Financial Times

🔹 İran, ABD ile tırmanan çatışmaların ardından Hürmüz Boğazı'nı kapattığını ilan ederek Donald Trump yönetimini baskı altına almayı ve boğaz üzerindeki kontrolünü korumayı hedefliyor. 🔹 İran, Bahreyn, Kuveyt, Ürdün, Katar ve Umman'daki ABD ile müttefik ülkeleri hedef alan son haftaların en geniş füze ve İHA saldırılarını düzenledi. 🔹 Gelişmeler, 8 Nisan'da yürürlüğe giren kırılgan ateşkesi en ciddi sınavıyla karşı karşıya bıraktı ve bölgede geniş çaplı çatışma riskini yeniden artırdı. Hürmüz Boğazı krizi 🔹 İran güçlerinin Hürmüz Boğazı'nda bir konteyner gemisini hedef almasının ardından ABD ordusu İran'da yaklaşık 140 hedefe hava saldırısı düzenledi. 🔹 Donald Trump, ateşkesin fiilen sona erdiğini söyledi ve İran'ın petrol ihracatına izin veren muafiyeti iptal etti. 🔹 Hürmüz Boğazı'ndan dünya petrolü ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte biri geçiyor. 🔹 17 Haziran'da imzalanan mutabakat kapsamında ABD ve İran ateşkesi 60 gün uzatma ve boğazı yeniden açma konusunda anlaşmıştı. Anlaşmaya göre İran'ın mayınları temizlemesi ve gemilerin ücret alınmadan geçişine izin vermesi öngörülüyordu. 🔹 Lloyd's List Intelligence verilerine göre mutabakatın ardından Hürmüz Boğazı'ndan 570'ten fazla gemi geçti. 🔹 ABD, gemilerin Umman kara sularına yakın güney rotasını kullanmasını teşvik ederken, İran gemilerin kendi kara sularından geçmesini istedi ve "izinsiz rotaları" kullandığını belirttiği gemilere yönelik saldırılar gerçekleştirdi. 🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Umman ve Katarlı yetkililerle Hürmüz Boğazı konusunda görüşmeler yaptı ancak taraflar anlaşmaya varamadı. 🔹 Görüşmelerin sonuçsuz kalmasının ardından İran bir yük gemisini hedef aldı ve ABD ile yeni saldırı dalgası başladı. 🔹 İran Devrim Muhafızları, ABD'nin bölgedeki müdahalesi sona erene kadar Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalacağını ve hiçbir geminin geçişine izin verilmeyeceğini açıkladı. 🔹 İran'ın baş müzakerecisi Muhammed Bakır Kalibaf, tek taraflı anlaşmalar döneminin sona erdiğini belirterek ABD'nin verdiği sözleri tutmaması halinde bunun bedelini ödeyeceğini söyledi. 🔹 Çok uluslu deniz kuvvetlerinin yönettiği Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi, İran'ın açıklamasına rağmen güney rotasının açık olduğunu ve ticari seyrüseferin sürdüğünü bildirdi. İran'ın tutumu 🔹 İran'ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney, çatışmalarda hayatını kaybedenlerin intikamının alınacağını ve bunun mutlaka gerçekleşeceğini açıkladı. 🔹 İran yönetimi, eski lider Ali Hamaney'in cenaze törenini ABD ve İsrail'e karşı güç ve meydan okuma mesajı vermek amacıyla kullandı. Tahran ile Kum ve Meşhed'de milyonlarca kişi cenaze törenlerine katıldı. 🔹 Taraflar arasında yeni bir müzakere turu için henüz tarih belirlenmedi. Nükleer anlaşma ve Hürmüz Boğazı'nın geleceğine ilişkin görüşmeler askıya alınmış durumda.

🔹 ABD Yüksek Mahkemesi'nde Donald Trump'ın ikinci dönem politikalarına ilişkin davaların damga vurduğu yargı yılında yargıçlar arasındaki görüş ayrılıkları kamuoyu önünde daha görünür hale geldi. 🔹 Mahkemenin kararlarının yaklaşık beşte biri, muhafazakâr ve liberal yargıçların ideolojik çizgiler doğrultusunda 6'ya 3 oyla sonuçlandı. Bu oran son beş yılın ortalamasının belirgin şekilde üzerine çıktı. 🔹 Yapılan kamuoyu yoklamasında Amerikalıların yaklaşık yarısı Yüksek Mahkeme'nin davaları ele alış biçimini onaylamadığını belirtirken, görüş ayrılıklarının büyük ölçüde siyasi tercihlere göre şekillendiği görüldü. 🔹 Haziran sonunda Mahkeme, federal hükümetin ABD-Meksika sınırında sığınmacıları geri çevirebilmesine izin veren kararı kabul etti. Muhalif yargıç Sonia Sotomayor, kararın daha fazla insanın hayatını kaybetmesine yol açabileceğini söyledi. 🔹 Sotomayor, kararın ABD'nin Özgürlük Heykeli'nin temsil ettiği değerleri zayıflattığını belirterek sert muhalefet şerhini kamuoyu önünde okudu. 🔹 Kararı okuyan muhafazakâr yargıç Samuel Alito, Sotomayor'un konuşmasının ardından yeniden söz alarak, önceden haberdar olması halinde kendi açıklamasına eklemeler yapacağını ifade etti. 🔹 Nisan ayında düzenlenen bir hukuk etkinliğinde Sotomayor, göçmen denetimleriyle ilgili görüşü nedeniyle Brett Kavanaugh'u dolaylı şekilde eleştirdi. Daha sonra bu kişisel ifadelerinin uygun olmadığını kabul etti. 🔹 Mart ayında posta yoluyla kullanılan oylarla ilgili duruşmada Baş Yargıç John Roberts, sözlü tartışmalar sırasında Sotomayor'un müdahalesini keserek avukatın cevabını tamamlamasını istedi. 🔹 Yazılı kararlarda da sert ifadeler kullanıldı. Samuel Alito, Ketanji Brown Jackson'ın Oy Hakları Yasası kararına yönelik eleştirilerini "asılsız ve hakaret niteliğinde" olarak nitelendirdi. 🔹 Doğumla vatandaşlık davasında Ketanji Brown Jackson, Clarence Thomas'ın ABD Anayasası'nın 14. Ek Maddesi'ne ilişkin yorumunu kapsamlı şekilde eleştiren ayrı bir görüş yazısı kaleme aldı. 🔹 Trump döneminde acil başvuruların değerlendirildiği "gölge takvim" kararları da anlaşmazlıkların merkezine yerleşti. Mahkeme bu süreçte kamu çalışanlarının işten çıkarılması ve bazı göçmenlerin yasal statülerinin kaldırılması gibi politikaların uygulanmasına geçici olarak izin verdi. 🔹 Ketanji Brown Jackson, acil kararların alt mahkemelere yeterli hukuki rehberlik sağlamadığını ve belirsizlik oluşturduğunu söyledi. 🔹 Yargıçlar kamuoyuna yaptıkları açıklamalarda çalışma ilişkilerinin sürdürülmesine önem verdiklerini vurgularken, Mahkeme içindeki fikir ayrılıklarının önceki dönemlere göre daha görünür hale geldiği değerlendiriliyor.

🔹 Şirketlerin çalışanların yapay zekâ kullanımını performans kriteri haline getirmesi, beklenmeyen sorunlara yol açarken birçok kurum teşvik sistemlerini yeniden düzenlemeye başladı. 🔹 Amazon, yazılım geliştiricilerinin yapay zekâ kullanımını takip ederek şirket içi sıralamalar yayımlamaya başlamıştı. Çalışanların sıralamada yükselmek için gereksiz görevleri yapay zekâya yaptırdığı görülünce bu sıralamalar kaldırıldı. 🔹 Amazon yöneticileri çalışanlara, yalnızca kullanmış olmak için yapay zekâ kullanmamaları gerektiği uyarısında bulundu. 🔹 OpenAI'nin ChatGPT'yi kullanıma sunmasının ardından birçok şirket yapay zekâ kullanımını teşvik etti. Shopify bunu performans değerlendirmelerine dahil ederken, Microsoft geliştiriciler için zorunlu hale getirdi. Accenture ise yapay zekâ becerilerini geliştiremeyen çalışanların şirketten ayrılacağını açıkladı. 🔹 Londra merkezli hukuk bürosu Shoosmiths, çalışanların Microsoft Copilot üzerinden bir yıl içinde 1 milyon istem (prompt) üretmesi halinde toplam 1 milyon sterlin ikramiye vereceğini duyurdu. Hedefe dört ay kala ulaşıldı. 🔹 Yapay zekâ kullanımını doğrudan performans ölçütüne dönüştüren uygulamalar bazı çalışanlarda rahatsızlık oluşturdu. Çalışanlar, hangi aracın kullanılacağına kendilerinin karar vermesi gerektiğini ve zorunlu kullanımın hatalara yol açtığını belirtiyor. 🔹 İnsan kaynakları danışmanları, şirketlerin artık yalnızca yapay zekâ kullanımını artırmaya değil, yapılan yatırımlardan somut ticari fayda elde etmeye odaklandığını ifade ediyor. 🔹 Şirketler, yapay zekâ kullanım miktarı yerine sağlanan verimlilik, üretilen değer ve çalışanların yapay zekâ çıktılarının doğruluğunu sorgulama becerilerini ölçmeye yöneliyor. 🔹 AllianceBernstein, çalışanları sohbet botlarının ürettiği sonuçları ne sıklıkla sorguladıkları ve gerektiğinde düzelttikleri üzerinden değerlendiriyor. 🔹 IBM, çalışanların yapay zekâ araçlarını kullanarak verimliliklerini artırmasını bekliyor ancak bunu resmi performans hedefi haline getirmiyor. Şirket kullanım sonuçlarını izliyor ve ekiplerden düşük kullanımın nedenlerini açıklamalarını isteyebiliyor. 🔹 Bazı şirketler artan işlem maliyetleri nedeniyle basit sorguları daha düşük maliyetli açık kaynaklı büyük dil modellerine yönlendiren sistemler kurmaya başladı. 🔹 Uzmanlar, çalışanların kullandıkları yapay zekâ miktarını değil, iş sonuçlarını ve oluşturdukları katma değeri ödüllendiren teşvik sistemlerinin daha etkili olduğunu belirtiyor.

