askeri hedeflere yönelik "sistematik saldırılar" düzenleneceğini açıklamış, ardından başkentteki bombardımanların yoğunluğu artmıştı. 🔹 Rusya Savunma Bakanlığı da nisan ayında Ukrayna için insansız hava aracı ürettiğini öne sürdüğü bazı Avrupa tesislerinin adreslerini yayımlayarak olası hedeflere işaret etmişti. Putin'in değerlendirmesi 🔹 Putin, Rus ordusunun doğu Ukrayna'daki Kostyantınivka kentini ele geçirmeye yaklaştığını ve Donbas bölgesini kontrol altına alma hedefinde ilerleme kaydedildiğini söyledi. 🔹 Putin ayrıca, Rusya ile ilişkileri normalleştirmek isteyen Avrupa'daki siyasi güçlerin zamanla güç kazanacağını belirterek, "Sonunda her şey yoluna girecek." dedi.

🔹 Nasdaq, SpaceX'in 7 Temmuz'da teknoloji ağırlıklı Nasdaq 100 endeksine dahil edileceğini doğruladı. 🔹 Endekse dahil edilmesiyle birlikte Nasdaq 100'ü takip eden borsa yatırım fonları (ETF) ve endeks fonlarının SpaceX hissesi satın alması bekleniyor. 🔹 J.P. Morgan, SpaceX'in Nasdaq 100'e girmesinin yaklaşık 4,3 milyar dolarlık pasif yatırım girişi sağlayabileceğini tahmin etti. Endeks değişiklikleri 🔹 Nasdaq, FTSE Russell ve MSCI, ABD'de halka arz olmayı tercih eden şirketleri teşvik etmek amacıyla son dönemde kârlılık, halka arz sonrası bekleme süresi ve dolaşımdaki hisse miktarı gibi endekse giriş kriterlerini gevşetti. 🔹 SpaceX, 12 Haziran'da Nasdaq'ta işlem görmeye başladı. 🔹 Şirket son üç yılda zarar ile düşük kârlılık arasında dalgalanırken, geçen yıl 4,9 milyar dolar net zarar açıkladı. Beklentiler 🔹 OpenAI ve Anthropic'in de bu veya gelecek yıl halka arz başvurusu yapmasının ve 1 trilyon doların üzerinde değerlemeyi hedeflemesinin beklendiği belirtildi. 🔹 Morningstar Baş Hisse Senedi Piyasası Stratejisti Michael Field, SpaceX'in endekse hızlı şekilde dahil edilmesinin yatırımcı talebinin yüksek olduğunu gösterdiğini söyledi. 🔹 Field, bazı fon yöneticilerinin bu gelişmeden memnun olmayacağını, kendilerinin ise SpaceX hissesinin aşırı değerli olduğu görüşünü koruduklarını ifade etti. S&P 500 🔹 S&P Global, SpaceX'in S&P 500 dahil büyük endekslere alınmasına ilişkin kurallarını değiştirmeyeceğini açıkladı. 🔹 Şirket, SpaceX'in S&P 500'e olası dahil edilmesini değerlendirmeden önce en az 12 ay bekleyeceğini bildirdi.

Yeniden yapılanma planı 🔹 Volkswagen, Almanya'daki dört fabrikasını kapatmayı ve işten çıkarmaları 100 bine kadar yükseltmeyi değerlendiriyor. 🔹 Planın 9 Temmuz'daki Denetim Kurulu toplantısında ele alınması bekleniyor. 🔹 Değerlendirilen fabrikalar Hannover, Zwickau, Emden ve Audi'nin Neckarsulm tesisi olarak sıralanıyor. 🔹 Bu tesislerin kapatılması 45 binden fazla çalışanın işini riske atarken, daha önce planlanan 50 bin kişilik istihdam azaltımıyla birlikte toplam işten çıkarmalar 100 bine ulaşabilir. Nedenleri 🔹 Volkswagen, Çinli otomobil üreticilerinden gelen artan rekabet, ABD'nin otomobil ithalatına uyguladığı yüksek tarifeler ve Avrupa'da zayıflayan talep nedeniyle kapsamlı yeniden yapılanmayı değerlendiriyor. 🔹 Şirket yönetimi mevcut iş modelinin sürdürülebilir olmadığını değerlendiriyor. 🔹 CEO Oliver Blume ile Mali İşler Direktörü Arno Antlitz'in şirketi köklü şekilde yeniden yapılandırmayı hedeflediği belirtildi. 🔹 Plan kapsamında önümüzdeki beş yıldaki yatırımların yaklaşık %15 azaltılarak 130 milyar avronun biraz üzerine indirilmesi de değerlendiriliyor. 🔹 Çekirdek Volkswagen markası ile parça operasyonlarının ayrı şirketler haline getirilmesi de planlar arasında yer alıyor. Tepkiler 🔹 Volkswagen hisseleri haberin ardından 16 yılın en düşük seviyelerine gerileyerek yaklaşık %3,4 değer kaybetti. 🔹 Volkswagen İşçi Konseyi ile IG Metall sendikası, bu planların uygulanması halinde engellemek için tüm imkanlarını kullanacaklarını açıkladı. 🔹 Volkswagen'in ikinci büyük hissedarı olan Aşağı Saksonya eyalet yönetimi de plana onay vermeyeceğini duyurdu. Rekabet baskısı 🔹 Volkswagen'in küresel çalışan sayısı 2025 mali yılı sonunda 667 bin 164 olurken, çalışanların yaklaşık %43'ü Almanya'da görev yapıyor. 🔹 Şirketin 2024 yılında Almanya'da fabrika kapatma girişimi sendikaların sert direnci nedeniyle geri çekilmişti. 🔹 Volkswagen, Çin pazarında yıllarca lider konumdayken 2024'te BYD'nin gerisine düştü, 2025'te ise üçüncü sıraya indi. 🔹 Çinli üreticiler BYD, Chery, SAIC ve Leapmotor'un Avrupa pazarındaki toplam payı, Mayıs ayı itibarıyla geçen yıla göre yaklaşık iki katına çıktı.

Yeni karar 🔹 ABD hükümeti, ulusal güvenlik gerekçesiyle iki hafta önce askıya aldığı kararı kısmen geri çekerek Anthropic'in güçlü siber güvenlik modeli Mythos 5'i belirli "güvenilir" ABD kuruluşlarına yeniden sunmasına izin verdi. 🔹 Yeni düzenleme kapsamında 100'den fazla şirket ve kurumun Mythos 5'e erişim sağlayacağı belirtildi. 🔹 Anthropic, kritik altyapıları işleten ve koruyan ABD kuruluşları için Mythos 5 erişimini hızla yeniden açacağını açıkladı. 🔹 Şirket, Mythos 5 erişimini daha fazla kuruluşa genişletmek ve Fable 5 modelini yeniden genel kullanıma sunmak için hükümetle çalışmayı sürdürdüğünü bildirdi. Yapay zekâ denetimi 🔹 OpenAI de ABD hükümetinin talebi üzerine GPT-5.6 modelinin tam halka açık lansmanını erteledi ve erişimi yalnızca doğrulanmış sınırlı sayıdaki iş ortağıyla sınırlandırdı. 🔹 Trump yönetimi, Çin, Rusya ve diğer riskli ülkelerdeki askeri ve istihbarat unsurlarının gelişmiş yapay zekâ modellerini kötüye kullanabileceği endişesiyle en ileri yapay zekâ modellerine yönelik denetimi sıkılaştırdı. 🔹 Anthropic, 12 Haziran'daki ihracat kontrol kararı sonrasında Mythos 5 ve Fable 5 modellerini tüm kullanıcılar için devre dışı bırakmıştı. Eleştiriler 🔹 Hükümetin hangi şirketlerin erişim izni alacağına karar vermesi şeffaflık ve hukuki belirlilik açısından eleştirildi. 🔹 OpenAI CEO'su Sam Altman, güvenlik testlerinin gerekli olduğunu ancak hükümetin hangi müşterilerin erişim sağlayacağına karar vermesini doğru bulmadığını söyledi. 🔹 Uzmanlar, Mythos modellerinin kötü niyetli kişiler tarafından kullanılması halinde özellikle bankacılık gibi karmaşık altyapılarda gelişmiş siber saldırıları önemli ölçüde hızlandırabileceğini belirtiyor. Sonraki adımlar 🔹 ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick, Anthropic'in hükümetle birlikte riskleri azaltma konusunda önemli ilerleme kaydettiğini belirtti. 🔹 Onaylı listedeki şirketler ile bu şirketlerde çalışan ABD vatandaşı olmayan personel için Mythos 5 ihracat lisansı zorunluluğu kaldırıldı. Onaylı listede yer almayan şirketler için lisans şartı devam edecek. 🔹 Onay verilen kuruluşların büyük bölümünün Anthropic'in yaklaşık 100 teknoloji şirketi ve kurumu kapsayan Project Glasswing programında yer aldığı belirtildi. 🔹 Hükümetin Fable 5 modelinin de yeniden kullanıma açılmasına yönelik çalışma yürüttüğü, ancak bunun için henüz bir takvim belirlenmediği ifade edildi. 🔹 Trump yönetimi bu ay yayımladığı başkanlık kararnamesiyle, ileri düzey yapay zekâ modellerinin güvenilir ortaklara sunulmadan önce en fazla 30 gün boyunca ABD hükümetine değerlendirme amacıyla sunulmasını öngören gönüllü bir çerçeve oluşturdu.

Satış yasağı 🔹 ABD Ticaret Bakanlığı, Polestar'a Bağlantılı Araçlar Kuralı kapsamında yetki vermedi ve şirketin 2027 model yılından itibaren ABD'de yeni araç satmasına izin vermedi. 🔹 Karar, Çin bağlantılı araç teknolojilerine sahip otomobillerin ithalatı ve satışına yönelik ulusal güvenlik kısıtlamaları kapsamında alındı. 🔹 Düzenleme; Bluetooth, Wi-Fi, hücresel bağlantı ve bazı uydu iletişim teknolojilerini kapsıyor. 🔹 Polestar, karara itiraz etmeyeceğini açıkladı. Şirketin durumu 🔹 Polestar, ABD'de mevcut Polestar 3 ve Polestar 4 araçlarının satışını sürdüreceğini ve servis hizmeti vermeye devam edeceğini açıkladı. 🔹 Şirketin 2026 yılının ilk çeyreğindeki satışlarının yüzde 6'sı ABD'den, yüzde 78'i ise Avrupa'dan geldi. 🔹 Polestar, Avrupa'yı büyümesinin ana pazarı olarak konumlandırdı ve Polestar 7 modelini Avrupa'da üretmeyi planlıyor. 🔹 Şirket, son yıllarda kârlılığa ulaşmakta zorlandı ve çoğunluk hissedarı Geely'den birden fazla sermaye desteği aldı. ABD'nin otomotiv politikası 🔹 ABD, Çin'de üretilen ve ihraç edilen otomobillere yönelik kısıtlamaları genişletmeyi sürdürürken, Çin üretimi elektrikli araçlara yüksek gümrük vergileri de uyguluyor. 🔹 ABD'de faaliyet gösteren diğer otomobil üreticileri de mevcut modellerini satmaya devam edebilmek için gerekli resmi izinleri almaya çalışıyor. 🔹 Volvo Cars, mayıs ayında gerekli yetkiyi aldığını ancak ABD'de satılan tüm modellerinin düzenleme şartlarını karşılaması gerektiğini açıkladı. 🔹 Polestar 3 modelinin üretimi hem Çin'de hem de ABD'nin Güney Carolina eyaletinde planlanmıştı. Volvo, Çin'deki üretimin henüz durdurulmadığını ve son kararın üretim planlarını değiştirip değiştirmeyeceğinin henüz netleşmediğini açıkladı. Gelecek planları 🔹 Polestar, bu yıl yeni Polestar 4 versiyonunun teslimatlarına başlamayı, 2027 yılında ise yenilenen Polestar 2 modelini piyasaya sürmeyi planlıyor. 🔹 Şirketin tamamen yeni modeli olan Polestar 7 kompakt SUV'un Slovakya'da kurulacak Volvo fabrikasında üretilmesi planlanıyor.

🔹 SpaceX, Teksas'taki Starbase fırlatma tesislerine doğal gaz taşımak için yaklaşık 13 kilometre uzunluğunda "Starpipe" adlı bir boru hattının inşasına gelecek ay başlamayı planlıyor. 🔹 Şirket belgelerine göre boru hattının 26 Ocak 2027'de hizmete girmesi hedefleniyor. 🔹 Proje, SpaceX'in yeni nesil Starship roketlerinin fırlatma sayısını önemli ölçüde artırma planlarının bir parçasını oluşturuyor. 🔹 Tamamen yeniden kullanılabilir olarak tasarlanan Starship, her fırlatmada yaklaşık 2,4 milyon litre sıvı metan kullanıyor. Yakıt bugün yüzlerce tankerle taşınırken, boru hattı bu süreci sürekli hale getirmeyi amaçlıyor. 🔹 SpaceX, 2023'ten bu yana Starship ile 12 test uçuşu gerçekleştirdi. Elon Musk ise yıllık fırlatma sayısını onlarcadan yüzlere ve uzun vadede binlere çıkarmayı hedefliyor. 🔹 Şirket, Starbase yakınlarında kendi doğal gaz üretimini yapma olasılığını da değerlendiriyor ve 2023'ten bu yana Teksas'ta 100'den fazla petrol ve doğal gaz kira sözleşmesi imzaladı. 🔹 SpaceX Başkanı Gwynne Shotwell, şirketin kendi boru hatlarını kurmayı, yakıtını işlemeyi ve doğal gaz üretme seçeneklerini araştırdığını açıkladı. 🔹 Starpipe'ın başlangıç noktası, SpaceX'in Brownsville Limanı'ndan 50 yıllığına kiralamayı görüştüğü 34 hektarlık bir arazi olacak. 🔹 Şirket, Starbase'de doğal gazı sıvı metana dönüştürecek bir sıvılaştırma tesisi kurmayı da planlıyor. 🔹 Uzmanlar, 406 milimetre çapındaki boru hattının kapasitesinin, ABD Federal Havacılık İdaresi'nin şu anda onayladığı yıllık 25 Starship fırlatmasının gerektireceğinden daha yüksek yakıt talebine işaret ettiğini belirtiyor. 🔹 SpaceX, uzun vadede Starlink ağını büyütmeyi, yörüngeye yapay zekâ odaklı veri merkezi uyduları yerleştirmeyi ve Ay ile Mars görevlerini desteklemeyi hedefliyor.

Yönetim içindeki yaklaşım farklılıkları 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran ve İsrail konusunda son günlerde farklı tonlarda açıklamalar yaptı. 🔹 Vance, İsrail'in Beyrut'taki sivil altyapıya yönelik saldırılarının ABD öncülüğündeki barış çabalarını zayıflattığını söyledi. 🔹 Rubio ise İsrail'in Lübnan'daki askeri operasyonlarını Hizbullah saldırılarına karşı meşru müdafaa olarak nitelendirdi. İran politikası 🔹 Vance, ABD ile İran arasındaki ön mutabakata ilişkin iyimser mesajlar verdi ve Körfez ülkelerinin gelecekte İran'ın yeniden inşasına katkı sağlayabileceğini söyledi. 🔹 Vance, ABD ile İran arasında daha iş birliğine dayalı yeni bir ilişkinin mümkün olabileceğini ifade etti. 🔹 Rubio ise Körfez ülkelerinden İran'ın yeniden inşasını finanse etmelerini istemeyeceğini belirterek bu konunun gündemde olmadığını söyledi. 🔹 Rubio, yapılacak herhangi bir anlaşmanın ABD ve müttefiklerinin çıkarlarını tam olarak koruması gerektiğini vurgulayarak "Her ne pahasına olursa olsun bir anlaşma istemiyoruz." dedi. Beyaz Saray'ın açıklaması 🔹 Beyaz Saray, yönetim içinde görüş ayrılığı bulunduğu iddialarını reddetti. 🔹 Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly, tüm yönetimin Başkan Donald Trump'ın İran'ın nükleer silah sahibi olmasını engelleme politikasını desteklediğini açıkladı. 🔹 Dışişleri Bakanlığı da Vance ile Rubio arasında dış politika konusunda görüş ayrılığı bulunduğu iddialarını reddederek iki ismin Başkan Trump'ın politikaları doğrultusunda hareket ettiğini bildirdi. Cumhuriyetçi Parti içindeki ayrışma 🔹 Vance, göreve gelmeden önce ABD'nin dış askeri müdahalelerine karşı daha mesafeli bir çizgi izlerken, Rubio Senato döneminde İran, Rusya ve Küba'ya karşı daha sert politikaları savunuyordu. 🔹 Her iki isim de 2028 başkanlık seçimleri için potansiyel adaylar arasında gösteriliyor. 🔹 Reuters/Ipsos anketine göre Cumhuriyetçi seçmenlerin yalnızca %52'si mevcut İran politikasının ABD'yi daha güçlü bir konuma getirdiğini düşünüyor ve bu sonuç parti içinde dış politika konusunda görüş ayrılıklarının sürdüğüne işaret ediyor. 🔹 Rubio, İran konusunda Vance ile farklı düşünüp düşünmediği sorusuna, yönetimde herkesin Başkan Trump'ın politikaları doğrultusunda hareket ettiğini söyledi.

🔹 Micron, üçüncü çeyrek finansal sonuçlarında piyasa beklentilerini aştı ve dördüncü çeyrek için gelir ile kâr tahminlerini analist öngörülerinin üzerine çıkardı. 🔹 Şirket, müşterilerinin bellek çipi tedarikini garanti altına almak için toplam 22 milyar dolarlık uzun vadeli anlaşmalar imzaladığını açıkladı. 🔹 Yapay zekâ yatırımlarının etkisiyle yüksek bant genişlikli bellek (HBM) çiplerine olan talep üretim kapasitesini aşmaya devam ediyor. Micron, Nvidia'nın yapay zekâ işlemcileri için HBM çipi üreten tek ABD merkezli şirket konumunda bulunuyor. 🔹 Micron, yapay zekâ kaynaklı güçlü talep ve üretim kapasitesindeki yapısal kısıtlar nedeniyle bellek çipi arzının en az 2027 sonuna kadar sıkı kalmasını bekliyor. 🔹 Şirket, veri merkezi, tüketici elektroniği ve otomotiv sektörlerini kapsayan 16 stratejik müşteri anlaşmasında alım garantisi, nakit depozito ve taban fiyat uygulamalarına yer verdiğini bildirdi. 🔹 Mevcut müşteri anlaşmalarından doğan geleceğe yönelik sözleşmeli gelir yükümlülüğünün yaklaşık 100 milyar dolar seviyesinde olduğu açıklandı. 🔹 Micron, dördüncü çeyrek sermaye harcamasının yaklaşık 10 milyar dolar olmasını beklediğini duyurdu. Bu rakam piyasa beklentisinin üzerinde gerçekleşti. 🔹 Şirket, artan talebi karşılamak amacıyla üretim kapasitesini genişletirken hissedarlara yapılan sermaye iadesini de artırmayı planladığını açıkladı. 🔹 Üçüncü çeyrek geliri 41,46 milyar dolar, hisse başına düzeltilmiş kâr ise 25,11 dolar olarak gerçekleşerek piyasa beklentilerini aştı. 🔹 Micron, dördüncü çeyrekte hisse başına düzeltilmiş kârın 31 dolar civarında olmasını beklediğini açıkladı. Bu tahmin de analist beklentilerinin üzerinde yer aldı. 🔹 Sonuçların ardından Micron hisseleri seans sonrası işlemlerde yaklaşık %12 yükseldi. Çip sektöründeki genel yükselişle birlikte birçok yarı iletken şirketinin toplam piyasa değerine 400 milyar doların üzerinde katkı sağlandı.

🔹 ABD'li yapay zekâ şirketi Anthropic, Alibaba'nın Claude yapay zekâ modelinin yeteneklerini yasa dışı şekilde çıkardığını ve bunun şirkete yönelik bugüne kadarki en büyük saldırı olduğunu öne sürdü. 🔹 Anthropic, saldırının 22 Nisan-5 Haziran 2026 tarihleri arasında gerçekleştirildiğini, yaklaşık 25 bin sahte hesap üzerinden Claude ile 28,8 milyondan fazla etkileşim kurulduğunu bildirdi. 🔹 Şirket, yöntemin "distillation" olarak bilinen ve daha gelişmiş bir yapay zekâ modelinin çıktılarıyla daha küçük bir model eğitilmesini amaçlayan teknik olduğunu açıkladı. 🔹 Anthropic, operasyonun Alibaba ve Alibaba'nın yapay zekâ laboratuvarı Qwen ile bağlantılı kişiler tarafından yürütüldüğünü iddia etti. Alibaba konuya ilişkin yorum yapmadı. 🔹 Şirket, ABD Senatosu Bankacılık Komitesi'nin yapay zekâ oturumu öncesinde Senatör Tim Scott ve Senatör Elizabeth Warren'a gönderdiği mektupta, bu girişimin Çin'in Anthropic'in gelişmiş Mythos Preview modeline daha hızlı ulaşmasını amaçladığını belirtti. 🔹 Anthropic, ABD hükümetinin tehdit istihbaratı paylaşımı ve özel sektör iş birlikleriyle bu tür saldırıları önleme çalışmalarını desteklediğini ifade etti. 🔹 Şirket, şubat ayında da Çinli yapay zekâ şirketleri DeepSeek, Moonshot AI ve MiniMax'ın Claude modelinin yeteneklerini izinsiz çıkarmaya yönelik kampanyalar yürüttüğünü açıklamıştı. 🔹 Anthropic, bu tür girişimlerin giderek daha yoğun ve daha gelişmiş hale geldiğini, tehdide karşı sektör, politika yapıcılar ve uluslararası yapay zekâ topluluğunun koordineli hareket etmesi gerektiğini bildirdi. 🔹 Alibaba bu ay ABD Savunma Bakanlığı'nın Çinli askeri şirketler listesine eklendi. Şirket bu karara itiraz ediyor. 🔹 ABD Ticaret Bakanlığı ise Anthropic'in Mythos ve Fable modellerinin Çin ve diğer riskli ülkelerde askeri amaçlarla kullanılabileceği endişesiyle 12 Haziran'da yeni ihracat kısıtlamaları getirdi. Bunun ardından Anthropic bu modellere küresel erişimi devre dışı bıraktı.

🔹 ABD ile İran arasında varılan geçici anlaşma, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun yıllardır sürdürdüğü Washington'ın İran politikasını yönlendirebilen lider imajını zayıflatabilir. 🔹 Donald Trump yönetimi, İsrail'in itirazlarına rağmen İran'la diplomatik çözüm arayışını sürdürürken, Netanyahu'nun ABD'nin kararlarını şekillendirme etkisinin azaldığı değerlendiriliyor. 🔹 Netanyahu, içeride de ABD'nin çatışmayı sona erdirme isteği ile tavizlere karşı çıkan siyasi tabanı arasında sıkışmış durumda bulunuyor. 🔹 İsrail'in İran yönetimini zayıflatma, Hizbullah'ı etkisiz hale getirme ve kuzey İsrail'deki güvenlik sorununu çözme hedefleri gerçekleşmedi. İran yönetimi varlığını korurken Hizbullah da tamamen etkisiz hale getirilemedi. 🔹 Netanyahu'nun eski danışmanı Aviv Bushinsky, ABD-İran anlaşmasının Netanyahu açısından ağır bir siyasi darbe olduğunu ve Trump ile ilişkilerinin ciddi şekilde bozulduğunu söyledi. 🔹 Netanyahu, bu ay düzenlediği basın toplantısında Trump ile ilişkilerinin güçlü olduğunu, iki liderin birçok konuda aynı görüşü paylaştığını ancak zaman zaman fikir ayrılığı yaşadıklarını söyledi. 🔹 Beyaz Saray, Trump ile Netanyahu arasında güçlü bir ilişki bulunduğunu, İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü operasyonlarda önemli bir ortak olduğunu açıkladı. 🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı, Washington'ın İsrail'in güvenliğine olan bağlılığının değişmediğini ve İsrail'in Hizbullah tehdidine karşı kendini savunma hakkını desteklemeyi sürdürdüğünü bildirdi. 🔹 ABD ile İsrail arasında İran ve Hizbullah konusunda stratejik öncelik farklılıkları bulunuyor. Washington bölgesel çatışmaları sona erdirmeye çalışırken, İsrail İran ve Hizbullah üzerindeki baskının sürmesini savunuyor. 🔹 Bölgedeki diplomatik kaynaklara göre ABD, İran ile doğrudan müzakereler yürütürken Lübnan'daki ateşkes mekanizmalarını da şekillendiriyor ve İsrail birçok kritik kararda daha sınırlı rol oynuyor. 🔹 Trump, bu ay verdiği bir televizyon röportajında Netanyahu'ya bir şey yapmasını söylediğinde bunu yerine getirdiğini ifade etti. 🔹 Bölgedeki bazı Körfez ülkeleri, Gazze savaşı ve Batı Şeria konusundaki gelişmeler nedeniyle İsrail ile normalleşme sürecini yavaşlatırken İran ile ilişkilerini yeniden geliştirmeye yöneliyor. 🔹 Suudi Arabistan ile normalleşmenin hızlanmasını hedefleyen Abraham Anlaşmaları'nın genişleme süreci de beklenen ilerlemeyi sağlayamadı.

🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Orta Doğu turunun son durağında Bahreyn'de Bahreynli yetkililer ve Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyeleriyle görüşerek ABD ile İran arasında varılan ön anlaşmaya destek arayacak. 🔹 Rubio, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Bahreyn ve Umman'dan oluşan KİK ülkelerine anlaşmanın bölgesel güvenliği zayıflatmayacağı güvencesini vermeyi hedefliyor. 🔹 Körfez turu, ABD ile İran arasında geçen hafta açıklanan çerçeve anlaşmasının ardından gerçekleştirilen ilk üst düzey diplomatik temas niteliğini taşıyor. 🔹 Donald Trump, İran'ın süresiz nükleer denetimleri kabul ettiğini söylerken, Tahran böyle bir taviz verilmediğini açıkladı. Taraflar ayrıca mali teşvikler, Hürmüz Boğazı'nın durumu ve İsrail'in Lübnan'daki operasyonlarına ilişkin konularda farklı açıklamalar yaptı. 🔹 Taslak anlaşmada İran'ın balistik füze programına yönelik herhangi bir sınırlama bulunmuyor. Ayrıca yaklaşık 300 milyar dolarlık yeniden imar fonu ile İran'ın bölgesel etkisini artırabilecek hükümler yer alıyor. 🔹 Rubio, Körfez ülkelerinden yeniden imar fonuna mali katkı istemeyeceğini açıkladı. 🔹 Körfez ülkeleri, ABD-İsrail ile İran arasında yaşanan savaş sırasında İran'ın saldırılarından etkilenmişti. Bölgedeki bazı ABD müttefikleri, geçici anlaşmanın Washington ile Tahran arasında normalleşmenin önünü açabileceği endişesini özel görüşmelerde dile getiriyor. 🔹 Şii nüfusun çoğunlukta olduğu Bahreyn'i yöneten Sünni monarşi, yaptırımların hafiflemesiyle ekonomik olarak güçlenecek bir İran'ın ülkedeki istikrarsızlığı teşvik edebileceğinden endişe duyuyor.

🔹 Venezuela'nın başkenti Caracas'ın yaklaşık 160 kilometre batısında 7,2 büyüklüğünde deprem meydana geldi. Bir dakikadan kısa süre sonra 7,5 büyüklüğünde ikinci deprem yaşandı. 🔹 Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez, depremlerde en az 32 kişinin hayatını kaybettiğini, 700 kişinin yaralandığını açıkladı. Can kaybı ve yaralı sayısına en ağır etkilenen La Guaira eyaleti henüz dahil edilmedi. 🔹 ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS), tahmini can kaybının binlerle ifade edilebileceğini, 10 binden fazla ölüm ihtimalinin de bulunduğunu bildirdi. Kurumun son tahmininde 1.000-10.000 ölüm olasılığı %39, 10.000-100.000 ölüm olasılığı ise %37 olarak hesaplandı. 🔹 Caracas ve çevresinde çok sayıda bina çöktü. Arama kurtarma çalışmaları sürerken, yaklaşık iki düzine artçı sarsıntı kaydedildi. 🔹 Depremin ardından tsunami uyarısı yapıldı, ancak tehlikenin geçmesiyle uyarı kaldırıldı. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, depremlerin "yıkıcı sayıda can kaybına" yol açabileceğini söyledi ve Venezuela'ya yardım teklif etti. ABD Dışişleri Bakanlığı arama kurtarma ekipleri ile insani yardım malzemelerinin gönderileceğini açıkladı. 🔹 Brezilya, Arjantin, Meksika ve El Salvador da Venezuela'ya insani yardım ve arama kurtarma desteği sağlamaya hazır olduklarını duyurdu. 🔹 Petrol üretim altyapısında ilk değerlendirmelere göre ciddi hasar tespit edilmedi. Ancak uzun süreli elektrik kesintilerinin ham petrol üretimini olumsuz etkileyebileceği belirtildi.

🔹 ABD yönetimi, Türkiye'ye General Electric üretimi onlarca savaş uçağı motorunun satışını ilerletmeye hazırlanıyor. Paketin değerinin 700 milyon doların üzerinde olması bekleniyor. 🔹 Motorlar, Türkiye'nin yerli savaş uçağı KAAN programında kullanılacak. Proje, Türkiye'nin savunma sanayiinde dışa bağımlılığı azaltma hedefi kapsamında 2016'da başlatıldı. 🔹 Satışın önümüzdeki günlerde tamamlanması ve ardından ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Kongre'ye resmi bildirimi göndermesi bekleniyor. 🔹 Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'nin kıdemli Demokrat üyesi Gregory Meeks, gayriresmi inceleme sürecinde satışa itiraz etti ve onay vermedi. Buna rağmen yönetim süreci ilerletme kararı aldı. 🔹 Türkiye ile ABD ilişkileri Trump döneminde genel olarak olumlu seyrederken, Ankara'nın Rus yapımı S-400 hava savunma sistemi almasının ardından Türkiye'nin F-35 programından çıkarılması ve ABD yaptırımları iki ülke arasında anlaşmazlık konusu olmaya devam ediyor. 🔹 Kararın, gelecek ay yapılacak NATO Zirvesi öncesinde Ankara'ya yönelik önemli bir diplomatik jest olarak değerlendirildiği belirtiliyor.

🔹 Donald Trump yönetimi, Türkiye’ye yüz milyonlarca dolar değerinde onlarca savaş uçağı motoru satışını ilerletmeye hazırlanıyor. 🔹 General Electric tarafından üretilen motorlar, Türkiye’nin milli muharip uçağı KAAN’da kullanılacak. 🔹 Kaynaklara göre satış paketinin değeri 700 milyon doların üzerinde olacak. 🔹 Satışın önümüzdeki günlerde tamamlanması ve ardından ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından Kongre’ye resmî bildirim yapılması bekleniyor. Kongre itirazları 🔹 Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi’nin kıdemli Demokrat üyesi Gregory Meeks satışa itiraz etti. 🔹 Meeks’in gayriresmî inceleme sürecinde satışa onay vermediği belirtildi. 🔹 Buna rağmen Trump yönetiminin satış sürecini sürdürme kararı aldığı ifade edildi. KAAN programı 🔹 KAAN projesi 2016 yılında Türkiye’nin savunma alanında dışa bağımlılığını azaltma hedefi kapsamında başlatıldı. 🔹 Motor satışı, Türkiye’nin ilk yerli savaş uçağı programı için kritik öneme sahip bulunuyor. Türkiye-ABD ilişkileri 🔹 Trump döneminde Türkiye ile ABD arasındaki ilişkiler genel olarak olumlu seyrediyor. 🔹 Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hakkında sık sık olumlu açıklamalar yapıyor. 🔹 Ancak iki ülke arasında Türkiye’nin Rus yapımı S-400 hava savunma sistemi satın alması nedeniyle anlaşmazlık sürüyor. 🔹 ABD, S-400 sistemlerinin güvenlik riski oluşturduğunu belirterek Türkiye’yi F-35 programından çıkarmış ve yaptırımlar uygulamıştı. NATO zirvesi öncesi adım 🔹 Satış kararının, Türkiye’nin 7-8 Temmuz’da NATO liderlerine ev sahipliği yapacağı zirve öncesinde gelmesi dikkat çekti. 🔹 NATO içinde savunma harcamaları, yük paylaşımı ve ABD’nin müttefiklerden Hürmüz Boğazı’nın açık tutulmasına yönelik daha fazla katkı talebi konularında görüş ayrılıkları bulunuyor.

🔹 Reuters/Ipsos anketine göre Amerikalıların yalnızca %24'ü İran savaşının maliyetine değdiğini düşünüyor. 🔹 Katılımcıların %50'si savaşın maliyetine değmediğini belirtirken, geri kalanlar kararsız olduğunu ifade etti. 🔹 Başkan Donald Trump'ın görev onay oranı %34'e gerileyerek ikinci dönemindeki en düşük seviyelerden birine döndü. 🔹 Trump'ın göreve başladığı dönemdeki onay oranı %47 seviyesindeydi. İran anlaşması ve savaş algısı 🔹 Katılımcıların yalnızca %23'ü ABD'nin İran karşısında savaştan sonra daha güçlü bir konuma geldiğini düşünüyor. 🔹 %35'lik kesim ABD'nin İran karşısında daha zayıf bir konuma düştüğünü söyledi. 🔹 Katılımcıların %63'ü ABD ile İran arasında imzalanan anlaşmanın kalıcı barış getirmesinin olası olmadığını düşünüyor. 🔹 Amerikalıların yalnızca %18'i anlaşmanın kalıcı barış sağlayabileceğine inanıyor. 🔹 Cumhuriyetçilerin yaklaşık yarısı ve Demokratların %80'i anlaşmanın kalıcı barış getirmeyeceği görüşünü paylaştı. Ekonomi ve siyasi etkiler 🔹 Trump'ın hayat pahalılığı konusundaki onay oranı %22 olarak ölçüldü. 🔹 İran anlaşmasının ardından küresel petrol fiyatları hızlı şekilde gerilese de ABD'de benzin fiyatları savaş öncesi seviyelerin üzerinde kalmaya devam ediyor. 🔹 Anket, bağımsız seçmenlerin %34'ünün bugün seçim olsa Demokrat adaya oy vereceğini, %17'sinin ise Cumhuriyetçi adayı destekleyeceğini gösterdi. 🔹 Trump'ın göç politikalarına destek oranı %37'ye gerileyerek ikinci döneminin en düşük seviyesine indi. Anket detayları 🔹 Anket 1.262 ABD'li yetişkinle gerçekleştirildi. 🔹 Çalışmanın hata payı yaklaşık 3 puan olarak açıklandı. 🔹 Trump, 2024 seçim kampanyasında enflasyonu düşürme ve ABD'yi maliyetli dış savaşlardan uzak tutma vaatleriyle seçilmişti.