🔹 Avrupa Birliği, 2026'nın ilk altı ayında Rusya'nın Yamal LNG tesisinden 9,89 milyon ton sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithal ederek bu tesisten şimdiye kadarki en yüksek alım seviyesine ulaştı. 🔹 İthalat miktarı geçen yılın aynı dönemine göre %18 arttı ve tesis üretiminin büyük bölümü Avrupa pazarına yöneldi. 🔹 Hesaplamalara göre Avrupa'nın bu LNG sevkiyatları için yaklaşık 6 milyar avroya kadar ödeme yapmış olabileceği belirtiliyor. 🔹 Yamal LNG'den en fazla LNG ithal eden ülkeler 3,6 milyon ton ile Fransa, 2,9 milyon ton ile Belçika ve 2,7 milyon ton ile İspanya oldu. 🔹 Mevcut AB kuralları, Rus LNG'sinin kısa vadeli sözleşmelerle satın alınmasını yasaklıyor. Avrupa'ya ulaşan her Yamal sevkiyatının uzun vadeli sözleşme kapsamında yapıldığının ithalatçı ülkenin gümrük makamlarınca doğrulanması gerekiyor. 🔹 AB'nin Rus LNG'sine yönelik uzun vadeli ithalat yasağı 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek. Rus boru hattı gazına yönelik yasak ise aynı yıl daha sonra uygulanacak. 🔹 Avrupa limanları, Yamal LNG'nin ihracatı açısından kritik önem taşımaya devam ediyor. Arktik bölgedeki tesis, özel Arc7 buz sınıfı tanker filosunun Avrupa limanlarına hızlı dönüşüne bağımlı durumda. 🔹 Aynı dönemde Yamal LNG'nin Asya'ya yaptığı sevkiyatlar %74 azalarak yaklaşık 510 bin tona geriledi. 🔹 Bazı uluslararası denizcilik şirketleri, sigorta kuruluşları ve finans kuruluşlarının AB yaptırımlarına maruz kalma endişesi nedeniyle Asya sevkiyatlarında çekingen davrandığı belirtiliyor. 🔹 Yamal LNG filosundaki buz sınıfı tankerlerin bakım ve onarımlarında Fransa ve Danimarka'daki Avrupa tersaneleri önemli rol oynamayı sürdürüyor. 🔹 2017'de faaliyete geçen Yamal LNG'nin yıllık tasarım kapasitesi 17,4 milyon ton seviyesinde bulunuyor. Tesisin çoğunluk hissesi Rus Novatek'e ait olup, Fransa merkezli TotalEnergies ile Çinli CNPC de ortaklar arasında yer alıyor. 🔹 TotalEnergies, AB'nin yeni yaptırım düzenlemelerindeki belirsizlikler nedeniyle gelecekte yalnızca Avrupa'ya değil, Yamal LNG projesinden tamamen ihracatı durdurmak zorunda kalabileceğini açıklamıştı.

Tarihsel karşılaştırmalar 🔹 Donald Trump'ın ikinci başkanlık döneminde kişisel serveti hızla arttı ve kamu görevi ile özel ticari çıkarlar arasındaki sınırlar daha fazla tartışılmaya başladı. 🔹 ABD tarihinde birçok başkan görevdeyken ticari faaliyetlerinden uzak durmayı tercih etti veya varlıklarını kör tröste devretti. Trump ise şirketlerinin mülkiyetini elinde tutarken günlük yönetimi oğullarına bıraktı. 🔹 Yazarlara göre Trump'ın görevdeyken elde ettiği mali kazançların büyüklüğü, yakın dönem ABD başkanları arasında benzeri görülmemiş bir seviyeye ulaştı. Gelir kaynakları 🔹 Trump'ın 2025 mali bildirimine göre kripto para işlemlerinden yaklaşık 1,2 milyar dolar gelir elde ettiği ifade ediliyor. 🔹 Trump ailesine bağlı ticari girişimler; kripto para projeleri, gayrimenkul yatırımları, lisans anlaşmaları ve yatırım fonları aracılığıyla faaliyetlerini sürdürdü. 🔹 Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerde Trump Organization ile bağlantılı yeni ticari projeler geliştirildi. Tarihsel örnekler 🔹 Makale, Trump'ın kamu gücü ile kişisel servetini aynı dönemde büyütmesini, 18. yüzyılda görev yaparken geniş bir himaye sistemi kuran İngiltere'nin ilk başbakanı Robert Walpole ile karşılaştırıyor. 🔹 Yazıda ayrıca Çekya Başbakanı Andrej Babiš ve İtalya'nın eski başbakanı Silvio Berlusconi, görevdeyken ticari çıkarları nedeniyle tartışma yaşayan modern siyasetçiler arasında gösteriliyor. Hukuki ve siyasi durum 🔹 ABD'de başkan ve başkan yardımcısı, federal çıkar çatışması yasasının birçok hükmünden muaf tutuluyor. 🔹 Trump hakkında kamuoyunda çıkar çatışması tartışmaları bulunsa da, somut bir karşılık ilişkisini ortaya koyan yargı kararı bulunmuyor. 🔹 Kamuoyu araştırmaları, Demokrat seçmenlerin büyük çoğunluğunun Trump'ı yolsuzlukla ilişkilendirdiğini, Cumhuriyetçi seçmenlerin ise büyük bölümünün bu görüşü paylaşmadığını gösteriyor. 🔹 Demokrat Parti adayları yaklaşan seçim kampanyalarında hayat pahalılığı ile başkanın kişisel servetindeki artış arasındaki ilişkiyi öne çıkaran söylemler geliştirmeye hazırlanıyor.

Piyasa görünümü 🔹 Kuzey Yarımküre'de yaz aylarında işlem hacimlerinin düşmesi ve likiditenin azalması nedeniyle hisse senetleri, tahviller ve döviz piyasalarında sert fiyat hareketleri yaşanma riski artıyor. 🔹 İkinci çeyrek bilanço sezonunun yaklaşması ve piyasadaki düşük güven ortamı, oynaklık riskini yükseltiyor. Merkez bankaları ve tahvil piyasası 🔹 ABD Merkez Bankası Başkanı Kevin Warsh'ın gelecekteki para politikasına ilişkin daha sınırlı yönlendirme yapması, yatırımcıların faiz beklentilerindeki belirsizliği artırıyor. 🔹 İran kaynaklı jeopolitik gelişmelerin petrol fiyatlarını yükseltmesi hâlinde enflasyon görünümünün değişebileceği ve bunun ABD tahvil piyasasında dalgalanmaya yol açabileceği değerlendiriliyor. 🔹 ABD tahvilleri, yatırımcıların Fed'in yükselen petrol fiyatlarına nasıl tepki vereceğine ilişkin belirsizlik nedeniyle son günlerde değer kaybetti. Japon yeni ve küresel riskler 🔹 Japon yeni dolar karşısında son 40 yılın en düşük seviyesine gerileyerek dolar başına 162 yenin üzerine çıktı. 🔹 Yatırımcılar, Japon yetkililerin yeni desteklemek amacıyla döviz piyasasına müdahale etmesini yakından izliyor. 🔹 Olası bir müdahale kapsamında Japonya'nın ABD devlet tahvili satması, küresel tahvil piyasalarında dalgalanmaya neden olabilir. 🔹 Yenin hızlı değer kazanması durumunda düşük faizli yen borçlanmasıyla oluşturulan küresel "carry trade" işlemlerinin çözülmesi riski bulunuyor. Hisse senetleri ve yatırım eğilimleri 🔹 İngiltere Merkez Bankası, son dönemde hisse senedi piyasalarındaki yükselişte kaldıraçlı işlemlerin önemli ölçüde arttığını açıkladı. 🔹 Petrol fiyatları, enerji piyasasında yaşanan jeopolitik gelişmelere rağmen geriledi. 🔹 Altın, 2026 yılı başındaki güçlü performansının ardından 2008'den bu yana en sert aylık düşüşünü yaşayarak yüzde 11'in üzerinde değer kaybetti. 🔹 Apple, Meta, Amazon, Alphabet, Microsoft ve Nvidia'nın toplam piyasa değeri geçen yıl ekim ayından bu yana yaklaşık 2 trilyon ABD doları azaldı. 🔹 Çip üreticisi Nvidia'nın değerleme çarpanı, atıştırmalık üreticisi Hershey ile benzer seviyeye geriledi. 🔹 Küresel piyasalarda güvenin zayıf kalması, jeopolitik risklerin sürmesi ve yatırım eğilimlerindeki değişim nedeniyle yaz aylarında hem yukarı hem aşağı yönlü sert fiyat hareketleri yaşanabileceği değerlendiriliyor.

Cephedeki durum 🔹 Rus birlikleri, Donetsk bölgesindeki Kostyantynivka'ya doğu, güney ve batıdan ilerleyerek kenti kuşatma baskısını artırıyor. 🔹 Kostyantynivka, Ukrayna'nın Donbas'taki savunma hattının önemli bir parçası olarak Drujkivka, Kramatorsk, Slovyansk ve Lyman kentlerini koruyan lojistik merkezlerden biri konumunda bulunuyor. 🔹 Kentin Rusya'nın eline geçmesi durumunda Ukrayna'nın Donbas'taki diğer savunma merkezleri üzerindeki baskının artması ve Rus birliklerinin batıya doğru yeni bir taarruz koridoru elde etmesi bekleniyor. 🔹 Ukraynalı Deep State analiz grubunun haritalarında Rus birliklerinin kente üç yönden yaklaştığı, kentin yaklaşık yarısının ise tarafların tam kontrol sağlayamadığı gri bölge olarak gösteriliyor. Çatışmalar ve insani durum 🔹 Savaş öncesinde yaklaşık 70 bin kişinin yaşadığı Kostyantynivka'da yaklaşık 2 bin sivil kaldı. 🔹 Kentte doğal gaz, su, elektrik ve sağlık hizmetleri büyük ölçüde kesildi. Gıda kaynakları azalırken siviller yoğun bombardıman altında yaşamını sürdürüyor. 🔹 Kent, insansız hava araçlarının yoğun faaliyet gösterdiği cephe hattındaki "ölüm bölgesi" içinde yer alıyor. Asker ve malzeme sevkiyatı büyük ölçüde yaya olarak gerçekleştiriliyor. 🔹 Rusya, daha önce Bahmut ve Pokrovsk'ta uyguladığı yönteme benzer şekilde kenti güdümlü bombalar, füzeler, topçu ateşi ve saldırı dronlarıyla yoğun biçimde vurduktan sonra küçük taarruz birlikleriyle ilerliyor. 🔹 Ukrayna ordusu ise küçük karşı taarruzlar düzenliyor ve Rus ilerleyişini yavaşlatmaya çalışıyor. Açıklamalar 🔹 Vladimir Putin, Rus birliklerinin Kostyantynivka'yı tamamen ele geçirdiğini söyledi ve bunu Ukrayna ordusunun zayıflatılması açısından önemli bir adım olarak nitelendirdi. 🔹 Volodimir Zelenskiy, Rusya'nın kenti ele geçirdiği yönündeki açıklamayı reddetti ve bunun gerçeği yansıtmadığını söyledi. 🔹 Ukrayna Doğu Harekât Komutanlığı, kentin düzenli ikmal alması hâlinde yaz boyunca savunulabileceğini, şehir içinde büyük çaplı sokak çatışmaları yerine küçük Rus birlikleriyle çatışmalar yaşandığını açıkladı. Kayıplar ve stratejik tablo 🔹 Kostyantynivka'nın ele geçirilmesi, Rusya'nın Donbas'ın tamamını kontrol altına alma hedefi açısından son aylardaki en önemli ilerlemelerden biri olabilir. 🔹 Rusya, Luhansk bölgesinin neredeyse tamamını, Donetsk bölgesinin ise yaklaşık yüzde 75'ini kontrol ediyor. 🔹 Black Bird Group hesaplamalarına göre Rusya, Haziran ayında Ukrayna'da net 9 kilometrekare toprak kaybetti ve 2026 yılında ikinci kez aylık bazda net toprak kaybı yaşadı. 🔹 CSIS tahminlerine göre Şubat 2022-Haziran 2026 döneminde Rusya yaklaşık 1,4 milyon, Ukrayna ise 525 bin ila 625 bin arasında ölü, yaralı veya kayıp verdi. 🔹 Ukrayna ordusu, Rusya'nın her ay yaklaşık 30 bin ila 35 bin asker kaybettiğini, bu sayının 50 bine çıkarılması hâlinde Moskova'nın askeri hesaplarını değiştirebileceğini değerlendiriyor.

🔹 ABD borsasında işlem gören en az 28 şirket, 2023'ten bu yana adını değiştirerek veya faaliyet alanını yapay zekâya yönelttiğini duyurarak yeniden markalaştı. 🔹 Yeniden markalaşan şirketlerin toplam piyasa değeri, açıklamaların ardından zirvede yaklaşık 8,7 milyar dolar artarak %106 yükseldi. 🔹 Haziran sonu itibarıyla bu kazanımların yarısından fazlası silindi. Yedi şirketin piyasa değeri, yeniden markalaşma öncesindeki seviyenin de altına geriledi. Şirketlerin dönüşümü 🔹 Eski ayakkabı üreticisi Allbirds, geçen ay adını Smartbird olarak değiştirerek yapay zekâ çipli yüksek performanslı sunuculara odaklanacağını açıkladı. 🔹 Kanser tedavileri geliştiren Hoth Therapeutics, Rocket One adını alarak yarı iletken teknolojisi ve uzay ekonomisine yöneldiğini duyurdu. 🔹 Sosyal ağ platformu Myseum, adını Myseum.AI olarak değiştirdi. Şirket 2025 yılında 550 dolar gelir elde etti. 🔹 Bazı eski kripto madenciliği şirketleri de yapay zekâ veri merkezi faaliyetlerine yöneldi. Cipher Digital, yeniden yapılanmasının ardından piyasa değerini yaklaşık %50 artırarak 10 milyar dolara yaklaştırdı. Yatırımcı ilgisi ve düzenleyici denetim 🔹 Uzmanlar, bazı şirketlerin yapay zekâ temalı isim değişiklikleriyle kısa vadeli yatırımcı ilgisinden yararlanmaya çalıştığını belirtiyor. 🔹 Kripto madenciliğinden yapay zekâ veri merkezlerine geçiş yapan bazı şirketlerde ise dönüşümün artan GPU ve veri merkezi talebi nedeniyle ticari açıdan anlamlı görüldüğü ifade ediliyor. 🔹 ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), 2024'ten bu yana yatırımcıları yapay zekâ kullanımı konusunda yanıltan şirketlere yönelik "AI washing" kapsamında yaptırım uyguluyor. 🔹 Hukuk uzmanları, bir şirketin adında "AI" ifadesini kullanmasının, gerçekte bulunmayan bir faaliyet veya yetkinlik izlenimi vermesi halinde düzenleyici incelemeyle karşılaşabileceğini belirtiyor. 🔹 Analistler, şirketlerin yatırımcı eğilimlerine göre stratejilerini ve marka konumlandırmalarını değiştirmeye devam ettiğini ifade ediyor.

🔹 Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik yoğun insansız hava aracı saldırıları, Rusya genelinde geniş çaplı akaryakıt sıkıntısına yol açtı. 🔹 Yaklaşık 50 milyon Rus, yani ülke nüfusunun yaklaşık %35'i, yakıt kıtlığından doğrudan etkileniyor. 🔹 Birçok bölgede akaryakıt istasyonlarında bekleme süreleri günlere uzadı. Bazı bölgelerde tek ve çift plaka uygulamasıyla yakıt dağıtımına sınırlama getirildi. 🔹 Kırım'da olağanüstü hal uygulanıyor. Bölgede elektrik kesintileri yaşanıyor ve benzin elektronik kupon sistemiyle dağıtılıyor. 🔹 Yaklaşık 50 Rus bölgesi yakıt satışına çeşitli kısıtlamalar getirdi. Bazı bölgeler "yüksek alarm" seviyesine geçti. 🔹 Vladimir Putin, ülkede yakıt sıkıntısı yaşandığını kabul etti ancak durumun kritik seviyede olmadığını söyledi. 🔹 Ukrayna mayıs ayından itibaren Rus petrol altyapısına yönelik saldırılarını yoğunlaştırdı. Rusya'nın en büyük 10 rafinerisinin tamamı saldırıya uğradı. 🔹 Omsk Rafinerisi de hedef alındı. Tesis, Rusya'nın rafineri kapasitesinin yaklaşık %7'sini oluşturuyor. 🔹 Uzman tahminlerine göre Rusya'nın rafineri kapasitesinin yaklaşık %20 ila %40'ı devre dışı kaldı. 🔹 Haziran ayında Rusya'nın günlük petrol işleme miktarı son beş yıl ortalamasının %28, nominal kapasitesinin ise %35 altında gerçekleşti. 🔹 Yakıt sıkıntısı çöp toplama, taksi, havayolu taşımacılığı ve lojistik gibi sektörleri de etkilemeye başladı. Bazı şirketler fiyat artışı uyarısı yaptı. 🔹 Rusya, iç piyasadaki arzı artırmak amacıyla rafinerilerin daha düşük kaliteli yakıt satmasına izin verdi ve Belarus'tan rekor düzeyde benzin ithal etti. 🔹 Moskova ayrıca dizel ihracatını durdurdu. Kararın özellikle askeri araçların yakıt ihtiyacını güvence altına alması hedefleniyor.

🔹 ABD, İran'ın kuzeydoğusundaki Meşhed kentine uzanan demiryolu hattındaki köprüleri vurdu. Bu saldırılar, son aylarda İran'ın altyapısına yönelik ilk ABD saldırıları oldu. 🔹 Saldırılar, İran'ın dini lideri Ali Hamaney'in cenaze töreni ve defni sırasında düzenlendi. Yolcu treni seferleri Tahran ve güney kentlerinden Meşhed'e giden hatlarda aksadı. 🔹 İran Dışişleri Bakanlığı, cenaze töreni devam ederken düzenlenen saldırıların ABD'nin İran halkının bağlılığını anlayamadığını gösterdiğini açıkladı. 🔹 ABD ile İran arasındaki nihai anlaşma görüşmeleri, Hürmüz Boğazı'nın kontrolü konusunda yaşanan anlaşmazlık nedeniyle çıkmaza girdi. 🔹 Golestan eyaletindeki Aqqala'da bulunan demiryolu köprüsü seyir füzeleriyle vuruldu. Köprü, İran'ı Türkmenistan ve Kazakistan üzerinden Orta Asya'ya bağlayan uluslararası ticaret koridorunun parçası olarak kullanılıyor. 🔹 Çabahar ve Konarak kentlerindeki elektrik altyapısı da saldırıya uğradı. Üç enerji iletim hattı devre dışı kaldı ve bölgenin bazı kesimlerinde elektrik kesintileri yaşandı. 🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, yaklaşık 90 askeri hedefin vurulduğunu ve operasyonların Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemilere yönelik tehditleri azaltmayı amaçladığını açıkladı. 🔹 İran, ABD'nin ateşkesi ihlal ettiğini belirterek Kuveyt, Bahreyn ve Katar'daki ABD askeri üslerine füze ve insansız hava aracı saldırıları düzenlediğini açıkladı. 🔹 İran Devlet Demiryolları, hasar gören demiryolu hatlarında onarım çalışmalarının sürdüğünü ve seferlerin en kısa sürede yeniden başlatılmasının hedeflendiğini duyurdu. 🔹 Meşhed'de düzenlenen cenaze törenine büyük kalabalıklar katıldı. Hamaney'in tabutuyla birlikte aynı saldırıda hayatını kaybeden aile üyelerinin tabutları da taşındı. 🔹 İran Sağlık Bakanlığı, son iki günkü ABD saldırılarında en az 14 kişinin öldüğünü, yaklaşık 80 kişinin yaralandığını açıkladı. 🔹 Donald Trump, ateşkesin sona erdiğine inandığını söyledi ancak çatışmaların kısa sürede sona ereceğini ifade etti. İran ise ABD yönetiminin baskılarıyla ulusal çıkarlarından vazgeçmeyeceğini açıkladı.