🔹 Qualcomm, akıllı telefon pazarına bağımlılığını azaltma stratejisi kapsamında Çinli teknoloji şirketi ByteDance'a özel çip tasarım hizmeti sunmak için görüşmeler yapıyor. 🔹 Anlaşmanın gerçekleşmesi halinde TikTok'un sahibi ByteDance, Qualcomm'un yeni çip tasarım hizmetleri biriminin ilk müşterilerinden biri olacak. 🔹 Görüşmeler, ABD ile Çin arasındaki yapay zekâ ve yarı iletken teknolojileri konusundaki gerilimlere rağmen ABD'li teknoloji şirketlerinin Çin ile iş yapma isteğinin sürdüğünü gösteriyor. 🔹 Qualcomm'un ByteDance için özel çipler tasarlaması değerlendiriliyor. Çiplerin bir bölümünün, Qualcomm'un geçen yıl satın aldığı AlphaWave Semi'nin yüksek hızlı bağlantı teknolojilerine dayanması planlanıyor. 🔹 Kaynaklar, görüşmelerin sonucunun henüz kesin olmadığını ve ByteDance'ın farklı iş ortaklarını da değerlendirebileceğini belirtti. 🔹 Görüşülen projelerden birinin video işleme birimleri (VPU) geliştirilmesini içerdiği ve seri üretimin yıl sonuna kadar başlamasının hedeflendiği ifade edildi. 🔹 ByteDance daha önce yapay zekâ çıkarım işlemleri için özel çipler ve özel merkezi işlemciler (CPU) geliştirdiği yönündeki haberlerle gündeme gelmişti. Qualcomm'un stratejisi 🔹 Qualcomm, gelirlerinin büyük bölümünü sağlayan akıllı telefon pazarındaki yavaşlamaya karşı veri merkezi çipleri alanında büyümeyi hedefliyor. 🔹 Şirket, müşterileri için merkezi işlemciler (CPU), yapay zekâ çıkarım hızlandırıcıları ve uygulamaya özel entegre devreler (ASIC) geliştiriyor. 🔹 ASIC pazarı son dönemde hızla büyürken Broadcom ve Marvell gibi şirketler bu alanda güçlü konumda bulunuyor. Akıllı telefon pazarındaki baskı 🔹 Hafıza çipi fiyatlarındaki artış nedeniyle akıllı telefon üreticileri bu yıl belirsizliklerle karşı karşıya kaldı. 🔹 Küresel akıllı telefon sevkiyatlarının bu yıl tarihteki en sert yıllık daralmayı yaşaması bekleniyor. 🔹 ByteDance ile yapılacak olası bir anlaşma, Qualcomm'un veri merkezi ve özel çip tasarımı alanındaki büyüme planları açısından önemli bir kazanım olarak görülüyor.

🔹 Tayvan Savunma Bakanı Wellington Koo, Çin'den gelebilecek olası bir saldırı öncesindeki uyarı süresinin kısaldığını ve ordunun savaşa anında yanıt verebilme kapasitesini test etmesi gerektiğini söyledi. 🔹 Tayvan bu hafta beş gün sürecek "acil muharebe hazırlığı" tatbikatları düzenliyor. 🔹 Tatbikatların bir bölümü, Çin'in ada çevresindeki rutin askeri faaliyetlerini aniden gerçek bir saldırıya dönüştürmesi senaryosuna dayanıyor. 🔹 Koo, tatbikatların barış döneminden savaş durumuna geçiş hızını artırmayı amaçladığını belirtti. 🔹 Çin ordusu Tayvan çevresinde neredeyse her gün faaliyet yürütüyor. Çin'in en yeni uçak gemisi salı günü Tayvan Boğazı'ndan geçti. 🔹 Tayvan ordusu bu ay ABD yapımı HIMARS roket sistemleriyle Tayvan Boğazı'nda atış tatbikatı gerçekleştirdi. 🔹 Tayvan'ın yıllık Han Kuang askeri tatbikatlarının ağustos ayında yapılması bekleniyor. Çin'in açıklamaları 🔹 Çin Tayvan İşleri Ofisi Sözcüsü Zhang Han, tatbikatların iktidardaki Demokratik İlerleme Partisi'nin "güç kullanarak bağımsızlık arayışını" gösterdiğini söyledi. 🔹 Zhang, Çin'in "barışçıl yeniden birleşme" için çaba göstermeye devam edeceğini belirtti. 🔹 Çin, Tayvan'ın bağımsızlığı yönündeki faaliyetlere karşı güç kullanma seçeneğinden vazgeçmeyeceğini yineledi. 🔹 Çin, Tayvan çevresindeki son kapsamlı savaş oyunlarını Aralık 2025'te gerçekleştirdi. Savunma harcamaları 🔹 Tayvan Cumhurbaşkanı Lai Ching-te, ordunun modernizasyonunu hızlandırıyor ve savunma harcamalarının 2030'dan önce gayrisafi yurt içi hasılanın %5'ine çıkarılmasını hedefliyor. 🔹 Lai, üst düzey komutanlardan kuvvet dönüşümünü yenilikçi yaklaşımlarla yürütmelerini istedi. 🔹 Lai, hızla değişen bölgesel koşullar ve karmaşık güvenlik tehditlerinin bu dönüşümü gerekli kıldığını söyledi. ABD'nin desteği 🔹 ABD, Tayvan'ın en önemli silah tedarikçisi ve uluslararası destekçilerinden biri olmaya devam ediyor. 🔹 ABD'nin Tayvan'daki en üst düzey diplomatı Raymond Greene, bölgedeki ABD müttefiklerinin Tayvan konusunda caydırıcılığın güçlendirilmesi gerektiği görüşünde birleştiğini söyledi. 🔹 Greene, ABD'nin Japonya, Tayvan, Filipinler ve Borneo'yu kapsayan "birinci ada zinciri" bölgesindeki mevcut statükonun korunmasını ve Tayvan'ın güç kullanılarak ele geçirilmesinin önlenmesini hedeflediğini belirtti.

🔹 Eski İsrail Başbakanı Naftali Bennett, İran’daki hükümet karşıtı protestoculara destek amacıyla on binlerce Starlink internet alıcısının İran’a gizlice sokulması sürecini başlattığını açıkladı. 🔹 Bennett, cihazların internet ve sosyal medya erişiminin kesintiye uğramaması için planlandığını söyledi. 🔹 Starlink, Elon Musk’ın SpaceX şirketine ait uydu internet sistemi olarak hizmet veriyor. 🔹 İran daha önce İsrail ve ABD’yi Starlink cihazlarını ülkeye sokarak güvenliğini hedef almakla suçlamıştı. 🔹 Starlink’in İran’da resmi faaliyet izni bulunmuyor. Elon Musk daha önce hizmetin İran’da aktif olduğunu açıklamıştı. Protestolar ve internet erişimi 🔹 Bennett, cihazların protestocuların koordinasyon sağlamasına ve İran yönetimine karşı örgütlenmesine yardımcı olmasının hedeflendiğini belirtti. 🔹 Bennett, mevcut İsrail hükümetinin projeyi sürdürmediğini ve bu nedenle protestolar sırasında planlanan altyapının hazır olmadığını söyledi. 🔹 İran yönetimi geçmiş yıllardaki kitlesel protestolar sırasında ve ABD-İsrail ile yaşanan savaş döneminde internet erişimini kısıtlamıştı. 🔹 İnternet kesintileri sırasında bazı İranlıların Starlink sistemlerini kullandığı daha önce ortaya çıkmıştı. İran yönetimine yönelik açıklamalar 🔹 Bennett, İsrail ve Orta Doğu ülkelerinin İran yönetimine karşı birlikte hareket etmesi gerektiğini söyledi. 🔹 İran yönetimini “eski, kopuk ve yetersiz bir rejim” olarak nitelendiren Bennett, rejimin Sovyetler Birliği gibi çökeceğini savundu. 🔹 Bennett, Ekim 2026’ya kadar yapılması gereken seçimler öncesinde Başbakan Binyamin Netanyahu’ya karşı yarışabilecek muhalefet liderlerinden biri olarak görülüyor.

🔹 ABD Senatosu, Başkan Donald Trump'ın İran'a yönelik askeri operasyonlarını durdurmasını isteyen kararı 50'ye karşı 48 oyla kabul etti. 🔹 Karar daha önce Temsilciler Meclisi'nden de geçmişti. 🔹 Böylece 1973 tarihli Savaş Yetkileri Yasası'nın kabulünden bu yana ilk kez Kongre'nin her iki kanadı da bir başkanın askeri çatışmalardan çekilmesini isteyen bir kararı onayladı. Kongre'den Trump'a tepki 🔹 Oylama, İran'a yönelik savaşın kamuoyundaki desteğinin zayıfladığı bir dönemde gerçekleşti. 🔹 Dört Cumhuriyetçi senatör Demokratların büyük çoğunluğuna katılarak karar lehinde oy kullandı. 🔹 İki Cumhuriyetçi senatör oylamaya katılmadı. 🔹 Trump, kararı "zamansız ve anlamsız" olarak nitelendirdi. 🔹 Trump, karar lehine oy verenleri İran'a destek vermek ve müzakereleri zorlaştırmakla suçladı. Kamuoyu desteği zayıflıyor 🔹 Reuters/Ipsos anketine göre Amerikalıların yalnızca dörtte biri İran savaşının maliyetine değdiğini düşünüyor. 🔹 Ankete katılanların çoğu İran ile sağlanan ateşkesin kalıcı olmayacağından endişe duyuyor. 🔹 Savaşın finansmanı için yönetimin Kongre'den on milyarlarca dolarlık ek kaynak talep etmesi bekleniyor. Hukuki tartışma 🔹 Karar, Savaş Yetkileri Yasası kapsamında Kongre'nin askeri operasyonları sonlandırma girişimi olarak kabul ediliyor. 🔹 Ancak kararın hukuki bağlayıcılığı konusunda görüş ayrılıkları bulunuyor. 🔹 Beyaz Saray, Savaş Yetkileri Yasası'nın anayasaya uygun olmadığını ve bağlayıcı nitelik taşımadığını savunuyor. 🔹 Beyaz Saray ayrıca ABD'nin İran'a yönelik çatışmaları ateşkesle sona erdirdiğini ve bu nedenle kararın fiili bir etkisi olmadığını belirtiyor. 🔹 Hukuk uzmanları, kararın uygulanabilirliğine ilişkin nihai değerlendirmenin mahkemeler tarafından yapılabileceğini ifade ediyor. İran anlaşması Kongre'ye gelebilir 🔹 Kongre'nin, İran'ın nükleer programını etkileyen olası bir barış anlaşmasını inceleme ve oylama yetkisi bulunuyor. 🔹 Senato Cumhuriyetçi Çoğunluk Lideri John Thune, İran ile varılacak nihai anlaşmanın Kongre tarafından değerlendirileceğini söyledi. 🔹 Demokrat milletvekilleri İran savaşına ilişkin yeni oylamalar düzenleyerek Cumhuriyetçilerin tutumunu kayıt altına almayı planlıyor.

🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran ile yapılan anlaşmaya ilişkin Körfez ülkelerinin endişelerini ele almak amacıyla üç günlük Orta Doğu turuna başladı. 🔹 Rubio, geçen hafta İran ile ABD ve İsrail arasındaki savaşı sona erdirmeyi amaçlayan anlaşmanın ardından bölgeye yaptığı ilk üst düzey diplomatik ziyareti gerçekleştiriyor. 🔹 Abu Dabi'ye varışında konuşan Rubio, müttefiklerin anlaşmaya yönelik kaygılarının görüşmelerde gündeme geleceğini söyledi. Körfez ülkelerinin endişeleri 🔹 Körfez ülkeleri, İran için öngörülen 300 milyar dolarlık yeniden inşa fonunu fazla cömert bir taviz olarak görüyor. 🔹 Bölge ülkeleri, İran'ın bu kaynakları askeri kapasitesini yeniden inşa etmek için kullanabileceğinden endişe ediyor. 🔹 Anlaşmanın İran'ın balistik füze programına ilişkin herhangi bir düzenleme içermemesi de Körfez ülkelerinde rahatsızlık yaratıyor. 🔹 Körfez ülkelerinin tamamı savaş sırasında İran füze ve İHA saldırılarının hedefi olmuştu. Rubio ve Vance 🔹 İran ile son görüşmelerde ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance liderlik etti. 🔹 Rubio son haftalarda İran müzakerelerinde daha geri planda kaldı. 🔹 Cumhuriyetçi Parti içinde Rubio ve Vance, Donald Trump sonrası dönemin olası başkan adayları arasında gösteriliyor. Bölgesel güvenlik 🔹 Rubio'nun ziyaret ettiği ülkeler arasında Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt bulunuyor. 🔹 Her iki ülke de önemli ABD askeri üslerine ev sahipliği yapıyor. 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri, savaş sırasında yaşanan güvenlik sorunları nedeniyle yabancı çalışanların ülkeden ayrılması sonucu ekonomik baskıyla karşı karşıya kaldı. 🔹 İran, savaş sırasında Körfez ülkelerinin ABD operasyonlarına çeşitli lojistik kolaylıklar sağladığını savunuyor. İran bağlantılı saldırılar 🔹 İran'ın Irak'ta Körfez ülkelerine yönelik saldırılar düzenlemek için yeni gizli hücreler oluşturduğu bildirildi. 🔹 Bu hücrelerin nisan ve mayıs aylarında Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan'daki hedeflere yönelik en az yedi İHA saldırısı gerçekleştirdiği belirtiliyor. 🔹 Rubio'nun temaslarında İran'ın bölgedeki faaliyetleri ve anlaşmanın güvenlik boyutlarının da ele alınması bekleniyor.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın nükleer tesislerde süresiz uluslararası denetimleri kabul ettiğini söyledi. 🔹 İran ise İsviçre'deki görüşmelerde nükleer programının hiç gündeme gelmediğini ve yeni bir denetim taahhüdü vermediğini açıkladı. 🔹 Taraflar, geçen hafta imzalanan ve savaşı sona erdirmeyi amaçlayan çerçeve anlaşmanın önemli maddeleri konusunda farklı açıklamalar yapıyor. Nükleer denetimler ve dondurulan varlıklar 🔹 Trump, İran'ın "sonsuz süreyle" en üst düzey nükleer denetimleri kabul ettiğini belirtti. 🔹 İran yönetimi, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) müfettişlerini yeniden ülkeye davet etmeyi kabul etmediğini açıkladı. 🔹 Trump, serbest bırakılacak İran varlıklarının yalnızca ABD'den gıda ve tıbbi ürün satın alınmasında kullanılacağını söyledi. 🔹 İran'ın Cenevre'deki BM Büyükelçisi Ali Bahreini, dondurulmuş varlıkların nasıl kullanılacağına yalnızca İran'ın karar vereceğini ifade etti. Hürmüz Boğazı 🔹 Anlaşma kapsamında İran, Hürmüz Boğazı'nda gemi geçişlerinin 60 gün boyunca serbest kalmasını kabul etti. 🔹 İran, bu sürenin ardından geçiş ücretleri veya başka bedeller uygulanabileceğini belirtiyor. 🔹 İran ve Umman yayımladıkları ortak açıklamada Hürmüz Boğazı üzerindeki egemen haklarını vurguladı ve geçiş trafiğini birlikte yöneteceklerini duyurdu. 🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, nihai anlaşmada İran'ın gemilerden geçiş ücreti almasına izin verilmeyeceğini söyledi. Savaşın sona erdirilmesine yönelik çerçeve 🔹 Çerçeve anlaşma, İran'a yönelik ABD yaptırımlarının kaldırılmasını ve yurt dışındaki İran varlıklarının serbest bırakılmasını öngörüyor. 🔹 Anlaşmada İran'ın yeniden inşası için 300 milyar dolarlık bir yatırım fonu oluşturulması da yer alıyor. 🔹 İran'ın nükleer programına ilişkin ayrıntıların ise önümüzdeki 60 günlük müzakerelerde ele alınması planlanıyor. ABD iç siyasetinde tepkiler 🔹 Reuters/Ipsos anketine göre Amerikalıların yüzde 35'i ABD'nin İran karşısında savaştan önceye göre daha zayıf bir konumda olduğunu düşünüyor. 🔹 Katılımcıların yüzde 23'ü ise ABD'nin daha güçlü hale geldiği görüşünü paylaştı. 🔹 ABD Senatosu, Temsilciler Meclisi'nin daha önce kabul ettiği ve ABD'nin savaştan çekilmesini öngören kararı 50'ye karşı 48 oyla onayladı. 🔹 Karar sembolik nitelik taşısa da Cumhuriyetçi Parti içinde savaş konusunda görüş ayrılıkları bulunduğunu ortaya koydu. Bölgesel gelişmeler 🔹 ABD, İran Milli Futbol Takımı'nın Seattle'daki Dünya Kupası maçı öncesinde ülkeye giriş kısıtlamalarını gevşetti ve takıma ek hazırlık süresi tanıdı. 🔹 İsrail ile Lübnan arasındaki gerilim de anlaşmanın tartışmalı başlıklarından biri olmaya devam ediyor. 🔹 İran, anlaşmanın İsrail'in Lübnan'dan çekilmesini gerektirdiğini savunuyor. 🔹 İsrail ise güney Lübnan'daki güvenlik bölgesini koruyacağını ve tehdit gördüğü hedeflere karşı operasyonlarını sürdüreceğini belirtiyor. 🔹 Lübnan'ın güneyinde İsrail ateşi sonucu iki kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. 🔹 Hizbullah, olayın ardından İsrail'i ateşkesi ihlal etmekle suçladı.

🔹 Kuzey Kore lideri Kim Jong Un, ülkenin nükleer silah sahibi devlet konumunu kullanmasının karmaşık ve öngörülemez küresel güvenlik ortamına karşı tek doğru yol olduğunu söyledi. 🔹 Kim, iktidardaki İşçi Partisi Merkez Komitesi toplantısında yaptığı konuşmada, ABD’yi Avrupa ve Orta Doğu’daki çatışmaları derinleştirmekle suçladı. 🔹 Kim, ABD ve Güney Kore’nin ortak nükleer caydırıcılık kapasitesini sürekli geliştirmesinin Kore Yarımadası’ndaki güvenlik durumunu daha tehlikeli hale getirdiğini söyledi. 🔹 Kuzey Kore yönetimi, nükleer kuvvetlerin istikrarlı şekilde genişletilmesi ve güçlendirilmesinin ülkenin güvenliği için gerekli olduğunu açıkladı. 🔹 KCNA, Pyongyang’ın nükleer cephaneliğiyle ilgili hangi somut adımların atılacağına dair ayrıntı vermedi. 🔹 Kim, konvansiyonel silah kapasitesinin artırılması ve 10 bin tonluk stratejik güdümlü füze kruvazörünün inşasının hızlandırılması talimatını verdi. 🔹 Toplantıda, kömür sektörünün modernizasyonu ve madencilik bölgelerinin yeniden geliştirilmesi de stratejik öncelikler arasında gösterildi. 🔹 Kuzey Kore, nükleer silahlardan vazgeçmeyeceğini ve kendisini nükleer devlet olarak kabul ettirme politikasını sürdürdüğünü bir kez daha vurguladı. 🔹 Seul’deki uzmanlar, açıklamaların Pyongyang’ın nükleer silahsızlanma görüşmelerini reddettiğini ve gelecekte yalnızca nükleer silaha sahip bir devlet olarak müzakere yürütmek istediğini gösterdiğini belirtiyor. 🔹 Bu yaklaşımın, nükleer silahların tamamen kaldırılması yerine silahların sınırlandırılmasına yönelik olası görüşmeleri gündeme getirebileceği değerlendiriliyor. 🔹 Kim yönetimi, ABD-Güney Kore Nükleer Danışma Grubu ile Güney Kore’nin nükleer tahrikli denizaltı geliştirme planlarını kendi nükleer kapasitesini artırmak için gerekçe olarak gösteriyor. 🔹 Kuzey Kore, 2006 yılından bu yana uygulanan Birleşmiş Milletler ve ABD yaptırımlarına rağmen nükleer silah ve balistik füze programlarını sürdürmeye devam ediyor. 🔹 Pyongyang yönetimi daha önce de nükleer silahlarını terk etmeyeceğini açıklamış ve kendisini resmen nükleer devlet olarak tanımlamıştı.

🔹 ABD’nin İran’a yönelik yaptırımları 60 günlüğüne askıya alması Tahran’a milyarlarca dolarlık ekonomik rahatlama sağlayabilir ancak onlarca yıllık yaptırım sisteminin tamamen kaldırılması uzun ve karmaşık bir süreç olarak görülüyor. 🔹 ABD, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği, İran’ın nükleer programı, insan hakları ihlalleri ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği destek nedeniyle 1979’dan bu yana çok sayıda yaptırım uyguladı. 🔹 Geçen hafta imzalanan mutabakata göre Washington, nihai anlaşma çerçevesinde hazırlanacak takvim doğrultusunda İran’a yönelik yaptırımları aşamalı olarak kaldırmayı değerlendirecek. 🔹 ABD Hazine Bakanlığı, 21 Ağustos’a kadar İran petrolü, petrokimya ürünleri ve petrol türevlerinin üretimi, teslimatı ve satışına izin veren geçici genel lisans yayımladı. 🔹 Uzmanlar, yaptırımların kaldırılmasının ABD’nin İran’a yönelik onlarca yıllık baskı politikasında köklü bir değişim anlamına geleceğini belirtiyor. 🔹 İran’a yönelik yaptırımların önemli bölümü başkanlık kararnameleriyle uygulanırken bazıları doğrudan Kongre tarafından yasalaştırıldı. 🔹 Başkan Donald Trump yürütme kararlarıyla getirilen yaptırımları kaldırabilse de bazı yaptırımların kaldırılması veya değiştirilmesi için Kongre onayı gerekiyor. 🔹 ABD Hazine Bakanlığı’nın Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi tarafından yaptırım listesine alınan binlerce kişi, şirket, gemi ve uçağın listeden çıkarılması uzun sürebilir. 🔹 Uzmanlar, yaptırım listelerinin tamamen temizlenmesinin en az bir yıl alabileceğini değerlendiriyor. 🔹 Son yaptırım muafiyetinin iki aylık dönemde İran’a yaklaşık 3 milyar dolar gelir sağlayabileceği hesaplanıyor. 🔹 Yaptırımların kalıcı şekilde kaldırılması halinde İran’ın gelirlerinin on milyarlarca dolar artabileceği ve petrol ihracatının genişleyebileceği belirtiliyor. 🔹 Çin halen İran petrolünün yaklaşık yüzde 90’ını satın alan en büyük alıcı konumunda bulunuyor. 🔹 Yeni lisans yalnızca petrol ticaretini değil, buna bağlı bankacılık, sigorta ve taşımacılık faaliyetlerini de kapsıyor. 🔹 Uzmanlar, yaptırımların kaldırılması halinde İran Devrim Muhafızları gibi ABD tarafından tehdit olarak görülen yapılara dolaylı kaynak aktarımı konusunda tartışmalar yaşanabileceğini belirtiyor. 🔹 Bankalar, enerji şirketleri ve sigorta kuruluşlarının İran ile iş yaparken yeni düzenlemeler, yaptırım ihlali riskleri ve hukuki sorumluluklar nedeniyle temkinli davranması bekleniyor. 🔹 İran ile iş yapan şirketler, terör saldırıları mağdurları tarafından açılabilecek tazminat davalarıyla da karşı karşıya kalabilir. 🔹 Uzmanlar, siyasi ve hukuki belirsizlikler nedeniyle büyük uluslararası şirketlerin İran’a yönelik milyarlarca dolarlık yatırımlar için acele etmeyeceğini değerlendiriyor. 🔹 Piyasa aktörleri, İran ile ekonomik ilişkilerin normalleşmesinin hızlı bir süreç olmayacağını ve kapsamlı bir anlaşma sonrasında dahi yıllar sürebileceğini öngörüyor.

🔹 ABD ve İran arasında İsviçre’de yapılan ilk üst düzey görüşmelerin ardından ABD, İran’a yönelik bazı yaptırımları 60 gün süreyle askıya aldı. 🔹 ABD Hazine Bakanlığı kararıyla İran, 21 Ağustos’a kadar petrol ve petrokimya ürünleri ihraç edebilecek ve bu satışlardan ödeme alabilecek. 🔹 Taraflar, 60 gün içinde kalıcı bir anlaşmaya ulaşmayı hedefleyen bir yol haritası üzerinde uzlaştı. 🔹 Pakistan ve Katar arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerde Lübnan’da İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmaları sona erdirmeye yönelik bir mekanizma kurulması kararlaştırıldı. 🔹 Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilerin güvenli geçişini sağlamak ve olası çatışmaları önlemek amacıyla doğrudan iletişim hattı oluşturuldu. 🔹 Umman Dışişleri Bakanlığı, Hürmüz Boğazı’nda uluslararası hukuk çerçevesinde ücretsiz ve güvenli geçişin sürdürülmesine bağlı olduklarını açıkladı. 🔹 Görüşmeler sonrasında Hürmüz Boğazı’ndaki tanker trafiğinde artış görüldü. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, görüşmelerin kalıcı bir anlaşma için güçlü bir temel oluşturduğunu söyledi. 🔹 Vance, İran’ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı denetçilerinin ülkeye yeniden girişine izin vermeyi kabul ettiğini açıkladı. 🔹 İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise nükleer program konusunda henüz herhangi bir yeni taahhütte bulunulmadığını söyledi. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın anlaşmaya uymaması halinde gerekli gördüğü adımları atacağını açıkladı. 🔹 Trump, İran’ın nükleer faaliyetlerinin denetlenmesini sağlayacak silah ve tesis kontrollerini kabul edeceğini söyledi. 🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, petrol ve petrokimya ihracatına muafiyet sağlandığını, bazı dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılacağını ve ülke için yeniden inşa ve kalkınma planı başlatılacağını açıkladı. 🔹 Vance, serbest bırakılacak İran fonlarının kullanımında ABD ve Katar’ın gözetim mekanizması oluşturacağını söyledi. 🔹 Trump, bu fonların ABD’li çiftçilerden mısır, soya fasulyesi ve buğday alımında kullanılabileceğini ifade etti. 🔹 İran Merkez Bankası Başkanı Abdolnaser Hemmati ise serbest bırakılan fonların yalnızca ABD tarım ürünleri için kullanılmasına yönelik bir zorunluluk bulunmadığını açıkladı. 🔹 İran ile ABD arasındaki teknik görüşmelerin hafta boyunca devam etmesi planlanıyor. 🔹 Petrol fiyatları, müzakerelerde ilerleme sağlandığı haberlerinin ardından düşüşünü sürdürdü.

🔹 SK Hynix hisseleri pazartesi günü yüzde 5,7 yükselerek şirketin piyasa değerini 2.082,5 trilyon wona çıkardı ve ilk kez Samsung Electronics’i geride bıraktı. 🔹 Samsung Electronics’in piyasa değeri aynı sırada 2.081,3 trilyon won seviyesinde kaldı. Şirket, imtiyazlı hisseler de dahil edildiğinde değerinin yaklaşık 2.252 trilyon won olduğunu belirtti. 🔹 SK Hynix, yapay zekâ sistemlerinde kullanılan yüksek bant genişlikli bellek (HBM) çiplerinin en büyük tedarikçisi konumuna geldi. Şirketin müşterileri arasında Nvidia ve Google bulunuyor. 🔹 Yapay zekâ yatırımlarındaki hızlı büyüme SK Hynix hisselerinin bu yıl yüzde 340’ın üzerinde yükselmesini sağladı. 🔹 HBM çipleri, ChatGPT ve gelişmiş yapay zekâ modellerini çalıştıran altyapının kritik bileşenleri haline gelirken, geleneksel bellek ürünlerinden daha yüksek kâr marjları sunuyor. 🔹 Samsung Electronics 2000 yılından bu yana Güney Kore’nin en değerli şirketi konumundaydı. 🔹 SK Hynix 2002 yılında ağır borç yükü nedeniyle Micron’a satılmanın eşiğine gelmiş, satış gerçekleşmeyince yaklaşık on yıl boyunca alacaklıların kontrolünde kalmıştı. 🔹 Şirket 2023 yılında bellek sektöründeki daralma nedeniyle 7,73 trilyon won faaliyet zararı açıklamıştı. 🔹 Yapay zekâ talebindeki artışla birlikte toparlanan SK Hynix, 2024 yılında 23,5 trilyon won faaliyet kârı elde ederek rekor kırdı. 🔹 Analistlere göre şirketin başarısının temelinde, sektör daralma yaşarken bile HBM yatırımlarını sürdürmesi bulunuyor. 🔹 2025 itibarıyla SK Hynix küresel HBM pazarının yüzde 61’ini kontrol ediyor. Samsung Electronics’in payı yüzde 17, Micron’un payı ise yüzde 21 seviyesinde bulunuyor. 🔹 SK Group Yönetim Kurulu Başkanı Chey Tae-won, Hynix’i satın alırken hedefinin şirketi standart bellek üreticisinden vazgeçilmez yarı iletken ürünler geliştiren bir şirkete dönüştürmek olduğunu söyledi. 🔹 Analistler, SK Hynix’in yalnızca HBM pazarında değil, geleneksel DRAM pazarında da Samsung’a yaklaşmaya başladığını belirtiyor. 🔹 Bank of America tahminlerine göre SK Hynix’in DRAM üretim kapasitesi 2025-2028 döneminde yüzde 38 büyüyecek. Aynı dönemde Samsung’un büyümesinin yüzde 17,5 seviyesinde kalması bekleniyor. 🔹 SK Hynix’in planlanan ABD halka arzı için Nasdaq’ı tercih etmeyi değerlendirdiği ve bunun şirketin küresel yatırımcı tabanını genişletebileceği belirtiliyor.

🔹 ABD ve İran heyetleri İsviçre’de yürütülen ilk tur üst düzey görüşmeleri tamamladı. Katar ve Pakistan arabuluculuğunda yapılan görüşmelerin ardından taraflar 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya ulaşılması için bir yol haritası üzerinde uzlaştı. 🔹 Teknik düzeydeki müzakereler hafta boyunca İsviçre’nin Bürgenstock bölgesinde devam edecek. 🔹 Ortak açıklamaya göre taraflar Lübnan’daki çatışmaların sona erdirilmesine yönelik bir mekanizma kurulmasını ve Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilerin güvenli geçişini destekleyecek bir iletişim hattı oluşturulmasını kabul etti. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile İranlı yetkililer arasındaki görüşmeler pazar günü başladı ve pazartesi sabahına kadar sürdü. 🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran’ın petrol ve petrokimya ihracatı için muafiyetler, dondurulmuş bazı varlıkların serbest bırakılması ve yeniden inşa ile kalkınma planının başlatılması konusunda ilerleme sağlandığını açıkladı. 🔹 Görüşmeler başlamadan önce Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapatması halinde İran’ın “ülkesiz kalacağını” söyledi ve ABD’nin gerekirse boğazın kontrolünü alabileceğini yineledi. 🔹 Trump, geçen hafta imzalanan mutabakatın küresel ekonomide yüksek petrol fiyatlarının yol açabileceği bir çöküşü önlemek amacıyla kabul edildiğini belirtti. 🔹 Görüşmeler sonrasında Brent petrol fiyatı düşüşünü sürdürerek varil başına 79,44 dolara geriledi. 🔹 İran medyası, Trump’ın açıklamalarının ardından İran heyetinin müzakere salonuna dönmeyi reddettiğini ancak Katar ve Pakistan üzerinden mesaj alışverişinin sürdüğünü bildirdi. 🔹 ABD’li bir diplomat ise İran heyetinin görüşmeleri terk etmediğini, tarafların gece boyunca Hürmüz Boğazı, Lübnan, nükleer konular ve mutabakatın uygulanması gibi başlıklarda müzakereleri sürdürdüğünü söyledi. 🔹 İran, ABD’nin Lübnan’daki çatışmaların durdurulmasına ilişkin taahhütlerini yerine getirmediğini savunarak hafta sonu Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini yeniden durdurduğunu açıklamıştı. 🔹 Vance, Lübnan’daki gelişmelere ilişkin olarak çatışmaların sona erdirilmesi yönünde ilerleme kaydedildiğini söyledi ve sürecin karmaşık olduğunu belirtti. 🔹 Trump, İran’ın Lübnan’daki müttefiki Hizbullah’ı dizginlememesi halinde İran’a yönelik saldırıların yeniden başlayabileceği uyarısında bulundu. 🔹 Buna karşın Vance, Trump’ın ABD ile İran halkı arasındaki ilişkilerde yeni bir sayfa açılmasını istediğini ifade etti. 🔹 Kpler verilerine göre pazar günü Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi sayısı 5’e düştü. Bir gün önce bu sayı 26 olarak kaydedilmişti. 🔹 Lübnan’da ise pazar günü son dönemin en sakin günlerinden biri yaşandı. Reuters muhabirleri, güney Lübnan’da çok sayıda kişinin evlerine döndüğünü ve bazı kişilerin Hizbullah bayrakları taşıdığını gözlemledi.

🔹 Avrupa'nın büyük bölümünü etkisi altına alan sıcak hava dalgası nedeniyle Fransa’da alkol tüketimine kısmi yasak getirildi, Almanya genelinde sıcaklık uyarıları yayımlandı ve İspanya’da Dünya Kupası taraftar alanı kapatıldı. 🔹 Fransa’da pazar günü 96 bölgenin 35’inde en yüksek seviyede kırmızı sıcak hava alarmı ilan edilmesi bekleniyor. 🔹 Ülkenin güneybatısından Paris bölgesine ve Burgonya’ya kadar uzanan alanda sıcaklıkların 39-40 dereceye ulaşması, bazı bölgelerde ise 41 dereceyi görmesi bekleniyor. 🔹 Başbakan Sebastien Lecornu başkanlığında yapılan kriz toplantısının ardından, kırmızı alarm verilen 35 bölgede düzenlenecek Fête de la Musique festivalleri ve diğer kamusal etkinliklerde pazar günü alkol tüketimi yasaklandı. 🔹 Paris yönetimi ise sıcak hava nedeniyle parkların 24 saat açık kalmasına karar verdi. 🔹 Almanya’nın büyük bölümünde sıcak hava uyarıları yayımlandı ve sıcaklıkların 38 dereceye yaklaşacağı bildirildi. 🔹 Alman Meteoroloji Servisi, yüksek sıcaklık ve nemin şiddetli gök gürültülü fırtınalara yol açabileceği uyarısında bulundu. 🔹 İtalya’da sıcaklıkların 36-37 dereceye ulaşması beklenirken bazı kentlerde günlük yaşam ve turizm faaliyetleri olumsuz etkilendi. 🔹 Roma’da turistler Kolezyum önünde yoğun sıcak altında beklerken, bazı ziyaretçiler serinlemek için yer altındaki tarihi alanlara yöneldi. 🔹 Ülkenin en sıcak kentlerinden Bologna’da insanlar Neptün Çeşmesi’nde serinlemeye çalıştı ve kemerli geçitlerin gölgesine sığındı. 🔹 İspanya Futbol Federasyonu, Madrid’deki Plaza de Colon meydanında kurulan Dünya Kupası taraftar alanını aşırı sıcaklar nedeniyle kapatma kararı aldı. 🔹 Bu nedenle taraftarlar İspanya ile Suudi Arabistan arasındaki Dünya Kupası maçını başka noktalardan takip edecek. 🔹 Bilim insanları iklim değişikliğinin Avrupa’daki sıcak hava dalgalarını daha sık ve daha şiddetli hale getirdiğini, bunun sağlık risklerini ve ekonomik maliyetleri artırdığını belirtiyor. 🔹 Fransa Merkez Bankası Başkanı Emmanuel Moulin, aşırı sıcakların orta vadede ekonomik faaliyetler üzerinde olumsuz etki yarattığını söyledi. 🔹 Moulin, yüksek sıcaklıkların verimliliği düşürürken enerji tüketimini artırdığını ifade etti.

🔹 Fransız süt ürünleri şirketi Danone, yüksek proteinli yoğurt ürünlerindeki protein miktarı beyanlarının gerçeği yansıtmadığı gerekçesiyle Chobani’ye dava açtı. 🔹 Danone, Chobani’nin çoklu paketlerde satılan “Chobani 20G Protein” ürünlerinde protein miktarını olduğundan yüksek gösterdiğini ve tüketicileri yanılttığını savundu. 🔹 Chobani CEO’su Hamdi Ulukaya suçlamaları reddetti ve şirketin ürünlerine dışarıdan protein eklemediğini söyledi. 🔹 Danone, Chobani’nin kendi Oikos Pro markasına rakip ürün geliştirdiğini ve etiketleme yöntemleri sayesinde fiyat avantajı elde ettiğini belirtti. 🔹 ABD’de GLP-1 sınıfı zayıflama ilaçlarını kullanan tüketiciler arasında yüksek proteinli ürünlere yönelik talep artıyor. 🔹 Boston Consulting Group verilerine göre yoğurt, GLP-1 kullanıcılarında tüketimi tedavi sırasında ve sonrasında artmaya devam eden az sayıdaki gıda kategorisinden biri olarak öne çıkıyor. 🔹 Danone, 2025’in ikinci yarısında yüksek proteinli yoğurtlara yönelik yoğun talebi karşılamakta zorlandığını açıklamış ve üretim kapasitesini artırmaya başlamıştı. 🔹 Barclays analistleri, Danone’nin ABD süt ürünleri operasyonlarını toparlama konusunda yavaş kaldığını ve yatırımcıların bu durumdan rahatsız olduğunu belirtti. 🔹 Barclays’e göre Chobani’nin yoğurt satışları yüzde 20’nin üzerinde büyürken Danone rakibinin gerisinde kalıyor. 🔹 NielsenIQ verilerine göre Chobani’nin ABD yoğurt pazarındaki payı son üç yılda yüzde 21’den yüzde 26’ya yükseldi. 🔹 Aynı dönemde Danone’nin pazar payı yüzde 30,7’den yüzde 25,8’e geriledi. 🔹 Danone hisseleri bu yıl yüzde 15 değer kaybederken, MSCI Dünya Endeksi yüzde 11 yükseldi. 🔹 Danone ve Chobani arasında 2016’dan bu yana en az dört kez dava açıldı. 🔹 Chobani’nin eski pazarlama yöneticilerinden Brad Charron, büyük gıda şirketlerinin ürün özelliklerini öne çıkarmak için zaman zaman porsiyon büyüklüklerini farklı şekillerde kullandığını söyledi. 🔹 Charron, tüketicilerin ürün etiketlerini değerlendirerek yanıltıcı bilgiler olup olmadığını anlayabileceklerini ifade etti.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, kısa süre önce yenilenen Lincoln Anıtı Yansıtma Havuzu’ndaki suyun büyük bölümünün onarım çalışmaları için boşaltılmasının gerekebileceğini açıkladı. 🔹 Trump, yüklenici firmalarla görüştüklerini ve gerekli onarımların mümkün olan en kısa sürede tamamlanacağını söyledi. 🔹 Trump, havuzda meydana gelen hasarın vandalizm kaynaklı olduğunu öne sürdü. 🔹 Birden fazla kişinin Yansıtma Havuzu’ndaki vandalizm olayları nedeniyle gözaltına alındığını açıkladı. 🔹 Trump, havuza aşındırıcı kimyasallar döküldüğünü iddia etti. 🔹 ABD Park Polisi, İçişleri Bakanlığı ve Columbia Bölgesi Savcılığı konu hakkında hemen açıklama yapmadı. 🔹 Trump, 6 Haziran’da havuzdaki 14,7 milyon dolarlık yenileme projesinin tamamlandığını duyurmuştu. 🔹 Yenilemenin ardından oluşan yoğun yosunlaşma nedeniyle havuzun yeşile dönmesi üzerine çalışanlar suya hidrojen peroksit eklemeye başlamıştı. 🔹 Bu hafta havuz tabanındaki boya kaplamasının soyularak yosunlu suya karıştığı görüldü. 🔹 Yansıtma Havuzu projesi, Trump yönetiminin Washington’u yeniden şekillendirmeyi amaçlayan daha geniş kapsamlı planlarının bir parçası olarak yürütülüyor. 🔹 Bu planlar arasında Beyaz Saray’ın Doğu Kanadı’nın yerine yeni bir balo salonu inşa edilmesi ve Arlington Ulusal Mezarlığı yakınında büyük bir anıt kemer yapılması da bulunuyor.

🔹 İsrail ile Hizbullah arasında yürürlüğe giren ateşkesten bir gün sonra İsrail'in Lübnan'a düzenlediği saldırılarda en az 20 kişi hayatını kaybetti. 🔹 İsrail, saldırıların Hizbullah'ın gece boyunca İsrail güçlerine yönelik roket ve füze saldırılarına karşılık olarak gerçekleştirildiğini açıkladı. 🔹 İsrailli bir askeri yetkili, Hizbullah'ın Güney Lübnan'daki İsrail birliklerine 50'den fazla roket ve mühimmat fırlattığını söyledi. 🔹 Lübnan Ulusal Haber Ajansı, İsrail savaş uçakları ve İHA'larının Güney Lübnan ile Bekaa Vadisi'nde birçok noktayı vurduğunu bildirdi. 🔹 Hizbullah, İsrail'i yüzlerce ateşkes ihlali yapmakla suçladı ve saldırıların karşılıksız kalmayacağını açıkladı. 🔹 Hizbullah, ABD'ye İsrail üzerindeki baskıyı artırarak saldırıları durdurma çağrısı yaptı. 🔹 İsrail ordusu, siyasi liderlikten gelen yeni talimatlar doğrultusunda ateşkese bağlı kaldığını ve yalnızca savunma amaçlı faaliyet yürüttüğünü açıkladı. 🔹 İsrailli yetkililer, son 48 saat içinde Güney Lübnan'da Hizbullah saldırılarında beş İsrail askerinin öldüğünü söyledi. 🔹 İsrail ordusu, Hizbullah'ın saldırılarının ateşkes anlaşmasının tekrarlanan ihlalleri olduğunu belirtti. 🔹 Hizbullah da ateşkese bağlı olduğunu ancak İsrail'in toprak ele geçirme veya işgali genişletme girişimlerine karşılık vereceğini açıkladı. 🔹 Hizbullah, İsrail birliklerinin gece saatlerinde Güney Lübnan'daki Ali el-Tahir Tepesi bölgesine sızmaya çalıştığını ve çatışmaların ardından İsrail'in hava saldırıları düzenlediğini söyledi. 🔹 Hizbullah'tan üst düzey bir yetkili, İsrail güçleri Lübnan'da kaldığı sürece silahlı direnişin meşru olduğunu ve İsrail'e işgal altındaki Lübnan topraklarında hareket serbestisi tanınmayacağını söyledi. 🔹 Sur kentine bağlı Barış kasabasında üç katlı bir konutun vurulması sonucu bir anne, bir baba ve iki çocuk hayatını kaybetti. 🔹 Lübnan ordusu, Kfarrumman-Nebatiye yolu üzerinde düzenlenen bir İsrail saldırısında bir Lübnan askerinin öldüğünü açıkladı. 🔹 Nebatiye'deki Lübnan Merkez Bankası şubesi İsrail hava saldırısında yıkıldı. 🔹 Lübnan Merkez Bankası, saldırının binayı doğrudan hedef aldığını ve maddi hasara yol açtığını, ancak can kaybı yaşanmadığını açıkladı. 🔹 İsrail ordusunun Arapça sözcüsü, Hizbullah'ın saldırıları ve ihlalleri sona erdirmesi halinde bölgede sükûnetin sağlanabileceğini söyledi. 🔹 İsrail, Güney Lübnan'daki güvenlik bölgesinde bulunma amacının sivillere zarar vermek değil, tehditleri ve Hizbullah altyapısını ortadan kaldırmak olduğunu açıkladı. 🔹 Lübnan Sağlık Bakanlığı, 2 Mart'tan bu yana İsrail saldırılarında sağlık çalışanları, kadınlar ve çocuklar dahil 4.057 kişinin öldüğünü açıkladı. 🔹 İsrail makamları ise Hizbullah ile çatışmalarda en az 32 askerin ve dört sivilin hayatını kaybettiğini bildirdi. 🔹 Yeniden başlayan çatışmalar, bu hafta açıklanan ABD-İran mutabakatının ve Lübnan ateşkesinin kalıcılığına ilişkin soru işaretlerini artırdı. 🔹 ABD-İran mutabakatı, Lübnan dahil çeşitli cephelerde taraflar ve müttefikleri arasında askeri faaliyetlerin derhal ve kalıcı olarak durdurulmasını öngörüyor. 🔹 İsrail, Lübnan'daki operasyonlarını kısıtlayabileceği gerekçesiyle mutabakattaki bazı maddelere karşı çıkıyor.

🔹 Çin, yapay zekâ veri merkezlerinde kullanılan indiyum metalinin ihracatına yönelik incelemeleri artırdı ve alıcılar bu metalin de ihracat kontrol listesine eklenebileceğinden endişe duyuyor. 🔹 Çin, dünyanın indiyum üretiminin yaklaşık yüzde 70'ini gerçekleştiriyor. Metal, ekranlar ve lehimleme dışında yapay zekâ veri merkezlerinde kullanılan yüksek hızlı optik çiplerin üretiminde gerekli olan indiyum fosfürün hammaddesi olarak da kullanılıyor. 🔹 Çin, indiyum fosfürü Şubat 2025'te ihracat kontrol listesine aldı. Bu kısıtlamalar, yeni nesil veri merkezleri için tedarik sürecini zorlaştırdı. 🔹 Avrupalı bir alıcı, bu yıl ilk kez Çin gümrük makamlarının nihai kullanıcılar ve bulundukları ülkeler hakkında ayrıntılı bilgi talep ettiğini belirtti. 🔹 Kuzey Amerikalı büyük bir alıcı, ihracat onay sürelerinin aynı gün verilmekten birkaç güne uzadığını, bunun da evrak incelemelerinin sıkılaşmasından kaynaklandığını ifade etti. 🔹 Bazı alıcılar ek denetimlerle karşılaşmadıklarını belirtse de sektörde, uygulamanın daha sıkı ihracat kısıtlamalarının veya yeni yasakların habercisi olabileceği yönünde endişeler bulunuyor. 🔹 Reuters, şu ana kadar ilave incelemeler nedeniyle durdurulan herhangi bir sevkiyat tespit edemedi. 🔹 ABD Savunma Lojistik Ajansı, indiyumu stratejik bir tedarik riski olarak değerlendiriyor ve üç yıl içinde 403 tona kadar indiyum stoklamak için bu yıl teklif çağrısı yayımladı. 🔹 Kuzey Amerikalı bir başka alıcı, yeni raporlama yükümlülüklerinin ileride uygulanabilecek ihracat kısıtlamaları veya tamamen ihracat yasağı için hazırlık niteliğinde olabileceğini düşünüyor.

Ekonomik etkiler 🔹 ABD ile İran arasında savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakereler kapsamında yaptırımların gevşetilmesi ihtimali, İran Devrim Muhafızları'nın (IRGC) ekonomik faaliyetlerini önemli ölçüde büyütebilir. 🔹 İranlı üst düzey kaynaklar, yaptırımların kaldırılması, petrol ihracatının artması ve yabancı yatırımların geri dönmesi halinde IRGC'nin oluşacak ekonomik kazançların büyük bölümünden faydalanabilecek konumda olduğunu belirtti. 🔹 Geçici anlaşma kapsamında İran'ın yaptırıma tabi petrol satışlarına muafiyet sağlanması, daha kapsamlı bir anlaşma halinde ise diğer yaptırımların kaldırılması ve İran için 300 milyar dolarlık yeniden yapılanma fonuna erişim sağlanması öngörülüyor. 🔹 IRGC'nin mühendislik kolu Khatam al-Anbia, enerji ve altyapı projeleri başta olmak üzere telekomünikasyon, otomotiv, turizm ve lojistik sektörlerinde faaliyet gösteren yüzlerce bağlı şirketi denetliyor. Yatırım ve yaptırım riski 🔹 İran yatırım mevzuatı yabancı şirketlerin yerel ortaklarla çalışmasını gerektirdiği için, çok sayıdaki IRGC bağlantılı şirket yabancı yatırımcılar açısından kilit ortak konumuna gelebilir. 🔹 Bu durum, yabancı şirketlerin doğrudan ilişki kurmasalar bile IRGC bağlantılı şirketlerle iş yapma riskiyle karşı karşıya kalmasına ve yürürlükte kalabilecek terör bağlantılı yaptırımlara takılmasına neden olabilir. 🔹 Uzmanlar, İran petrol ihracatına izin verilse bile IRGC'nin sektördeki etkisi nedeniyle ABD şirketlerinin hukuki yaptırım riskiyle karşı karşıya kalabileceğini belirtiyor. Güç dengesi 🔹 İran Devrim Muhafızları, yıllardır uygulanan yaptırımlar döneminde petrol ihracatı, deniz taşımacılığı ve ticaret alanlarında kurduğu ağlarla ekonomik etkisini önemli ölçüde artırdı. 🔹 Kaynaklar, savaşın başlamasından sonra iç politikadaki etkisini daha da artıran IRGC'nin, İran'ın mevcut ekonomik yapısı içinde yaptırımların kaldırılmasından en fazla fayda sağlayabilecek kurumların başında geldiğini ifade etti. 🔹 Kapsamlı bir anlaşmaya ulaşılamasa ve yaptırımların büyük bölümü yürürlükte kalsa bile, geçici petrol ihracat muafiyetleri ile yaptırımları aşma konusundaki tecrübesi sayesinde IRGC'nin ekonomideki güçlü konumunu sürdürmesi bekleniyor.

Sağlık Soruşturması 🔹 Hindistan'ın Tamil Nadu eyaletindeki sağlık makamları, Tata Electronics'in iPhone parça fabrikasından çıkan sıvı atıkların çevredeki çiftçileri etkileyip etkilemediğine ilişkin soruşturma yürütüyor. 🔹 Bazı çiftçiler tarım arazilerindeki kirlilik nedeniyle cilt sorunları yaşadıklarını bildirdi. 🔹 Sağlık soruşturması, çevre kirliliği incelemesinden ayrı olarak yürütülüyor. 🔹 Yetkililer, çiftliklerden alınan su örneklerini laboratuvar incelemesine gönderdi. İnceleme Bulguları 🔹 Yerel sağlık görevlilerinin 27 Mayıs tarihli raporunda fabrika kaynaklı atık suyun ağır koku oluşturduğu ve hayvanların içmesi için uygun olmadığı belirtildi. 🔹 Raporda atık suyun çevredeki tarım arazilerinde biriktiği ve kuyulardaki temiz suyu kirlettiği ifade edildi. 🔹 Çiftçilerden gelen şikayetlerde kirlilik nedeniyle cilt rahatsızlıklarının görüldüğü bildirildi. 🔹 Laboratuvar analizlerinde iki su örneğinde dışkı kaynaklı kirliliğe işaret eden E. coli bakterisi tespit edildi. 🔹 Sağlık makamlarının ikinci analiz sonuçlarını beklediği ve soruşturmanın sürdüğü açıklandı. Çevresel Tartışma 🔹 Tamil Nadu Kirlilik Kontrol Kurulu, mayıs ayında fabrikanın çevredeki yeraltı sularını kirlettiği gerekçesiyle şirkete uyarı gönderdi. 🔹 Tata Electronics, tesis içinden alınan son su örneklerinde kirlilik bulunmadığının teyit edilmesi üzerine çevre incelemesinin sonlandırıldığını açıkladı. 🔹 Aralık ayında arıtma tesisindeki bir pompa arızasının işlenmiş atık suyun taşmasına neden olduğu öne sürüldü. Apple'ın Hindistan Üretimi 🔹 Tata Electronics, 2021 yılında açılan tesiste iPhone arka kapakları ve bazı diğer parçaları üretiyor. 🔹 Hindistan'ın 2026 yılında dünya iPhone üretiminin yaklaşık %26'sını gerçekleştirmesi bekleniyor. 🔹 Çiftçiler, kirliliğin bazı ürünlere zarar verdiğini ve tarım arazilerinin verimliliğini azalttığını öne sürdü. 🔹 Reuters, çiftçilerin ürün kaybı ve su kalitesine ilişkin iddialarını bağımsız olarak doğrulayamadı.

Müzakerelerin Ertelenmesi 🔹 İsviçre, ABD ile İran arasında cuma günü yapılması planlanan barış görüşmelerinin ertelendiğini açıkladı. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, görüşmeler için planlanan İsviçre ziyaretini iptal etti. 🔹 İsviçre, görüşmelere ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu ve hazırlık çalışmalarının Burgenstock'ta sürdüğünü duyurdu. 🔹 İran, 14 maddelik anlaşmanın uygulanmasına ilişkin somut adımlar görmeden teknik müzakerelere başlamayacağı yönünde işaret verdi. 🔹 İran heyetinin İsviçre'ye gidip gitmeyeceği konusunda resmi doğrulama yapılmadı. İran'ın Tutumu 🔹 İran lideri Mojtaba Hamaney, Donald Trump'ın anlaşmayı çaresizlik nedeniyle imzaladığını söyledi. 🔹 Hamaney, ABD'nin aşırı taleplerde bulunması halinde İran'ın bunları kabul etmeyeceğini açıkladı. 🔹 İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi, ABD'nin anlaşmayı ihlal etmesi durumunda karşılık verileceğini ve tam haklar sağlanana kadar taviz verilmeyeceğini duyurdu. 🔹 Anlaşma, İran'ın nükleer programının geleceğine ilişkin müzakereler için 60 günlük süre öngörüyor. 🔹 İran, yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke içinde seyreltilmesini ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı denetimlerini kabul etti ancak malzemenin ülke dışına çıkarılmasını reddetti. Siyasi ve Askeri Gelişmeler 🔹 ABD ile İsrail'in 28 Şubat'ta başlattığı savaşta en az 7 bin kişi hayatını kaybetti, enerji fiyatları yükseldi ve küresel piyasalarda dalgalanma yaşandı. 🔹 ABD Kongresi'ndeki bazı Cumhuriyetçi isimler, Donald Trump'ın savaşı sona erdirmek için İran'a fazla taviz verdiğini savundu. 🔹 Anlaşma kapsamında İran'a yönelik ekonomik yaptırımların hafifletilmesi, onlarca milyar dolarlık dondurulmuş varlığın serbest bırakılması ve petrol ihracatına muafiyet sağlanması öngörülüyor. 🔹 ABD, önümüzdeki müzakerelerde İran'ın uzun menzilli füze kapasitesini de sınırlandırmayı hedefliyor. Bölgesel Durum 🔹 İran, Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü Umman ile birlikte sürdürmeyi ve 60 günlük müzakere süresi sonrasında gemilerden hizmet ücreti almayı planladığını açıkladı. 🔹 Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasıyla petrol tankerlerinin geçişe başlaması petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü etki oluşturdu. 🔹 İsrail'in cuma günü Lübnan'da düzenlediği saldırılarda en az 18 kişi hayatını kaybetti. 🔹 İsrail, Lübnan'daki askeri operasyonlarını sürdürme niyetinde olduğunu açıklarken, bu durum anlaşmanın kalıcılığına ilişkin soru işaretlerini artırdı.

Yeni Yapılanma 🔹 Sekiz Iraklı kaynağın verdiği bilgiye göre İran Devrim Muhafızları, Körfez ülkelerindeki ABD üslerini hedef almak amacıyla Irak'ta mevcut milis ağlarının dışında faaliyet gösteren gizli hücreler oluşturdu. 🔹 Hücrelerin her birinin yaklaşık 10 seçkin Iraklı Şii savaşçıdan oluştuğu ve doğrudan İran Devrim Muhafızları'na bağlı çalıştığı öne sürüldü. 🔹 Yeni grupların, Irak'taki İslami Direniş yapılanmasının komuta zincirinin dışında faaliyet gösterdiği belirtildi. İHA Saldırıları 🔹 Kaynaklar, 20 Nisan-17 Mayıs döneminde Basra ve Semava yakınlarındaki çöl bölgelerinden Kuveyt, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki hedeflere en az yedi insansız hava aracı saldırısı düzenlendiğini söyledi. 🔹 Saldırıların üçü Kuveyt'i, ikisi Suudi Arabistan'ı ve ikisi Birleşik Arap Emirlikleri'ni hedef aldı. 🔹 Kuveyt'teki ABD askerlerinin konuşlu olduğu Ali Al Salem Hava Üssü ile uluslararası havalimanındaki askeri terminalin hedef alındığı belirtildi. 🔹 Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne yönelen insansız hava araçlarının engellendiği ifade edildi. Irak ve ABD'nin Tutumu 🔹 Iraklı yetkililer, yeni hücrelerin İran destekli büyük milis gruplarını sorumluluktan uzak tutmak ve Bağdat üzerindeki ABD baskısını azaltmak amacıyla oluşturulduğunu değerlendirdi. 🔹 Irak güvenlik güçleri, grupların komuta zincirlerini ortaya çıkarmak ve yeni saldırıları önlemek amacıyla çalışma yürütüyor. 🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı, Irak hükümetinden İran Devrim Muhafızları ve İran yanlısı silahlı grupların faaliyetlerini sona erdirmek için acil adımlar atmasını beklediğini açıkladı. 🔹 Irak Başbakanı Ali el-Zaidi ile ABD'nin Türkiye Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, devlet kontrolü dışında faaliyet gösteren tüm silahlı grupların tamamen silahsızlandırılması planını görüştü. Bölgesel Etkiler 🔹 İran, ABD ile imzalanan geçici anlaşmanın "direniş gruplarına" verdiği desteği kapsamadığını ve bu konunun müzakereye açık olmadığını belirtti. 🔹 Kuveyt, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, nisan ayında saldırılar nedeniyle Irak'ın büyükelçilerini dışişleri bakanlıklarına çağırarak protestoda bulundu. 🔹 Irak makamları, 17 Mayıs'ta Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki Barakah Nükleer Santrali'nde yangına yol açan insansız hava aracı saldırısının da bu yeni gruplarla bağlantılı olup olmadığını araştırıyor. 🔹 Başbakan Ali el-Zaidi, Körfez ülkelerine yönelik saldırıları kınadı ve Kuveyt ile Birleşik Arap Emirlikleri ile ortak soruşturma yürütüleceğini açıkladı.

🔹 Türkiye Rekabet Kurulu, Uber Technologies'in Getir'in teslimat iş kolunu Emirlik merkezli hakim ortak Mubadala'dan satın almasına onay verdi. 🔹 Rekabet Kurulu, Uber'in Türkiye'de toplam 500 milyon dolar yatırım yapma taahhüdünde bulunduğunu açıkladı. 🔹 Yatırımın nitelikli istihdamı desteklemesi, yerel mühendislik kapasitesini güçlendirmesi ve Türkiye'nin dijital ile teknoloji altyapısının gelişimine olumlu katkı sağlaması bekleniyor. 🔹 Uber, şubat ayında Getir'in teslimat işini satın almak için anlaşmaya vardığını açıklamıştı. 🔹 Satın alma işlemiyle Uber'in Türkiye pazarındaki faaliyet alanını genişletmesi hedefleniyor.

🔹 ABD Hava Kuvvetleri, yarı otonom Collaborative Combat Aircraft (CCA) programının ilk üretim sözleşmelerini Anduril Industries ve General Atomics'e verdi. 🔹 General Atomics FQ-42, Anduril ise FQ-44 modeli için üretim sözleşmesi aldı. Siparişin maliyeti ve adedi açıklanmadı. 🔹 Yaklaşık iki yıl önce prototip aşamasında başlatılan CCA programı, bu sözleşmelerle tam ölçekli seri üretim sürecine geçti. 🔹 Program, insanlı savaş uçaklarıyla birlikte görev yapacak yarı otonom hava araçlarını kullanarak menzil, durumsal farkındalık ve hayatta kalma kabiliyetini artırmayı hedefliyor. 🔹 ABD Hava Kuvvetleri uzun vadede yaklaşık 1.000 savaş kabiliyetine sahip CCA envantere katmayı ve üreticiler arasındaki rekabet sayesinde maliyetleri düşürerek kapasiteyi artırmayı planlıyor. 🔹 Üretim sözleşmeleri planlanandan aylar önce verildi ve her iki platformun da görev gereksinimlerini karşılayarak üretime hazır olduğu değerlendirildi. 🔹 Hava Kuvvetleri Bakanı Troy Meink, program kapsamında on yılın sonuna kadar 150'den fazla savaş kabiliyetine sahip CCA'nın tedarik edilmesinin hedeflendiğini söyledi. 🔹 Donanım sözleşmelerinin yanı sıra görev otonomisi yazılımı için de üretim sözleşmeleri verildi. 🔹 Yazılım geliştirme havuzunda Anduril, General Atomics, Lockheed Martin, Northrop Grumman, RTX'nin Collins Aerospace birimi ve Shield AI yer aldı. 🔹 ABD Hava Kuvvetleri, geleneksel savunma tedarik yöntemlerinden farklı olarak görev otonomisi yazılımını hava aracından ayrı satın alacağı "software sold separately" stratejisini uygulayacak.

Yönetici ayrılığı 🔹 Meta'nın yapay zekâ odaklı dönüşümünde kritik rol üstlenen Emily Dalton Smith şirketten ayrılıyor. 🔹 Dalton Smith, 2015'ten bu yana Meta'da görev yapıyordu ve daha önce ürün yönetimi başkan yardımcılığı ile Threads uygulamasının ürün liderliği görevlerini üstlenmişti. 🔹 Meta, yaklaşık iki ay önce Dalton Smith'in şirket içi yapay zekâ araçlarının geliştirilmesine yönelik ürün çalışmalarına liderlik edeceğini duyurmuştu. Yapay zekâ dönüşüm planı 🔹 Meta'nın yeniden yapılanma programı, kullanıcıya yönelik hizmetlerde ve şirket içi çalışma süreçlerinde yapay zekâyı merkeze almayı hedefliyor. 🔹 Program kapsamında insan çalışanların yaptığı görevleri otonom biçimde yerine getirebilecek yapay zekâ ajanlarının geliştirilmesi planlanıyor. 🔹 Dalton Smith'in ekibi, Meta'nın şirket içi yapay zekâ asistanı Metamate'in geliştirilmesinden sorumluydu. 🔹 Ekip, yapay zekâ arayüzleri, otomasyon sistemleri, hafıza altyapıları ve ortak ürün deneyimlerini tek platform altında birleştirmek için çalışıyordu. 🔹 Metamate'in derin araştırma, yeni özellik prototipleme ve sunum hazırlama gibi iş süreçlerinde temel çalışma platformu haline getirilmesi hedefleniyordu. Şirket içindeki tepkiler 🔹 Meta'nın yapay zekâ merkezli yeniden yapılanması çalışanlar arasında tartışmalara yol açtı. 🔹 Program kapsamında şirket çalışanlarının yaklaşık %10'u işten çıkarıldı ve benzer sayıda çalışan farklı birimlere kaydırıldı. 🔹 Çalışanlar, fare hareketlerini izleyen yazılımlar ve yapay zekâ dönüşümünün kendi görevlerinin otomasyona devredilmesine zemin hazırladığı gerekçesiyle yönetime eleştiriler yöneltti. Metamate geliştirmeleri 🔹 Yeni sistemin, çalışma dosyalarında gezinme, sohbet üzerinden yazılım geliştirme koordinasyonu ve kullanıcıların çalışmalarını kalıcı hafızada tutma özelliklerini içermesi planlanıyordu. 🔹 Projede, Meta'nın Aralık ayında yaklaşık 2 milyar dolara satın aldığı Singapur merkezli yapay zekâ girişimi Manus'un gösterge paneli ve mikro site teknolojilerinin de kullanılması öngörülüyordu. 🔹 Çin hükümetinin satın almanın iptal edilmesini istemesinin ardından Meta, Manus'un şirket içi sistemlere erişimini durdurmuştu. 🔹 Emily Dalton Smith, görev geçiş sürecinde Meta CTO'su Andrew Bosworth ile birlikte çalışacağını açıkladı ancak sonraki planlarına ilişkin ayrıntı paylaşmadı.

Anlaşma ve açıklamalar 🔹 ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, iki ülke arasındaki savaşı sona erdirmeyi amaçlayan geçici anlaşmayı imzaladı. 🔹 İran Dışişleri Bakanlığı, anlaşmanın çarşamba günü itibarıyla yürürlüğe girdiğini açıkladı. 🔹 Anlaşma, nihai uzlaşma görüşmelerinin yürütülmesi amacıyla ateşkesi 60 gün daha uzatıyor ve Lübnan cephesini de kapsıyor. 🔹 Trump, İran'ın anlaşmayı ihlal etmesi halinde ABD'nin yeniden saldırılar düzenleyeceğini ve İranlı yetkilileri hedef alabileceğini söyledi. 🔹 Trump, İran'ın anlaşmaya uymasını istediğini belirtirken, kalıcı uzlaşmanın Orta Doğu'da barışa katkı sağlayacağını ve petrol fiyatlarını düşürebileceğini ifade etti. 🔹 İran Başmüzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf, askeri operasyonlarla hedeflenen sonuçların müzakereler yoluyla daha fazlasıyla elde edildiğini söyledi. Anlaşmanın içeriği 🔹 Mutabakat, tüm cephelerde çatışmaların sona ermesini, Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiğinin tam olarak yeniden başlamasını, ABD'nin İran limanlarına uyguladığı ablukanın kaldırılmasını ve İran varlıklarının serbest bırakılmasını öngörüyor. 🔹 Anlaşmada İran'ın savaş sonrası yeniden imarı için 300 milyar dolarlık bir yatırım fonu oluşturulması da yer alıyor. 🔹 İran, nükleer silah geliştirmeyeceğini yeniden taahhüt etti ve zenginleştirilmiş uranyum stokunun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı gözetiminde seyreltilmesini kabul etti. Bölgesel gelişmeler 🔹 G7 liderleri ABD-İran anlaşmasını memnuniyetle karşılarken Lübnan'da derhal ateşkes çağrısı yaptı. 🔹 İsrail müzakerelere katılmadığını ve Lübnan'da gerektiğinde güç kullanma hakkını koruduğunu açıkladı. 🔹 Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile Lübnan konusunda görüş ayrılığı yaşadıklarını belirterek Hizbullah'a karşı daha sınırlı güç kullanılması gerektiğini söyledi. 🔹 Lübnan devlet medyası çarşamba günü İsrail'in ülkenin güneyindeki çeşitli bölgelere hava saldırıları ve topçu atışları düzenlediğini bildirdi. 🔹 Lübnanlı güvenlik kaynakları Hizbullah'ın da İsrail güçlerine yönelik iki insansız hava aracı saldırısı gerçekleştirdiğini açıkladı. 🔹 İsrail, Hizbullah'ın düzenlediği iki İHA saldırısında beş askerinin yaralandığını duyurdu. Ekonomik etkiler 🔹 Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılacağı beklentisiyle Brent petrol fiyatları savaşın başlamasından bu yana en düşük seviyelerine geriledi ve varil başına 80 doların altına indi. 🔹 Trump'ın yeniden saldırı tehdidinde bulunmasının ardından petrol fiyatları gün içinde kayıplarının bir kısmını geri aldı.

Senatörlerin talebi 🔹 ABD'li Demokrat Senatörler Edward Markey ve Richard Blumenthal, Tesla'nın Full Self-Driving (FSD) sürücü destek sistemine ilişkin güvenlik verilerinin incelenmesini talep etti. 🔹 Senatörler, ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi'ne gönderdikleri mektupta Tesla'nın güvenlik istatistiklerinin dayandığı analizlerin zayıf ve yanıltıcı olduğunu belirtti. 🔹 Senatörler, kurumdan 7 Temmuz'a kadar Tesla'nın FSD güvenlik iddialarını ve bu iddiaların temelindeki kaza verilerini inceleyip incelemediğine ilişkin soruları yanıtlamasını istedi. 🔹 Senatörler, otonom sürüş ve gelişmiş sürücü destek sistemleri kullanan şirketlere yönelik raporlama yükümlülüklerinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu. Güvenlik verileri 🔹 Tesla son bir yılda FSD sisteminin insan sürücülerden 10 kata kadar daha güvenli olduğunu gösterdiğini söylediği istatistikleri kamuoyuyla paylaştı. 🔹 Tesla, FSD kullanılan araçlardaki hava yastığı açılan kazaların oranını ABD'deki tüm araç kazalarının ortalamasıyla karşılaştırıyor. 🔹 Tesla ayrıca araçlarını ABD'deki ortalama araçlarla karşılaştırıyor ve bu karşılaştırma yeni güvenlik teknolojilerinin etkisi nedeniyle sonuçları değiştirebiliyor. 🔹 Tesla, aynı güvenlik verilerini Avrupa Birliği'nde FSD sistemi için onay alma sürecinde Avrupalı düzenleyicilere de sundu.

Lisans süreci 🔹 Binance'ın Avrupa Birliği müşterilerine hizmet vermesini sağlayacak lisans başvurusunun reddedilmesi bekleniyor. 🔹 Başvuru Yunanistan sermaye piyasası düzenleyicisine yapıldı. 🔹 Avrupa Birliği'nin MiCA düzenlemeleri kapsamında kripto şirketlerinin haziran ayı sonuna kadar lisans alması gerekiyor. 🔹 Lisans alınmaması halinde Binance'ın Avrupa Birliği'nde hizmet sunma yetkisi temmuz ayı başından itibaren sona erecek. Düzenleyici süreç 🔹 MiCA düzenlemeleri kapsamında bir Avrupa Birliği ülkesinden alınan lisans, 27 üyeli blok genelinde faaliyet izni sağlıyor. 🔹 Avrupa Birliği düzenleyicileri kripto para borsalarını daha sıkı denetim altına almayı hedefliyor. 🔹 Yunanistan düzenleyicisinin başvuruyu reddetmesi halinde Avrupa Birliği'ndeki Binance kullanıcılarının durumu belirsizliğini koruyacak. Binance'ın açıklamaları 🔹 Binance, kullanıcılar üzerindeki olası etkileri en aza indirecek düzenli bir geçiş sürecini desteklemeyi planladığını açıkladı. 🔹 Şirket, MiCA lisansı almak için son 18 aydır düzenleyici kurumlarla çalıştığını bildirdi. 🔹 Binance, başvurusunun MiCA şartlarını karşıladığına inandığını ve Yunanistan Sermaye Piyasası Komisyonu'nun incelemeyi tamamlayarak başvuruyu uyumlu kabul ettiğini düşündüğünü açıkladı. 🔹 Binance, MiCA yetkilendirme sürecindeki gecikmelerin kripto faaliyetlerini Avrupa Birliği dışına kaydırma riski taşıdığını belirterek 30 Haziran 2026'dan önce yeni bir açıklama yapacağını duyurdu.

Kritik mineraller 🔹 G7 ülkeleri, kritik mineraller konusunda Batı'nın Çin'e bağımlılığını azaltmaya yönelik ortak bir bildiri üzerinde çalışıyor. 🔹 Görüşmelerde kritik mineral tedarik zincirlerinin güvence altına alınması G7 Zirvesi'nin temel gündem maddelerinden biri olarak ele alınıyor. 🔹 Müzakerelerde fiyat destekleri, piyasa standartları, sübvansiyonlar, alım garantileri ve Çin dışındaki kritik mineral tedarik zincirlerine özel sektör yatırımlarını artıracak mekanizmalar değerlendiriliyor. 🔹 G7 kapsamında açıklanabilecek adımların bu alandaki daha geniş kapsamlı girişimlerin ilk aşaması olması bekleniyor. Çin'e bağımlılık 🔹 Çin'in 2025 yılında nadir toprak mıknatıslarına yönelik ihracat kısıtlamaları enerji, savunma ve teknoloji sektörlerindeki Batılı tedarik zincirlerinin Çin'e bağımlılığını ortaya çıkardı. 🔹 Çin son dönemde tungsten ve antimon dahil çeşitli kritik minerallerin ihracatını da kısıtladı. 🔹 Batılı ülkeler yeni maden kaynakları, işleme tesisleri ve geri dönüşüm kapasitesi oluşturmak için çalışmalar yürütüyor. 🔹 ABD, 2026 yılının başında kritik mineraller için yeni bir ticaret bloğu oluşturulmasını önerdi. Küresel ticaret 🔹 G7 liderleri küresel ticaretteki dengesizlikleri ve Çin kaynaklı haksız rekabet uygulamalarını da ele alacak. 🔹 Avrupa Birliği geçen yıl Çin ile ticarette 360 milyar avroyu aşan rekor düzeyde dış ticaret açığı verdi. 🔹 Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa'nın stratejisinin Çin'den tamamen kopmak değil, riskleri azaltmak olduğunu söyledi. 🔹 Avrupa Birliği liderleri, Çin'den artan ithalata karşı ticaret savunma önlemlerinin daha sistematik kullanılmasını perşembe günü Brüksel'de yapılacak zirvede değerlendirecek.