Apple ve küresel bellek pazarı 🔹 Apple, Çin'de satılacak cihazlarında kullanılmak üzere ChangXin Memory Technologies'in (CXMT) DRAM bellek çiplerini test etmeye başladı. 🔹 ABD'li teknoloji şirketleri, CXMT ürünlerinin daha geniş kullanımına izin verilmesi için ABD yönetimi nezdinde girişimlerde bulunuyor. 🔹 CXMT, akıllı telefonlardan sunuculara kadar birçok cihazda kullanılan DRAM üretiminde SK Hynix, Samsung Electronics ve Micron'ın ardından dünyanın dördüncü büyük üreticisi konumuna yükseldi. 🔹 Şirketin küresel DRAM wafer üretim kapasitesindeki payı geçen yıl yaklaşık %11'e ulaştı. Yeni üretim hatlarının devreye girmesiyle bu oranın 2028'e kadar %15'e çıkması bekleniyor. Devlet desteği ve hızlı büyüme 🔹 CXMT, Pekin'in yerli yapay zekâ tedarik zinciri oluşturma stratejisinin merkezindeki şirketlerden biri haline geldi. 🔹 Şirket, son on yılda yaklaşık 37 milyar yuan zarar ettikten sonra bu yılın ilk çeyreğinde 33 milyar yuan net kâr açıkladı. 🔹 2023-2025 döneminde en az 6 milyar yuan devlet desteği alan şirketin en az 15 kamu hissedarı bulunuyor ve bu hissedarlar şirketin yaklaşık %36'sına sahip. 🔹 Analistler, halka arz sonrasında CXMT'nin değerinin yaklaşık 3 trilyon yuana ulaşabileceğini değerlendiriyor. Teknoloji ve üretim 🔹 CXMT, 2019 yılında Alman Qimonda'nın kritik patentlerini satın aldı ve şirketin birçok uzmanını kadrosuna kattı. Güney Kore ve Tayvan'dan da önemli sayıda mühendis transfer etti. 🔹 Şirket, ABD yaptırım listesinde yer almadığı için ASML'nin Çin'e satışına izin verilen derin ultraviyole (DUV) litografi makinelerini kullanmaya devam ediyor. 🔹 Hefei'deki üretim kampüsünde ASML ile ortaklığını simgeleyen bir "dostluk bahçesi" bulunuyor. 🔹 Son bir yılda yaklaşık 6.000 yeni çalışan alan şirketin toplam personel sayısı 20 bine yükseldi. Yapay zekâ belleği hedefi 🔹 CXMT, halka arzdan sağlamayı planladığı 29,5 milyar yuan kaynağı yeni nesil DRAM teknolojileri, üretim süreçleri ve mühendis istihdamı için kullanmayı planlıyor. 🔹 Şirket, yapay zekâ hızlandırıcılarında kullanılan yüksek bant genişlikli bellek (HBM) alanına da yatırım yapıyor ancak bu teknolojide küresel liderlerin gerisinde bulunuyor. 🔹 ABD'nin gelişmiş EUV litografi makinelerine erişimi engellemesi nedeniyle HBM üretiminde verimlilik sorunu yaşanıyor. 🔹 Analistler, Çin'in teknolojik bağımsızlık hedefi doğrultusunda CXMT'nin HBM teknolojisini geliştirmeye uzun vadeli yatırım yapmayı sürdüreceğini değerlendiriyor.

İhracat kısıtlamalarının etkisi 🔹 Çinli üreticiler, Pekin'in nadir toprak elementlerine yönelik ihracat kısıtlamalarının ardından küresel pazarda yabancı rakiplerinin payını azaltmaya ve daha yüksek katma değerli üretime yönelmeye başladı. 🔹 Çin, Başbakan Sanae Takaichi'nin Tayvan konusunda yaptığı açıklamaların ardından onlarca Japon şirketine nadir toprak ihracatını kısıtladı ve mevcut ihracat kontrollerini genişletti. 🔹 Kısıtlamalar, elektrikli araç mıknatıslarından yarı iletken üretiminde kullanılan seramiklere kadar birçok ileri teknoloji ürününün üretiminde kullanılan kritik hammaddelerin tedarikini zorlaştırdı. Çinli üreticiler öne çıkıyor 🔹 Daha önce Japon şirketlerinden malzeme ve bileşen tedarik eden Çinli üreticiler, ihracat kısıtlamalarının ardından yerli tedarikçilere yönelmeye başladı. 🔹 Özellikle itriyum oksit alanında Çinli şirketler üretim ve ihracat faaliyetlerini hızlandırarak uluslararası pazarda paylarını artırmaya çalışıyor. 🔹 Çin, küresel itriyum oksit üretim kapasitesinin %90'dan fazlasını elinde bulunduruyor. 🔹 İtriyum, elektronik ürünler ve endüstriyel seramiklerde kullanılan zirkonyum oksidin üretiminde kritik öneme sahip bulunuyor. Japon şirketleri baskı altında 🔹 Japon şirketleri Tosoh, Daiichi Kigenso Kagaku ve Shin-Etsu, yüksek saflıkta zirkonya ve itriyum bazlı malzemelerde küresel pazarın önde gelen üreticileri arasında yer alıyor. 🔹 Çinli dişçilik malzemeleri üreticisi Aidite, Japon tedarikçisi Tosoh'un gelecekte teslimatların durdurulacağını bildirdiğini açıkladı. Tosoh ise Aidite'ye sevkiyatların durdurulduğunu reddetti. 🔹 Sektör kaynakları, Japonya'nın en büyük tedarik sıkıntısını itriyumda yaşadığını, zirkonya tedarikinde ise durumun daha yönetilebilir olduğunu belirtiyor. Fiyatlar ve küresel rekabet 🔹 Çin'de itriyum oksidin kilogram fiyatı yaklaşık 7,88 dolar seviyesinde bulunurken, Avrupa'da aynı ürün yaklaşık 1.175 dolar seviyesinde işlem görüyor. 🔹 Bu yılın başından bu yana zirkonya ve itriyum bazlı ürünler üreten altı Çinli şirketin hisseleri %74 ile %312 arasında değer kazandı. 🔹 Analistler, Çin'in nadir toprak alanındaki hakimiyetini azaltacak alternatif tedarik zincirlerinin kurulmasının yıllar, hatta onlarca yıl alabileceğini değerlendiriyor. 🔹 Uzmanlar, ihracat kontrollerinin Çinli üreticilere teknoloji geliştirme, küresel pazar payını artırma ve sanayi değer zincirinde üst basamaklara çıkma fırsatı sunduğunu belirtiyor.

Hisse satışı ve soruşturma 🔹 ABD'nin en büyük yumurta üreticisi Cal-Maine'in kurucu Adams ailesi, kontrol hisselerini yaklaşık 320 milyon dolar karşılığında sattı. 🔹 Hisse satışı, yumurta fiyatlarının, şirket kârının ve Cal-Maine hisselerinin tarihi zirvelere ulaştığı dönemin ardından gerçekleşti. 🔹 ABD Adalet Bakanlığı ve 17 eyalet başsavcısı, Cal-Maine ile iki rakip şirketin yumurta fiyatlarını etkileyen referans endeksi yönlendirmek amacıyla teklif ve işlemleri koordine ettiğini öne sürdü. Fiyat artışları 🔹 Cal-Maine hisseleri Haziran 2022 ile Mart 2025 arasında yaklaşık iki katına çıkarak 45 dolardan 95 dolara yükseldi. 🔹 Büyük boy A sınıfı yumurtanın toptan fiyatı Şubat 2025'te düzine başına 8,50 doların üzerine çıktı. Mayıs 2026'da ise yaklaşık 2,19 dolara geriledi. 🔹 Kuş gribi nedeniyle arz daralması yaşanırken, ABD'li yetkililer sektör yöneticilerinin bu krizi fiyatları daha da yükseltmek için kullandığını ileri sürdü. Şirket ve aile 🔹 Adams ailesi, Şubat 2025'te şirket üzerindeki oy çoğunluğunu sağlayan hisselerini adi hisseye dönüştürerek kontrolünü sona erdirdi. 🔹 Aile, hisse satışının kişisel finansal çeşitlendirme ve miras planlaması kapsamında gerçekleştirildiğini açıkladı. 🔹 Goldman Sachs, Nisan 2025'te yaklaşık 3 milyon hissenin satışını yönetti. Cal-Maine de yaklaşık 50 milyon dolar değerinde hisse geri alımı yaptı. 🔹 Aile satış sonrasında da şirkette hisse sahibi olmaya devam etti. Eski CEO Dolph Baker ise yönetim kurulu başkanlığı görevini sürdürdü. Finansal sonuçlar 🔹 Cal-Maine'in 2025 mali yılında net satışları 2,3 milyar dolardan 4,3 milyar dolara yükseldi. 🔹 Aynı dönemde net kâr 277,9 milyon dolardan 1,2 milyar dolara çıktı. 🔹 Şirket, 2025 mali yılında hissedarlarına 330 milyon dolar temettü dağıttı. Hukuki süreç 🔹 Şirket ve iki rakibi, önerilen uzlaşma kapsamında gıda bankaları ile kâr amacı gütmeyen kuruluşlara toplam 53 milyon yumurta bağışlamayı ve eyaletlere 3,3 milyon dolar ödeme yapmayı kabul etti. 🔹 Anlaşma ayrıca şirketlerin fiyat göstergelerini etkilemeye yönelik rakiplerle teklif, fiyat ve işlem bilgisi paylaşmasını yasaklıyor. 🔹 Cal-Maine, fiyatların kuş gribi, arz sıkıntısı ve güçlü talep nedeniyle yükseldiğini belirterek suçlamaları reddetti ve herhangi bir hukuki sorumluluğu kabul etmedi.

Azak Denizi'ndeki saldırılar 🔹 Ukrayna, işgal altındaki Kırım'a yakıt sevkiyatını kesintiye uğratmak amacıyla Azak Denizi'nde Rus ticari gemilerine yönelik saldırılarını önemli ölçüde artırdı. 🔹 Ukrayna ordusu, Salı günü Kırım'a yakıt taşıyan sekiz küçük tankeri vurduğunu açıkladı. Bu saldırılardan önce Pazartesi günü Rusya'nın gölge filosuna ait iki büyük tanker hedef alındı. 🔹 Denizcilik güvenlik şirketi Ambrey, bunun Rusya'nın 2022'de başlattığı geniş çaplı işgalden bu yana 48 saat içinde ticari gemilere yönelik en yoğun saldırı dönemi olduğunu belirtti. 🔹 Ukrayna'nın insansız sistemler komutanlığı, son 72 saatte 21 gemiyi vurduğunu açıkladı. Hedefler arasında 19 gölge filo tankeri, bir yük gemisi ve Kerç Limanı'ndaki bir feribot yer aldı. 🔹 Ukrayna, hedef alınan yakıt tankerlerinin uluslararası yaptırımlar altındaki Rus gölge filosuna ait olduğunu ve 2006-2012 yılları arasında inşa edildiğini açıkladı. Karşılıklı deniz tehdidi 🔹 Ambrey, Rusya'nın Ukrayna'ya ait ticari gemilere misilleme saldırıları düzenleme ihtimalinin gerçekçi olduğunu değerlendirdi. 🔹 Chevron tarafından kiralanan Yasa Polaris adlı tanker, Karadeniz'in doğusunda insansız hava aracı saldırısına uğradı. Mürettebatın güvende olduğu ve geminin güvenli bir limana yöneldiği açıklandı. 🔹 Ukrayna Başbakan Yardımcısı Oleksiy Kuleba, yaptırım altındaki Rus gemilerinin meşru askeri hedef olduğunu belirten bir mektubu geçen hafta Uluslararası Denizcilik Örgütü'ne gönderdi. Yakıt sevkiyatı ve yaptırımlar 🔹 Ukrayna'nın Kırım ve Rusya'nın iç kesimlerindeki hedeflere yönelik insansız hava aracı saldırıları rafineriler ve liman tesislerinde hasara yol açarak Kırım'da yakıt sıkıntısı oluşturdu. 🔹 Kırım'da geçen ay özel araçlara benzin satışı geçici olarak durduruldu. Yetkililer daha sonra yaklaşık 100 akaryakıt istasyonunun yeniden satışa başladığını açıkladı. 🔹 2025 yılında Ukrayna'nın yaklaşık 12 gölge filo tankerini vurduğu tahmin edilirken, Rusya'nın 2022'den bu yana 200'den fazla ticari gemiye saldırı düzenlediği belirtiliyor. 🔹 Rusya, Mart ayında Akdeniz'de Rus bayraklı bir LNG tankerine düzenlenen saldırı nedeniyle Ukrayna'yı Uluslararası Denizcilik Örgütü'ne şikâyet etti. 🔹 Gölge filo, Rusya, İran ve Venezuela yaptırımlarını aşmak amacıyla kullanılan 1.500'den fazla gemiden oluşuyor. 🔹 Birleşik Krallık geçen ay Manş Denizi'nde Rus yükü taşıyan bir gölge filo tankerine el koyarken, Fransa da Akdeniz'de başka bir gölge filo tankerini durdurdu.