Kara liste süreci 🔹 ABD yönetimi, Çinli yapay zeka şirketi DeepSeek, bellek çipi üreticisi CXMT ve ulusal güvenlik riski olarak değerlendirilen 100'den fazla şirketi ticaret kara listesine eklemeyi erteledi. 🔹 DeepSeek, CXMT ve çok sayıda şirket geçen yıl kurumlar arası komite tarafından Ticaret Bakanlığı'nın Varlık Listesi'ne eklenmek üzere onaylandı. 🔹 ABD Ticaret Bakanlığı'nın Varlık Listesi'ne eklenen şirketlere ABD menşeli ürün, yazılım ve teknoloji ihracatı lisansa tabi oluyor ve bu lisansların reddedilmesi bekleniyor. Güvenlik endişeleri 🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, DeepSeek'in Çin'in askeri ve istihbarat faaliyetlerine destek verdiğini söyledi. 🔹 DeepSeek'in Güneydoğu Asya'daki paravan şirketler aracılığıyla gelişmiş ABD çiplerine yasa dışı erişmeye çalıştığı ifade edildi. 🔹 Anthropic, DeepSeek ve iki Çinli yapay zeka laboratuvarının Claude yapay zeka platformundan yetenek çıkarmaya yönelik faaliyetler yürüttüğünü açıkladı. 🔹 OpenAI, DeepSeek'in kendi yapay zeka modellerini hedef aldığını belirtti. İhracat kontrolleri 🔹 ABD, Ekim 2025'ten bu yana Varlık Listesi'ne yeni şirket eklemedi ve bu durum son on yıldaki en uzun güncellemesiz dönem oldu. 🔹 En az 75 Çinli kuruluşun gelişmiş yarı iletken üretimi, çip üretim ekipmanları ve yapay zeka modelleme faaliyetleri nedeniyle kara listeye alınması planlanıyor. 🔹 Rus insansız hava araçlarına parça sağlayan ve kısıtlı Nvidia çiplerini Çin üniversitelerine satan çok sayıda Çinli şirket de ulusal güvenlik riski kapsamında değerlendiriliyor.

Petrol transfer operasyonu 🔹 ABD ordusu, Körfez enerji ihracatını sürdürmek amacıyla gemiden gemiye gizli petrol transfer operasyonlarını yönetiyor. 🔹 Operasyonlarda hava ve deniz dronları ile helikopterler kullanılarak petrol taşıyan konvoylar açık denizde bekleyen tankerlere yönlendiriliyor. 🔹 Gemiden gemiye transferler Birleşik Arap Emirlikleri'nin Füceyre açıklarında ve Umman'ın Sohar Limanı açıklarında gerçekleştiriliyor. 🔹 Operasyon mayıs ayı başında başladı ve en az 116 gemi transferlere katıldı. Operasyonun işleyişi 🔹 Tankerler boğaza ulaşmadan önce buluşma noktasına gidiyor ve yaklaşık 3 ila 4 kilometre aralıklarla ilerliyor. 🔹 Gemiler seyir cihazlarını kapatarak ve ışıklarını azaltarak gece saatlerinde hareket ediyor. 🔹 Boğaz geçildikten sonra tankerler büyük ham petrol gemilerine yanaşarak petrol transferini gerçekleştiriyor. 🔹 Her bir gemiden gemiye petrol transferi yaklaşık 24 ila 40 saat sürüyor. Bölgesel gelişmeler 🔹 İran, ABD-İsrail savaşı sonrasında Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatarak küresel enerji arzında büyük kesintiye yol açtı. 🔹 ABD'nin yürüttüğü transfer sistemi Körfez ülkelerinin ham petrol ve petrol ürünlerini uluslararası alıcılara ulaştırmasını amaçlıyor. 🔹 Reuters'in incelediği uydu görüntülerine göre mayıs başından 11 Haziran'a kadar açık denizde en az 90 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü transfer edildi. 🔹 Operasyona katılacak gemiler, ABD Donanması'nın Bahreyn'deki birimine ayrıntılı takip kayıtları, mülkiyet bilgileri ve kargo belgelerini sunarak uygunluk incelemesinden geçiyor. 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri'nin devlet petrol şirketi ADNOC ile Kuveyt Oil Tanker Company'nin transfer operasyonlarında aktif rol aldığı belirtiliyor.

Yatırım fonu 🔹 ABD-İran çerçeve anlaşması kapsamında İran'a yatırımları teşvik etmek amacıyla 300 milyar dolarlık özel sektör yatırım fonu oluşturulması planlanıyor. 🔹 Fonun 150 milyar doların üzerindeki bölümü için ABD, Körfez ülkeleri, Asya, Güney Amerika ve Afrika merkezli şirketlerden taahhüt alındı. 🔹 Fon tamamen özel sektör kaynaklarından oluşacak, kamu kaynağı veya hibe içermeyecek. 🔹 Yatırım taahhütleri enerji, lojistik, imalat ve ulaştırma sektörlerini kapsıyor. Anlaşma süreci 🔹 Fon, ABD ile İran arasında savaşı sona erdirecek nihai anlaşmanın imzalanmasının ardından faaliyete geçecek. 🔹 İmzalanması beklenen mutabakat zaptı, nihai anlaşmaya yönelik 60 günlük müzakere sürecini düzenleyecek. 🔹 Bu 60 günlük süreçte fon yöneticileri, İranlı taraflar ve yatırımcılarla birlikte projelerin planlamasını yapacak. 🔹 Fon, ABD yaptırımlarının kaldırılması ve yurt dışında dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılmasına yönelik müzakerelerden ayrı bir finansal mekanizma olarak yapılandırılıyor. Yeniden yapılanma ve yatırımlar 🔹 İran, savaş zararlarının tazmini için ABD'den başlangıçta 400 milyar dolar talep etti. 🔹 Bölge ülkeleri kredi sağlama, kredi hatları oluşturma veya savaşta zarar gören tesislerin yeniden inşasını doğrudan finanse etme yöntemleriyle katkı sunabilecek. 🔹 Yeniden inşa kapsamına Mobarakeh Çelik Tesisi, rafineriler, havaalanları ve çatışmalardan etkilenen altyapı unsurları dahil edilebilecek. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran'ın nükleer programını sökmesi, zenginleştirilmiş uranyum stokunu ortadan kaldırması ve sıkı denetimleri kabul etmesi halinde Körfez ülkeleri destekli 300 milyar dolarlık yeniden yapılanma fonuna erişebileceğini söyledi.

🔹 ABD Bölge Yargıcı Richard Berman, Trump yönetimi ile Halkbank arasında varılan anlaşmayı çarşamba günü değerlendirecek. 🔹 Anlaşma, Halkbank hakkındaki İran yaptırımlarını delmeye yardım etme suçlamasına ilişkin Adalet Bakanlığı kovuşturmasını sona erdirebilir. 🔹 Halkbank hakkında 2019 yılında dava açıldı. 🔹 ABD savcıları, Halkbank’ı İran çıkarları yararına 20 milyar dolarlık kısıtlı fonu gizlice transfer etmekle suçladı. 🔹 Savcılar, bankanın petrol gelirlerini altın ve nakde çevirdiğini ve petrol gelirlerinin transferini gerekçelendirmek için sahte gıda sevkiyatları belgelediğini öne sürdü. 🔹 Halkbank suçlamaları reddetti. 🔹 Adalet Bakanlığı ile Halkbank arasındaki anlaşma mart ayında duyuruldu. 🔹 Berman, anlaşma şartlarına uyumun gösterilmesi için davayı 90 gün süreyle durdurdu. 🔹 Anlaşma şartları Halkbank’ın İran’a fayda sağlayan işlemlere girmesini yasakladı ve bankanın yaptırım ile kara para aklamayı önleme uyumunun bir denetçi tarafından incelenmesini zorunlu kıldı. 🔹 Manhattan ABD Başsavcılığı, 10 Haziran’da sürenin dolmasının ardından davanın resmen düşürülmesini istedi. 🔹 Ernst & Young, Halkbank’ın anlaşmaya aykırı bir durumuna rastlamadı. 🔹 Anlaşma kapsamında para ödemesi yapılmayacak ve Halkbank cezai suçu kabul etmeyecek. 🔹 Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, daha önce davayı hukuksuz ve “çirkin” olarak nitelendirdi. 🔹 Adalet Bakanlığı, kovuşturmanın düşürülmesinin ABD’nin İran’a desteği sınırlama çıkarına hizmet edeceğini açıkladı.

🔹 ABD'de Halkbank'ın İran yaptırımlarını delmesine yardım ettiği iddiasıyla yürütülen soruşturmada kilit tanık olan Rıza Zarrab'ın ceza duruşması 14 Temmuz'da New York'ta görülecek. 🔹 Türk-İranlı iş insanı Rıza Zarrab, 26 Ekim 2017'de ABD yaptırımlarını delmek için komplo kurma suçunu kabul etmişti. 🔹 Zarrab, 2017 yılında New York'ta görülen davada eski Halkbank Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Hakan Atilla aleyhine tanıklık yaptı. 🔹 Mehmet Hakan Atilla, İran'ın ABD yaptırımlarını aşmasına yardım etmekten suçlu bulunmuştu. 🔹 ABD, 2019 yılında Halkbank hakkında İran yaptırımlarının delinmesine yardım ettiği iddiasıyla dava açtı. Halkbank suçlamaları reddetti. 🔹 ABD savcıları mart ayında Halkbank ile davanın düşürülmesini öngören bir anlaşmaya vardıklarını açıkladı. Anlaşma kapsamında bankanın İran'a fayda sağlayacak işlemleri engellemesi ve bazı koşulları yerine getirmesi öngörülüyor. 🔹 Anlaşma haberinin ardından Halkbank hisseleri Borsa İstanbul'da güçlü yükseliş kaydetti. 🔹 Davaya bakan Yargıç Richard Berman, bankanın anlaşma şartlarına uyumunu gösterebilmesi için davayı 90 gün süreyle erteledi. 🔹 Yargıç Berman, savcıların Halkbank hakkındaki davanın düşürülmesi talebini değerlendirmek üzere 17 Haziran'da duruşma yapacak.

Diplomatik temaslar 🔹 Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, salı ve çarşamba günü Moskova'da Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşecek. 🔹 Ziyaret, Türkiye'nin 7-8 Temmuz'da NATO Zirvesi'ne ev sahipliği yapmasından önce gerçekleştirilecek. 🔹 Türkiye, Rusya ile Ukrayna arasında görüşmelere ev sahipliği yapma teklifini yeniden gündeme getirecek. Ukrayna ve Karadeniz 🔹 Hakan Fidan, Karadeniz'de gerilimin daha fazla tırmanmaması gerektiği mesajını verecek. 🔹 Türkiye, limanlar ve enerji altyapısını kapsayan sınırlı bir ateşkes önerisini yeniden iletecek. 🔹 Son aylarda Ukrayna ve Rusya, Türkiye'nin kuzey kıyıları yakınlarında tankerleri hedef alan insansız hava aracı saldırıları nedeniyle birbirlerini suçladı. 🔹 Ukraynalı bir yetkili, Kiev yönetiminin Türkiye'nin ikili görüşmelere ev sahipliği yapma teklifini memnuniyetle karşılayacağını söyledi. 🔹 Kiev, Türkiye ile özellikle savunma sanayiinde ortak üretim dahil daha derin iş birliği hedefliyor. Güney Kafkasya 🔹 Hakan Fidan, Güney Kafkasya'daki son gelişmeleri de Rus yetkililerle ele alacak. 🔹 Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ın seçim zaferinin ardından Erivan ile Azerbaycan arasında yürütülen barış süreci görüşmelerde gündem maddeleri arasında yer alacak. 🔹 Ermenistan ile Azerbaycan arasında sağlanacak olası bir anlaşmanın Türkiye ile Ermenistan arasındaki normalleşme sürecini hızlandırabileceği değerlendiriliyor.

🔹 Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile yaptığı telefon görüşmesinde, İran ile ABD arasında savaşı durdurmaya yönelik anlaşmanın ardından yapılacak yeni görüşmelerden olumlu sonuçlar çıkmasını umut ettiklerini söyledi. 🔹 Hakan Fidan, anlaşmayı sekteye uğratabilecek provokasyonlara karşı uyarıda bulundu. 🔹 Türkiye, bölgesel barış çabalarını desteklemeyi sürdüreceğini bildirdi. 🔹 Abbas Arakçi, müzakere sürecindeki katkıları nedeniyle Türkiye'ye teşekkür etti.

Demiryolu projesi 🔹 Türkiye ile Suudi Arabistan, Ürdün ve Suriye üzerinden iki ülkeyi birbirine bağlayacak bir demiryolu hattını gelecek üç ila dört yıl içinde hayata geçirmeyi hedefliyor. 🔹 Ulaştırma Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, projeye ilerleyen aşamalarda diğer Körfez ülkelerinin de katılacağını açıkladı. 🔹 Proje, Ankara ile Riyad arasında geçen hafta lojistik iş birliği ve demiryolu sektörünü kapsayan mutabakat zaptı kapsamında planlanıyor. Güzergâh ve kapsam 🔹 İlk aşamada demiryolu hattı üzerinden Suudi Arabistan, Türkiye, Ürdün, Suriye ve Avrupa arasında yük, petrol, doğal gaz ve yolcu taşımacılığı yapılması planlanıyor. 🔹 Bir sonraki aşamada Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Katar, Umman ve muhtemelen Yemen'in de projeye dahil edilmesi öngörülüyor. 🔹 Riyad'dan hareket eden trenlerin Ürdün ve Suriye üzerinden Türkiye'ye ulaşması ve bu koridor aracılığıyla Avrupa'ya her türlü yükün taşınması hedefleniyor. Altyapı durumu 🔹 Suudi Arabistan tarafında demiryolu hattı Ürdün sınırına kadar tamamlandı. 🔹 Türkiye tarafında ise İslahiye, Kilis ve Gaziantep arasındaki bağlantılar tamamlandı. 🔹 Suriye ile Ürdün arasında yaklaşık 400 kilometrelik demiryolu eksikliği bulunuyor. 🔹 Türkiye ile Suriye'nin Halep kenti arasındaki hattın yeniden inşası için yaklaşık 100 milyon dolarlık yatırım planlanıyor ve böylece Şam'a doğrudan demiryolu bağlantısı kurulması hedefleniyor. Beklenen kullanım alanları 🔹 Uraloğlu, İran savaşı nedeniyle Hürmüz Boğazı'nda yaşanan aksaklıkların gelecekte oluşturabileceği sorunların bu hat sayesinde hafifletilebileceğini söyledi. 🔹 Demiryolu hattının ticari taşımacılığın yanı sıra hac ibadetine giden yolcular tarafından da kullanılabileceği belirtildi. 🔹 Projenin finansman modeli için ayrı bir mali plan hazırlanacağı ifade edildi.

Plütonyum yakıt planı 🔹 Trump yönetimi, Soğuk Savaş döneminden kalan plütonyum stoklarını yeni nesil nükleer reaktör yakıtına dönüştürmek için şirketlerle ileri düzey görüşmeler yürütüyor. 🔹 Plan, veri merkezlerinin artan elektrik talebini karşılamak ve ABD'nin nükleer enerji kapasitesini 2050 yılına kadar dört katına çıkarma hedefinin bir parçası olarak görülüyor. 🔹 Yönetim, geçen ay farklı türlerde toplam 19,7 ton plütonyumun reaktör yakıtına dönüştürülmesi için beş şirketi ileri müzakere aşamasına seçti. Güvenlik ve maliyet endişeleri 🔹 Uzmanlar, plütonyumun son derece tehlikeli bir madde olması nedeniyle güvenlik önlemleri ve koruma maliyetlerinin çok yüksek olabileceği uyarısında bulundu. 🔹 Greyfurt büyüklüğündeki silah kalitesindeki bir plütonyum parçası, kötü niyetli kişilerin eline geçmesi halinde Nagazaki'ye atılan atom bombasına benzer güçte bir nükleer silah üretiminde kullanılabilir. 🔹 Yaklaşık 24 bin yıllık yarı ömre sahip radyoaktif plütonyum tozunun solunması bile ölümcül risk taşıyor. 🔹 Eski ABD Enerji Bakanlığı yetkilisi Ross Matzkin-Bridger, mali ve güvenlik risklerinin önemli bölümünün vergi mükelleflerine yüklenebileceği konusunda endişelerini dile getirdi. Siyasi ve teknik eleştiriler 🔹 ABD Kongresi'ndeki tek fizikçi olan Demokrat Temsilci Bill Foster, projenin terör risklerine karşı çok yüksek güvenlik maliyetleri doğurabileceğini ve ekonomik açıdan dikkatle incelenmesi gerektiğini söyledi. 🔹 ABD Enerji Bakanlığı, plütonyum tesislerinde çalışan personelin büyük bölümünün en üst düzey güvenlik izinlerine sahip olmasının beklendiğini açıkladı. 🔹 Şirketlerin plütonyumun işlenmesi, paketlenmesi, taşınması ve depolanmasına ilişkin ayrıntılı güvenlik planları hazırlamaları gerekecek. Şirketlerin yaklaşımı 🔹 Oklo, plütonyumun özellikle Rusya ağırlıklı üretilen HALEU yakıt arzı artırılana kadar geçici bir çözüm sağlayabileceğini savunuyor. 🔹 Şirket, plütonyumun yakıt olarak kullanılmasının devletin mevcut seyrelterek imha planından daha verimli olacağını öne sürüyor. 🔹 Exodys Energy ve SHINE Technologies de gerekli lisanslar alınmadan hiçbir tesisin faaliyete geçemeyeceğini ve güvenlik standartlarının eksiksiz karşılanacağını belirtti. 🔹 SHINE Technologies CEO'su Greg Piefer, silah kalitesindeki plütonyumun reaktörde enerji üretiminde kullanıldıktan sonra artık aynı tehlikeyi oluşturmayacağını söyledi. Geçmiş deneyimler ve belirsizlikler 🔹 ABD'nin plütonyumu MOX yakıtına dönüştürme girişimi 2018 yılında Trump'ın ilk döneminde iptal edilmiş, projenin 48 milyar dolar ek maliyet oluşturacağı açıklanmıştı. 🔹 Oklo, geliştirdiği hızlı reaktör teknolojisinin önceki MOX tasarımlarından daha verimli olacağını ve 1 ton plütonyumun yaklaşık 1 milyon Amerikan hanesine bir yıl boyunca elektrik sağlayabileceğini hesaplıyor. 🔹 Ancak hızlı reaktörler ABD'de bugüne kadar yalnızca araştırma amaçlı kullanıldı ve ticari elektrik üretiminde henüz uygulanmadı. 🔹 Eski Enerji Bakanı Ernest Moniz ise plütonyumun seyreltilerek imha edilmesinin daha kolay ve daha düşük maliyetli olduğunu savunarak hükümetin güvenlik giderlerinin büyük kısmını üstlenmek zorunda kalabileceğini söyledi.

Düzenleyicilere sunulan veriler 🔹 Tesla, Avrupa'da "Full Self-Driving" (FSD) sistemine onay alabilmek için İsveç ve Hollanda düzenleyicilerine kendi hazırladığı güvenlik istatistiklerini sundu. 🔹 Reuters'ın incelediği yazışmalara göre şirket, FSD kullanımının yolları daha güvenli hale getirdiğini ve sistemin insan sürücülerden 10 kata kadar daha güvenli olduğunu öne sürdü. 🔹 Reuters'ın önceki incelemesi, Tesla'nın güvenlik iddialarında geçersiz veri karşılaştırmaları kullandığını ve sistemin güvenlik performansını olduğundan yüksek gösterdiğini ortaya koydu. Hollanda ve İsveç süreci 🔹 Tesla, 2024 sonunda Hollanda yol güvenliği kurumu RDW'ye FSD onay sürecini başlatmak için başvurdu. 🔹 RDW, Nisan ayında FSD sisteminin Hollanda'da kullanılmasına onay verdi ve şimdi AB genelinde onay sürecini yürütüyor. 🔹 RDW, kararlarını pazarlama iddialarına veya dış istatistiklere dayandırmadığını, sistem üzerinde kendi test, analiz ve doğrulamalarını yaptığını açıkladı. 🔹 İsveç Ulaştırma Ajansı da değerlendirmelerin yalnızca toplu güvenlik iddialarına değil, sunulan tüm kanıtlara dayandığını belirtti. Tartışmalı güvenlik iddiaları 🔹 Tesla'nın sunumunda, FSD kullanan araçların ABD'deki ortalama insan sürücülerine kıyasla kazalar arasında yedi kattan fazla mesafe katettiği iddiasına yer verildi. 🔹 Sunumda ayrıca FSD'nin 32 bin hayat kurtarabileceği ve 1,9 milyon yaralanmayı önleyebileceği öne sürüldü. 🔹 Bağımsız araştırmacılar, bu hesaplamaların tüm ABD araçlarının FSD'li Tesla'larla değiştirileceği ve her Tesla'nın yerine geçtiği araçtan en az yedi kat daha güvenli olduğu varsayımına dayandığını belirterek bu iddiaların yanıltıcı olduğunu söyledi. 🔹 Reuters ayrıca Tesla'nın hava yastığı açılan FSD kazalarını tüm ABD araç filosundaki her seviyedeki kazalarla karşılaştırarak güvenlik performansını olduğundan yüksek gösterdiğini aktardı. Avrupa'daki onay süreci 🔹 Avrupa Ulaştırma Güvenliği Konseyi, Tesla'nın doğrulanmamış güvenlik verilerini düzenleyicilere sunmasından endişe duyduğunu açıkladı. 🔹 Konsey, güvenlik iddialarının bağımsız akademik araştırmacılar tarafından doğrulanması gerektiğini belirtti. 🔹 Avrupa Birliği genelinde FSD'nin onaylanabilmesi için üye ülkelerin yüzde 55'ini ve AB nüfusunun yüzde 65'ini temsil eden ülkelerin onay vermesi gerekiyor. 🔹 Bu süreç devam ederken üye ülkeler sistemi ulusal düzeyde bağımsız olarak onaylayabiliyor. Pazar etkisi 🔹 Tesla, Avrupa'da FSD onayının bölgedeki satış büyümesi açısından kritik önem taşıdığını değerlendiriyor. 🔹 Şirket, Elon Musk'ın siyasi faaliyetleri sonrası geçen yıl düşen satışların ardından Avrupa pazar payını yeniden artırmaya çalışıyor. 🔹 Reuters'ın ulaştığı e-postalara göre Norveç dahil bazı Avrupa ülkelerindeki Tesla kullanıcıları da şirketin güvenlik istatistiklerini kullanarak düzenleyicilere FSD'nin hızla onaylanması çağrısında bulundu.

Anlaşmanın ana çerçevesi 🔹 ABD ve İran, savaşı sona erdirecek ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden deniz trafiğine açacak ön anlaşmaya vardıklarını açıkladı. 🔹 Donald Trump, anlaşmanın tamamlandığını duyurdu. 🔹 Mutabakat zaptının cuma günü İsviçre'de resmen imzalanması planlanıyor. 🔹 Anlaşma çerçeve niteliği taşıyor ve İran'ın nükleer programına ilişkin nihai kararlar sonraki müzakerelere bırakılıyor. Ateşkes ve bölgesel güvenlik 🔹 Anlaşma, Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirilmesini öngörüyor. 🔹 İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreterliği, pazartesi gecesinden itibaren tüm cephelerde savaşın kalıcı olarak sona ereceğini açıkladı. 🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının tamamen durması gerektiğini belirterek anlaşmanın uygulanmasından ABD'nin sorumlu olduğunu söyledi. 🔹 Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, anlaşmanın Lübnan dahil bölge için güvenlik ve istikrarın temelini oluşturduğunu ifade etti. 🔹 İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, İsrail'in Güney Lübnan'daki kontrol ettiği bölgelerden çekilmesi yönündeki baskılara karşı çıkacaklarını açıkladı. Nükleer program ve yaptırımlar 🔹 İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, 60 günlük ateşkes süresince yaptırımların kaldırılması ve daha kapsamlı anlaşma için yeni müzakerelerin yürütüleceğini söyledi. 🔹 İran'ın nükleer programının geleceği de bu sonraki görüşmelerde ele alınacak. 🔹 Reuters'a konuşan İranlı bir yetkili, taslak anlaşmanın ABD'nin 25 milyar dolarlık dondurulmuş İran varlığını serbest bırakmasını öngördüğünü söyledi. 🔹 ABD'li bir yetkili, nihai anlaşmanın İran'ın nükleer programının tamamen tasfiye edilmesini ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarının imha edilmesini hedeflediğini belirtti. 🔹 İranlı yetkililer ise taslağın zenginleştirilmiş uranyumun ülke içinde seyreltilmesine izin verdiğini ifade etti. Ekonomik etkiler 🔹 Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nın cuma günü yeniden açılacağını ve İran limanlarına uygulanan ABD deniz ablukasının kaldırılması talimatını verdiğini açıkladı. 🔹 Anlaşma haberinin ardından Brent petrol fiyatları yüzde 4'ten fazla gerilerken küresel hisse senedi piyasalarında yükseliş yaşandı. Uluslararası tepkiler 🔹 Birleşik Krallık, Almanya, Fransa ve İtalya ortak açıklamayla İran'ın nükleer faaliyetlerini doğrulanabilir şekilde sınırlandırması halinde yaptırımların kaldırılmasına hazır olduklarını bildirdi.

SpaceX dengeleri değiştirdi 🔹 SpaceX'in 2 trilyon doların üzerindeki değerlemeyle halka açılması, Wall Street'in "Muhteşem Yedili" teknoloji hisseleri tanımının geleceğini tartışmaya açtı. 🔹 SpaceX'in piyasa değeri Tesla ve Meta'yı geride bırakırken, OpenAI ve Anthropic gibi yeni halka arzların da yaklaşması mevcut grubun yeniden tanımlanabileceği beklentisini artırdı. 🔹 Analistler, dünyanın en önemli şirketlerinden birinin mevcut sınıflandırmanın dışında kalmasının "Muhteşem Yedili" kavramını kullanmayı zorlaştırdığını söyledi. Yeni isim arayışları başladı 🔹 Sosyal medyada ilgi gören yeni önerilerden biri "MANGOS" kısaltması oldu. 🔹 MANGOS adı Meta, Anthropic, Nvidia, Alphabet, OpenAI ve SpaceX şirketlerinin baş harflerinden oluşturulurken, bazı yorumlarda "A" harfi Apple olarak da değerlendiriliyor. 🔹 ETF sağlayıcısı Tidal Financial Group yetkilileri, MANGOS adını şirket içinde kullanmaya başladıklarını ve sektörün de bu ifadeyi benimsemeye başladığını söyledi. 🔹 BRI Wealth Management CEO'su Dan Boardman-Weston ise SpaceX, OpenAI ve Anthropic'i mevcut gruba ekleyen "Magna Atoms" adını önerdi. Teknoloji liderliği sürekli değişiyor 🔹 "Muhteşem Yedili" kavramı 2023 sonunda Nvidia, Apple, Amazon, Alphabet, Meta, Tesla ve Microsoft'u tanımlamak için ortaya çıktı. 🔹 Daha önce teknoloji devleri için kullanılan FANG ve FAANG gibi isimler de sektör liderlerinin değişmesiyle zaman içinde evrim geçirdi. 🔹 Bank of America mayıs ayında yayımladığı değerlendirmede Broadcom, Micron ve AMD'yi de ekleyerek "AI Big 10" tanımını kullanmıştı. Eski isim tamamen kaybolmayabilir 🔹 Bazı yatırım uzmanları "Muhteşem Yedili" adının yatırımcılar ve medya tarafından çok yaygın benimsendiğini, bu nedenle tamamen ortadan kalkmasının beklenmediğini söyledi. 🔹 Uzmanlara göre yeni teknoloji devlerinin yükselişiyle birlikte mevcut tanımın yerine geçmekten ziyade onu tamamlayan yeni kavramlar kullanılabilir.

Anlaşma takvimi konusunda farklı açıklamalar 🔹 ABD Başkanı Donald Trump ile Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ile İran arasında barış çerçeve anlaşmasının pazar günü imzalanacağını öngördü. 🔹 Şahbaz Şerif, elektronik imza hazırlıklarının sürdüğünü ve ardından gelecek hafta teknik düzeyde görüşmeler yapılmasının planlandığını söyledi. 🔹 İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise anlaşmanın pazar günü imzalanmayacağını, ancak önümüzdeki günlerde gerçekleşebileceğini söyledi. 🔹 İran'ın Fars Haber Ajansı, Tahran yönetiminin anlaşma taslağına ilişkin siyasi, hukuki ve teknik incelemelerinin sürdüğünü ve nihai kararın henüz verilmediğini duyurdu. 🔹 Konuya yakın bir kaynak, Katarlı arabulucuların anlaşmayı sonuçlandırma çabaları kapsamında pazar sabahı Tahran'a ulaştığını söyledi. Anlaşmanın ana çerçevesi 🔹 Taslak çerçeveye göre anlaşmanın imzalanmasının ardından Hürmüz Boğazı yeniden uluslararası gemi trafiğine açılacak. 🔹 Hürmüz Boğazı'nın açılmasının ardından ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasını kaldırması öngörülüyor. 🔹 İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin ise sonraki aşamada 60 günlük ayrı bir süreçte yürütülmesi planlanıyor. 🔹 Taslak hükümler kapsamında ABD'nin dondurulmuş İran varlıklarının milyarlarca dolarlık bölümünü serbest bırakması ve İran petrolüne yönelik yaptırımları kademeli olarak gevşetmesi öngörülüyor. Sahadaki gerilim sürüyor 🔹 ABD ve İran anlaşmaya yaklaşırken bölgede askeri hareketlilik devam ediyor. 🔹 ABD ordusu cumartesi sabahı Hürmüz Boğazı yönüne ilerleyen çok sayıda İran insansız hava aracını düşürdüğünü açıkladı. 🔹 İsrail ise son 24 saatte Lübnan'da Hizbullah'a ait 70'ten fazla hedefi vurduğunu duyurdu. 🔹 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile Donald Trump arasında Lübnan'daki askeri operasyonların sınırlandırılması konusunda görüş ayrılığı yaşandığı belirtildi. İran'da tepkiler 🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, taslak anlaşmada değişikliklerin mümkün olduğunu ancak İran'ın çatışmalardan daha güçlü çıktığını söyledi. 🔹 İran'da düzenlenen hükümet yanlısı gösterilerde anlaşmaya karşı çıkan bazı gruplar "Uzlaşmacıya ölüm" ve "İstifa et" sloganları attı. 🔹 İran tarafı dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasının anlaşmanın ayrılmaz parçası olduğunu ve Hürmüz Boğazı'ndan geçişler için ücret alınması gerektiğini savundu. 🔹 ABD'li bir yetkili ise Hürmüz Boğazı'nın ücret uygulanmadan açılmasının anlaşmanın temel şartlarından biri olduğunu ve sonrasında mayın temizleme çalışmalarında G7 ülkelerinin rol alabileceğini söyledi. 🔹 ABD'li yetkililer, nihai hedefin İran'ın nükleer programının tamamen tasfiye edilmesi ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun imha edilerek ülke dışına çıkarılması olduğunu belirtti.

🔹 SpaceX'in Nasdaq'taki halka arzı teknik aksaklık yaşanmadan tamamlandı ve yılın ilerleyen dönemlerinde beklenen OpenAI ile Anthropic halka arzları için yeni bir model oluşturdu. 🔹 SpaceX'in halka arzı, ABD borsalarındaki önceki en büyük halka arzın yaklaşık üç katı büyüklüğe ulaşarak rekor kırdı. 🔹 Halka arzı yöneten bankalar, borsalar, piyasa yapıcılar, takas kuruluşları ve diğer piyasa altyapısı şirketleri milyonlarca yatırımcı emrini sorunsuz şekilde işledi. 🔹 Kanadalı yatırım şirketi Stack Capital Group CEO'su Jeff Parks, ABD bankalarının ve SpaceX ekibinin süreci başarılı yönettiğini ve işlemlerin son derece sorunsuz gerçekleştiğini söyledi. 🔹 Wall Street'te Facebook'un 2012 yılındaki teknik sorunlarla geçen halka arzının tekrarlanabileceği endişesi bulunmasına rağmen benzer bir aksaklık yaşanmadı. İşlem hacmi ve piyasa altyapısı 🔹 Citadel Securities, SpaceX halka arzının bireysel yatırımcılar açısından şimdiye kadarki en yüksek halka arz işlem hacmini oluşturduğunu açıkladı. 🔹 Citadel Securities, SpaceX'e ait bireysel yatırımcı emirlerinin büyük bölümünü işlediğini belirtti. 🔹 Charles Schwab, işlemlerin ilk saatlerinde SpaceX hisseleri için 1 milyonun üzerinde emir aldığını açıkladı. 🔹 Reuters, Wall Street kurumlarının ve borsaların SpaceX halka arzı öncesinde haftalar boyunca işlem sistemlerini yoğun stres testlerinden geçirdiğini bildirmişti. Halka arz süreci 🔹 Morgan Stanley, halka arzın istikrarını sağlamakla görevli kuruluş olarak yoğun yatırımcı talebine rağmen düzenli bir piyasa açılışı gerçekleştirdi. 🔹 SpaceX hisseleri cuma günü öğle saatlerinden kısa süre önce işlem görmeye başladı ve son dönemdeki büyük halka arzlara kıyasla daha erken açıldı. 🔹 Robinhood platformunda ilk işlemlerde sınırlı sorunlar yaşanırken, genel olarak Wall Street 2012 Facebook halka arzındaki teknik problemlerin benzerini yaşamadan süreci tamamladı. 🔹 Nasdaq CEO'su Adena Friedman, süreç boyunca bankalarla kapsamlı hazırlık yaptıklarını ve halka arzın kusursuz şekilde gerçekleştiğini söyledi.

🔹 Meta CEO'su Mark Zuckerberg, çalışanlara gönderdiği iç yazışmada şirketin yapay zekâ dönüşümü sürecinde hatalar yaptığını ve gelecekte de yeni hatalar yapılabileceğini söyledi. 🔹 Zuckerberg, Meta'nın yapay zekâ odaklı yeniden yapılanması kapsamında yüz milyarlarca dolarlık yatırım yaptığını ve şirket yapısını teknoloji etrafında yeniden şekillendirdiğini belirtti. 🔹 Zuckerberg, organizasyonel değişikliklerde mümkün olduğunca istikrar sağlamaya odaklandığını ancak hızla değişen koşullar nedeniyle fazla söz vermek istemediğini ifade etti. 🔹 Meta'nın bu yıl şirket genelinde yeni bir işten çıkarma dalgası planlamadığını yineledi. Yapay zekâ dönüşümü 🔹 Meta, mayıs ayında küresel iş gücünün yaklaşık yüzde 10'unu işten çıkardı ve 7 bin çalışanı yapay zekâ iş akışlarıyla ilgili yeni görevlere kaydırdı. 🔹 Zuckerberg, yapay zekâ modellerinin eğitimi için görevlendirilen çalışanlar adına yeni pozisyonlar oluşturmaya çalışacaklarını söyledi. 🔹 Şirketin bazı ekipleri küçültürken hata yapılması halinde çalışanların eski görevlerine geri aktarılabilmesini amaçladığını ifade etti. Organizasyon yapısı 🔹 Meta, ekip oluşturma faaliyetlerine yönelik bütçeleri artırmayı ve temmuz ayında şirket genelinde büyük bir hackathon düzenlemeyi planlıyor. 🔹 Zuckerberg, yöneticilerin çok fazla çalışanı denetlemesine ilişkin endişeleri dikkate aldıklarını ve bu uygulamayı azaltmayı planladıklarını söyledi. 🔹 Meta'nın yeni Applied AI Engineering biriminde bazı yöneticilerin yaklaşık 50 çalışandan sorumlu olduğu bildirildi. 🔹 Meta, nisan ayında 2026 yılı sermaye harcaması tahminini 125 milyar dolar ile 145 milyar dolar aralığına yükseltmişti.

🔹 Birleşik Arap Emirlikleri'nin İran için milyarlarca dolarlık fonun kullanımını serbest bırakmayı kabul ettiği iddia edildi. 🔹 Dört kaynağa göre anlaşma, ABD ile İran arasında savaşı sona erdirmeye yönelik müzakerelerin son aşamalarına denk geldi. 🔹 İki bölgesel kaynak, BAE'nin toplam en az 10 milyar doları serbest bırakmayı kabul ettiğini ve bunun 3 milyar dolardan fazlasının ilk etapta aktarıldığını söyledi. 🔹 Konuya yakın iki başka kaynak ise toplam tutarın 20 milyar dolar olduğunu ve anlaşmanın İran'ın BAE'ye yönelik füze ve İHA saldırılarını durdurması karşılığında yapıldığını öne sürdü. 🔹 Reuters, aktarılacak fonların BAE kaynaklı mı yoksa yaptırımlar nedeniyle dondurulmuş İran varlıklarından mı oluştuğunu doğrulayamadı. 🔹 BAE Dışişleri Bakanlığı, İran'a 3 milyar dolar dahil herhangi bir fon transferi yapıldığı yönündeki iddiaların tamamen asılsız olduğunu açıkladı. 🔹 Bakanlık, dondurulmuş İran varlıklarının BAE üzerinden serbest bırakılmadığını, aktarılmadığını veya kolaylaştırılmadığını belirtti. 🔹 BAE'li bir yetkili, ülkenin dış politikasının bölgesel gerilimi azaltmayı ve kalıcı barış ile istikrarı desteklemeyi amaçladığını söyledi. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran'a herhangi bir anlaşmayı imzalaması veya görüşmelere katılması karşılığında fon aktarılmayacağını, ekonomik faydaların yalnızca yükümlülüklerin yerine getirilmesi halinde sağlanacağını ifade etti. 🔹 Kaynaklardan biri, anlaşmanın İran'ın savaş tazminatı elde ettiği, Washington'ın ödeme yapmadığını savunabildiği ve Abu Dabi'nin güvenliği ile Dubai'nin finans merkezi konumunu koruduğu bir çözüm olarak değerlendirildiğini söyledi. 🔹 Aynı kaynağa göre anlaşma kapsamında İran'ın BAE'ye yönelik füze ve İHA saldırılarını durdurması, iki ülke arasında istihbarat paylaşımı ve ekonomik iş birliğinin yeniden canlandırılması planlanıyor. 🔹 Bir kaynak, İran'ın benzer bir düzenleme için en az iki Körfez ülkesiyle daha temas kurduğunu söyledi. 🔹 Kaynaklardan biri, görüşmelerin birkaç hafta önce başladığını, ancak geçen hafta İran Devrim Muhafızları yetkililerinin Abu Dabi ziyareti sonrasında hız kazandığını belirtti. 🔹 Haberde yer alan iddiaların ardından BAE Dışişleri Bakanlığı, İran'a yönelik herhangi bir fon transferi yapıldığı yönündeki haberleri resmen yalanladı.

🔹 SpaceX, halka arzda satışa sunulan hisselerin rekor düzeyde yüzde 20'sini bireysel yatırımcılara ayırdı. 🔹 Güçlü bireysel yatırımcı talebi, hisselerin ilk işlem gününde yüzde 19 yükselmesine katkı sağladı ve SpaceX günü bireysel yatırımcıların en çok satın aldığı hisse olarak tamamladı. 🔹 Şirket ve aracı kurumlar halka arzda bireysel yatırımcılara yüzde 30'a kadar pay ayırmayı hedefledi ve bu grubun talebi halka arz sürecinde önemli rol oynadı. 🔹 Eski NASA müfettişi Joseph Gutheinz, halka arz tahsisine başvurmadığını ancak ilk işlem gününde hisse başına 161 dolardan 100 bin dolarlık SpaceX hissesi satın aldığını söyledi. 🔹 B. Riley Wealth yatırım stratejisti Art Hogan, bireysel yatırımcılara ayrılan payın Wall Street'te bugüne kadar gördüğü en yüksek oran olduğunu belirtti. 🔹 Vanda Research verilerine göre SpaceX hisselerinde net bireysel yatırımcı alımları 453 milyon dolara ulaştı ve gün içindeki tekil hisse işlemlerinin yaklaşık yüzde 4'ünü oluşturdu. 🔹 SpaceX, işlem başladıktan sonraki ilk 20 dakikada bireysel yatırımcıların en çok satın aldığı ikinci hisse olurken günün ilerleyen saatlerinde ilk sıraya yükseldi. 🔹 Halka arz tahsislerinde birçok bireysel yatırımcı talep ettiği miktarın altında hisse aldı. Bazı yatırımcılar 250 veya 555 hisse talebine karşılık hiç hisse alamadıklarını ya da yalnızca 10 hisse tahsis edildiğini paylaştı. 🔹 Elon Musk, 2024 yılında yaptığı açıklamada gelecekte halka açılacak özel şirketlerinde özellikle Tesla yatırımcıları başta olmak üzere bireysel yatırımcılara öncelik vermeyi hedeflediğini söylemişti. 🔹 Ascentis Asset Management Yatırım Direktörü Clint Sorenson, halka arz öncesi özel yatırım araçlarıyla SpaceX'e yatırım yapan müşterilerine riskten korunma imkânı sunduklarını ancak hiçbir yatırımcının hisselerini koruma altına almak istemediğini söyledi. 🔹 Sorenson, yatırımcıların SpaceX'in uzun vadeli hikâyesine güçlü şekilde inandıklarını ve mevcut aşamada hisselerini elde tutmayı tercih ettiklerini ifade etti.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, ABD güçlerinin düzenlediği operasyonda Venezuela merkezli Tren de Aragua suç örgütünün lideri Hector Rusthenford Guerrero Flores'in (Niño Guerrero) öldürüldüğünü açıkladı. ([Reuters][1]) 🔹 Trump, operasyonun ABD Güney Komutanlığı tarafından gerçekleştirildiğini ve Venezuela'daki yetkililerle yakın koordinasyon içinde yürütüldüğünü söyledi. ([Reuters][1]) 🔹 ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, operasyonun hafta içinde gerçekleştirildiğini ve Guerrero'nun saldırıda öldüğünün doğrulandığını belirtti. ([Reuters][1]) 🔹 Venezuela Enformasyon Bakanlığı, operasyon sırasında suç örgütü üyeleriyle çatışmalar yaşandığını ve Guerrero'nun etkisiz hale getirildiğini açıkladı. ([Reuters][1]) 🔹 Operasyonun iki ülke makamları arasında istihbarat paylaşımı ve teknolojik destekle yürütüldüğü bildirildi. ([Reuters][1]) 🔹 Trump yönetimi daha önce Guerrero ve diğer Tren de Aragua yöneticilerine uyuşturucu kaçakçılığı, insan kaçakçılığı ve kara para aklama suçlamaları nedeniyle yaptırım uygulamıştı. ([Reuters][1]) 🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı, Tren de Aragua'yı yabancı terör örgütü olarak sınıflandırıyor. ([Reuters][1]) 🔹 Guerrero, 2023 yılında Venezuela'daki Tocorón Cezaevi'ne düzenlenen operasyon öncesinde diğer çete yöneticileriyle birlikte firar etmişti. ([Reuters][1]) [1]: https://www.reuters.com/world/americas/trump-says-us-military-carried-out-strike-leader-tren-de-aragua-2026-06-13/?utm_source=chatgpt.com "Trump says US military strike killed leader of Venezuela's Tren de Aragua gang"

🔹 Anthropic, ABD hükümetinin yabancı uyrukluların erişimini durdurma talimatı vermesinin ardından en gelişmiş Fable 5 ve Mythos 5 yapay zekâ modellerini tüm kullanıcılar için aniden devre dışı bırakacağını açıkladı. 🔹 Şirket, ABD'nin ulusal güvenlik gerekçesiyle ihracat kontrolü talimatı verdiğini ancak endişenin ayrıntıları hakkında kendilerine somut bilgi sunulmadığını bildirdi. 🔹 Anthropic, hükümetin Fable 5 modelindeki dar kapsamlı bir "jailbreak" yönteminin yazılım açıklarının tespitinde kullanılabileceğini düşündüğünü belirtti. Şirketin itirazı 🔹 Anthropic, sınırlı kapsamlı bir güvenlik açığının yüz milyonlarca kişiye sunulan ticari bir modelin geri çekilmesini gerektirmediğini savundu. 🔹 Şirket, kararın yanlış anlaşılmaya dayandığını düşündüğünü ve erişimi yeniden sağlamak için hükümetle çalıştığını açıkladı. 🔹 Anthropic, aynı standardın tüm sektör için uygulanması halinde ileri düzey yapay zekâ modellerinin yeni sürümlerinin fiilen durabileceğini belirtti. ABD ile gerilim 🔹 Şirket ile Trump yönetimi arasındaki ilişkiler, Anthropic'in yapay zekâ modellerinin iç gözetim faaliyetleri ve tamamen otonom silah sistemlerinde kullanılmasına izin vermemesi sonrasında bozulmuştu. 🔹 ABD yönetimi bunun ardından Anthropic'i yıl içinde yürürlüğe girmesi planlanan bir tedarik zinciri kara listesine almıştı. 🔹 Pentagon Bilgi Teknolojileri Direktörü Kirsten Davies, ulusal güvenliğin gelir, tıklanma oranları ve halka arz değerlemelerinden daha önemli olduğunu söyledi. Yapay zekâ sektörüne etkisi 🔹 Karar, ABD'nin yapay zekâ alanındaki ihracat kontrollerini yalnızca çip ve donanımlardan çıkarıp doğrudan gelişmiş yapay zekâ modellerine yöneltmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. 🔹 Amazon Web Services, Anthropic'in Fable 5 ve Mythos 5 modellerine tüm bölgelerdeki kullanıcı erişiminin kaldırılmasını talep ettiğini açıkladı. 🔹 Reuters'a konuşan bir ABD yetkilisi, Ticaret Bakanlığı'nın Fable 5 ve Mythos 5 modellerine yabancı uyrukluların tüm erişiminin askıya alınmasına yönelik ihracat kontrol talimatı verdiğini doğruladı.

🔹 ABD güçleri, Hürmüz Boğazı yönüne ilerleyen çok sayıda İran yapımı tek yönlü saldırı dronunu düşürdü. 🔹 Reuters'a konuşan konuya yakın bir kaynak, dronların ticari deniz trafiği için tehdit oluşturduğunu söyledi. 🔹 Olay, Washington ile Tahran'ın barış görüşmelerinde ilerleme sağlandığını açıklamasına rağmen bölgede yeni bir askeri gerilimin yaşandığını gösterdi. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, İran'a gün içinde Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan gemilere yeni dron saldırıları düzenlememesi çağrısında bulundu. 🔹 Trump, İran yönetiminin "kendine çeki düzen vermesi ve bunu çok hızlı yapması gerektiğini" söyledi.

Barış görüşmeleri 🔹 ABD ve İran, savaşı sona erdirecek bir anlaşma metni üzerinde uzlaşmaya yaklaştı ve Washington yönetimi ilk anlaşmanın önümüzdeki günlerde imzalanmasını bekliyor. 🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, taslak metinde değişikliklerin hâlâ mümkün olduğunu söyledi ve İran'ın savaştan daha güçlü çıktığını savundu. 🔹 Taslak mutabakat, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırmasını öngörüyor. 🔹 Tarafların daha sonra İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelere başlaması planlanıyor. Askeri gelişmeler 🔹 ABD güçleri, Hürmüz Boğazı yönünde ilerleyen çok sayıda İran yapımı tek yönlü saldırı İHA'sını düşürdü. 🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, müdahalenin ardından Hürmüz Boğazı'nın deniz trafiğine açık olduğunu açıkladı. 🔹 İran medyası, Sirik Limanı ve Kiş Adası çevresinde patlama sesleri duyulduğunu, İran güçlerinin izinsiz geçiş yapan gemilere uyarı ateşi açtığını bildirdi. Taslak anlaşmanın içeriği 🔹 Taslak şartlara göre ABD, İran'a ait dondurulmuş milyarlarca dolarlık varlığı serbest bırakmaya başlayacak ve petrol ihracatına yönelik yaptırımlarda muafiyet sağlayacak. 🔹 Buna karşılık İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden ulaşıma açması öngörülüyor. 🔹 Taslakta İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun imha edilmesi ve ülkeden çıkarılması ile uzun vadeli denetim mekanizması yer alıyor. 🔹 Abbas Erakçi ise İran'ın uranyumu tamamen ortadan kaldırmak yerine seyreltilmiş biçimde muhafaza etmek istediğini açıkladı. Bölgesel yansımalar 🔹 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ülkesinin anlaşmanın tarafı olmayacağını açıkladı. 🔹 Erakçi, anlaşmanın Lübnan'daki savaşı da sona erdireceğini söyledi. 🔹 İsrail Savunma Bakanlığı ise Lübnan'dan çekilmeyeceklerini ve güvenlik tehditlerine karşı hareket serbestisini koruyacaklarını açıkladı. Piyasalar 🔹 Anlaşma ihtimalinin güçlenmesiyle küresel borsalar yükseldi, Brent petrol fiyatı ise yaklaşık iki ayın en düşük seviyesine gerileyerek yüzde 3'ten fazla düştü.

Sınır dışı planı 🔹 Trump yönetimi, İranlı göçmenler ile diğer bazı yabancı uyrukluları Orta Afrika Cumhuriyeti'ne sınır dışı etmeyi planlıyor. 🔹 İlk sınır dışı uçuşunun yaklaşık 20 kişiyi taşıması ve İranlıların yanı sıra Suriyeli ile Afgan göçmenleri de içermesi bekleniyor. 🔹 Bir Türk vatandaşının da siyasi baskılardan kaçarak ABD'ye geldiği ve aynı uçuşta bulunabileceği avukatı tarafından ifade edildi. 🔹 Yüzlerce göçmenin ilerleyen dönemde aynı anlaşma kapsamında Orta Afrika Cumhuriyeti'ne gönderilebileceği belirtiliyor. İranlı sığınmacılar 🔹 Gönderilmesi planlanan İranlılar arasında biri Hristiyanlığa geçen, diğeri demokrasi yanlısı aktivist olan iki kadın bulunuyor. 🔹 Kadınların avukatı Emily Trostle, müvekkillerinin İran'a gönderilmeleri halinde işkence ve zulüm riskiyle karşı karşıya kalabileceklerini söyledi. 🔹 ABD göçmenlik mahkemesi, iki kadının İran'da zulüm veya işkence görme riskinin yüzde 50'den fazla olduğuna hükmederek sınır dışı edilmelerine karşı koruma kararı vermişti. Anlaşma ve süreç 🔹 Orta Afrika Cumhuriyeti, ABD ile üçüncü ülke vatandaşlarını kabul etmeye yönelik bir anlaşmaya vardı. 🔹 ABD yönetimi, kendi ülkelerine yasal olarak gönderemediği kişileri üçüncü ülkelere sınır dışı etmek için benzer anlaşmalar yapıyor. 🔹 ABD İç Güvenlik Bakanlığı, tüm sınır dışı edilen kişilere hukuki süreç haklarının tanındığını açıkladı. 🔹 Uluslararası Göç Örgütü, Orta Afrika Cumhuriyeti hükümetinin talebi üzerine Bangui'ye gönderilecek göçmenlere varış sonrası insani yardım sağlayacağını duyurdu. Bölgesel durum 🔹 Göçmenlerin Bangui'deki dairelerde tutulması ve kısa vadede kendi ülkelerine geri gönderilmemesi bekleniyor. 🔹 Orta Afrika Cumhuriyeti, 1960 yılında Fransa'dan bağımsızlığını kazanmasından bu yana tekrarlayan çatışmalar ve siyasi istikrarsızlık dönemleri yaşadı. 🔹 Cumhurbaşkanı Faustin-Archange Touadera geçen yıl bazı isyancı gruplarla barış anlaşmaları imzalarken, Rus paralı askerleri, Ruanda birlikleri ve BM barış gücü hükümete destek vermeyi sürdürüyor.

İHA operasyonları 🔹 Ukrayna'nın İnsansız Sistemler Kuvvetleri Komutanı Robert Brovdi, Kırım'ı Rusya'dan izole etmeyi amaçlayan yeni bir operasyon yürüttüklerini söyledi. 🔹 Ukrayna'nın insansız hava aracı saldırıları, Rusya'nın işgal altındaki bölgelerdeki askerî lojistiğini ve yakıt ikmal hatlarını aksattı. 🔹 Brovdi, son bir ayda Kırım'a uzanan kritik Novorossiya kara yolundaki askerî trafiğin üçte ikiden fazla azaldığını söyledi. 🔹 Brovdi, bir ay içinde bu yol üzerinde tamamen kontrol sağlamayı hedeflediklerini ifade etti. Askerî strateji 🔹 Brovdi, Rus askerlerini ilerlemek yerine geri çekilmeye zorlayacak koşullar oluşturmayı amaçladıklarını söyledi. 🔹 Brovdi, Kırım ve işgal altındaki bölgelerde askerî personelin bulunmasını ve ulaşım hatlarının kullanılmasını son derece zor hale getirmeyi hedeflediklerini açıkladı. 🔹 Ukrayna, Rus askerî personeli, petrol tesisleri ve silah üretim altyapısını hedef alarak Moskova'nın savaşı sürdürme kapasitesini zayıflatmayı amaçlıyor. 🔹 Brovdi, Ukrayna'nın sivilleri ve sivil hedefleri doğrudan vurmadığını ve vurmayacağını söyledi. İHA kuvvetleri 🔹 Brovdi'nin komutasındaki İHA kuvvetlerinde orta menzilli operasyonların sayısı son bir yılda 28 kat arttı. 🔹 Aynı dönemde Rusya içlerine yönelik uzun menzilli saldırıların sayısı yaklaşık dört kat yükseldi. 🔹 Brovdi, bu yılın ilk beş ayında birliklerin 5,4 milyar dolar değerinde 174 Rus hava savunma sistemini imha ettiğini söyledi. 🔹 Ukrayna ordusundaki insansız hava aracı birlikleri son 12 ayda Rus kayıplarının yaklaşık üçte birinden sorumlu oldu. Cephedeki durum 🔹 Carnegie Endowment uzmanı Michael Kofman, insansız hava aracı teknolojisindeki gelişmeler sayesinde Kırım'ın zamanla izole edilmesinin mümkün olduğunu söyledi. 🔹 Kofman, Rus kuvvetlerini geri püskürtmenin ise koordineli bir kara harekâtı gerektireceğini ifade etti. 🔹 Brovdi'nin paylaştığı verilere göre Ukrayna'nın İHA birlikleri 2026'nın ilk beş ayında 50 bin 900'den fazla Rus askerini öldürdü ve 176 bin 500'den fazla hedefi vurdu. 🔹 Reuters, Ukrayna tarafından paylaşılan askerî verileri bağımsız olarak doğrulayamadı.

Af süreci 🔹 Reuters incelemesine göre Donald Trump'ın ikinci döneminde verilen af ve ceza indirimi kararlarının yüzde 96'sı Adalet Bakanlığı'nın uzun süredir uygulanan kriterlerini karşılamayan kişilere verildi. 🔹 Geleneksel süreçte başvuruların değerlendirilmesinde esas alınan beş yıllık bekleme süresi ve pişmanlık gösterme gibi kriterler birçok kararda uygulanmadı. 🔹 Reuters, Ocak 2025'ten bu yana verilen 1.700'den fazla af ve ceza indirimi kararında rol oynayan 290 etkili isim tespit etti. 🔹 Reuters'in tespit ettiği etkili isimlerden en az 110'u Trump'ın siyasi müttefikleri arasında yer alıyor. Etki ağı 🔹 Reuters, 197 başarılı af başvurusunda toplam 624 farklı girişim ve tavsiye faaliyetinin yürütüldüğünü belirledi. 🔹 Eski savcı Brett Tolman en az 12 af veya ceza indirimi sürecinde rol alırken, Roger Stone en az beş dosyada girişimde bulundu. 🔹 Sürece yakın altı kişi, Trump çevresine erişimi bulunan aracıların hizmetleri için 2 milyon dolara kadar ücret talep edebildiğini söyledi. 🔹 Reuters, resmi lobi faaliyetleri yerine Trump'ın yakın çevresiyle kurulan kişisel ilişkilerin af sürecinde daha etkili hale geldiğini tespit etti. Trevor Milton örneği 🔹 Donald Trump, geçen yıl Trevor Milton'a af vermeden önce yaptığı telefon görüşmesinde Robert F. Kennedy Jr.'ın kendisi hakkında olumlu görüş bildirdiğini söyledi. 🔹 Trump, Milton'ın haksız yere yargılandığını düşündüğünü ve kendi yaşadıklarıyla benzerlik kurduğunu ifade etti. 🔹 Trevor Milton, 2022 yılında yatırımcıları 660 milyon dolardan fazla dolandırmaktan suçlu bulunmuştu. 🔹 Reuters, Milton'ın 2024 seçimleri öncesinde Trump ve Kennedy'yi destekleyen siyasi kampanyalara en az 1,84 milyon dolar bağış yaptığını belirledi. Siyasi tartışmalar 🔹 Beyaz Saray, af ve ceza indirimi kararlarının nihai yetkisinin başkana ait olduğunu ve inceleme sürecinde Beyaz Saray Hukuk Bürosu ile Adalet Bakanlığı'nın görev aldığını açıkladı. 🔹 Reuters'e konuşan bazı hukukçular ve eski yetkililer, yeni uygulamanın siyasi bağlantılar ve kişisel erişim temelinde şekillendiği yönünde eleştiriler dile getirdi. 🔹 Reuters, mevcut sistemde yaklaşık 20 bin af başvurusunun beklemede olduğunu aktardı.

Ürün ve satış süreci 🔹 Nvidia, Çinli müşterilerine yeni Vera yapay zekâ veri merkezi işlemcilerinin ağustos ayında teslim edilebileceğini ve sipariş vermeye başlayabileceklerini bildirdi. 🔹 Vera, Nvidia'nın otonom görevler gerçekleştirebilen yapay zekâ sistemleri için geliştirdiği ilk bağımsız merkezi işlemcisi olarak öne çıkıyor. 🔹 Nvidia, Vera işlemcisinin benzer rakip ürünlerden 1,8 kata kadar daha hızlı çalıştığını açıkladı. 🔹 Nvidia, Vera satışlarından mali yıl sonunda 20 milyar dolar gelir elde etmeyi bekliyor. Çin pazarı 🔹 Nvidia, ABD'nin ileri teknoloji çip ihracat kısıtlamaları ve Çin'in teknoloji alanında kendi kendine yeterlilik politikaları nedeniyle Çin pazarındaki payının fiilen sıfıra düştüğünü açıkladı. 🔹 Şirket, Çin'de gerileyen faaliyetlerini canlandırmak amacıyla Vera işlemcilerine yöneldi. 🔹 Bir büyük Çinli bulut bilişim şirketi, her biri iki Vera işlemcisi içeren 300'den fazla sunucu siparişi vermeyi planlıyor. 🔹 İlk sistemlerin test amaçlı kullanılmasının ardından daha büyük siparişler konusunda karar verilmesi planlanıyor. Rekabet ve teknoloji 🔹 Vera işlemcileri, Intel ve AMD'nin uzun süredir hâkim olduğu sunucu işlemci pazarında rekabeti artırıyor. 🔹 Yapay zekâ sektöründe odak noktası model eğitiminden çıkarım işlemlerine kayarken merkezi işlemcilere olan talep artıyor. 🔹 Intel, Çinli müşterilerine sunucu işlemcileri için teslimat sürelerinin altı aya kadar uzayabileceğini bildirdi. 🔹 AMD, küresel işlemci pazarında talebin arzı aşması nedeniyle tedarik sıkışıklığının devam etmesini bekliyor. Veri merkezleri 🔹 Vera işlemcilerinin büyük bölümü ilk aşamada büyük ölçekli veri merkezi sistemlerinde kullanılacak. 🔹 Çinli müşteriler, Vera işlemcilerini ilk aşamada yurt dışındaki veri merkezlerinde test etmeyi planlıyor. 🔹 SemiAnalysis'e göre tek bir Vera işlemcisinin fiyatı toplu alım indirimi öncesinde 20 bin doların oldukça üzerinde bulunuyor. 🔹 Bellek yapılandırmasına bağlı olarak 256 Vera işlemcili tam donanımlı bir sistemin maliyeti yaklaşık 10 milyon dolara ulaşabiliyor.

Servet ve halka arz 🔹 SpaceX'in halka arzında 75 milyar dolar kaynak toplaması Elon Musk'ın dünyanın ilk trilyon dolar servete sahip kişisi olmasını sağladı. 🔹 Reuters hesaplamalarına göre SpaceX hisselerinin işlem görmeye başlamasıyla Elon Musk'ın net serveti 1,1 trilyon doların üzerine çıkacak. 🔹 Forbes, halka arz öncesinde Elon Musk'ın servetini yaklaşık 780 milyar dolar olarak hesaplıyordu. 🔹 Elon Musk'ın SpaceX'teki payının değeri yaklaşık 866 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Şirketler ve yatırımlar 🔹 Elon Musk'ın iş dünyasındaki etkisi otomotiv, uzay, yapay zekâ ve sosyal medya alanlarına yayılıyor. 🔹 SpaceX ve Tesla, Musk'ın iş imparatorluğunun merkezinde yer alıyor. 🔹 Musk, 2022 yılında Twitter'ı 44 milyar dolara satın alarak sosyal medya alanındaki etkisini genişletti. 🔹 Musk, Tesla ve SpaceX'in yanı sıra The Boring Company ve Neuralink dahil yedi şirketin kuruluşunda yer aldı. Tesla ve liderliği 🔹 Elon Musk, 2008 yılında Tesla'nın CEO'luğunu üstlenerek elektrikli otomobillerin yüksek performanslı ve yazılım odaklı araçlar olarak yaygınlaşmasına öncülük etti. 🔹 Tesla'nın başarısı, geleneksel otomobil üreticilerinin elektrikli araç yatırımlarını hızlandırmasına katkı sağladı. 🔹 Tesla, CEO ücret paketi ve kurumsal yönetim konularında hukuki süreçler ile hissedar eleştirileriyle karşı karşıya kaldı. 🔹 SpaceX'in değerlemesinin önemli bölümü henüz ticari olgunluğa ulaşması yıllar alabilecek uzay ve yapay zekâ teknolojilerine dayanıyor. Siyaset ve piyasa etkisi 🔹 Elon Musk'ın Donald Trump yönetimindeki Hükümet Verimliliği Departmanı'ndaki görevi siyasi tartışmalara yol açtı. 🔹 2025 yılında siyasi tepkiler ve tüketici boykotları Tesla'nın bazı uluslararası pazarlardaki satışlarını olumsuz etkiledi. 🔹 Piyasa gözlemcileri Elon Musk'ın şirketler ağını "Muskonomi" olarak adlandırıyor. 🔹 Yatırımcılar arasında şirket değerlemelerinde Elon Musk'ın vizyonuna duyulan güveni yansıtan "Elon primi" kavramı kullanılmaya başlandı. 🔹 JPMorgan CEO'su Jamie Dimon, Elon Musk'ı "zamanımızın Edison'u" ve "bizim Einstein'ımız" olarak nitelendirdi.

Diplomasi 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, İran ile anlaşmanın hafta sonu kadar erken bir tarihte imzalanabileceğini söyledi. 🔹 Trump, savaşın sona erdirilmesine yönelik büyük bir uzlaşmaya varıldığını açıkladı. 🔹 Trump, anlaşmanın imzalanmasının ardından Hürmüz Boğazı'nın resmen yeniden açılacağını ve bunun çok yakında gerçekleşebileceğini söyledi. 🔹 Trump, Başkan Yardımcısı JD Vance'in anlaşma imza törenine katılacağını açıkladı. 🔹 Trump, İran'ın dini lideri Ayetullah Mücteba Hamaney'in anlaşmayı onayladığını anladığını söyledi. İran'ın tutumu 🔹 İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, anlaşmanın büyük bölümünün tamamlandığını ancak İran'ın kırmızı çizgilerinden taviz vermeyeceğini söyledi. 🔹 Bekayi, anlaşma konusunda henüz nihai karara varılmadığını ve sürecin ilgili karar alma mekanizmaları tarafından değerlendirildiğini açıkladı. 🔹 İran, nükleer silah geliştirmediğini ve böyle bir hedef taşımadığını sürdürüyor. 🔹 İran, uluslararası yaptırımların kaldırılmasını, dondurulan milyarlarca dolarlık varlıklarının serbest bırakılmasını ve Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünün tanınmasını talep ediyor. Çatışmalar ve bölgesel gelişmeler 🔹 İran ile ABD arasındaki savaş üç aydır devam ediyor ve binlerce kişinin hayatını kaybetmesine yol açtı. 🔹 Taraflar bu hafta karşılıklı saldırılar düzenleyerek nisan ayında ilan edilen ateşkesi zorladı. 🔹 ABD'li bir yetkili, ABD güçlerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemilere yönelik saldırı girişiminin ardından iki İran kamikaze insansız hava aracını düşürdüğünü söyledi. 🔹 İran devlet medyası, İran ordusunun Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan bir tankeri durdurduğunu duyurdu. 🔹 Trump, daha önce planlanan İran saldırılarını müzakerelerde ilerleme sağlandığı gerekçesiyle iptal ettiğini açıkladı. Piyasalar 🔹 Anlaşma beklentileri Asya ve küresel hisse senedi piyasalarında yükselişi destekledi. 🔹 Petrol fiyatları iki ayın en düşük seviyelerine geriledi. 🔹 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun ofisi, İsrail'in İran ile hazırlanan mutabakat zaptının tarafı olmadığını açıkladı. 🔹 Netanyahu, Trump'ın zenginleştirilmiş nükleer materyalin ortadan kaldırılması, zenginleştirme altyapısının sökülmesi, füze üretiminin sınırlandırılması ve bölgesel vekil güçlere desteğin sona erdirilmesini içeren bir anlaşma hedefini desteklediğini ifade etti.

Tayvan'ın açıklamaları 🔹 Tayvan Sahil Güvenliği, Çin'in doğu kıyılarındaki sularda yargı yetkisi oluşturma girişimlerinin egemenliği ihlal edemeyeceğini açıkladı. 🔹 Tayvan, Pekin yönetiminin bu sularda hiçbir egemenlik veya yargı yetkisine sahip olmadığını ve Çin gemilerinin görüldüğü durumlarda kendi sahil güvenlik unsurlarının bunları bölgeden uzaklaştıracağını bildirdi. 🔹 Tayvan Sahil Güvenliği, milliyeti ne olursa olsun bölgede yargı yetkisi iddiasında bulunan tüm gemilerin istisnasız şekilde çıkarılacağını duyurdu. Çin'in devriyesi 🔹 Çin devlet medyası, Tayvan'ın doğusundaki sularda yürütülen özel deniz trafik denetim operasyonunun sona erdiğini açıkladı. 🔹 Çin tarafı devriye sırasında 198 geminin denetlendiğini, üç gemide ihlal tespit edildiğini, hidrografik araştırmalar yapıldığını ve denizaltı kablolarının bulunduğu bölgelerde devriye gerçekleştirildiğini bildirdi. 🔹 Çin, Japonya ile Filipinler'in Tayvan çevresindeki deniz yetki alanları konusunda resmi görüşmelere başlama kararına tepki olarak bu operasyonu başlatmıştı. Gerilim sürüyor 🔹 Tayvan, bu hafta bölgeden geçen üç ticari geminin Çin sahil güvenliği tarafından durdurularak kalkış ve varış noktalarına ilişkin bilgi vermeye zorlandığını açıkladı. 🔹 Tayvan Okyanus İşleri Konseyi, Çin'e ait resmi gemilerin Güney Çin Denizi'ndeki Tayvan kontrolündeki Itu Aba Adası yakınındaki kısıtlı sulara kısa süreli giriş yaptığını ve bunun provokasyonların tırmandığını gösterdiğini belirtti. 🔹 Çin, Tayvan'ın egemenlik iddialarını tanımıyor ve savaş gemileri ile savaş uçakları adanın çevresinde düzenli faaliyetlerini sürdürüyor. Tayvan ise geleceğine yalnızca ada halkının karar verebileceğini savunuyor.

🔹 BYD, Macaristan'ın Szeged kentindeki ilk Avrupa fabrikasında otomobil üretimine 2026 yılının dördüncü çeyreğinde başlayacak. 🔹 BYD Başkan Yardımcısı Stella Li, şirketin önceliğinin şu anda Macaristan tesisi olduğunu, ikinci önceliğin ise Avrupa'da ikinci bir üretim tesisi bulmak olduğunu söyledi. 🔹 Macaristan fabrikasının üretime başlaması, şirketin daha önce açıkladığı takvime göre yaklaşık bir yıl gecikmiş olacak. 🔹 Stella Li, fabrikanın hâlen ekipman kurulum aşamasında olduğunu açıkladı. Avrupa yatırımları 🔹 BYD'nin Avrupa satışları geçen yıl %270 artarak yaklaşık 188 bin araca ulaştı. 🔹 Şirketin Avrupa satışları bu yılın ocak-mayıs döneminde geçen yılın aynı dönemine göre %144 artarak 100 bin adedin üzerine çıktı. 🔹 Avrupa'da üretim yapılması, BYD'nin Çin'de üretilen elektrikli araçlara uygulanan Avrupa Birliği tarifelerinden kaçınmasına yardımcı olacak. Türkiye yatırımı 🔹 Stella Li, BYD'nin Türkiye'de planlanan fabrikanın inşasına henüz başlamadığını açıkladı. 🔹 Türkiye'deki fabrika projesi şu anda beklemeye alındı ve üretimin ne zaman başlayacağına ilişkin bir takvim bulunmuyor.

Diplomatik girişim 🔹 Filipinler, Güney Çin Denizi'ndeki ihtilaflı Scarborough Sığlığı'na yerleştirilen yüzer yapının kaldırılması için Çin'e çağrıda bulundu. 🔹 Manila, söz konusu "hareketli platform" nedeniyle Çin'e diplomatik protesto notası verdi. Güvenlik endişeleri 🔹 Filipin Donanması Sözcüsü Roy Trinidad, Scarborough Sığlığı'nın yeni bir yapay adaya dönüştürülmesini engellemek için gerekli adımları attıklarını söyledi. 🔹 Filipinli güvenlik yetkilileri, üzerinde personel ve merkezinde anten bulunan kare biçimli yüzer platformun fotoğraflarını kamuoyuyla paylaştı. 🔹 Platformun ahşap bir güverte ile çevresindeki silindirik yüzdürme elemanlarından oluştuğu belirtildi. Çin'in tutumu 🔹 Çin, yapının kendisine ait olduğunu doğrulamadı veya yalanlamadı. 🔹 Pekin, Scarborough Sığlığı üzerinde tartışmasız egemenliğe sahip olduğunu savunarak bölgede yürüttüğü bilimsel araştırmalar dahil tüm faaliyetlerin meşru olduğunu açıkladı. 🔹 Filipin güvenlik birimlerinin paylaştığı görüntülerde sığlık çevresinde şamandıralar ve başka anten sistemleri de yer aldı. Bölgesel gerilim 🔹 Uydu görüntüleri platformun bölgede bulunduğunu doğrularken, Filipin Sahil Güvenliği yapının en son lagünün orta kısmında görüldüğünü açıkladı. 🔹 Filipinler ile Çin arasındaki ilişkiler, Güney Çin Denizi'ndeki ihtilaflı bölgelerde yaşanan tekrarlayan deniz olayları nedeniyle gerilmeye devam ediyor. 🔹 Çin, yıllık yaklaşık 3 trilyon dolarlık küresel ticaretin geçtiği Güney Çin Denizi'nin büyük bölümünde hak iddia ediyor. ASEAN müzakereleri 🔹 Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) ile Çin arasında Güney Çin Denizi Davranış Kuralları müzakereleri sürüyor ancak henüz anlaşmaya varılamadı. 🔹 Filipinler Dışişleri Bakanı Ma. Theresa Lazaro, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi temel alınmayan kötü bir anlaşmadansa hiç anlaşma yapılmamasının daha iyi olacağını söyledi.

Hedefler 🔹 BYD Yönetim Kurulu Başkanı Wang Chuanfu, şirketin beş yıl içinde üretim ölçeği açısından dünyanın en büyük otomobil üreticisi olacağını söyledi. 🔹 Wang, güçlü ihracat performansı ile batarya ve hızlı şarj teknolojilerindeki gelişmelerin hem yurt içi hem de yurt dışı büyümeyi destekleyeceğini ifade etti. Mevcut durum 🔹 BYD, 2025 yılında 4,6 milyon araç satışıyla dünyanın altıncı büyük otomobil üreticisi oldu. 🔹 Şirketin bu hedefe ulaşabilmesi için 2025 yılında BYD'nin iki katından fazla araç satan Toyota'yı geride bırakması gerekiyor. Büyüme stratejisi 🔹 Wang, ikinci nesil Blade Bataryası üretiminin artırılmasının bu yıl şirketin büyümesindeki en önemli darboğaz olduğunu belirtti. 🔹 Şirket, batarya teknolojisi ve hızlı şarj altyapısındaki ilerlemelerin rekabet avantajını güçlendireceğini düşünüyor. Satış performansı 🔹 Ocak-mayıs döneminde BYD'nin ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 65 arttı. 🔹 Brezilya, İngiltere ve Avustralya şirketin en büyük ihracat pazarları olurken, düşük ticaret engelleri bu büyümeyi destekledi. 🔹 Aynı dönemde şirketin toplam araç teslimatları yurt içi pazardaki zayıflık nedeniyle yüzde 20'den fazla geriledi. Hisse performansı 🔹 Hong Kong'da işlem gören BYD hisseleri son bir yılda zirve seviyesinden yüzde 45'ten fazla değer kaybetti. 🔹 Shenzhen borsasında işlem gören hisseler ise aynı dönemde yüzde 33 geriledi. 🔹 Çarşamba günü sabah işlemlerinde Hong Kong'daki BYD hisseleri yüzde 4,3, Shenzhen'deki hisseleri ise yüzde 1,6 düştü.