Irak'taki cenaze töreni 🔹 ABD ve İsrail saldırılarında hayatını kaybeden İran dini lideri Ali Hamaney'in naaşı, Necef ve Kerbela'da düzenlenecek kitlesel anma törenleri için Irak'a getirildi. 🔹 Necef ve Kerbela'daki törenlere Irak'ın farklı bölgelerinden ve Şii dünyasından çok sayıda kişinin katılması bekleniyor. 🔹 Törenlerin organizasyonu büyük ölçüde İran destekli Iraklı Şii milisler tarafından yürütüldü. Milisler, kentlerde afiş ve pankartlar hazırlayarak destekçilerini törenlere katılmaya çağırdı. 🔹 Hamaney'in naaşı Irak'taki törenlerin ardından İran'ın Meşhed kentine götürülerek defnedilecek. Bölgesel ve siyasi mesajlar 🔹 İran, cenaze törenlerini bölgesel destek gösterisine dönüştürerek "direniş ekseni" olarak adlandırdığı müttefik ağının büyük kalabalıkları harekete geçirme kapasitesini koruduğu mesajını vermeyi hedefliyor. 🔹 Törenler, Irak Başbakanı Ali el-Zaidi'nin gelecek hafta Washington'da ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmesinden hemen önce gerçekleştiriliyor. 🔹 Irak hükümeti, törenlerin siyasi etkisini sınırlamak amacıyla İran'dan Bağdat'ta etkinlik düzenlememesini istedi. 🔹 Irak'taki siyasi partiler, silahlı gruplar ve yönetici kadroların önemli bölümünün törenlere katılması bekleniyor. Başbakan Ali el-Zaidi'nin de törenlerde yer alması öngörülüyor. Dini ve güvenlik boyutu 🔹 Necef, Şiilerin ilk imamı Ali'nin; Kerbela ise İmam Hüseyin'in türbesine ev sahipliği yapıyor. Hamaney'in cenaze programı, Şii takviminin kutsal ayı Muharrem döneminde gerçekleştiriliyor. 🔹 İran'a yakın bazı silahlı gruplar Irak güvenlik güçlerine entegre olabileceklerini açıklarken, Tahran'a en yakın milis grupları bu seçeneği kabul etmedi. 🔹 İran'a yakın silahlı grupların cenaze törenlerinde görünür şekilde yer alması ve Tahran'a destek mesajı vermesi bekleniyor. 🔹 Törenlerin, ABD ve İsrail'e karşı İran'ın bölgedeki müttefikleriyle bağlarını koruduğunu gösterme amacı da taşıdığı ifade ediliyor.

Düzenleyicilerin uyarıları 🔹 Avrupa Merkez Bankası'nın baş bankacılık denetçisi Claudia Buch, 110 bankaya ekim ayı sonuna kadar gelişmiş yapay zekâ modellerinin oluşturduğu siber risklere karşı kapsamlı bir eylem planı hazırlama talimatı verdi. 🔹 Avrupa Sistemik Risk Kurulu, gelişmiş yapay zekâ modellerinin finansal sisteme yönelik sistemik risk oluşturabileceğini ve avro bölgesinde finansal istikrarı zayıflatabileceğini açıkladı. 🔹 İngiltere Merkez Bankası da gelişmiş yapay zekâ modellerindeki hızlı ilerlemenin siber güvenlik ve operasyonel dayanıklılık açısından finansal istikrar risklerini artırdığını bildirdi. 🔹 İngiltere Merkez Bankası Başkanı Andrew Bailey, yapay zekâ konusunda bankalarla yakın çalıştıklarını ve bu risklerin tek bir ülke tarafından yönetilemeyeceğini söyledi. Yapay zekâ ve siber tehditler 🔹 Avrupa Sistemik Risk Kurulu, yeni nesil yapay zekâ modellerinin bilgi teknolojileri sistemlerindeki açıkları önceki modellere göre çok daha hızlı, geniş ölçekte ve yüksek doğrulukla tespit edip kullanabildiğini açıkladı. 🔹 Kurul, bu teknolojilerin siber açıkların dakikalar veya saatler içinde kötü amaçlı kullanılmasına imkân verebildiğini belirterek sistemik siber risk değerlendirmesini "yüksek" seviyeden "çok ciddi" seviyeye yükseltti. 🔹 ABD'nin daha önce ulusal güvenlik gerekçesiyle erişimini sınırlandırdığı Anthropic'in gelişmiş modellerine yönelik kısıtlamalar, ilave güvenlik önlemlerinin kabul edilmesinin ardından geçen hafta kaldırıldı. Bankalara yönelik önlemler 🔹 Avrupa Komisyonu, gelişmiş yapay zekâ modellerinin siber güvenlik risklerini değerlendirecek bir AB değerlendirme kapasitesini gelecek yıl devreye almayı planlıyor. 🔹 Avrupa Merkez Bankası, bankalardan siber güvenlik kontrollerini güçlendirmelerini, gerekli kaynakları ayırmalarını, sorumlulukları netleştirmelerini ve uygulama takvimi oluşturmalarını istedi. 🔹 Bankaların, büyük ölçekli siber saldırıları hızla tespit edip engelleyebilmesi ve üçüncü taraf bilgi teknolojileri hizmet sağlayıcılarının da aynı hazırlık seviyesine ulaşmasını sağlaması istendi. 🔹 Avrupa Merkez Bankası, bankalara hazırlık süresi tanımak amacıyla yıllık bilgi teknolojileri risk anketinin teslim tarihini eylülden şubat ayına erteledi.

Apple ve küresel bellek pazarı 🔹 Apple, Çin'de satılacak cihazlarında kullanılmak üzere ChangXin Memory Technologies (CXMT) üretimi DRAM bellek çiplerini test etmeye başladı. 🔹 ABD'li teknoloji şirketleri, CXMT ürünlerinin daha geniş kapsamda kullanılmasına izin verilmesi için ABD hükümeti nezdinde girişimlerde bulunuyor. 🔹 CXMT, SK Hynix, Samsung Electronics ve Micron'un ardından dünyanın dördüncü büyük DRAM üreticisi konumuna yükseldi. 🔹 Şirketin küresel DRAM üretim kapasitesindeki payı geçen yıl yaklaşık %11'e ulaştı. Hefei, Şanghay ve Pekin'deki yeni üretim hatlarıyla bu oranın 2028'e kadar %15'e çıkması bekleniyor. 🔹 Analistler, CXMT'nin üretim kapasitesinin büyük bölümünün şimdiden müşterilere tahsis edildiğini ve güçlü talep nedeniyle ilave arzın kısa vadede bellek çipi fiyatlarını düşürmesinin beklenmediğini belirtiyor. Şirketin büyümesi ve devlet desteği 🔹 CXMT, ilk çeyrekte 33 milyar yuan net kâr açıkladı. Şirket, önceki on yılda toplam 37 milyar yuan zarar etmişti. 🔹 Şirket, Pekin'in yerli yapay zekâ tedarik zinciri oluşturma stratejisinin merkezindeki bellek çipi üreticilerinden biri haline geldi. 🔹 2023-2025 döneminde CXMT en az 6 milyar yuan devlet desteği aldı. Şirketin hisselerinin %36'sı devlet kontrolündeki ortakların elinde bulunuyor. 🔹 Şirket, halka arzdan 29,5 milyar yuan kaynak sağlayarak üretim teknolojisini geliştirmeyi, yeni nesil DRAM araştırmalarını hızlandırmayı ve yurt dışından mühendis istihdam etmeyi planlıyor. Teknoloji ve rekabet 🔹 CXMT, 2019'da Alman Qimonda'nın kritik patentlerini satın aldı, şirketten mühendisler transfer etti ve Güney Kore ile Tayvan'dan uzman personel işe aldı. 🔹 Şirket, ASML'nin derin ultraviyole (DUV) litografi makinelerini kullanmaya devam ediyor. Ancak en gelişmiş EUV litografi sistemlerine erişememesi, yüksek bant genişlikli bellek (HBM) üretiminde verimliliği sınırlandırıyor. 🔹 CXMT, yapay zekâ hızlandırıcılarında kullanılan HBM bellek pazarına yatırım yapıyor. Şirket, bu alandaki üretim kapasitesini artırmak için yeni tesislerinin bir bölümünü HBM üretimine ayırdı. 🔹 Çinli yapay zekâ şirketlerinin, daha yüksek maliyetlere rağmen yerli tedarik zincirini güçlendirme hedefi doğrultusunda CXMT üretimi bellek çözümlerini daha fazla kullanması bekleniyor.

Soruşturma 🔹 Monako'da Ukrayna doğumlu iş insanı Vadym Iermolaiev'i yaralayan bombalı saldırının baş şüphelisi Anastasia Berezovska, Kiev'de başından vurularak öldürülmüş halde bulundu. 🔹 Berezovska'nın cesedi pazartesi akşamı bulundu. Olay yerinde tabancaya ait boş kovanlar tespit edildi. 🔹 Ukrayna makamları olayla bağlantılı olarak Ukrayna Askerî İstihbarat Teşkilatı'nda (HUR) görevli bir subay ile eski bir emniyet görevlisini gözaltına aldı. 🔹 HUR görevlisi, Berezovska'yı diğer şüpheliyle birlikte öldürdüğünü ve bunu kendi inisiyatifiyle gerçekleştirdiğini söyledi. 🔹 HUR görevlisi, Berezovska ile temasları ve kendisine yaptığı para transferleri hakkında üstlerini bilgilendirmediğini ifade etti. Monako saldırısı 🔹 Monako makamları, geçen hafta Vadym Iermolaiev'i yaralayan bombalı saldırının baş şüphelisi olarak Berezovska hakkında Interpol Kırmızı Bülteni çıkarmıştı. 🔹 Berezovska, patlayıcı düzeneği yerleştirirken kimliğini gizlemek için erkek kılığına girdi. 🔹 Saldırının ardından Monako'dan Fransa'ya geçen Berezovska, Almanya üzerinden çeşitli Avrupa ülkelerini kullanarak Ukrayna'ya döndü. 🔹 Ukrayna makamları, Berezovska'nın 1 Temmuz'da ülkeye giriş yaptığını açıkladı. Deliller 🔹 Soruşturma kapsamında şüphelilerin Berezovska'nın banka ve kripto para hesaplarına çok sayıda para transferi yaptığı tespit edildi. 🔹 Eski emniyet görevlisinin evinde işkence odasını andıran bir bodrum kat bulundu. 🔹 Şüpheliler, önceden planlanmış şekilde birlikte cinayet işlemek suçlamasıyla tutuklandı. Arka plan 🔹 Vadym Iermolaiev, bombalı saldırıda bir kadın ve bir çocukla birlikte yaralanarak hastaneye kaldırıldı. 🔹 Iermolaiev, 2017 yılında Ukrayna vatandaşlığından ayrıldı ve yalnızca Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşlığını taşıyor.

Analist tavsiyeleri 🔹 Wall Street'teki birçok yatırım bankası, SpaceX hisseleri için "al" tavsiyesi veya buna eşdeğer olumlu değerlendirmeler yayımladı. 🔹 Goldman Sachs, UBS ve Morgan Stanley, şirketi halka arz eden bankalara uygulanan değerlendirme kısıtlama süresinin sona ermesinin ardından SpaceX kapsamındaki ilk analizlerini yayımladı. 🔹 Morgan Stanley, SpaceX hisseleri için 300 dolar hedef fiyat belirledi ve hisseyi "ağırlığı artır" seviyesinde değerlendirdi. 🔹 Bernstein, hisse için 239 dolar hedef fiyat açıkladı ve piyasanın üzerinde getiri beklentisini korudu. 🔹 UBS, SpaceX'e "al" tavsiyesi verdi ve 12 aylık hedef fiyatını 210 dolar olarak belirledi. Değerleme ve endeks gelişmeleri 🔹 SpaceX hisseleri halka arz fiyatı olan 135 dolardan 225 dolara kadar yükseldi. Hisse daha sonra yaklaşık 160 dolar seviyesine geriledi. 🔹 Salı günü ABD piyasa öncesi işlemlerde SpaceX hisseleri yaklaşık yüzde 1,5 değer kaybederek 158 dolardan işlem gördü. 🔹 UBS, yeniden kullanılabilir roketler ve Starlink uydu ağı sayesinde SpaceX'in güçlü varlıklara sahip olduğunu açıkladı. 🔹 Banka, Grok sohbet botundaki gelişmelerin ve SpaceX'in yapay zekâ yazılım şirketi Cursor'u satın almasının şirketin OpenAI ve Anthropic ile arasındaki farkı azaltabileceğini değerlendirdi. Nasdaq 100'e dahil edildi 🔹 SpaceX, Nasdaq 100 endeksine dahil edildi. 🔹 Nasdaq 100 endeksini takip eden yatırım fonları, endekse girişin ardından SpaceX hissesi almaya başlayacak. 🔹 Büyük şirketler genellikle halka arzdan sonra önemli borsa endekslerine girebilmek için bir yıla kadar bekliyor. SpaceX, Nasdaq, FTSE Russell ve MSCI tarafından alınan kararlarla bu süreci beklemeden büyük endekslere dahil edildi.

İşten çıkarmalar 🔹 Microsoft, çalışanlarının yaklaşık yüzde 2'sine karşılık gelen yaklaşık 4.800 kişiyi işten çıkaracağını açıkladı. 🔹 İşten çıkarmaların yaklaşık 3.200'ü Xbox biriminde gerçekleşecek. Bunların 1.600'ü hemen, kalan 1.600'ü ise gelecek bir yıl içinde uygulanacak. 🔹 Kalan işten çıkarmalar Microsoft'un ticari faaliyetler biriminde yapılacak. 🔹 Şirket, işten çıkarılan pozisyonların yapay zekâ ile doldurulmayacağını, ancak yapay zekânın çalışma biçimlerini değiştirdiğini açıkladı. Xbox'un yeniden yapılandırılması 🔹 Xbox Üst Yöneticisi Asha Sharma, şirketin mevcut iş yapısının sağlıklı olmadığını ve kâr marjlarının benzer platform ve yayıncılık şirketlerine göre 3 ila 10 kat daha düşük olduğunu söyledi. 🔹 Microsoft, zayıflayan oyun konsolu talebi, çevrim içi oyunların büyümesi ve bileşen maliyetlerindeki artış nedeniyle Xbox'u yeniden yapılandırıyor. 🔹 Oyun konsolu pazarı, pandemi dönemindeki büyümenin ardından yavaşladı. Oyun geliştirme maliyetleri yükselirken yapay zekâ talebi çip maliyetlerini de artırdı. Strateji değişikliği 🔹 Microsoft, 2023 yılında 75 milyar dolara Activision Blizzard'ı satın alarak tarihindeki en büyük satın almayı gerçekleştirmişti. 🔹 Şirket hisseleri yılbaşından bu yana yaklaşık yüzde 20 değer kaybetti. Yatırımcılar, yapay zekâ yatırımlarının yeterli kârlılığı sağlayıp sağlamayacağını sorguluyor. 🔹 Microsoft, dört oyun stüdyosunu elden çıkaracak. 🔹 Activision, Blizzard ve Minecraft'ın geliştiricisi Mojang dahil kalan oyun birimlerinde de işten çıkarmalar yapılacak. 🔹 Xbox'un oyun stüdyolarına yaptığı yatırımlarda, tipik bir yılda yatırılan her 1 dolar karşılığında 64 sent zarar oluştuğu açıklandı.

Düzenleyici uyarılar 🔹 Avrupa'nın önde gelen bankacılık denetleyicileri, gelişmiş yapay zekâ modellerinin finansal sistem için sistemik risk oluşturabileceği uyarısında bulundu. 🔹 Avrupa Merkez Bankası Denetim Kurulu Başkanı Claudia Buch, Avro Bölgesi'ndeki 110 bankaya ekim ayı sonuna kadar yapay zekâ kaynaklı siber risklere karşı kapsamlı bir eylem planı hazırlama talimatı verdi. 🔹 Bankalardan denetim mekanizmalarını güçlendirmeleri, gerekli kaynakları ayırmaları, sorumlulukları netleştirmeleri ve uygulama takvimi oluşturmaları istendi. Siber güvenlik riskleri 🔹 Avrupa Sistemik Risk Kurulu, gelişmiş yapay zekâ modellerinin Avro Bölgesi'nin finansal istikrarını zayıflatabileceği uyarısını yaptı. 🔹 Kurul, yeni nesil yapay zekâ modellerinin yazılım açıklarını önceki yapay zekâ sistemlerinden çok daha yüksek hız, ölçek ve doğrulukla tespit edip kullanabildiğini açıkladı. 🔹 Bilgi teknolojilerindeki güvenlik açıklarının dakikalar veya saatler içinde siber saldırılarda kullanılabilecek hale geldiği belirtildi. 🔹 Uyarılarda belirli bir yapay zekâ modeli hedef gösterilmedi. Değerlendirmeler genel olarak gelişmiş yapay zekâ modellerini kapsadı. Bankalardan istenen adımlar 🔹 Bankalardan bilgi teknolojileri güvenlik kapasitesini hızla güçlendirmeleri istendi. 🔹 Finans kuruluşlarının büyük ölçekli siber saldırıları kısa sürede tespit edip engelleyebilmesi ve üçüncü taraf bilgi teknolojisi hizmet sağlayıcılarının da aynı hazırlık düzeyine sahip olması talep edildi. 🔹 Orta vadede bankaların siber güvenlik uygulamalarını ve temel güvenlik standartlarını geliştirmesi istendi. 🔹 Avrupa Merkez Bankası, bankalara hazırlık süresi tanımak amacıyla yıllık bilgi teknolojisi risk anketinin teslim tarihini eylülden şubat ayına erteledi. 🔹 Yerinde denetimler ve diğer gözetim faaliyetlerinde yapılabilecek değişikliklerin her banka için ayrı ayrı değerlendirileceği açıklandı.

Yönetim değişikliği 🔹 Hamas, Gazze'deki Acil Durum Yönetim Komitesi'ni feshettiğini ve yönetimi, ABD arabuluculuğunda İsrail ile varılan ateşkes anlaşması kapsamında kurulan Filistinli teknokratlardan oluşan Ulusal Gazze Yönetim Komitesi'ne devretmeye hazırlandığını açıkladı. 🔹 Acil Durum Yönetim Komitesi Başkanı Muhammed Abdülhalık el-Ferra görevinden ayrıldı. 🔹 Gazze'deki sivil kamu kurumlarının çalışmalarını sürdürmeye devam edeceği açıklandı. 🔹 Hamas, silahlarını devredeceğine ilişkin açıklama yapmadı. Gazze'nin yeniden inşasının başlaması için silahsızlanma anlaşmanın şartları arasında yer alıyor. 🔹 İsrail güçleri Gazze Şeridi'nin yarısından fazlasındaki kontrolünü sürdürüyor. Ateşkes ve uygulama süreci 🔹 ABD Başkanı Donald Trump tarafından ateşkesin uygulanmasını ve yeniden inşa sürecini denetlemek üzere oluşturulan Barış Kurulu, Hamas'ın açıklamasını eylemler temelinde değerlendireceğini, açıklamaların tek başına yeterli olmayacağını bildirdi. 🔹 Gazze'nin yönetimini devralması planlanan Ulusal Gazze Yönetim Komitesi ocak ayında kuruldu. Komite üyeleri Kahire'de bulunuyor. 🔹 Barış Kurulu Gazze İcra Kurulu Başkanı Nickolay Mladenov, anlaşmanın kalan maddeleri üzerinde uzlaşma sağlanmasının ardından Ulusal Gazze Yönetim Komitesi'nin görevine başlayabileceğini, silahların devre dışı bırakılması, İsrail güçlerinin çekilmesi ve kapsamlı yeniden inşa çalışmalarının başlatılabileceğini söyledi. 🔹 Bir İsrailli yetkili, Hamas hükümetinin istifa ettiği yönündeki açıklamanın fiili bir değişiklik oluşturmadığını söyledi. Gazze'deki durum 🔹 Ateşkes anlaşmasının uygulanması silahsızlanma konusunda yaşanan anlaşmazlık nedeniyle ilerleyemiyor. 🔹 İsrail, ateşkesin yürürlüğe girmesinden sonra Gazze'ye saldırılarını sürdürdü. 10 Ekim'den bu yana düzenlenen saldırılarda 1.000'den fazla kişi hayatını kaybetti. 🔹 Gazze'de yaşayan yaklaşık 2,1 milyon kişinin büyük bölümü Hamas'ın kontrol ettiği bölgelerde bulunuyor. 🔹 Savaş boyunca Gazze'deki siviller birçok kez yer değiştirmek zorunda kaldı. Nüfusun büyük bölümü temel hizmetlerin bulunmadığı çadırlarda veya yıkılmış evlerin kalıntıları arasında yaşamını sürdürüyor. 🔹 Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi, Gazze'de güvenlik, barınma, temiz su, sağlık hizmetleri ve eğitime erişimin yetersiz olduğunu açıkladı. 🔹 Gazze nüfusunun yaklaşık yüzde 70'inin uygun barınmaya ihtiyaç duyduğu, temel kamu hizmetlerinin çökme noktasında bulunduğu ve hiçbir hastanenin tam kapasiteyle çalışmadığı açıklandı.