Tatbikat 🔹 Tayvan ordusu, ABD yapımı HIMARS yüksek hareket kabiliyetli roket sistemlerini Çin'den gelebilecek olası bir çıkarma harekâtını simüle eden tatbikatta kullandı. 🔹 Tatbikat, HIMARS sistemlerinin ateş ettikten sonra hızla mevzi değiştirerek karşı saldırılardan kaçabilen “vur-kaç” kabiliyetini göstermeyi amaçladı. 🔹 Şirket komutanı Ko Ming-pin, HIMARS birliklerinin güçlü muharebe kabiliyetlerini sergilediğini ve eğitimin başarıyla tamamlandığını söyledi. Savunma hazırlıkları 🔹 Tatbikat, HIMARS sistemlerinin Tayvan'ın doğu kıyısındaki ilk denemesinden sonra ilk kez batı kıyısındaki Taichung bölgesinde gerçekleştirildi. 🔹 Tayvan Boğazı'nın karşısındaki batı kıyısındaki plajlar ve çamur düzlükleri, olası bir Çin çıkarma operasyonunun en muhtemel hedef bölgeleri olarak değerlendiriliyor. 🔹 Tayvan, hareket kabiliyeti yüksek ancak güçlü ateş gücüne sahip sistemlerle asimetrik savaş kapasitesini artırarak adayı saldırılması zor bir “kirpi” savunmasına dönüştürmeyi hedefliyor. Silah sistemleri 🔹 Yaklaşık 300 kilometre menzile sahip HIMARS sistemleri, Tayvan Boğazı'nın karşı kıyısındaki Çin'in Fujian eyaletindeki hedefleri vurabilecek kapasiteye sahip bulunuyor. 🔹 HIMARS sistemlerinin, Tayvan'ın yerli üretimi Thunderbolt-2000 çok namlulu roketatarlarıyla birlikte kullanılarak Çin kuvvetlerinin limanlardan çıkışı veya çıkarma girişimleri sırasında hedef alınması planlanıyor. 🔹 Thunderbolt-2000 sistemleri de tatbikatın ilk günü olan salı günü ateşlendi. Bölgesel gerilim 🔹 Çin, demokratik olarak yönetilen Tayvan'ı kendi toprağı olarak görüyor ve adayı kontrol altına almak için güç kullanma seçeneğinden vazgeçmediğini belirtiyor. 🔹 Çin savaş uçakları ve savaş gemileri Tayvan çevresinde neredeyse her gün faaliyet gösterirken, Tayvan hükümeti adanın geleceğine yalnızca Tayvan halkının karar verebileceğini savunuyor.

Piyasalardaki ilk tepki 🔹 Asya borsaları, İran ile ABD'nin nisan ayındaki ateşkesten bu yana en büyük askeri karşılaşmalarından birini yaşamasının ardından sert düşüş kaydetti. 🔹 MSCI Japonya hariç Asya-Pasifik endeksi yaklaşık yüzde 3 geriledi, Japonya Nikkei endeksi yüzde 2 düştü ve teknoloji ağırlıklı Güney Kore KOSPI endeksi yaklaşık yüzde 7 değer kaybetti. 🔹 Avrupa vadeli endeksleri ise yatırımcıların gelişmelerin etkisini değerlendirmesi nedeniyle yatay seyretti. Petrol ve emtia piyasaları 🔹 Brent petrol yüzde 0,7 yükselerek varil başına 92,08 dolara, ABD tipi WTI petrol ise yüzde 0,6 artışla 88,73 dolara çıktı. 🔹 Petrol fiyatları yükselse de önceki seansta görülen yedi haftanın en düşük seviyelerinden sınırlı bir toparlanma gerçekleşti. 🔹 Altın fiyatları ise yüzde 2 gerileyerek son 11 haftanın en düşük seviyelerine indi. ABD-İran gerilimi 🔹 İran Devrim Muhafızları, ABD'nin Hürmüz Boğazı çevresindeki saldırılarına karşılık Ürdün'deki ABD üssü ve Körfez'deki 21 hedefe saldırılar düzenlediğini açıkladı. 🔹 ABD ordusu ise İran hava savunma sistemleri, komuta merkezleri ve gözetleme radarlarını hedef aldığını duyurdu. Faiz beklentileri 🔹 Piyasalar, ABD'de açıklanacak enflasyon verilerinin faiz görünümünü nasıl etkileyeceğine odaklandı. 🔹 Reuters anketine göre ABD'de mayıs ayı yıllık enflasyonunun yüzde 4,2'ye yükselmesi bekleniyor. 🔹 Güçlü istihdam verilerinin ardından piyasalar artık aralık ayında 25 baz puanlık Fed faiz artışını tamamen fiyatlıyor. Döviz ve Japonya 🔹 Dolar güçlü seyrini korurken Japon yeni dolar karşısında 160,36 seviyesinde işlem gördü ve resmi müdahale ihtimalinin konuşulduğu 160 seviyesine yakın kaldı. 🔹 Japonya'da mayıs ayı toptan eşya enflasyonu son üç yılın en hızlı artışını gösterdi ve Japonya Merkez Bankası'nın faiz artırımı beklentilerini güçlendirdi. Analist değerlendirmeleri 🔹 Saxo Baş Yatırım Stratejisti Charu Chanana, piyasanın jeopolitik gelişmeleri şimdilik makroekonomik şok olarak fiyatlamadığını, ancak enerji altyapısı veya deniz taşımacılığı hedef alınırsa fiyatlamaların hızla değişebileceğini söyledi. 🔹 Ameriprise Baş Piyasa Stratejisti Anthony Saglimbene, petrol fiyatları, enflasyon ve Fed politikalarının aynı anda hisse piyasaları aleyhine hareket etmesinin piyasalar için büyüyen bir risk oluşturduğunu belirtti.

Karşılıklı saldırılar 🔹 İran Devrim Muhafızları, ABD'nin Hürmüz Boğazı çevresindeki İran hedeflerine yönelik saldırılarının ardından Ürdün, Bahreyn ve Kuveyt'teki ABD askeri üslerine füze ve İHA saldırıları düzenledi. 🔹 ABD ordusu, Hürmüz Boğazı yakınlarında İran hava savunma sistemleri, komuta merkezleri ve gözetleme radarlarını hedef alan saldırılar gerçekleştirdi ve yaklaşık 20 İran hedefini vurdu. 🔹 Çatışmalar, ABD ile İran'ın nisan ayında varılan ateşkesten bu yana yaşadığı en büyük askeri gerilimlerden biri oldu. Ürdün ve Körfez 🔹 İran, Ürdün'deki El-Azrak ABD üssünde F-35 hangarları ile komuta kontrol merkezinin de bulunduğu dört noktayı uzun menzilli füzelerle hedef aldığını açıkladı. 🔹 Ürdün ordusu, El-Azrak yönüne atılan beş İran füzesini havada imha ettiğini, düşen parçaların can veya mal kaybına yol açmadığını duyurdu. 🔹 Kuveyt ordusu hava savunma sistemlerinin düşman hava hedeflerine müdahale ettiğini açıklarken, Bahreyn hava savunma sistemleri de İran saldırılarının engellendiğini bildirdi. İran'ın uyarıları 🔹 İran Dışişleri Bakanlığı, ülkenin güneyine yönelik ABD saldırılarını kınadı ve İran'ın meşru müdafaa kapsamında hareket ettiğini açıkladı. 🔹 İran, ABD veya İsrail güçlerinin Körfez ülkelerinin topraklarını kullanması halinde bu ülkelerin sonuçlarına katlanacağını ve gelecekteki saldırıların kaynaklarını hedef alacağını duyurdu. Helikopter olayı 🔹 Donald Trump, İran'ın Hürmüz Boğazı yakınlarında bir ABD Apache helikopterini düşürdüğünü açıkladı. 🔹 Helikopterde bulunan iki ABD pilotu insansız deniz aracıyla kurtarıldı ve sağlık durumlarının iyi olduğu bildirildi. 🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, bölgedeki yabancı askeri güçlerin kaza veya çapraz ateş riski altında olduğunu belirterek en iyi çözümün bölgeden ayrılmaları olduğunu söyledi. Ateşkes ve enerji 🔹 Son karşılıklı saldırılar, 28 Şubat'ta başlayan savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakerelerin geleceğine ilişkin belirsizliği artırdı. 🔹 İran, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğine yönelik kısıtlamalarını sürdürürken ABD de İran limanlarına yönelik ablukasını devam ettiriyor. 🔹 Çatışmaların ardından Asya işlemlerinde petrol fiyatları yaklaşık yüzde 1 yükseldi.

🔹 İran Devrim Muhafızları, ABD'nin Hürmüz Boğazı çevresindeki İran hedeflerine yönelik saldırılarının ardından Ürdün'deki ABD üssü ile Körfez bölgesindeki 21 hedefe füze ve İHA saldırıları düzenlediğini açıkladı. ABD ve İran saldırıları 🔹 ABD ordusu, Apache helikopterinin düşürülmesine karşılık Hürmüz Boğazı çevresindeki yaklaşık 20 İran hedefini vurduğunu açıkladı. 🔹 İran saldırılarının Kuveyt, Bahreyn ve Ürdün'deki ABD tesislerini kapsadığı bildirildi. 🔹 İran, Cask (Jask), Sirik ve Keşm Adası çevresindeki bölgelerin ABD saldırılarının hedefi olduğunu duyurdu. Ürdün ve Körfez'deki gelişmeler 🔹 Ürdün ordusu, İran'dan El-Azrak bölgesine yönelen beş füzeyi havada imha ettiğini ve düşen parçaların can veya mal kaybına yol açmadığını açıkladı. 🔹 Bahreyn hava savunma sistemleri sivil bölgeleri hedef alan saldırıları engellediğini duyururken, Kuveyt ordusu da hava savunma sistemlerinin düşman hava hedeflerine müdahale ettiğini açıkladı. Diplomasi ve ateşkes 🔹 İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ateşkes ihlalleri sürdüğü sürece ABD ile diplomatik sürecin ilerleyemeyeceğini söyledi ve mevcut gelişmeler sonrası diplomatik sürecin yeniden değerlendirileceğini açıkladı. 🔹 Son çatışmalar, nisan ayında ilan edilen ateşkesten bu yana ABD ile İran arasındaki en büyük askeri gerilimlerden biri olarak değerlendiriliyor ve savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakerelerin geleceğine ilişkin belirsizliği artırıyor. Piyasa etkileri 🔹 Gelişmelerin ardından petrol fiyatları yükselirken Asya borsalarında düşüş yaşandı ve ABD vadeli endeksleri geriledi. 🔹 Dolar küresel para birimleri karşısında güçlü seyrini korurken Brent petrol 92 doların, ABD ham petrolü ise 88 doların üzerine çıktı.

Pentagon kararı 🔹 ABD Savunma Bakanlığı, Alibaba, Baidu, BYD ve Nio'nun da aralarında bulunduğu çok sayıda Çinli teknoloji şirketini Çin ordusuna destek verdiği değerlendirilen şirketler listesine ekledi. 🔹 Güncellenen listede ayrıca CXMT, YMTC, Unitree, RoboSense ve WuXi AppTec gibi yarı iletken, robotik ve biyoteknoloji şirketleri de yer aldı. 🔹 Kararın, ABD ile Çin arasındaki stratejik rekabet ve güvenlik gerilimlerini artırabileceği değerlendiriliyor. Şirketlerin tepkisi 🔹 Alibaba, Baidu ve WuXi AppTec listeye alınmalarının hiçbir dayanağı olmadığını belirterek hukuki yollara başvuracaklarını açıkladı. 🔹 Çin'in Washington Büyükelçiliği, Çinli şirketlere karşı ayrımcı listeler oluşturulmasına karşı çıktığını ve ABD'yi bu uygulamayı sona erdirmeye çağırdı. Sonuçları 🔹 Liste doğrudan yaptırım anlamına gelmiyor ancak ABD Savunma Bakanlığı bu ay sonundan itibaren listedeki şirketlerle doğrudan sözleşme yapamayacak. 🔹 2027 yılından itibaren Pentagon'un üçüncü taraflar üzerinden bu şirketlerin ürün ve hizmetlerini satın alması da yasaklanacak. 🔹 Şirketler listeden çıkarılmak için başvuruda bulunabilecek. ABD-Çin rekabeti 🔹 ABD Temsilciler Meclisi Çin Komitesi Başkanı John Moolenaar, listenin Amerikan kurumları ve şirketleri için bir uyarı niteliği taşıdığını söyledi. 🔹 Uzmanlar, Washington'un artık tek tek şirketler yerine Çin'in tüm teknoloji ekosistemini stratejik rekabet alanı olarak gördüğünü belirtiyor.

Yönetim krizi 🔹 Honda'nın emekli üst düzey yöneticileri geçen yılın sonlarından itibaren şirketin sorunlarını görüşmek için özel toplantılar düzenledi ve sorunların sorumlusu olarak CEO Toshihiro Mibe'yi gösterdi. 🔹 Eski CEO Nobuhiko Kawamoto'nun nisan ayında şirket merkezinde Mibe ile görüşerek istifasını istediği belirtildi. 🔹 Mibe görevinden ayrılmayı reddetti ve Honda yönetim kurulu aday belirleme komitesi CEO'ya görevde kalma desteği verdi. Eleştiriler 🔹 Eski yöneticiler Mibe'yi dünyanın en büyük otomobil pazarı olan Çin'i ihmal etmek ve elektrikli araç stratejisinde başarısız olmakla suçladı. 🔹 Mibe'nin şirket faaliyetleri yerine golf sponsorluğuna daha fazla ilgi gösterdiği ve Honda'nın sahadaki operasyonlarından uzak kaldığı iddia edildi. 🔹 Honda'nın Çin otomobil pazarındaki payı 2020'de yüzde 8 seviyesinden geçen yıl yüzde 3'ün altına geriledi. Elektrikli araç stratejisi 🔹 Honda geçen ay 2040 yılına kadar tamamen elektrikli araçlara geçme hedefinden geri adım attı ve geliştirme aşamasındaki üç modeli iptal ederek yaklaşık 9 milyar dolarlık değer düşüklüğü kaydetti. 🔹 Elektrikli araç projelerinden kaynaklanan toplam maliyetin 12 milyar dolara ulaşabileceği belirtiliyor. 🔹 Ford, General Motors ve Nissan da elektrikli araç yatırımlarını azaltarak toplam 25 milyar doların üzerinde zarar yazdı. Şirket yönetimi 🔹 Honda'nın son yıllarda bağımsız yönetim kurulu üyelerinin etkisini artıran kurumsal yönetim reformları, eski yöneticilerin şirket üzerindeki etkisini azalttı. 🔹 Mibe, otomobil bölümünü yeniden canlandırmak için yeni hibrit güç aktarma sistemlerinin maliyetini yüzde 30 düşürmeyi hedefleyen bir plan açıkladı. 🔹 Şirket içinde otomobil bölümünün zararlarının motosiklet bölümünün kârlılığıyla telafi edildiği yönünde rahatsızlık oluştuğu ifade edildi.

🔹 Türkiye Ticaret Bakanı Ömer Bolat ile Kanada Uluslararası Ticaret Bakanı Maninder Sidhu, iki ülke arasındaki ekonomik ortaklığı geliştirmek amacıyla bir araya geldi. 🔹 Taraflar, serbest ticaret anlaşmasına ulaşılması hedefiyle ön görüşmeler başlatılması konusunda mutabakata vardı. 🔹 Ortak açıklamada bu adımın iki ülke arasındaki ticari ortaklığın tüm potansiyelini ortaya çıkarmayı amaçladığı belirtildi. Enerji iş birliği 🔹 Taraflar, enerji sektörünü iş birliğinin genişletilebileceği önemli alanlardan biri olarak değerlendirdi. 🔹 Yenilenebilir enerji alanındaki fırsatların araştırılması konusunda anlaşmaya varıldı. 🔹 Taraflar, nükleer enerji alanında da iş birliği imkânlarını ve Kanada'nın CANDU reaktör teknolojisinin Türkiye'nin enerji çeşitlendirme hedeflerine katkı sağlayabilecek potansiyelini değerlendirme kararı aldı.

Siri güncellemeleri 🔹 Apple'ın pazartesi günü düzenleyeceği geliştirici konferansında Siri için kapsamlı bir yenileme duyurması bekleniyor. 🔹 Apple, iki yıl önce Siri'yi geliştirme sözü vermiş ancak bunu hayata geçirememişti. 🔹 Siri, 2011 yılında kullanıma sunuldu ve Apple'ın yaklaşık 2,5 milyar cihazlık ekosisteminde erişilebilir durumda bulunuyor. 🔹 Buna rağmen yüz milyonlarca kullanıcı OpenAI ve Anthropic uygulamalarıyla sohbet etmeyi tercih ediyor. 🔹 Çin başta olmak üzere birçok pazarda kullanıcılar günlük işlerini yönetmek için yapay zekâ ajanlarına yöneliyor. Yapay zekâ stratejisi 🔹 Analistler, Apple'ın iPhone'lardaki e-postalar, mesajlar, takvim kayıtları ve diğer kişisel veriler sayesinde önemli bir yapay zekâ avantajına sahip olduğunu düşünüyor. 🔹 Bu veriler Siri'nin daha yararlı yanıtlar vermesine ve görevleri daha başarılı yerine getirmesine katkı sağlayabilir. 🔹 Apple'ın en büyük zorluğu, gizlilik ve güvenlik nedeniyle işletim sistemindeki verilerin sıkı şekilde korunuyor olması olarak görülüyor. 🔹 Apple'ın hem kendi sistemleri hem de geliştiriciler için bu verilerin yapay zekâ kullanımını mümkün hale getirmesi bekleniyor. Beklenen yenilikler 🔹 Siri'ye yeni bir sohbet modu eklenmesi bekleniyor. 🔹 Siri için kullanıcı verilerini paylaşmaya yönelik "kişisel bağlam" özelliğinin sunulması bekleniyor. 🔹 Apple'ın geliştiricilerin uygulamalarını Siri'ye bağlamasına izin vermesi bekleniyor. 🔹 Geliştiricilerin uygulamalarında OpenAI, Anthropic ve Google Gemini modelleri arasında seçim yapabilmesi öngörülüyor. 🔹 Apple'ın kendi işlemcilerindeki yapay zekâ işlem kapasitesinden yararlanmayı sağlayacak yeni yöntemler tanıtması bekleniyor. Analist değerlendirmeleri 🔹 Analistler, Apple'ın yapay zekâyı teknoloji olarak değil kullanıcı deneyimini geliştiren özellikler olarak sunmasının beklendiğini söylüyor. 🔹 Apple'ın OpenClaw gibi yapay zekâ ajan teknolojilerine şimdilik öncelik vermesi beklenmiyor. 🔹 Analistler, OpenClaw benzeri sistemlerin güvenlik açısından henüz tüketici kullanımına hazır olmadığını düşünüyor.

Askerî gelişmeler 🔹 İsrail, İran'ın güneybatısındaki Mahşehr petrokimya kompleksini ve İran'daki diğer askerî hedefleri vurdu. 🔹 Mahşehr petrokimya kompleksine yönelik saldırı, 8 Nisan'daki ateşkesten bu yana İran'daki enerji altyapısına düzenlenen ilk saldırı oldu. 🔹 İranlı bir eyalet yetkilisi, Mahşehr tesisinin bazı bölümlerinin hasar gördüğünü söyledi. 🔹 İsrail, saldırıların ardından İran'ın askerî hedeflerini vurduğunu açıkladı. 🔹 İran Devrim Muhafızları, İsrail'in saldırılarında havadan fırlatılan balistik füzeler kullandığını söyledi. 🔹 İran'ın ABD Büyükelçisi Yechiel Leiter, İran'ın İsrail'e 11 balistik füze fırlattığını açıkladı. 🔹 Leiter, İsrail'in İran'ın karadan karaya füze rampalarını ve altyapı tesislerini hedef aldığını söyledi. 🔹 İran Devrim Muhafızları, Ramat David Hava Üssü'nü hedef aldıklarını açıkladı. 🔹 İsrail ordusu, İran'dan atılan füzelerin hava savunma sistemleri tarafından önlendiğini duyurdu. 🔹 İsrail ordusu, Yemen'den İsrail'e doğru bir füze fırlatıldığını tespit ettiğini ve hava savunma sistemlerini devreye soktuğunu açıkladı. Diplomasi 🔹 Donald Trump, İsrail ve İran'ın yeni saldırılarının ABD yönetiminin Tahran ile yürüttüğü barış görüşmelerini etkilemeyeceğini söyledi. 🔹 Donald Trump, "Kararları ben veriyorum. Tüm kararları ben veriyorum. O karar vermiyor." diyerek Binyamin Netanyahu'yu kastetti. 🔹 Donald Trump ile Binyamin Netanyahu pazar günü yaklaşık yarım saat süren bir telefon görüşmesi yaptı. 🔹 ABD'li bir yetkiliye göre Donald Trump, Binyamin Netanyahu'dan yeni saldırılardan kaçınmasını istedi ve "Bir anlaşmaya çok yakınız." dedi. 🔹 Donald Trump, ABD ile İran'ın savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya çok yakın olduğunu söyledi. İran'ın talepleri 🔹 Tahran, ABD ile yapılacak barış anlaşmasının Lübnan'daki ateşkesin de sürmesine bağlı olduğunu savunuyor. 🔹 İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD üsleri ve İsrail varlıklarının meşru hedefler olduğunu söyledi. 🔹 Donald Trump, savaşın sona ermesine yönelik herhangi bir anlaşmanın İran'ın nükleer silah geliştirmesini engellemesi gerektiğini söyledi. 🔹 İran, ABD ve uluslararası yaptırımların kaldırılmasını, dondurulmuş milyarlarca dolarlık varlığının serbest bırakılmasını ve Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisinin tanınmasını talep ediyor. 🔹 İran'ın Rusya Büyükelçisi Kazım Celali, Hürmüz Boğazı'nın açık kalacağını ancak İran ve Umman makamlarının belirleyeceği yeni şartların uygulanacağını söyledi. 🔹 Celali, İran ve Umman'ın boğazla ilgili sağladıkları hizmetler karşılığında ücret alınacağını söyledi. 🔹 İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, İran varlıklarının Körfez ülkelerine aktarılmasının yasa dışı olacağını ve buna karşı önlem alınacağını söyledi. Piyasalar 🔹 Son çatışmaların ardından Brent petrol fiyatı yüzde 3'ten fazla yükselerek varil başına 96 doların üzerine çıktı.

Askerî gelişmeler 🔹 İsrail ordusu, pazartesi günü İran'ın batı ve orta kesimlerindeki askerî hedeflere hava saldırıları düzenledi. 🔹 İsrail, saldırıları İran'ın İsrail'e yönelik füze saldırılarının ardından gerçekleştirdi. 🔹 İran Devrim Muhafızları, İsrail'in İran içindeki hedeflere havadan fırlatılan balistik füzelerle saldırı düzenlediğini açıkladı. 🔹 İran Devrim Muhafızları, İsrail'deki Nevatim ve Tel Nof hava üslerine İran'daki radar tesislerine yönelik saldırıya karşılık operasyon düzenlediklerini duyurdu. 🔹 İran Devrim Muhafızları, tüm cephelerde geniş kapsamlı operasyonlara hazır olduklarını açıkladı. 🔹 İsrail ordusu, İran'dan İsrail topraklarına yeni füze atışları tespit edildiğini ve hava savunma sistemlerinin devreye girdiğini açıkladı. 🔹 İran devlet medyasına göre Tahran, Tebriz ve İsfahan kentlerinde patlama sesleri duyuldu. Enerji altyapısı 🔹 İsrail ordusu, İran'ın güneybatısındaki Mahşehr petrokimya kompleksindeki çeşitli hedefleri vurduğunu doğruladı. 🔹 Mahşehr Özel Petrokimya Ekonomik Bölgesi tahliye edilmeye başlandı. 🔹 Huzistan Eyaleti Güvenlikten Sorumlu Vali Yardımcısı, Bandar-e Mahşehr yakınındaki Karun petrokimya tesisinin İsrail saldırısında hasar gördüğünü açıkladı. 🔹 Bu saldırı, Donald Trump'ın nisan ayında ateşkes ilan etmesinden sonra enerji altyapısına yönelik ilk saldırı oldu. Diplomasi ve tehditler 🔹 Donald Trump ile Binyamin Netanyahu pazar günü telefon görüşmesi yaptı. 🔹 ABD'li bir yetkiliye göre Donald Trump, Binyamin Netanyahu'dan yeni saldırılardan kaçınmasını istedi ve "Bir anlaşmaya çok yakınız." dedi. 🔹 Donald Trump, İsrail veya İran'ın yeni saldırılarının müzakereleri etkilemeyeceğini söyledi. 🔹 Donald Trump, "Kararları ben veriyorum. Kararları o vermiyor." diyerek Binyamin Netanyahu'yu kastetti. 🔹 İran, ABD ile yapılacak herhangi bir barış anlaşmasının Lübnan'daki ateşkesin sürmesine bağlı olduğunu uzun süredir dile getiriyor. Açıklamalar ve piyasalar 🔹 İran Devrim Muhafızları, İsrail'e yönelik saldırıların bir uyarı niteliğinde olduğunu açıkladı. 🔹 Devrim Muhafızları, saldırıların tekrarlanması halinde İsrail ve bölgedeki tüm destekçilerinin hedef alınacağını söyledi. 🔹 Devrim Muhafızları Sözcüsü İbrahim Zülfikari, İsrail ordusunun Güney Lübnan ve Beyrut'un güney banliyölerine yönelik saldırılarını durdurması gerektiğini söyledi. 🔹 Zülfikari, saldırıların genişlemesi halinde İsrail ve destekçilerine karşı daha yıkıcı saldırılar başlatılacağını söyledi. 🔹 ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, İran füzelerinin İsrail'i hedef aldığını doğruladı ve sığınakta bulunduğunu açıkladı. 🔹 Brent petrol fiyatı İsrail'in yeniden başlattığı saldırılar sonrasında varil başına 3 doların üzerinde yükselerek 96,24 dolara çıktı. 🔹 ABD ham petrolü 93,41 dolara yükseldi.

🔹 Eli Lilly, yeni nesil deneysel obezite ilacı retatrutidin kilo kaybının yanı sıra uyku apnesi şiddetini azalttığını ve diz ağrılarını hafiflettiğini gösteren Faz 3 çalışma sonuçlarını açıkladı. Klinik sonuçlar 🔹 Haftada bir uygulanan retatrutid enjeksiyonu, obez yetişkinlerde orta ve ağır dereceli obstrüktif uyku apnesi şiddetini yüzde 60,6 oranında azalttı. 🔹 Aynı çalışmada ilaç, diz osteoartritine bağlı ağrıyı yüzde 73,1’e kadar düşürdü. 🔹 Bulgular, ABD Diyabet Derneği’nin New Orleans’taki bilimsel toplantısında sunuldu. Diğer etkiler 🔹 Daha önce açıklanan sonuçlara göre retatrutid kullanan obez hastalar vücut ağırlıklarının ortalama yüzde 28’ini kaybetti. 🔹 Tip 2 diyabetli yetişkinlerde ise kan şekeri seviyelerinde belirgin düşüşler görüldü. 🔹 Diyabet çalışmasında ilacın en düşük dozunu kullanan hastaların yüzde 2’sinde ciddi kardiyovasküler olaylar görüldü ancak bunların doğrudan ilaçtan kaynaklandığı belirlenmedi. Obezite ilaçları yarışı 🔹 Retatrutid, GLP-1, GIP ve glukagon reseptörlerini aynı anda hedef alan Eli Lilly’nin deneysel üçlü hormon etkili ilacı olarak geliştiriliyor. 🔹 Eli Lilly ile Danimarkalı Novo Nordisk başta olmak üzere büyük ilaç şirketleri, hızla büyüyen obezite ve diyabet tedavisi pazarında liderlik için rekabet ediyor.

Zirve 🔹 Kuzey Kore lideri Kim Jong Un, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’i pazartesi günü Pyongyang’da iki günlük resmi ziyaret kapsamında ağırlayacak. 🔹 Şi’nin yedi yıl sonra Kuzey Kore’ye gerçekleştireceği ilk ziyaret, Pekin’in Pyongyang’ı yeniden ekonomik ve diplomatik etkisi altına çekme çabasının parçası olarak görülüyor. 🔹 Zirvenin, Şi’nin 2019’daki ziyaretinden farklı bir atmosferde gerçekleşmesi bekleniyor. O dönemde ABD ile Kuzey Kore arasındaki nükleer müzakereler başarısızlıkla sonuçlanmıştı. Rusya ile yakınlaşma 🔹 Kim Jong Un, Ukrayna savaşında Rusya’ya asker göndermesinin ardından Moskova ile askeri ve ticari ilişkilerini önemli ölçüde güçlendirdi. 🔹 Kuzey Kore, Birleşmiş Milletler yaptırımlarına rağmen nükleer kapasitesini geliştirmeyi sürdürdü ve sınırlarını sıkı şekilde kontrol altına aldı. 🔹 Ziyaret öncesinde Kuzey Kore, 10 bin tonluk yeni bir savaş gemisi inşa edeceğini açıkladı ve kendisini nükleer silahlı devlet olarak yeniden vurguladı. Çin-Kuzey Kore ilişkileri 🔹 Pekin, geçmişte Kuzey Kore’nin nükleer denemelerine karşı çıkmış ve Pyongyang’a nükleer silahlardan vazgeçme çağrısı yapmıştı. 🔹 Rusya’dan aldığı destek, Kuzey Kore’nin Çin’e ekonomik açıdan aşırı bağımlı kalmasını dengelemesine katkı sağlıyor. 🔹 Analistler, Kim Jong Un’un Rusya ile geliştirdiği ilişkiler sayesinde Çin ile ticaret ve yatırım hacmini artırma konusunda daha özgüvenli hareket ettiğini değerlendiriyor. Ekonomik iş birliği 🔹 Görüşmelerde en somut ilerlemenin ekonomik iş birliği alanında yaşanması bekleniyor. 🔹 Kuzey Kore’nin yeni beş yıllık kalkınma planı turizmi büyütmeyi, konut inşasını artırmayı ve Çin ile ticaret ile yatırımları genişletmeyi hedefliyor. 🔹 Salgın öncesinde Çinli turistler, Kuzey Kore’ye gelen yabancı ziyaretçilerin yaklaşık yüzde 90’ını oluşturuyordu. Nükleer program ve Güney Kore 🔹 Singapur Dışişleri Bakanı, geçen ayki ziyaretinin ardından Kuzey Kore’nin ekonomik ilerleme kaydettiğini ve ABD ile Güney Kore ile diyaloğa ilgi göstermediğini söyledi. 🔹 Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, Şi Cinping’den Koreler arası ilişkilerin iyileştirilmesine destek vermesini istedi. 🔹 Kim Jong Un, ülkesinin nükleer cephaneliğini "katlanarak" büyütme çağrısını yineledi ve nükleer caydırıcılığı güçlendirme politikasını sürdürmesi bekleniyor.

🔹 OPEC+ üyelerinin pazar günü yapılacak toplantıda temmuz ayı için petrol üretim hedeflerini artırması bekleniyor. 🔹 Kaynaklar, üretim kotasının günlük yaklaşık 188 bin varil artırılmasının beklendiğini söyledi. 🔹 Bu artışın son dört ay içindeki dördüncü üretim kotası artışı olması öngörülüyor. Üretim ve Hürmüz Boğazı etkisi 🔹 ABD ile İran arasındaki savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı üzerinden petrol akışının azalması, birçok OPEC+ üyesinin belirlenen üretim hedeflerine ulaşmasını engelliyor. 🔹 Körfez ülkelerindeki ihracat kesintileri nedeniyle OPEC+ üretimi şubat ayındaki günlük 42,77 milyon varilden nisanda günlük 33,19 milyon varile geriledi. 🔹 Kaynaklar, üretim hedefleri artırılsa da grubun birçok üyesinin fiili üretimini artırmakta zorlanacağını belirtti. OPEC+ toplantısı 🔹 Toplantıya Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt, Cezayir, Kazakistan, Rusya ve Umman’dan oluşan yedi temel OPEC+ üyesi katılacak. 🔹 Haziran ayındaki artış da günlük 188 bin varil olmuş, nisan ve mayıs aylarında ise aylık artışlar günlük 206 bin varil seviyesinde uygulanmıştı. 🔹 Kaynaklar, nihai kararın henüz kesinleşmediğini ifade etti. 🔹 Aynı gün yapılacak geniş katılımlı OPEC+ bakanlar toplantısında ise mevcut genel üretim politikasında herhangi bir değişiklik beklenmiyor.

İran varlıkları 🔹 ABD yönetimi, İran’ın Körfez ülkelerinde yol açtığı hasarın onarımı için İran varlıklarının kullanılmasını değerlendirmeye başladı. 🔹 Konuya yakın bir kaynak, Hazine Bakanı Scott Bessent’in İran’ın verdiği zararın maliyetini hesaplamak üzere bir ekibe talimat verdiğini söyledi. 🔹 ABD, gelecekte oluşabilecek yeni zararların da İran varlıkları kullanılarak karşılanmasını değerlendirmeyi planlıyor. 🔹 Gelişme, İran liderinin danışmanı Muhsin Rızai’nin barış anlaşmasının ABD’de dondurulan 24 milyar dolarlık İran varlığının serbest bırakılmasına bağlı olduğunu söylemesinin ardından geldi. Çatışmalar sürüyor 🔹 ABD ordusu, Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğini tehdit ettiği belirtilen iki İran saldırı İHA’sını daha düşürdüğünü açıkladı. 🔹 ABD güçleri, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki Goruk ve Keşm Adası’nda bulunan kıyı radar tesislerini vurdu. 🔹 İran Devrim Muhafızları, Kuveyt ve Bahreyn’deki ABD üslerine misilleme düzenlediğini açıkladı. 🔹 Kuveyt ordusu yerleşim bölgelerinin üzerinden geçen yedi balistik füzeye müdahale edildiğini, maddi hasar oluştuğunu ancak can kaybı yaşanmadığını duyurdu. 🔹 Bahreyn’de sirenler çaldı ve halka sığınaklara gitmeleri çağrısı yapıldı. 🔹 ABD ordusu, İran’ın ateşlediği altı füzenin engellendiğini, yedinci füzenin ise hedefine ulaşmadığını açıkladı. Müzakereler ve enerji 🔹 ABD ile İran, üç aydır süren savaşı durduracak geçici bir anlaşma için dolaylı görüşmeler yürütüyor ancak taraflar arasında henüz uzlaşma sağlanamadı. 🔹 Pakistan’dan bir bakan, İran dini liderine iletilmek üzere bir mektupla Tahran’ı ziyaret etti. 🔹 İran, dondurulan petrol gelirlerine erişim, petrol ihracatına yönelik yaptırım muafiyetleri, limanlara uygulanan ABD ablukasının kaldırılması ve Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisini korumayı talep ediyor. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın füze ve İHA üretim kapasitesinin büyük bölümünün yok edildiğini ancak ülkenin füze stokunun yaklaşık beşte birine hâlâ sahip olduğunu söyledi. 🔹 Savaş küresel petrol fiyatlarını yükseltirken enflasyon baskısını artırdı. OPEC+ grubunun pazar günü üst üste dördüncü ay üretim hedeflerini artırması bekleniyor. Bölgesel gelişmeler 🔹 İsrail ordusu, Lübnan’dan ülke topraklarına geçen iki roketin engellendiğini açıkladı. 🔹 Saldırı girişimi, Lübnan ordusuna ait bir araca düzenlenen İsrail saldırısında iki subay ve bir askerin öldürülmesinden bir gün sonra gerçekleşti.

Petrol arzı 🔹 Küresel petrol stokları hızla azalırken Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiğinin yeniden açılmasına yönelik anlaşmaya henüz ulaşılamadı. 🔹 Enerji sektörü yöneticileri ve analistler, önümüzdeki haftalarda petrol fiyatlarında yeni ve sert bir yükseliş yaşanabileceği uyarısında bulundu. 🔹 Exxon Mobil Kıdemli Başkan Yardımcısı Neil Chapman, stokların daha da düşmesi halinde Brent petrol fiyatının varil başına 150-160 dolara yükselebileceğini söyledi. 🔹 Uluslararası Enerji Ajansı, mevcut stok erimesinin sürmesi halinde küresel petrol rezervlerinin yaz aylarındaki talep zirvesiyle birlikte kritik seviyelere gerileyebileceğini açıkladı. Ekonomik etkiler 🔹 Rosenberg Research'ten Mehmet Beceren, stok tamponlarının tükenmesi halinde fiyatların yükselmek zorunda kalacağını, bunun da tüketicilerin daha fazla ödeme yapmasına veya talebin düşmesine yol açabileceğini söyledi. 🔹 JPMorgan analistleri, Hürmüz Boğazı'ndaki akış savaş öncesi seviyelere dönmezse haziran ayının ikinci yarısında petrol fiyatlarının hızla yükselebileceğini öngördü. 🔹 Dubai merkezli petrol yatırımcısı Shohruh Zukhritdinov, ikinci fiyat şokunun Hürmüz Boğazı'nın kapanmasından değil, petrol stok tamponlarının tükenmesinden kaynaklanabileceğini söyledi. ABD ve piyasalar 🔹 ABD Enerji Enformasyon İdaresi verilerine göre stratejik rezervler dahil ABD ham petrol stokları 29 Mayıs itibarıyla Şubat 2024'ten bu yana en düşük seviyeye geriledi. 🔹 ABD ham petrol stokları savaşın başlamasından bu yana yaklaşık 64 milyon varil azaldı ve üst üste sekiz haftadır düşüş gösterdi. 🔹 ABD, Uluslararası Enerji Ajansı koordinasyonunda toplam 400 milyon varillik küresel rezerv kullanımının parçası olarak stratejik rezervlerinden 172 milyon varil petrol piyasaya sürüyor. Piyasa görünümü 🔹 Northern Trust Asset Management, Hürmüz Boğazı'nın kalıcı bir jeopolitik darboğaz haline geldiğini ve savaş öncesindeki 70 doların altındaki petrol fiyatlarına dönüşün düşük ihtimal olduğunu değerlendirdi. 🔹 Vanguard, petrol fiyatının bir yıl boyunca yaklaşık 120 dolar seviyesinde kalması halinde ABD ekonomik büyümesinin yaklaşık 0,4 puan yavaşlayabileceğini hesapladı. 🔹 Osaic Baş Piyasa Stratejisti Phil Blancato, yüksek petrol fiyatlarının üç ay daha sürmesi halinde tüketici harcamalarının daha da zayıflayabileceğini ve bunun ekonomi üzerinde belirgin etkiler oluşturabileceğini söyledi.

Güvenlik olayları 🔹 Shield AI'ın yaklaşık 1 milyon dolar değerindeki V-BAT insansız hava aracının güvenliğiyle ilgili ciddi endişeler gündeme geldi. 🔹 Romanya Deniz Kuvvetleri'nden bir görevlinin eli, 12 Mayıs'ta Teksas açıklarında düzenlenen bir eğitim sırasında V-BAT pervanesine sıkıştı ve iki parmağı koptu, üçüncü parmağı ise kırıldı. 🔹 Romanya Savunma Bakanlığı olayla ilgili soruşturma başlattı ve sorumluluk konusunda henüz sonuca varılmadığını açıkladı. Şirket içi iddialar 🔹 Reuters'in görüştüğü eski çalışanlar, sektör yöneticileri ve yatırımcılara göre V-BAT son 18 ayda 50'den fazla kez düştü. 🔹 İhbarcı Jacob Miller, Shield AI'ın teknik sorunları askerî müşterilerden gizlediğini ve güvenlik kaygılarını dile getirdiği için işten çıkarıldığını öne sürdü. 🔹 Jacob Miller, bazı kaza raporlarındaki verilerin değiştirilerek V-BAT performansının gerçekte olduğundan daha olumlu gösterildiğini iddia etti. Şirketin yanıtı 🔹 Shield AI, V-BAT'ın hizmetteki en fazla operasyon tecrübesine sahip dikey iniş-kalkış İHA'larından biri olduğunu ve 2019'dan bu yana 18 bin saatten fazla uçuş gerçekleştirdiğini açıkladı. 🔹 Şirket, 12 Mayıs'taki kazanın ürün kusurundan değil, belirlenmiş güvenlik prosedürlerinin ihlalinden kaynaklandığını savundu. 🔹 Shield AI, ihbarcı tarafından öne sürülen iddiaların dayanaksız olduğunu düşündüğünü ve hukuki süreçte kendisini güçlü şekilde savunacağını açıkladı. Gelecek projeler 🔹 Shield AI, savaş uçaklarıyla birlikte görev yapacak X-BAT adlı yeni nesil insansız hava aracını geliştiriyor. 🔹 Pentagon Savunma İnovasyon Birimi, X-BAT programı için Shield AI'a sözleşme verdi.

Körfez'deki çatışmalar 🔹 ABD güçleri, İran'ın Hürmüz Boğazı yönüne gönderdiği insansız hava araçlarını düşürdükten sonra İran'ın Goruk ve Keşm Adası'ndaki kıyı radar ve gözetleme tesislerini vurdu. 🔹 ABD ordusu, düşürülen dört İran İHA'sının bölgedeki deniz trafiğini hedef aldığını değerlendirdi. 🔹 İran Devrim Muhafızları, ABD saldırılarına karşılık bölgedeki ABD üslerine füze saldırıları düzenlediğini ve izinsiz geçmeye çalışan dört tankeri hedef aldığını açıkladı. 🔹 Kuveyt hava savunma sistemleri füze ve İHA saldırılarını önledi, Bahreyn'de sirenler çaldı ve halka sığınaklara gitmeleri çağrısı yapıldı. 🔹 İran, Kuveyt ve Bahreyn'deki ABD üslerini balistik füzelerle vurduğunu açıkladı. ABD ordusu altı füzenin önlendiğini ve yedinci füzenin hedefine ulaşmadığını duyurdu. Diplomasi 🔹 ABD ve İran, yaklaşık üç aydır süren savaşı durduracak geçici bir anlaşma için dolaylı müzakerelerini sürdürüyor. 🔹 Tahran, olası bir anlaşma kapsamında petrol gelirlerine erişim, ham petrol ihracatına yönelik yaptırım muafiyetleri, limanlara uygulanan ABD ablukasının kaldırılması ve Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisini korumayı talep ediyor. 🔹 İran, İsrail'in Güney Lübnan'dan çekilmesini İsrail ile Hizbullah arasında sağlanacak ateşkesin ve Washington ile yapılacak barış anlaşmasının şartlarından biri olarak desteklediğini açıkladı. Açıklamalar 🔹 Donald Trump, İran'ın füze ve İHA üretim tesislerinin büyük bölümünün yok edildiğini ancak ülkenin füze stokunun yaklaşık yüzde 21-22'sini koruduğunu söyledi. 🔹 Donald Trump, İran yönetiminin güçlü ve gururlu olduğunu, anlaşma yapmak zorunda kalacağını ancak bunun zaman alacağını ifade etti. 🔹 İran lideri danışmanı Muhsin Rızai, barış anlaşmasının ABD'nin 24 milyar dolarlık İran varlığının üzerindeki blokeyi kaldırmasına bağlı olduğunu söyledi ve ABD'nin saldırıları yeniden başlatması halinde ağır sonuçlarla karşılaşacağını uyardı. Lübnan cephesi 🔹 Hizbullah, Güney Lübnan'da İsrail birliklerine yönelik iki saldırı düzenlediğini açıkladı. 🔹 Lübnan güvenlik kaynakları, İsrail'in Güney Lübnan'daki birçok yerleşim yerine hava saldırıları düzenlediğini bildirdi. 🔹 Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, İsrail birliklerinin aynı anda çekilmesi halinde Hizbullah'ın Güney Lübnan'dan çekilmesini kabul edeceğini söyledi.

🔹 Nvidia CEO’su Jensen Huang, robotik sektörünün Güney Kore’deki bir sonraki büyük büyüme alanı olacağını söyledi. 🔹 Huang, Tayvan’dan Güney Kore’ye gelişinin ardından Gimpo Havalimanı’nda gazetecilere açıklamalarda bulundu. Güney Kore temasları 🔹 Huang, ziyareti sırasında Hyundai, LG, SK, Samsung ve Naver yöneticileriyle görüşeceğini açıkladı. 🔹 Güney Kore’ye “çok iş getirdiğini” söyleyen Huang, ziyaret kapsamında bazı sürprizleri olduğunu da belirtti. Robotik ve yapay zekâ işbirliği 🔹 Nvidia, Güney Koreli üretim şirketleriyle robotik ve yapay zekâ alanlarında ortaklık kuracak. 🔹 Huang, Güney Kore’nin dünyanın önemli üretim merkezlerinden biri olduğunu ve Nvidia’nın geliştirdiği robotik ile fiziksel yapay zekâ teknolojilerinin sanayide uygulanabileceğini söyledi. 🔹 Yarı iletken üretiminin gelecekte giderek daha fazla robotik ve yapay zekâ destekli hale geleceğini ifade etti. 🔹 Nvidia’nın Güney Kore’deki yarı iletken şirketleriyle bu alanda önemli işbirliği fırsatları gördüğünü söyledi.

🔹 Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 8-9 Haziran tarihlerinde Kuzey Kore'yi ziyaret edecek. 🔹 Ziyaret, Şi'nin yaklaşık yedi yıl sonra Kuzey Kore'ye gerçekleştireceği ilk ziyaret olacak. 🔹 Kuzey Kore lideri Kim Jong Un'un daveti üzerine yapılacak ziyaret, Şi'nin bu yılki ilk yurt dışı seyahati olacak. Çin-Kuzey Kore ilişkileri 🔹 Pekin, Covid-19 salgını sonrası zayıflayan ilişkileri yeniden güçlendirmeye çalışıyor. 🔹 Kuzey Kore, Rusya'nın Ukrayna savaşına destek amacıyla asker ve silah göndermesinin ardından Moskova ile ilişkilerini önemli ölçüde geliştirdi. 🔹 Çin, Kuzey Kore üzerindeki geleneksel nüfuzunu yeniden pekiştirmeyi hedefliyor. 🔹 Uzmanlar, ziyaretin Rusya’ya Çin’in Kuzey Kore konusunda hâlâ başlıca aktör olduğu mesajını verdiğini belirtiyor. Bölgesel diplomasi 🔹 Şi, geçen ay Pekin'de ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ayrı ayrı zirveler düzenledi. 🔹 Trump, ilk başkanlık döneminde Kim Jong Un ile üç kez görüşmüş ve yeniden görüşmeye açık olduğunu söylemişti. 🔹 Mart ayında Pekin ile Pyongyang arasındaki yolcu tren seferleri altı yıllık aranın ardından yeniden başladı. 🔹 Air China da iki başkent arasındaki uçuşlarını yeniden başlattı. Kore Yarımadası 🔹 Şi, Ekim 2025'te Güney Kore'yi ziyaret etmiş ve burada Trump ile de görüşmüştü. 🔹 Uzmanlar, Şi'nin bir yıl içinde hem Güney Kore'yi hem de Kuzey Kore'yi ziyaret etmesinin Çin'in Kore Yarımadası'nda denge politikası izlediğini gösterdiğini belirtiyor. 🔹 Şi, Çin lideri olduktan sonra Kuzey Kore'yi yalnızca bir kez, Güney Kore'yi ise iki kez ziyaret etti. Nükleer program 🔹 Kuzey Kore devlet medyası bu hafta Kim Jong Un'un yeni faaliyete geçen bir nükleer madde üretim tesisini ziyaret ettiğini duyurdu. 🔹 Kim, ülkenin nükleer cephaneliğinin “katlanarak” büyütülmesi çağrısında bulundu. 🔹 Uzmanlar, Kim'in nükleer tesis ziyaretini Şi Cinping'in yaklaşan ziyaretiyle bağlantılı görüyor. 🔹 Kim, Eylül 2025'te Pekin'e gitmeden önce yeni Hwasong-20 kıtalararası balistik füzesinin planlarını incelemişti.

🔹 Japonya Dijital Dönüşüm Bakanı Hisashi Matsumoto, ülkenin yapay zekâ geliştirme yarışında geri kalması halinde yeni bir sömürgecilik türüyle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu. 🔹 Matsumoto, Japonya’nın yapay zekâ geliştirmede geri kalması durumunda bir “yapay zekâ kolonisine” dönüşebileceğini söyledi. Veri yasası değişikliği 🔹 Matsumoto, yapay zekâ geliştiricilerinin tıbbi kayıtlar ve sabıka kayıtları gibi verileri bireylerin izni olmadan model eğitiminde kullanabilmesine olanak sağlayacak yasa değişikliğini savundu. 🔹 Bakan, yapay zekâ teknolojisinin çok hızlı ilerlediğini ve Japonya’nın geride kalmayı göze alamayacağını söyledi. 🔹 Muhalefet partilerinin bir bölümü veri sızıntısı riskleri nedeniyle tasarıya karşı çıkıyor. 🔹 Tasarı geçen hafta parlamentonun alt kanadında kabul edildi ve şu anda üst kanatta görüşülüyor. Japonya'nın yapay zekâ stratejisi 🔹 Japon hükümeti, küresel teknoloji rekabetinin hızlanmasıyla birlikte yerli yapay zekâ geliştirmelerini desteklemek için teşviklerini artırdı. 🔹 Destekler arasında sübvansiyonlar, kamu alımları ve yasal düzenlemeler yer alıyor. 🔹 Japonya, ABD ile güvenlik işbirliği kapsamında Microsoft ve OpenAI gibi şirketlerden yatırım ve teknoloji erişimi sağlamaya çalışıyor. 🔹 Aynı zamanda SoftBank, Sakura Internet ve yerli çip üreticilerine destek vererek kendi yapay zekâ modellerini ve hesaplama altyapısını geliştirmeyi hedefliyor. Küresel rekabet 🔹 Japonya’nın yapay zekâ alanındaki hamleleri, ülkelerin yabancı teknolojiye bağımlı hale gelme endişesinin bir parçası olarak görülüyor. 🔹 Avrupa Birliği de bu hafta yerli bulut bilişim, yapay zekâ ve yarı iletken sektörlerini güçlendirmeyi amaçlayan yeni bir teknoloji egemenliği paketini açıkladı. 🔹 Küresel yapay zekâ yarışında ABD ve Çin lider konumda bulunurken Japonya teknoloji bağımsızlığını korumaya yönelik adımlarını hızlandırıyor.

🔹 SpaceX, 75 milyar dolarlık halka arzında hisse başına 135 dolarlık fiyatı korumayı planladığını bankalara iletti. 🔹 Şirket, bu fiyatı çarşamba günü güncellenen halka arz başvurusunda açıklamıştı. 🔹 Kaynaklar, kararın halka arz gerçekleşene kadar değişebileceğini ancak şirketin mevcut fiyat konusunda kararlı göründüğünü belirtti. Halka arz süreci 🔹 SpaceX perşembe günü yatırımcılarla halka arz tanıtım görüşmelerine başladı. 🔹 Normalde şirketler ve yatırım bankaları yatırımcı geri bildirimlerini topladıktan sonra nihai fiyatı işlem başlangıcından bir gün önce belirliyor. 🔹 SpaceX’in mevcut yaklaşımı, geleneksel Wall Street halka arz sürecinden farklı bir yöntem olarak değerlendiriliyor. Yatırımcı talebi 🔹 Halka arz sürecine yakın üç kaynak yatırımcı talebini “doyumsuz” olarak nitelendirdi. 🔹 Halka arz üzerinde çalışan analistler günde yaklaşık 20 yatırımcı görüşmesi yürütüyor. 🔹 Yoğun talep gören halka arzlarda bu sayı genellikle günlük 10 ila 15 görüşme seviyesinde oluyor. İşlem başlangıcı 🔹 SpaceX hisselerinin 12 Haziran Cuma günü işlem görmeye başlaması bekleniyor. 🔹 Halka arz, 75 milyar dolarlık büyüklüğüyle tarihin en büyük halka arzı olma özelliğini taşıyor. 🔹 Şirketin halka arz süreci, Elon Musk’ın Wall Street’in geleneksel fiyatlama uygulamalarından saparak kendi tercihleri doğrultusunda hareket ettiğini gösteren son örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.

ABD'nin Rolünü Azaltması 🔹 ABD, Avrupa’daki NATO müttefikleri ve Kanada’dan ittifak savunma planlarına daha fazla insanlı ve insansız hava aracı ile savaş gemisi tahsis etmelerini istedi. 🔹 Talep, Washington’ın NATO’ya tahsis ettiği bazı askeri kabiliyetleri azaltma kararının ardından geldi. 🔹 Trump yönetimi, NATO Kuvvet Modeli kapsamında kriz dönemlerinde kullanılabilecek ABD askeri katkısını düşürme kararı aldı. 🔹 Donald Trump, Avrupa ülkelerinin kıtanın konvansiyonel savunmasında daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini uzun süredir savunuyor. Azaltılacak Kabiliyetler 🔹 Reuters’ın ulaştığı askeri verilere göre ABD; yakıt ikmal uçakları, savaş uçakları, insansız hava araçları ve savaş gemilerini kapsayan geniş bir alanda katkısını azaltmayı planlıyor. 🔹 NATO Avrupa Müttefik Kuvvetleri Komutanı Alexus Grynkewich, Avrupa ülkeleri ile Kanada’nın özellikle hava ve deniz unsurlarında kısa vadede devreye girebileceğini söyledi. 🔹 Grynkewich, NATO Kuvvet Modeli’nin ABD güçlerine aşırı derecede bağımlı hale geldiğini belirtti. 🔹 Aynı anda birden fazla bölgede çatışma yaşanması ihtimalinin bu değişimi gerekli kıldığını ifade etti. NATO'nun Değerlendirmesi 🔹 NATO, Avrupa ülkelerinin ve Kanada’nın mevcut veya yakında sahip olacağı kabiliyetlerin ABD’deki azaltımları telafi edebileceğini düşünüyor. 🔹 NATO askeri karargâhı, savunma kapasitesinde boşluk oluşmasının beklenmediğini açıkladı. 🔹 Yetkililer, müttefik ülkelerin mevcut imkânlarını NATO’ya tahsis etmelerinin yeterli olacağını belirtti. Muhtemel Etkiler 🔹 Plan kapsamında NATO’ya tahsis edilen ABD F-15 ve F-15E savaş uçaklarının sayısı yaklaşık üçte bir azalarak 99’a düşecek. 🔹 NATO’ya tahsis edilen MQ-4 ve MQ-9 Reaper insansız hava araçlarının sayısı da yarıya inerek 12 olacak. 🔹 Askeri kaynaklar, MQ-9 sayısındaki azalmanın NATO’nun gözetleme ve keşif kapasitesini olumsuz etkileyebileceğini söyledi. 🔹 Bazı Avrupa ülkeleri, ABD’nin NATO’ya olan askeri desteğini daha da azaltabileceği veya tamamen çekilebileceği ihtimalinden endişe duyuyor. 🔹 Eski Pentagon yetkilisi Jim Townsend, ABD’nin Avrupa’daki askeri varlığını ve NATO’ya tahsis ettiği kabiliyetleri azaltmasının müttefiklere ve Rusya’ya yanlış bir siyasi mesaj vereceğini söyledi.

Halka Arz 🔹 SpaceX, halka arzında hisse başına fiyatı 135 dolar olarak açıkladı. 🔹 Şirket, fiyatı halka arzdan yaklaşık bir hafta önce duyurarak Wall Street'teki geleneksel fiyat belirleme sürecinin dışına çıktı. 🔹 Halka arzın 75 milyar dolar kaynak toplaması hedefleniyor. 🔹 Bu değerleme SpaceX’in piyasa değerini yaklaşık 1,75 trilyon dolara çıkaracak. 🔹 Halka arzın gerçekleşmesi halinde SpaceX, ABD borsalarında işlem gören en değerli 10 şirket arasına girecek. 🔹 Yatırımcı tanıtım turu 5 Haziran’da başlayacak, nihai fiyatlamanın 11 Haziran’da yapılması ve işlemlerin ertesi gün Nasdaq’ta başlaması planlanıyor. Elon Musk’ın Yaklaşımı 🔹 Elon Musk, halka arz sürecinde bireysel yatırımcılara alışılmışın üzerinde pay verilmesini destekliyor. 🔹 Şirket, kurucu kontrolünü güçlü şekilde koruyacak bir yönetim yapısı oluşturmayı planlıyor. 🔹 SpaceX ayrıca önemli endekslere erken dahil olma olasılığı üzerinde çalışıyor. 🔹 Reuters’ın daha önce aktardığı bilgilere göre halka arzın yüzde 30’una kadar olan kısmı bireysel yatırımcılara ayrılabilir. Değerleme Tartışmaları 🔹 Bazı yatırımcılar şirket için yaklaşık 1,5 trilyon dolarlık değerleme öngörürken SpaceX yaklaşık 1,75 trilyon dolarlık değerleme hedefliyor. 🔹 Analistler, şirketin gelirlerine göre oluşan değerleme çarpanlarının oldukça yüksek seviyelerde bulunduğunu belirtiyor. 🔹 GSMA Intelligence Araştırma Başkanı Tim Hatt, yaklaşık 90 katın üzerindeki gelir çarpanının olağan ölçütlere göre yüksek olduğunu söyledi. 🔹 Hatt, SpaceX’in faaliyet alanı ve iş modeli nedeniyle doğrudan karşılaştırılabilecek halka açık şirket bulunmadığını ifade etti. Finansal Durum 🔹 SpaceX’in geliri 2025 yılında yüzde 33 artarak 18,67 milyar dolara yükseldi. 🔹 Şirket aynı yıl 4,94 milyar dolar net zarar açıkladı. 🔹 SpaceX; uzay teknolojileri, telekomünikasyon ve savunma alanlarında faaliyet gösteriyor. Yatırımcı İlgisi 🔹 Wall Street’te çok sayıda yatırımcı ve finans kuruluşu halka arza katılmak için yoğun ilgi gösteriyor. 🔹 Büyük uluslararası bankalar, kendi ülkelerindeki varlıklı bireysel yatırımcıları halka arza dahil etmek için çalışıyor. 🔹 Geleneksel halka arzlarda ağırlık büyük fonlara verilirken SpaceX bireysel yatırımcı katılımını belirgin şekilde artırmayı hedefliyor. 🔹 Bazı yatırımcılar, halka arza olan yoğun ilginin önemli ölçüde Elon Musk’ın kişisel itibarı ve yatırımcılar üzerindeki etkisinden kaynaklandığını düşünüyor.

🔹 Tesla, Teksas'taki Austin metropol bölgesinde gözetimsiz robotaksi hizmetini kullanıma sunduğunu açıkladı. 🔹 Şirket, otonom yolcu taşıma operasyonlarını hızlandırmayı hedefliyor. 🔹 Robotaksi hizmetinin genişletilmesi ve Tam Otonom Sürüş (FSD) yazılımının yaygınlaşması Tesla'nın büyüme stratejisinin temel unsurları arasında yer alıyor. 🔹 Elon Musk, şirketin odağını elektrikli araçlardan yapay zekâ ve robotik teknolojilere kaydırdı. 🔹 Tesla'nın resmi robotaksi hesabı, hizmetin artık Austin metropol bölgesinin tamamında kullanılabildiğini duyurdu. 🔹 Robotaksi hizmeti Austin'de yaklaşık bir yıldır faaliyet gösteriyor. 🔹 Kullanıcılar zaman zaman 30 dakikayı aşan bekleme süreleriyle karşılaşıyor. 🔹 Austin yetkililerinin verilerine göre Tesla'nın şehirde yaklaşık 50 robotaksi aracı bulunuyor. 🔹 Aynı bölgede Alphabet'in Waymo birimi 250'den fazla araç işletiyor. 🔹 Elon Musk, insan güvenlik görevlisi bulunmayan tam otonom araçların bu yılın ilerleyen dönemlerinde ABD genelinde daha yaygın hale gelmesini beklediğini söyledi. 🔹 Tesla nisan ayında robotaksi hizmetini Dallas ve Houston'da da devreye almaya başladığını açıklamıştı.

Faiz Kararı 🔹 Japonya Merkez Bankası'nın (BOJ) Orta Doğu’daki çatışmalarda ciddi bir tırmanış yaşanmaması halinde haziran ayında faiz artırması bekleniyor. 🔹 Piyasalar, 15-16 Haziran toplantısında kısa vadeli politika faizinin yüzde 0,75’ten yüzde 1’e çıkarılmasına yaklaşık yüzde 80 olasılık veriyor. 🔹 Faizin yüzde 1’e yükselmesi halinde BOJ politika faizi 1995’ten bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaşacak. 🔹 BOJ Başkanı Kazuo Ueda, son konuşmasında enflasyonla mücadele vurgusunu güçlendirerek haziran ayında faiz artırımı beklentilerini artırdı. 🔹 Reuters’a konuşan kaynaklar, çatışmalarda ciddi bir tırmanış olmadığı sürece faiz artışının yüksek ihtimal olduğunu söyledi. Enflasyon Baskısı 🔹 İran savaşı nedeniyle yükselen enerji maliyetleri Japonya’daki fiyat baskılarını artırıyor. 🔹 Toptan eşya enflasyonundaki yükseliş, şirketlerin maliyet artışlarını tüketicilere daha hızlı yansıttığı endişesini güçlendirdi. 🔹 Yetkililer, tüketici enflasyonunun BOJ’un yüzde 2 hedefinin üzerinde kalabileceğini değerlendiriyor. 🔹 Yenin yeniden değer kaybetmesi ithalat maliyetlerini artırarak enflasyonu daha da yukarı çekiyor. 🔹 BOJ Yönetim Kurulu üyeleri Kazuyuki Masu ve Junko Koeda, fiyat baskılarının arttığı uyarısında bulundu. Hükümet ve Merkez Bankası 🔹 Başbakan Sanae Takaichi’den haziran ayında olası bir faiz artışına yönelik açık bir itiraz gelmedi. 🔹 Ueda, 22 Mayıs’taki görüşmede Takaichi’nin hükümetin artan yaşam maliyetlerinin etkisini hafifletmek için adımlar attığını hatırlattığını söyledi. 🔹 Eski BOJ Yönetim Kurulu üyesi Makoto Sakurai, Takaichi’nin haziran ayında faiz artışını fiilen kabul etmiş göründüğünü söyledi. Tahvil Politikası 🔹 BOJ, bu ayki toplantıda Mart 2027’ye kadar uygulanacak yeni tahvil alım planını da değerlendirecek. 🔹 Banka, 2024’ten bu yana sürdürdüğü bilanço küçültme süreci kapsamında tahvil alımlarını azaltıyor. 🔹 Kaynaklar, BOJ’un piyasalarda aşırı oynaklık yaratmamak için gelecek mali yılda tahvil alımlarındaki azaltım hızını durdurmaya veya yavaşlatmaya eğilimli olduğunu söyledi. 🔹 Ueda, tahvil piyasasının işleyişinin alımların azaltılmasıyla birlikte istikrarlı şekilde iyileştiğini belirtti. 🔹 BOJ, Japon devlet tahvili piyasasında istikrarın korunmasının önemini vurguluyor.

Füze Kapasitesi 🔹 Tayvan, 2029 başına kadar gemisavar füze envanterini 1.800’ün üzerine çıkarmayı hedefliyor. 🔹 Yeni kapasite, Çin’in olası ablukası veya işgal girişimine karşı caydırıcılığı artırmayı amaçlıyor. 🔹 Füzeler uçaklardan, savaş gemilerinden ve kara konuşlu mobil platformlardan ateşlenebiliyor. 🔹 Tayvan, Çin’in üstün ateş gücüne karşı daha düşük maliyetli ancak yüksek etkili silahlara dayanan asimetrik savunma stratejisini benimsiyor. 🔹 Bu strateji kısa menzilli füzeleri, deniz dronlarını ve hava dronu sürülerini de kapsıyor. Savunma Stratejisi 🔹 Tayvan ordusu, olası bir Çin hava ve füze bombardımanının ilk aşamasından sağ çıkabilecek dayanıklı bir kuvvet yapısı oluşturmayı hedefliyor. 🔹 Amaç, saldırının ardından işgal filosuna veya ada çevresindeki abluka kuvvetlerine karşı karşı saldırı düzenleyebilmek. 🔹 Tayvanlı askeri yetkililer, Ukrayna’nın Karadeniz’de füze ve deniz dronlarıyla Rus gemilerine verdiği zararları önemli bir örnek olarak görüyor. 🔹 İran’ın yoğun saldırılara rağmen Hürmüz Boğazı ve bölgedeki hedeflere karşı operasyon kapasitesini koruması da Tayvan tarafından incelenen örnekler arasında yer alıyor. Harpoon ve Hsiung Feng Füzeleri 🔹 Tayvan’ın gemisavar savunmasının omurgasını ABD yapımı Harpoon füzeleri ile yerli üretim Hsiung Feng II ve Hsiung Feng III füzeleri oluşturuyor. 🔹 Tayvan, bu sistemlerle Tayvan Boğazı’nda Çin çıkarma kuvvetlerine ağır kayıplar verdirmeyi amaçlayan bir “öldürme bölgesi” oluşturmayı planlıyor. 🔹 Tayvan’a şimdiye kadar 450 Harpoon füzesi teslim edildi. 🔹 ABD onaylı 2,4 milyar dolarlık anlaşma kapsamında ilave 400 Harpoon füzesinin teslimatına bu yıl başlanacak. 🔹 Teslimatların planlandığı şekilde ilerlemesi halinde Tayvan’ın Harpoon envanteri 2029 başında 850 adede ulaşacak. 🔹 Aynı dönemde Tayvan’ın yerli üretim gemisavar füze sayısının da yaklaşık 1.000 veya daha fazla olması bekleniyor. 🔹 Böylece toplam gemisavar füze envanteri yaklaşık 1.850 adede çıkacak. ABD ve Çin Boyutu 🔹 Tayvan parlamentosu geçen ay ABD mühimmat alımları için savunma bütçesine ilave 25 milyar dolar kaynak ayırdı. 🔹 Tayvan ayrıca değeri 14 milyar dolara kadar ulaşabilecek yeni bir ABD silah paketinin onaylanmasını bekliyor. 🔹 Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile yaptığı görüşmenin ardından satış konusunda yakında karar vereceğini söyledi. 🔹 Şi, Tayvan konusunda yapılacak yanlış bir hamlenin ABD ile Çin arasında çatışmaya yol açabileceği uyarısında bulundu. 🔹 Pekin, Tayvan’ı kendi toprağı olarak görüyor ve adayı kontrol altına almak için güç kullanımından vazgeçmiş değil. 🔹 Tayvan ise geleceğine yalnızca ada halkının karar verebileceğini savunuyor. Yeni Yapılanma 🔹 Tayvan ordusu 1 Temmuz’da kıyı radarlarını, gemisavar füzeleri ve dronları tek komuta altında toplayacak yeni bir Kıyı Muharebe Komutanlığı kuracak. 🔹 Tayvanlı askeri planlamacılar, olası bir işgal girişimine uzun süre direnerek müttefik güçlerin adaya yardım ulaştırabilmesi için zaman kazanmayı hedefliyor. 🔹 Tayvanlı savunma uzmanları, ülkenin uzun süreli ve yıpratma temelli bir savaşa hazırlıklı olması gerektiğini söylüyor.

Muhtemel Anlaşma 🔹 ABD-İsrail savaşı İran İslam Cumhuriyeti’ni çökertmeyi hedefledi ancak taraflar geçici bir anlaşmaya doğru yaklaşıyor. 🔹 Ortaya çıkan anlaşma çerçevesinde İran’ın ekonomik olarak ağır hasar almış ve askeri-sanayi kapasitesi ciddi şekilde zayıflamış halde kalması bekleniyor. 🔹 Buna karşın İran’daki Devrim Muhafızları’nın ülke içindeki etkisi daha da güçlenebilir. 🔹 Diplomatik kaynaklar ve bölgesel analistler, olası anlaşmanın kalıcı bir çözümden çok geçici bir ateşkes niteliği taşıdığını düşünüyor. Anlaşmanın İçeriği 🔹 Müzakerelerde şekillenen memorandum kapsamında İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki fiili ablukasını kaldırması öngörülüyor. 🔹 İran, dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması veya yaptırımların sınırlı ölçüde hafifletilmesi yoluyla mali rahatlama sağlamayı hedefliyor. 🔹 İran yönetimi, ekonomik baskıyı azaltmak ve kötüleşen ekonomik koşulların yarattığı iç riskleri kontrol altına almak için dar kapsamlı bir anlaşmayı zaman kazandıracak bir araç olarak görüyor. 🔹 İran’ın yaklaşık 12 milyar dolarlık dondurulmuş varlığının serbest bırakılması olası anlaşmanın temel unsurlarından biri olarak öne çıkıyor. Çözülmeyen Sorunlar 🔹 İran uranyum zenginleştirme faaliyetlerinden vazgeçmiyor. 🔹 Washington, İran’a güvenlik garantileri vermeye yanaşmıyor. 🔹 İsrail, İran’ı varoluşsal bir tehdit olarak görmeye devam ediyor ve onu sınırlandırma politikasını sürdürüyor. 🔹 İran, gelecekteki saldırıları caydırabilmek için füze kapasitesini, bölgesel müttefik ağını ve Körfez enerji akışını etkileyebilme kabiliyetini korumak istiyor. 🔹 Eski ABD diplomatı Alan Eyre, tarafların bugün bir anlaşmaya varıp en zor meseleleri daha sonraki bir aşamaya bırakmaya çalıştığını söyledi. ABD ve İsrail Boyutu 🔹 Donald Trump, Kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde İran’ın nükleer programında ilerleme sağlandığını gösterecek bir anlaşma dili arıyor. 🔹 Görüşmeler hakkında bilgi sahibi iki bölgesel kaynak, Trump’ın kısa vadeli bir ateşkes ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum konusunda muğlak ifadeler içeren bir mutabakatla yetinmeye hazır göründüğünü söyledi. 🔹 Washington’ın İran’ın balistik füze programının tamamen ortadan kaldırılması hedefinden büyük ölçüde uzaklaştığı belirtiliyor. 🔹 İran, herhangi bir anlaşmanın İsrail’in Hizbullah’a yönelik saldırılarının durdurulmasıyla ilişkilendirilmesini talep ediyor. 🔹 Trump, Lübnan’daki çatışmanın genişlemesinin Hürmüz Boğazı konusunda yürütülen diplomatik çabaları tehlikeye atmasından endişe duyuyor. Bölgesel Sonuçlar 🔹 Bölgesel analistler, olası bir ateşkesin Devrim Muhafızları’nın ülke içindeki konumunu daha da güçlendirebileceğini değerlendiriyor. 🔹 David Schenker, Devrim Muhafızları’nın geçmişte “tahtın arkasındaki güç” olduğunu, şimdi ise doğrudan güç haline geldiğini söyledi. 🔹 Dennis Ross, İsrail ile İran arasındaki mevcut savaş bölümünün sona erebileceğini ancak iki ülke arasındaki temel çatışmanın sona ermeyeceğini söyledi. 🔹 Hürmüz Boğazı yeniden açılsa bile İran’ın boğaz üzerindeki etkisinin devam etmesi bekleniyor.