🔹 Ukrayna'nın uzun menzilli İHA saldırıları daha sık ve daha isabetli hale geldi. Son saldırılarda St. Petersburg'daki bir petrol terminali vuruldu, Moskova'da açık kalan akaryakıt istasyonlarında uzun kuyruklar oluştu. 🔹 Rusya son on yılların en büyük akaryakıt krizini yaşıyor. Savaşın gidişatında Ukrayna lehine bir değişim yaşanıyor. 🔹 Batılı ülkeler, Vladimir Putin'in yenilgiyi kabul etmeyeceği değerlendirmesiyle yaz aylarında çatışmaların tırmanmasına hazırlanıyor. Askerî seçenekler 🔹 Rusya'nın yaz boyunca cepheye daha fazla asker göndermesi bekleniyor. 🔹 Putin, Donetsk bölgesindeki Kostyantynivka'nın ele geçirildiğini söyledi. Volodimir Zelenski bu açıklamayı reddetti. 🔹 Batılı yetkililer, Rusya'nın aylık yaklaşık 35 bin ölü ve yaralı verdiğini, kayıpların yeni askerlerle aynı hızda telafi edilemediğini değerlendiriyor. 🔹 Genel seferberlik ilan edilmesi ihtimali bulunuyor. Böyle bir adımın Rusya içinde kamuoyu tepkisine yol açabileceği belirtiliyor. 🔹 Son dört yılı aşkın süredir devam eden savaşta Rusya belirleyici bir askerî ilerleme sağlayamadı. 🔹 Geçen hafta Kiev'e düzenlenen füze ve İHA saldırılarında 30 sivil hayatını kaybetti. Benzer saldırıların sürmesi bekleniyor ancak bunların savaşın gidişatını değiştirmesi beklenmiyor. Nükleer ve NATO riski 🔹 Rusya savaş boyunca taktik nükleer silah kullanma ihtimalini birçok kez gündeme getirdi. 🔹 Batılı yetkililer, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in Putin'i nükleer silah kullanmaması konusunda uyardığını değerlendiriyor. 🔹 Rusya'nın nükleer silah kullanması halinde Batı'nın savaşa doğrudan müdahil olma riski bulunuyor. 🔹 Baltık ülkeleri veya Polonya'ya yönelik askerî provokasyon ihtimali değerlendiriliyor. Letonya güvenlik yetkilileri, Rusya'nın askerî provokasyonlara hazırlandığını açıkladı. 🔹 Rusya son dört yılda NATO ile doğrudan askerî çatışmadan kaçındı. NATO topraklarında ikinci bir cephe açılması Rusya açısından ciddi askerî ve siyasi risk taşıyor. Hibrit savaş 🔹 Rusya son yıllarda hibrit savaş faaliyetlerini sürdürdü. DHL kargolarına bomba yerleştirme planı ve Alman savunma şirketi Rheinmetall'in yöneticisine yönelik suikast girişimi bunlar arasında yer aldı. 🔹 Rusya deniz altı kabloları ve enerji boru hatları gibi Batı'nın kritik altyapısını izlemeyi sürdürüyor. 🔹 Sivil altyapıya yönelik hibrit saldırılar Batı'nın karşılık vermesine yol açabilir. Büyük güçlerin birbirlerinin kritik altyapılarına siber saldırı imkânları yerleştirdiği değerlendiriliyor. 🔹 Rusya'nın çatışmayı tırmandırabilecek seçenekleri bulunuyor ancak bu seçeneklerin her biri önemli askerî, siyasi ve stratejik riskler taşıyor. 🔹 Ukrayna ve Batılı ülkeler yaz aylarında Rusya üzerindeki baskıyı artırmayı hedefliyor. Yıl sonuna kadar Moskova'nın azami hedeflerinden vazgeçmesi ve savaşın sona ermesine yönelik koşulların oluşması bekleniyor.

Folarin Balogun kararı 🔹 ABD Milli Takımı'nın golcüsü Folarin Balogun, önceki maçta gördüğü kırmızı kart nedeniyle aldığı bir maçlık cezanın FIFA tarafından bir yıllığına askıya alınmasının ardından Belçika karşısında forma giyabilecek. 🔹 FIFA, kararın bağımsız Disiplin Komitesi tarafından Disiplin Talimatı'nın 27. maddesi kapsamında alındığını açıkladı. 🔹 FIFA, cezanın kaldırılmasına ilişkin ayrıntılı gerekçe yayımlamadı. Tepkiler 🔹 UEFA, kararı "emsalsiz, anlaşılmaz ve gerekçelendirilemez" olarak nitelendirdi. 🔹 Belçika Futbol Federasyonu, karara itiraz edeceğini açıkladı. 🔹 Spor hukuku uzmanları, turnuva sırasında kırmızı kart cezasının kaldırılmasının olağanüstü ve benzeri görülmemiş bir uygulama olduğunu değerlendirdi. Trump ve FIFA 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, FIFA Başkanı Gianni Infantino'dan Balogun'un cezasının yeniden değerlendirilmesini istediğini doğruladı. 🔹 Trump, yalnızca inceleme talebinde bulunduğunu, belirli bir karar verilmesini istemediğini söyledi. 🔹 Gianni Infantino, konunun bağımsız Disiplin Komitesi tarafından karara bağlandığını ve FIFA'nın bu organın bağımsızlığına saygı duyduğunu açıkladı. FIFA yönetimi 🔹 Gianni Infantino, 2016 yılında FIFA başkanlığına yolsuzluk skandallarının ardından reform ve şeffaflık vaatleriyle seçildi. 🔹 FIFA, 2017 yılında yönetişim yapısında kapsamlı reformlar gerçekleştirdi. 🔹 2022 yılında FIFA başkanlığı görev süresini sınırlayan kurallar gevşetildi. 🔹 FIFA, 2023 yılında 2034 Dünya Kupası ev sahipliği ihalesi kurallarını değiştirerek Suudi Arabistan'ın tek aday olarak başvurmasının önünü açtı. 🔹 Suudi Arabistan devletine ait Saudi Aramco daha sonra FIFA'nın en büyük kurumsal sponsorlarından biri oldu. 🔹 Suudi Arabistan destekli DAZN, FIFA Kulüpler Dünya Kupası'nın yayın haklarını 1 milyar dolar karşılığında satın aldı. Önceki kararlar 🔹 FIFA, geçen yıl Portekizli futbolcu Cristiano Ronaldo'nun Dünya Kupası eleme maçında aldığı üç maçlık cezayı bir maçın ardından kaldırmıştı. 🔹 Ronaldo'nun cezasının kaldırılmasıyla oyuncu Dünya Kupası'ndaki tüm Portekiz maçlarında forma giyebildi.

🔹 Avrupa Birliği, vizeden muaf yolcular için planlanan Avrupa Seyahat Bilgi ve Yetkilendirme Sistemi'nin (ETIAS) yürürlüğe girişini gelecek yıla ertelemeye hazırlanıyor. 🔹 ETIAS kapsamında Birleşik Krallık ve ABD vatandaşlarının da aralarında bulunduğu yaklaşık 1,4 milyar vizeden muaf yolcunun seyahat öncesinde çevrim içi kayıt yaptırması gerekecek. 🔹 Başvuru sahipleri 20 avro ücret ödeyecek ve seyahat öncesinde güvenlik kontrolünden geçirilecek. 🔹 Erteleme hazırlığı, AB'nin Elektronik Giriş/Çıkış Sistemi'nin (EES) uygulanması sırasında yaşanan teknik sorunlar ve gecikmelerin ardından gündeme geldi. 🔹 EES kapsamında AB vatandaşı olmayan yolcuların sınır geçişlerinde parmak izi ve yüz biyometrisi taraması yapılıyor. 🔹 Sistemde yaşanan aksaklıklar bazı havaalanları ile kara sınır kapılarında uzun kuyruklara neden oldu. 🔹 Havacılık sektörü, mevcut sorunların yaz sezonunda sınır geçişlerinde ciddi aksamalara yol açabileceği uyarısında bulundu. 🔹 ETIAS'tan sorumlu AB ajansı EU-Lisa, sistemi bu yıl sonuna kadar devreye almanın mümkün görünmediğini değerlendirdi. 🔹 EU-Lisa yönetimi yeni uygulama takvimini belirlemek amacıyla eylül ayında yeniden toplanacak. 🔹 Avrupa Komisyonu, ETIAS'ın başlangıç tarihini ancak sistemin testlerinin başarıyla tamamlanmasının ardından belirleyecek. 🔹 Avrupa Komisyonu, ETIAS hazırlıklarının sürdüğünü ve büyük ölçekli bilgi teknolojisi projelerinde uygulama tarihini belirlerken birçok unsurun dikkate alındığını açıkladı.

🔹 Volkswagen Üst Yöneticisi Oliver Blume, otomotiv sektörünün tarihindeki en büyük dönüşümün yaşandığını söyledi. 🔹 Volkswagen, Almanya'daki dört fabrikasını kapatmayı ve 100 bine kadar çalışanını işten çıkarmayı değerlendiriyor. 🔹 Şirket, yeniden yapılanma kapsamında süreçleri sadeleştirmeyi ve karar alma mekanizmalarını hızlandırmayı planlıyor. 🔹 Volkswagen, Çinli üreticilerin daha düşük maliyetli elektrikli araçlarıyla artan rekabet, teknolojik dönüşüm ve demografik değişimlerle karşı karşıya bulunuyor. 🔹 Şirket yönetimi, organizasyon yapısını daha hızlı ve daha verimli hâle getirmeyi hedefliyor. 🔹 Uzmanlar, belirsizlik ortamında şirketlerin yalnızca karar alma süreçlerini hızlandırmasının yeterli olmadığını, değişen koşulları hızlı değerlendirebilen yönetim anlayışına ihtiyaç duyduğunu belirtiyor. 🔹 Hızla değişen teknoloji, savaşlar, enflasyon ve yapay zekâ gibi gelişmeler şirketlerin sürekli uyum sağlamasını gerektiriyor. 🔹 Volkswagen çalışanlarının, geleneksel üretim anlayışından uzaklaşarak elektrikli araç pazarındaki yeni rekabet koşullarına uyum sağlaması bekleniyor. 🔹 Şirket yönetimi, çalışanların değişen koşullara hızla uyum sağlayabilmesi ve gerektiğinde stratejilerini güncelleyebilmesi üzerinde duruyor.