Kurumlar Arasında Çatışma 🔹 Reuters’ın özel haberine göre ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) ile Ulusal İstihbarat Direktörlüğü Ofisi (ODNI) arasında bir yılı aşkın süredir devam eden ciddi anlaşmazlıklar bulunuyor. 🔹 Çatışmanın, ABD başkanlarının dış politika kararlarında kullandığı istihbarat analizlerinin hazırlanmasını olumsuz etkilediği belirtiliyor. İran Savaşı Analizleri Etkilendi 🔹 Reuters’a konuşan kaynaklara göre CIA, ODNI tarafından hazırlanan bazı istihbarat değerlendirmelerine katkı vermeyi durdurdu. 🔹 Bunlar arasında İran savaşıyla ilgili analizler de bulunuyor. 🔹 CIA ve ODNI’nin artık birçok konuda fiilen ayrı analiz yapıları gibi çalıştığı ifade ediliyor. Tartışmanın Merkezindeki İsim 🔹 Sorunun merkezinde, eski Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard tarafından 2025 yılında kurulan Director’s Initiatives Group adlı özel ekip yer alıyor. 🔹 CIA, bu grubun geleneksel istihbarat paylaşım ve gizlilik prosedürlerini aşarak hareket ettiğini savunuyor. 🔹 ODNI yetkilileri ise CIA’nın grubun bilgi erişimini sistematik biçimde engellediğini öne sürüyor. 11 Eylül Sonrası Reformlar Sorgulanıyor 🔹 ODNI, 11 Eylül saldırılarından sonra ABD’nin 18 istihbarat kurumunu daha iyi koordine etmek amacıyla kurulmuştu. 🔹 Reuters’a göre yaşanan kriz, bu reformların kurumlar arası çekişmeleri tamamen ortadan kaldıramadığını gösteriyor. Kritik Dönemde Kriz 🔹 Kurumlar arasındaki gerilim, ABD’nin İran’la savaş halinde olduğu ve aynı anda Çin ile Rusya kaynaklı güvenlik sorunlarıyla uğraştığı bir dönemde yaşanıyor. 🔹 Uzmanlar, koordinasyon eksikliğinin istihbarat hatalarına yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Gabbard Ayrılıyor 🔹 Tulsi Gabbard geçen hafta görevinden 30 Haziran’da ayrılacağını açıkladı. 🔹 Gabbard, kararının gerekçesi olarak eşinin sağlık durumunu gösterdi. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, geçici olarak Federal Konut Finansmanı Ajansı Başkanı Bill Pulte’yi görevlendireceğini duyurdu. Başkanlık Günlük Brifingi Tartışması 🔹 Kaynaklara göre Gabbard göreve geldikten sonra Başkanlık Günlük İstihbarat Brifingi üzerinde daha fazla kontrol kurmaya çalıştı. 🔹 Bu raporun hazırlanmasında uzun yıllardır başat rol CIA tarafından yürütülüyordu. 🔹 İki kurum arasındaki ilişkilerin bu dönemde daha da kötüleştiği belirtiliyor. Kennedy ve Covid Dosyaları 🔹 Tartışmalı çalışma grubu, Başkan John F. Kennedy suikastına ilişkin belgelerin gizliliğinin kaldırılması çalışmalarında görev aldı. 🔹 Grup ayrıca Covid-19’un kökenleri ve seçim makinelerinin güvenliği gibi konuları da araştırıyordu. 🔹 Eleştirmenler, grubun Trump’ın siyasi rakiplerine karşı kullanılabilecek bir araç olarak oluşturulduğunu savunuyor. Üst Düzey Görevden Almalar 🔹 Mayıs 2025’te Gabbard, Ulusal İstihbarat Konseyi’nin başındaki iki üst düzey CIA yetkilisini görevden aldı. 🔹 ODNI, bu kişilerin “zehirli çalışma ortamı” oluşturduğunu ve istihbaratı siyasallaştırdığını iddia etti. 🔹 Reuters, bu iddiaları destekleyen somut kanıt göremediğini belirtiyor. Gizli CIA Görevlisinin Kimliği Açığa Çıktı 🔹 Ağustos 2025’te Gabbard, 37 mevcut ve eski yetkilinin güvenlik izinlerini iptal etti. 🔹 Bu süreçte yurt dışında görev yapan gizli bir CIA görevlisinin kimliğinin açığa çıktığı belirtiliyor. 🔹 Gabbard söz konusu kişileri istihbaratı siyasallaştırmakla suçladı ancak kamuoyuna kanıt sunmadı. Covid İstihbaratı Soruşturması 🔹 Geçen ay bir CIA görevlisi, Senato’da verdiği ifadede CIA’nın Covid-19’un kökenlerine ilişkin bazı istihbarat bilgilerini ilgili çalışma grubundan sakladığını iddia etti. 🔹 Bu iddialar üzerine istihbarat topluluğu müfettişliği tarafından resmî soruşturma başlatıldı. 🔹 Reuters soruşturmanın kapsamını doğrulayamadığını belirtiyor. Sonuç 🔹 Reuters’a göre CIA ile ODNI arasındaki güven kaybı, ABD istihbarat sisteminin en üst kademelerinde uzun süredir görülmeyen düzeyde kurumsal gerilim yarattı. 🔹 Özellikle İran savaşı gibi kritik konularda ortak analiz üretiminin aksaması, Washington’daki karar alma süreçleri açısından dikkatle izleniyor.

Havalimanı Hedef Alındı 🔹 İran’a ait füze ve insansız hava araçlarının Kuveyt Uluslararası Havalimanı’nı hedef aldığı bildirildi. 🔹 Kuveyt Sivil Havacılık Kurumu, saldırının Terminal 1 binasında ciddi hasara yol açtığını açıkladı. 🔹 Yetkililer tüm uçuşların geçici olarak durdurulduğunu ve alternatif havalimanlarına yönlendirildiğini duyurdu. Can Kaybı ve Yaralılar 🔹 Kuveyt Dışişleri Bakanlığı saldırıda bir kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. 🔹 Kuveyt Sağlık Bakanlığı ise en az 63 kişinin yaralandığını bildirdi. 🔹 Diplomatik temsilciliklerin ve çeşitli kritik altyapı tesislerinin de zarar gördüğü belirtildi. Uçuşlar Yeniden Başladı 🔹 Daha sonra Kuveyt Havayolları, havalimanındaki Terminal 4’ten operasyonların yeniden başladığını duyurdu. 🔹 Yetkililer hasarın ağırlıklı olarak uluslararası havayollarının kullandığı Terminal 1’de meydana geldiğini açıkladı. ABD: Saldırıların Çoğu Başarısız Oldu 🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’ın Bahreyn, Kuveyt ve diğer bölgesel hedeflere yönelik saldırılarının büyük bölümünün engellendiğini veya başarısız olduğunu açıkladı. 🔹 CENTCOM’a göre Bahreyn’e yönelen üç füze havada imha edildi. 🔹 Kuveyt’e atılan iki füzenin ise hedeflerine ulaşmadan düştüğü veya havada parçalandığı belirtildi. Körfez’de Gerilim Tırmanıyor 🔹 İran Devrim Muhafızları, Bahreyn’de bulunan ABD Beşinci Filosu karargâhını ve bölgedeki bazı askerî hedefleri füze ve dronlarla vurduğunu iddia etti. 🔹 ABD ise bu saldırıların başarısız olduğunu ve üslerinin vurulmadığını açıkladı. İran’dan Sert Açıklama 🔹 İran Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndaki bir İran petrol tankerine ve Keşm Adası’ndaki bir iletişim tesisine saldırdığını öne sürdü. 🔹 Tahran yönetimi bu eylemlerin ateşkes anlayışını ve uluslararası hukuku ihlal ettiğini savundu. 🔹 İran ayrıca Kuveyt ve Bahreyn’i ABD operasyonlarına destek vermekle suçladı. Körfez Ülkelerinden Tepki 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri Devlet Başkanı’nın diplomatik danışmanı Anwar Gargash, Kuveyt ve Bahreyn’e yönelik saldırıların ortak Körfez cevabı gerektirdiğini söyledi. 🔹 Gargash, “Saldırı bir ülkeye değil, hepimize yöneliktir” ifadelerini kullandı. Diplomasi Durma Noktasında 🔹 İran’a yakın Fars Haber Ajansı, Tahran ile Washington arasında savaşın sona erdirilmesine yönelik mesaj alışverişinin birkaç gün önce durduğunu bildirdi. 🔹 Buna karşın ABD Başkanı Donald Trump, görüşmelerin her gün devam ettiğini söyledi. 🔹 Trump ayrıca İran’ın nükleer silah sahibi olmayacağını kabul ettiğini ve İran lideri Mojtaba Khamenei’nin müzakerelerde yer aldığını öne sürdü. Netanyahu ile Görüşme 🔹 Trump, bir podcast yayınında İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ile Lübnan konusunda sert bir görüşme yaptığını kabul etti. 🔹 Trump, Netanyahu’nun Lübnan’la sürekli çatışmasından rahatsız olduğunu ancak ilişkilerinin iyi olduğunu söyledi. Petrol ve Altın Yükseldi 🔹 Artan gerilim nedeniyle Brent petrolünün varil fiyatı yüzde 1 yükselerek yaklaşık 95 dolara çıktı. 🔹 Altın fiyatları ise ons başına yaklaşık 4.485 dolar seviyesinde yatay seyretti. 🔹 Piyasalar, İran ile ABD arasındaki ateşkesin kalıcı olup olmayacağını yakından izliyor. Hürmüz’de Yeni Hamle 🔹 Reuters’a göre ABD ordusu, İran’a doğru ilerleyen Botswana bayraklı M/T Lexie adlı tankerin makine dairesini Hellfire füzesiyle vurdu. 🔹 CENTCOM, bunun İran’a yönelik abluka kapsamında etkisiz hale getirilen altıncı gemi olduğunu açıkladı.

🔹 İran savaşı nedeniyle Orta Doğu'daki uçuş rotalarının değişmesi sonucunda Suriye hava sahasından geçen uçuş sayısı hızla arttı. 🔹 Mayıs ayında Suriye hava sahasını kullanan uçuş sayısı 11.801'e ulaştı. 🔹 Bu rakam şubat ayında kaydedilen 4.267 uçuşun iki katından fazla oldu. 🔹 Mayıs 2025'e göre artış oranı yaklaşık yüzde 375 olarak gerçekleşti. Hava Sahasının Yeniden Açılması 🔹 Suriye hava sahası, Beşar Esad'ın devrilmesiyle sona eren 14 yıllık iç savaş boyunca büyük ölçüde kullanılmıyordu. 🔹 İran savaşının başlamasıyla Irak ve Körfez üzerindeki bazı hava koridorlarının kapanması havayollarını alternatif güzergâhlara yöneltti. 🔹 Nisan ayında ateşkes sonrasında hava sahaları yeniden açılsa da Dubai ve Doha'dan Avrupa'ya yapılan uçuşların önemli bölümü Suriye üzerinden geçmeye devam etti. Ekonomik Kazanç 🔹 Suriye hükümeti bu yılın başında hava sahası geçiş ücretlerini artırdı. 🔹 Yeni sistemde her uçuş için sabit 499 dolar ücret uygulanıyor. 🔹 Reuters hesaplamalarına göre mayıs ayındaki trafik yaklaşık 5,9 milyon dolar gelir üretmiş olabilir. 🔹 Ücret 430 dolarlık geçiş bedeli ve 69 dolarlık haberleşme ücretinden oluşuyor. 🔹 Esad döneminde küçük uçaklardan yaklaşık 75 dolar ücret alınıyordu. Havayollarının Tercihi 🔹 Havayolları, yükselen petrol fiyatlarının etkisini azaltmak için daha kısa ve yakıt tasarruflu rotalar arıyor. 🔹 Suriye üzerinden uçmak birçok güzergâhta seyahat süresini ve yakıt maliyetlerini düşürüyor. Türkiye'nin Rolü 🔹 Suriye, geçen yıl Türkiye'den alınan gelişmiş radar ve seyrüsefer sistemleriyle Şam Uluslararası Havalimanı altyapısını güçlendirdi. 🔹 Bu bilgi Türkiye Ulaştırma Bakanı Abdulkadir Uraloğlu tarafından açıklandı. Güvenlik Durumu 🔹 Havacılık risk danışmanlık kuruluşu OPSGroup, Suriye hava sahasının hâlâ riskli kabul edildiğini belirtti. 🔹 Hava trafik yönetiminin en temel seviyelerden biri olan "procedural control" sistemiyle yürütüldüğü ifade edildi. 🔹 Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı, İran savaşı nedeniyle bölge ve Suriye üzerinden uçulmaması yönündeki tavsiyesini sürdürüyor. 🔹 Kuzey Amerika ve Asya merkezli havayollarının büyük bölümü de bölgeden uzak durmaya devam ediyor. Suriye'nin Hedefleri 🔹 Suriye Sivil Havacılık Genel Kurumu Başkanı Ömer Hısari, artan uçuşların havayollarının Suriye hava sahasına bakışında gerçek bir değişim gösterdiğini söyledi. 🔹 Kurumun yeni hava koridorları oluşturduğu, trafik modellerini güncellediği ve hava trafik kontrol sistemlerini güçlendirdiği belirtildi. 🔹 Suriye ayrıca hava sahası ücretlerinin tahsilatını bazı yer hizmetleri şirketleri ve uluslararası planlama firmalarına devretti.

🔹 Rusya'nın gece boyunca düzenlediği geniş çaplı füze ve insansız hava aracı saldırılarında en az 11 kişi öldü, 100'den fazla kişi yaralandı. 🔹 Saldırılar başta Kiev olmak üzere Dnipro ve Harkiv'i hedef aldı. 🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy bir gün önce büyük bir saldırı ihtimaline karşı uyarıda bulunmuştu. Kiev 🔹 Kiev'de en az 4 kişi hayatını kaybetti, 58 kişi yaralandı. Yaralılar arasında çocuklar da bulunuyor. 🔹 24 katlı bir apartmana isabet ettiği belirtilen füze nedeniyle binanın bir bölümü çöktü. Enkaz altında kalanların olabileceği açıklandı. 🔹 Dokuz katlı bir apartman ve bir aile sağlığı kliniği de dahil olmak üzere çok sayıda bina zarar gördü. 🔹 Saldırıların ardından binlerce kişi Kiev metrosuna sığınarak korunmaya çalıştı. 🔹 Saldırılar nedeniyle yaklaşık 140 bin kişinin elektriği kesildi. Elektrik şirketi DTEK, bunların 110 binine yeniden enerji verildiğini açıkladı. Dnipro 🔹 Dnipro ve çevresindeki saldırılarda 7 kişi öldü, 36 kişi yaralandı. 🔹 Bölgede konutlar, araçlar ve çocuk oyun alanları zarar gördü. Rusya'nın Açıklaması 🔹 Rusya Savunma Bakanlığı saldırıların Ukrayna'nın savunma sanayisi tesislerini hedef aldığını açıkladı. 🔹 Moskova, saldırıların Kiev yönetiminin "terör eylemlerine" yanıt olarak gerçekleştirildiğini söyledi. 🔹 Rusya, hipersonik füzeler ve insansız hava araçları kullanarak Kiev, Zaporijya ve Harkiv dahil yedi bölgeyi vurduğunu açıkladı. 🔹 Bakanlık, askeri havaalanları ile yakıt ve ulaştırma tesislerinin hedef alındığını belirtti. Saldırının Boyutu 🔹 Ukrayna Hava Kuvvetleri, Rusya'nın gece boyunca 73 füze ve 656 insansız hava aracı fırlattığını açıkladı. 🔹 Bunların 40 füze ve 602 insansız hava aracının düşürüldüğü veya etkisiz hale getirildiği belirtildi. 🔹 Hava Kuvvetleri, saldırıda sekiz adet Zircon hipersonik füzesinin kullanıldığını bildirdi. 🔹 Bu sayı, savaş boyunca bir saldırıda kullanılan en yüksek Zircon füze sayısı olabilir. Polonya ve Bölgesel Etkiler 🔹 NATO ve AB üyesi Polonya, hava sahasını korumak amacıyla savaş uçaklarını havalandırdı. Rusya'daki Gelişmeler 🔹 Rusya'nın Krasnodar bölgesindeki İlsky petrol rafinerisinde Ukrayna insansız hava aracı saldırısının ardından yangın çıktı. 🔹 Rusya Savunma Bakanlığı gece boyunca 148 Ukrayna insansız hava aracının düşürüldüğünü açıkladı. 🔹 Belgorod bölgesinde bir Ukrayna insansız hava aracının bir evi vurması sonucu 11 yaşındaki bir çocuk yaralandı. 🔹 Rusya'nın kontrolündeki Kırım'da bulunan Sivastopol çevresinde de insansız hava aracı saldırılarının püskürtüldüğü bildirildi. Arka Plan 🔹 Kremlin geçen hafta, Rusya'nın kontrolündeki Lugansk'ta 21 kişinin öldüğü insansız hava aracı saldırısına karşılık olarak Kiev'e yönelik "sistematik saldırılar" düzenleyeceğini açıklamıştı. 🔹 Ukrayna söz konusu saldırıyı gerçekleştirdiği iddiasını reddetmişti.

Klinik Çalışma Sonuçları 🔹 Revolution Medicines'in deneysel pankreas kanseri ilacı daraxonrasib, standart kemoterapiye kıyasla yaşam süresini iki katına çıkardı. 🔹 500 hastanın yer aldığı çalışmada ilaç, ölüm riskini yüzde 60 azalttı. 🔹 Sonuçlar Amerikan Klinik Onkoloji Derneği (ASCO) toplantısında açıklandı. Yaşam Süresi ve Tümör Kontrolü 🔹 Daraxonrasib kullanan hastalarda tanıdan ölüme kadar geçen süre ortalama 13,2 ay oldu. 🔹 Kemoterapi alan hastalarda bu süre 6,7 ay olarak ölçüldü. 🔹 İlaç, hastaların yaklaşık üçte birinde tümör büyümesini durdurdu veya geriletti. 🔹 Kemoterapi grubunda bu oran yaklaşık yüzde 10 seviyesinde kaldı. Uzmanların Değerlendirmesi 🔹 Arizona Üniversitesi Kanser Merkezi'nden Rachna Shroff, kemoterapi sonrası ilerleyen pankreas kanserinde yaşam süresinin iki katına çıkmasının daha önce görülmediğini söyledi. 🔹 Dana-Farber Kanser Enstitüsü'nden Brian Wolpin, sonuçların pankreas kanseri tedavisine bakışı değiştireceğini belirtti. Hastaların Durumu 🔹 Araştırmacılar bazı hastaların daha önce bırakmak zorunda kaldıkları günlük faaliyetlere yeniden dönebildiğini bildirdi. 🔹 Golf oynamayı bırakmak zorunda kalan bir hasta, tedaviden bir ay sonra yeniden golf oynamaya başladı. 🔹 Teksaslı 74 yaşındaki Steve Wallace'ın son görüntülemelerinde tümörünün yüzde 46 küçüldüğü görüldü. İlacın Özellikleri 🔹 Daraxonrasib, kanser büyümesini tetikleyen RAS genindeki mutasyonları hedefleyen yeni nesil RAS(ON) inhibitörleri sınıfının ilk ilaçlarından biri. 🔹 RAS mutasyonları pankreas kanseri vakalarının yaklaşık yüzde 90'ında bulunuyor. 🔹 Bu nedenle ilacın pankreas kanseri hastalarının büyük bölümü için potansiyel öneme sahip olduğu belirtiliyor. Yan Etkiler 🔹 En sık görülen yan etkiler ağız iltihabı, bulantı, ishal ve döküntü oldu. 🔹 Hastaların yüzde 86,3'ünde döküntü görüldü. 🔹 Şiddetli veya hayatı tehdit eden yan etkiler daraxonrasib grubunda yüzde 43,6, kemoterapi grubunda yüzde 57,5 oranında gerçekleşti. 🔹 Yan etkiler nedeniyle tedaviyi bırakanların oranı daraxonrasib grubunda yüzde 1,2, kemoterapi grubunda ise yüzde 11,2 oldu. Düzenleyici Süreç 🔹 ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), 1 Mayıs'ta ilaç için genişletilmiş erişim izni verdi. 🔹 FDA'nın ilacı hızlandırılmış inceleme sürecine aldığı belirtildi. Pankreas Kanseri 🔹 Amerikan Kanser Derneği'ne göre bu yıl ABD'de yaklaşık 68 bin kişiye pankreas kanseri teşhisi konulacak. 🔹 Yaklaşık 53 bin kişinin hastalık nedeniyle hayatını kaybetmesi bekleniyor. 🔹 Hastalık uzak organlara yayıldığında hastaların yalnızca yaklaşık yüzde 3'ü beş yıl yaşayabiliyor.

Yeni Düzenlemeler 🔹 Çin, Çinli yatırımcıları, teknolojileri, verileri ve ulusal güvenliği ilgilendiren yurt dışı işlemler üzerindeki denetimini artıran kapsamlı yeni kurallar yayımladı. 🔹 Düzenlemeler 1 Temmuz'da yürürlüğe girecek. 🔹 Kurallar, kısıtlı ürünlerin, teknolojilerin, hizmetlerin ve ilgili verilerin yurt dışına aktarılması için resmî izin alınmasını zorunlu hale getiriyor. Meta-Manus Anlaşması 🔹 Düzenlemeler, Pekin'in geçen ay Meta'nın Çinli yapay zekâ girişimi Manus'u satın almasını iptal ettirmesinden sonra geldi. 🔹 Çin makamları Meta-Manus anlaşmasının yurt dışı yatırım kurallarını ihlal ettiğini açıklamıştı. 🔹 Pekin, yapay zekâyı ulusal güvenlik açısından kritik ve hassas bir sektör olarak görüyor. Tamamlanmış İşlemlere Müdahale Yetkisi 🔹 Yeni kurallar Çin'e ilk kez tamamlanmış yurt dışı işlemleri geri çevirme veya iptal ettirme konusunda açık yasal dayanak sağlıyor. 🔹 Devlet Konseyi, ulusal güvenliği etkileyebilecek işlemleri inceleyebilecek. 🔹 Yetkililer yatırımcıları hisselerini satmaya, yatırımlarını sonlandırmaya veya belirli işlemleri durdurmaya zorlayabilecek. 🔹 Kurallara uymayanlara para cezası uygulanabilecek. Teknoloji ve İnsan Kaynağı Kısıtlamaları 🔹 Hassas sektörlerde sınır ötesi personel transferleri izne bağlandı. 🔹 Çin, teknoloji, fikri mülkiyet ve uzman personelin yurt dışına taşınmasını daha sıkı denetleyecek. 🔹 Düzenlemeler özellikle Manus'un çalışanlarını ve faaliyetlerini Meta anlaşmasından önce Singapur'a taşımasına benzer uygulamaları hedef alıyor. 🔹 Bu yöntem sektörde "Singapore-washing" olarak adlandırılıyor. Çinli Şirketlere Etkisi 🔹 Yeni kurallar, yatırım çekmek veya yurt dışı sermaye piyasalarına erişmek amacıyla faaliyetlerini başka ülkelere taşımak isteyen Çinli şirketleri etkileyebilir. 🔹 Özellikle teknoloji ve yapay zekâ sektörlerinde faaliyet gösteren şirketlerin hareket alanının daralabileceği belirtiliyor. Yabancı Şirketlere Karşı Önlemler 🔹 Çin, yabancı ülkelerin Çin yatırımlarına kısıtlama getirmesi durumunda karşılık verme yetkisini de genişletti. 🔹 Bir ülke Çinli şirketlere yaptırım uygularsa Pekin o ülkenin şirketlerinin Çin bağlantılı satın almalarını engelleyebilecek. 🔹 Kurallar hangi işlemlerin ulusal güvenlik gerekçesiyle yasaklanacağı konusunda ayrıntı vermiyor. Daha Geniş Strateji 🔹 Düzenlemeler, nisan ayında yayımlanan tedarik zinciri güvenliği kararlarının ardından geldi. 🔹 Bu kararlar Çin'e, yabancı yaptırımların uygulanmasına katkı sağlayan yabancı şirket çalışanlarına yönelik çıkış yasağı uygulama yetkisi vermişti. 🔹 Analistler, Pekin'in Batı yaptırımlarına karşı yeni hukuki araçlar geliştirdiğini belirtiyor. 🔹 Çin'in kritik teknolojiler, tedarik zincirleri ve stratejik sektörlerde daha fazla kontrol sağlamayı hedeflediği değerlendiriliyor.

Deniz Yetki Alanı Anlaşmazlığı 🔹 Çin Sahil Güvenliği, Tayvan'ın doğusundaki sularda "hukuk uygulama" devriyesi gerçekleştirdiğini açıkladı. 🔹 Devriyenin, Japonya ve Filipinler'in deniz sınırı belirleme görüşmelerini başlatma planına yanıt olarak düzenlendiği belirtildi. 🔹 Pekin, söz konusu görüşmelerin Çin'in hak iddia ettiği alanları kapsadığını savunuyor. Çin'in Tepkisi 🔹 Çin Dışişleri Bakanlığı geçen hafta Japonya ve Filipinler'in planladığı görüşmelerin "tamamen yasa dışı ve hükümsüz" olduğunu açıklamıştı. 🔹 Çin Sahil Güvenliği, Japonya ve Filipinler'e Çin'in egemenlik haklarını ihlal eden faaliyetleri derhal durdurma çağrısında bulundu. 🔹 Pekin, Tayvan'ı kendi toprağı olarak görmeye devam ediyor. Tayvan'ın Yanıtı 🔹 Tayvan yönetimi Çin'in adımını kınadı. 🔹 Tayvan Sahil Güvenliği, Pasifik Okyanusu'ndaki Orkid Adası'nın güneydoğusunda yalnızca iki Çin gemisi tespit ettiğini açıkladı. 🔹 Çin gemilerinin yasaklı veya kısıtlı sulara girmediği bildirildi. 🔹 Tayvan, kendi sahil güvenlik gemisini bölgeye göndererek faaliyetleri takip etti. 🔹 Tayvan Dışişleri Bakanlığı, Çin'in Tayvan'ın deniz yetki alanları üzerinde söz sahibi olmadığını söyledi. Japonya ve Filipinler 🔹 Japonya ile Filipinler geçen hafta münhasır ekonomik bölgeleri ve kıta sahanlıkları arasındaki deniz sınırını belirlemek için resmî görüşmelere başlayacaklarını açıkladı. 🔹 İki ülke görüşmelerin uluslararası hukuk çerçevesinde yürütüleceğini duyurdu. Güney Çin Denizi Gerilimi 🔹 Çin, haritalarında yer alan "dokuz çizgili hat" ile Güney Çin Denizi'nin büyük bölümünde hak iddia ediyor. 🔹 Bu iddia Filipinler, Brunei, Malezya, Vietnam ve Endonezya'nın münhasır ekonomik bölgeleriyle çakışıyor. 🔹 Tayvan hükümeti de Pekin'in Tayvan üzerindeki egemenlik iddiasını reddediyor. Askerî Hareketlilik 🔹 Tayvan, Çin savaş gemileri ve savaş uçaklarının ada çevresinde neredeyse her gün faaliyet gösterdiğini bildiriyor. 🔹 Bu faaliyetlere zaman zaman Çin Sahil Güvenliği gemileri de katılıyor. 🔹 Geçen ay bir Çin sahil güvenlik gemisi Tayvan'ın kontrolündeki Pratas Adaları'na yaklaşmış, Tayvan Sahil Güvenliği ile yaşanan karşılıklı takibin ardından bölgeden ayrılmıştı. 🔹 Tayvan Savunma Bakanı Wellington Koo, gerekli durumlarda donanmanın sahil güvenliğe destek vereceğini açıkladı.

ABD'nin Girişimi 🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile İsrail-Lübnan müzakerelerini görüştü. 🔹 ABD, taraflar arasında kademeli gerilim azaltılmasını sağlayacak yeni bir plan sundu. 🔹 Planın amacı çatışmaların aşamalı olarak sona erdirilmesi için uygun ortam oluşturmak. Planın İlk Aşaması 🔹 ABD'nin önerisine göre Hizbullah ilk adım olarak İsrail'e yönelik tüm saldırıları durduracak. 🔹 Buna karşılık İsrail, Beyrut'taki askerî faaliyetlerini tırmandırmaktan kaçınacak. 🔹 ABD'li yetkili, bu adımın çatışmaların etkili biçimde sona erdirilmesine zemin hazırlayacağını söyledi. Lübnan'ın Tutumu 🔹 Cumhurbaşkanı Joseph Aoun'un planı ilerletmeye ve taraflar arasında anlaşma sağlamaya çalıştığı belirtildi. 🔹 Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri ise Hizbullah'ın ateşkese bağlı kalacağını garanti ettiğini söyledi. 🔹 Berri, öncelikle İsrail'in saldırıları durdurması gerektiğini savundu. Sahadaki Gelişmeler 🔹 Binyamin Netanyahu, Hizbullah'a karşı operasyon kapsamında İsrail birliklerine Lübnan içinde daha ileri bölgelere ilerleme talimatı verdi. 🔹 İsrail ordusu güney Lübnan'daki 900 yıllık Beaufort Kalesi ve stratejik bir sırt hattını ele geçirdi. 🔹 Bu gelişme, nisan ayında ilan edilen ateşkesten bu yana Hizbullah'ın kuzey İsrail'e yönelik en yoğun saldırılarından birinin ardından yaşandı. ABD'nin Değerlendirmesi 🔹 ABD'li yetkili, İsrail'den sivillerine yönelik devam eden Hizbullah saldırılarını karşılıksız bırakmasının beklenmediğini söyledi. 🔹 Washington, diplomatik çözüm arayışını sürdürürken tarafların daha geniş çaplı bir çatışmaya sürüklenmesini önlemeye çalışıyor.

Lübnan Operasyonu 🔹 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hizbullah'a karşı yürütülen operasyon kapsamında birliklere Lübnan içinde daha ileri bölgelere ilerleme talimatı verdi. 🔹 Karar, nisan ayında ilan edilen ateşkese rağmen çatışmaların sürmesi sonrasında alındı. 🔹 Netanyahu, Hizbullah'ın kontrol ettiği bölgelerde İsrail'in hâkimiyetini derinleştirmeyi ve genişletmeyi hedeflediğini söyledi. Çatışmaların Bilançosu 🔹 Hizbullah'ın 2 Mart'tan itibaren İsrail'e roket ve insansız hava aracı saldırıları düzenlemesi sonrasında çatışmalar genişledi. 🔹 Lübnan hükümetine göre çatışmalarda 3.370'ten fazla kişi hayatını kaybetti. 🔹 İsrail, aynı dönemde 24 asker ve 4 sivilin öldüğünü açıkladı. 🔹 Hizbullah saldırıları nedeniyle İsrail'in kuzeyindeki on binlerce kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı. Beaufort Kalesi 🔹 İsrail ordusu, güney Lübnan'daki 900 yıllık Beaufort Kalesi ile stratejik bir sırt hattını ele geçirdiğini açıkladı. 🔹 İsrail, Mayıs 2000'deki çekilmesinden bu yana ilk kez Beaufort Kalesi'nde yeniden kontrol sağladı. 🔹 Bölge, güney Lübnan ve kuzey İsrail'in geniş bir bölümünü gören stratejik bir konumda bulunuyor. 🔹 Savunma Bakanı Israel Katz, İsrail askerlerinin Beaufort'ta kalacağını söyledi. Hizbullah Saldırıları 🔹 İsrail ordusu, son günlerde kuzey İsrail'e yönelik en yoğun Hizbullah saldırılarından birinin gerçekleştiğini açıkladı. 🔹 Hizbullah'ın düşük maliyetli ve hava savunmalarını aşması daha zor olan kamikaze drone'ları kullandığı belirtildi. 🔹 Bu saldırılarda bazı İsrail askerleri hayatını kaybetti. Yeni İlerleme Hattı 🔹 İsrail ordusu daha önce Litani Nehri'ne kadar olan bölgede kontrol sağlıyordu. 🔹 Birliklerin şimdi Litani'nin yaklaşık 10 kilometre kuzeyindeki Zahrani Nehri yönüne ilerlediği bildirildi. 🔹 İsrail ordusu Zahrani'nin güneyindeki siviller için tahliye uyarısı yayımladı. Hava Saldırıları 🔹 Lübnan devlet haber ajansına göre Deir El Zahrani köyüne düzenlenen hava saldırılarında sekiz kişi öldü. 🔹 Lübnanlı güvenlik kaynakları ve devlet medyası, İsrail'in pazar günü güney Lübnan genelinde 40'tan fazla saldırı gerçekleştirdiğini bildirdi. Diplomatik Girişimler 🔹 ABD ordusu cuma günü Washington'da İsrailli ve Lübnanlı savunma yetkililerini bir araya getirdi. 🔹 Görüşmeler, iki ülke arasında barış sağlanması ve Hizbullah'ın silahsızlandırılmasına yönelik ABD arabuluculuğundaki plan kapsamında yapıldı. 🔹 Taraflar 15 Mayıs'ta ateşkesi 45 gün daha uzatma konusunda anlaşmıştı. Siyasi Tepkiler 🔹 Fransa, Lübnan'daki şiddetin tırmanması nedeniyle Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin pazartesi günü acil toplanmasını talep etti. 🔹 Netanyahu'nun rakiplerinden Naftali Bennett, Lübnan'da daha sert askerî adımlar atılması ve Beyrut'un banliyölerinin hedef alınması çağrısında bulundu. 🔹 Hizbullah ve Lübnan hükümeti operasyon hakkında hemen açıklama yapmadı.

Son Saldırılar 🔹 ABD, hafta sonu İran'daki askerî hedeflere saldırı düzenlediğini açıkladı. 🔹 İran Devrim Muhafızları ise buna karşılık olarak ABD tarafından kullanılan bir hava üssünü hedef aldığını duyurdu. 🔹 Saldırılar, üç aydır devam eden savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakerelerin sürdüğü dönemde gerçekleşti. ABD'nin Açıklaması 🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), saldırıların uluslararası sularda görev yapan bir MQ-1 insansız hava aracının düşürülmesine yanıt olarak gerçekleştirildiğini açıkladı. 🔹 ABD savaş uçaklarının İran'a ait hava savunma sistemlerini, bir yer kontrol istasyonunu ve iki tek yönlü saldırı drone'unu imha ettiği bildirildi. 🔹 CENTCOM, ateşkes süresince ABD personelini ve çıkarlarını korumaya devam edeceğini belirtti. İran'ın Yanıtı 🔹 İran Devrim Muhafızları, ABD'nin güney İran'a yönelik saldırılarına karşılık olarak bir ABD hava üssünü hedef aldığını açıkladı. 🔹 Açıklamada hedef alınan üssün adı verilmedi. Kuveyt'te Alarm 🔹 Kuveyt haber ajansı KUNA, ülke genelinde sirenlerin çaldığını bildirdi. 🔹 Kuveyt hava savunma sistemlerinin füze ve insansız hava aracı saldırılarını önlediği açıklandı. 🔹 Olayın ayrıntıları hakkında ek bilgi verilmedi. Müzakereler 🔹 ABD ile İran arasında nisan ayı başında başlayan ateşkes sonrasında zaman zaman karşılıklı saldırılar devam etti. 🔹 Benzer bir saldırı ve karşı saldırı döngüsü geçen hafta da yaşanmıştı. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın anlaşma yapmak istediğini savunarak müzakerelere ilişkin iyimser mesajlar verdi. 🔹 Trump, görüşmeleri eleştirenlere karşı sürecin sonunda olumlu sonuç alınacağını söyledi. Enerji ve Petrol 🔹 İran'ın Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatması enerji fiyatlarının yükselmesine neden oldu. 🔹 Savaşın başlamasından bu yana binlerce kişi hayatını kaybetti. 🔹 Müzakerelerde ilerleme sağlanamaması nedeniyle petrol fiyatları pazartesi günü Asya işlemlerinde yaklaşık yüzde 2 yükseldi. Anlaşmazlık Konuları 🔹 Trump, temel hedefinin İran'ın nükleer silah geliştirmesini engellemek olduğunu söyledi. 🔹 İran, nükleer silah geliştirme niyetinde olmadığını yineledi. 🔹 Taraflar yaptırımların kaldırılması ve yurt dışında dondurulan İran petrol gelirlerinin serbest bırakılması gibi konularda uzlaşabilmiş değil. Lübnan Boyutu 🔹 İsrail ile İran destekli Hizbullah arasındaki çatışmalar diplomatik sürecin önündeki önemli engellerden biri olmaya devam ediyor. 🔹 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, birliklere Lübnan içinde daha ileri hareket etmeleri talimatı verdiğini açıkladı. 🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun ve Netanyahu ile görüşerek kademeli gerilim azaltma planını ele aldı.