Güney Kore'de istihdam 🔹 Güney Kore'de son üç yılda 15-29 yaş grubundaki 211 bin iş ortadan kalkarken, 50'li yaşlardaki çalışanların istihdamı 209 bin kişi arttı. 🔹 Genç istihdamı, yapay zekâdan en fazla etkilenen sektörlerde daha sert geriledi. 🔹 Bilgisayar programlama ile sistem entegrasyonu ve yönetimi sektöründe genç istihdamı %11,2 azaldı. 🔹 Yayıncılık sektöründe genç istihdamı %20,4, profesyonel hizmetlerde %8,8, bilgi hizmetlerinde ise %23,8 geriledi. Yapay zekânın etkisi 🔹 Güney Kore Merkez Bankası ekonomistleri, yapay zekânın kariyerinin başındaki çalışanların yaptığı standart bilgiye dayalı görevleri daha kolay üstlenirken, deneyim ve kişilerarası beceri gerektiren görevlerde kıdemli çalışanları desteklediğini değerlendirdi. 🔹 Bu eğilim, deneyimli çalışanların istihdamını artırırken iş gücü piyasasına yeni giren gençlerin işe alımını olumsuz etkiliyor. Şirketler ve gelirler 🔹 Samsung Electronics ile SK Hynix'in piyasa değeri 1 trilyon doları aştı. 🔹 Samsung ile sendikası arasında yapılan kâr paylaşımı anlaşması kapsamında bellek çipi bölümündeki çalışanlara ortalama yaklaşık 400 bin dolar ikramiye verilmesi bekleniyor. 🔹 Kâr paylaşımı uygulaması, taşeron şirket çalışanlarını kapsamıyor. Ekonomi ve hükümet planları 🔹 Güney Kore hükümeti, yarı iletken sektöründeki güçlü büyümenin sağladığı vergi gelirleriyle "Future Response Fund" adlı yeni bir fon oluşturmayı planlıyor. 🔹 Fonun büyük yatırım projelerini desteklemesi, gelir eşitsizliğini azaltması ve 20'li ile 30'lu yaşlardaki kişilere istihdam desteği sağlaması hedefleniyor. 🔹 Gençlerin işe alınması ve mesleki eğitimlerinin desteklenmesi amacıyla şirketlere teşvik verilmesi seçenekler arasında yer alıyor.

NATO ve güvenlik 🔹 Avrupa ülkeleri, ABD'nin NATO içindeki rolünü azaltması ihtimaline karşı kıtanın savunmasını ABD olmadan nasıl sürdürebileceğini değerlendirmeye başladı. 🔹 Avrupa hükümetleri, Donald Trump'ın müttefiklerine askerî destek verme konusundaki yaklaşımı nedeniyle ABD'ye duyulan güvenin azaldığını değerlendiriyor. 🔹 Avrupa ülkeleri, NATO içinde daha fazla askerî liderlik üstlenilmesini ve ittifakın Avrupa ağırlıklı bir komuta yapısına yönelmesini tartışıyor. 🔹 Avrupa Birliği yerine NATO'nun korunması ve Avrupa ülkelerinin ittifak içinde daha büyük sorumluluk üstlenmesi yaklaşımı öne çıkıyor. Savunma harcamaları 🔹 NATO'nun ABD dışındaki üyeleri son iki yılda savunma harcamalarını yıllık yaklaşık %20 artırdı. 🔹 Almanya'nın savunma harcamalarının 2029 yılında GSYH'nin %3,5'ine ulaşması planlanıyor. 🔹 Fransa'nın 2030 yılında GSYH'nin %2,5'ini, Birleşik Krallık'ın ise %2,7'sini savunmaya ayırması öngörülüyor. 🔹 Avrupa ülkeleri, ABD'den silah teslimatlarında yaşanan gecikmeler nedeniyle yerli savunma üretimine daha fazla yöneliyor. Askerî doktrin 🔹 NATO, Ukrayna savaşından edinilen tecrübeler doğrultusunda askerî doktrinini güncellemeye hazırlanıyor. 🔹 İttifak, insansız hava araçları, yapay zekâ destekli hedefleme sistemleri ve düşük maliyetli füzelere daha fazla önem vermeyi planlıyor. 🔹 Avrupa orduları, tanklar ile insansız sistemlerin birlikte kullanılacağı hibrit savaş anlayışına ağırlık vermeyi değerlendiriyor. 🔹 NATO, Ukrayna savaşını incelemek amacıyla Polonya'nın Bydgoszcz kentinde analiz merkezi kurdu. Ukrayna ve savunma sanayii 🔹 Avrupa ülkeleri, Ukrayna'nın savunma sanayisini kıtanın gelecekteki savunma üretiminin önemli parçalarından biri olarak görüyor. 🔹 Almanya merkezli Diehl Defence, Ukrayna'nın Flamingo seyir füzesini Almanya'da üretmek için çalışmalar yürütüyor. 🔹 Avrupa ülkeleri, Ukrayna'nın hızlı silah geliştirme ve üretim modelini örnek almaya başladı. 🔹 Türkiye'nin düşük maliyetli ve yenilikçi savunma sanayisinin Avrupa'nın yeniden silahlanma sürecine katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor.

Savaşın yeni aşaması 🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, Rusya ile savaşta belirleyici mücadelenin kara ve denizden havaya taşındığını söyledi. 🔹 Zelenski, Ukrayna'nın Rusya'nın kara harekâtını durdurduğunu ve deniz insansız araçlarıyla Rus filosunu Karadeniz'in büyük bölümünden uzaklaştırdığını belirtti. 🔹 Zelenski, Ukrayna'nın artık hava sahasında Rusya ile rekabet edebildiğini ifade etti. Hava savunması 🔹 Zelenski, Ukrayna'nın en büyük zafiyetinin balistik füzelere karşı hava savunması olduğunu söyledi. 🔹 Pazartesi günü düzenlenen Rus saldırısında Ukrayna, fırlatılan 29 balistik füzenin hiçbirini engelleyemedi. 🔹 Aynı saldırıda en az 15 kişi hayatını kaybetti, 43 kişi yaralandı. 🔹 Geçen hafta Kiev'e düzenlenen Rus saldırısında ise 31 kişi yaşamını yitirdi. 🔹 Zelenski, Patriot PAC-3 önleme füzelerinin bazı durumlarda büyük saldırılardan yalnızca bir gün önce teslim edildiğini söyledi. İHA saldırıları ve cephe 🔹 Ukrayna, Rusya'nın Omsk rafinerisini insansız hava araçlarıyla hedef aldı. 🔹 Saldırı, Ukrayna sınırından yaklaşık 2.500 kilometre uzaklıktaki bir rafineriye düzenlenen en derin saldırılardan biri oldu. 🔹 Zelenski, uzun menzilli insansız hava araçlarının Rusya'nın askerî ve enerji altyapısını hedef alma kapasitesini önemli ölçüde artırdığını söyledi. 🔹 Ukrayna, Kırım'daki askerî üsleri, mühimmat depolarını, hava savunma sistemlerini ve lojistik hatlarını hedef almaya devam edeceğini açıkladı. NATO ve savunma üretimi 🔹 Zelenski, Ankara'daki NATO Zirvesi'nde ABD Başkanı Donald Trump ve diğer NATO liderleriyle görüşmeyi planlıyor. 🔹 Ukrayna, müttefiklerinden ilave hava savunma sistemleri talep edecek. 🔹 Zelenski, Avrupa ülkelerini balistik füzelere karşı hava savunma teknolojilerini ve üretim kapasitesini Ukrayna ile paylaşmaya çağırdı. 🔹 Ukrayna, Patriot hava savunma sistemlerinin lisans altında ülke içinde üretilebilmesi için ABD'den onay bekliyor. ABD ve Rusya 🔹 Donald Trump, Volodimir Zelenski'ye Ukrayna'nın uzun menzilli insansız hava aracı operasyonlarında başarılı olduğunu söyledi. 🔹 Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in ve Zelenski'nin savaşı sona erdirmek istediğini ifade etti. Nükleer silahlar 🔹 Zelenski, Ukrayna'nın 1990'larda nükleer silahlarından vazgeçmesinin ülkeyi saldırılara karşı daha savunmasız hâle getirdiğini söyledi. 🔹 Zelenski, Ukrayna'nın Rusya üzerindeki insansız hava aracı saldırılarının psikolojik ve ekonomik etkisinin zamanla Kremlin'in hesaplarını değiştireceğini ifade etti.

Rus petrolü taşımacılığı 🔹 Yunan denizcilik şirketleri, Temmuz 2023'ten bu yana Rus petrolü taşımacılığından en az 3,8 milyar dolar gelir elde etti. 🔹 Bu taşımacılık faaliyetleri, G7'nin Rus petrolüne uyguladığı fiyat tavanı kuralları kapsamında gerçekleştirildi. 🔹 En yüksek geliri, George Prokopiou tarafından kurulan Dynacom Tankers elde etti. 🔹 Dynacom Tankers, Rus ham petrolü taşımacılığından en az 915 milyon dolar gelir sağladı. Bu tutar, Yunan armatörlerinin toplam gelirinin yaklaşık dörtte birine karşılık geliyor. 🔹 Olympic Shipping and Management en az 404 milyon dolar, Stealth Maritime ve Polembros Shipping ise 200 milyon doların üzerinde gelir elde etti. Yaptırımlar ve siyasi gerilim 🔹 Yunan tanker şirketlerinin Rus petrolü taşımacılığı, Atina ile Kiev arasında diplomatik gerilim yarattı. 🔹 Dynacom dahil bazı Yunan şirketleri 2023 yılında Ukrayna tarafından "uluslararası savaş sponsorları" listesine alındı, daha sonra Yunanistan'ın girişimleri sonrasında listeden çıkarıldı. 🔹 ABD ve Avrupa Birliği, Rusya'nın enerji gelirlerini azaltmak amacıyla yaptırımları daha da sıkılaştırmayı değerlendiriyor. 🔹 Yeni yaptırımların yürürlüğe girmesi hâlinde Yunan şirketlerinin Rus petrolü taşımacılığı sona erebilir. Taşımacılık piyasası 🔹 Mayıs ayında Rus ham petrolü ihracatının yaklaşık %15'i Yunan şirketleri tarafından taşındı. 🔹 Rus ham petrolünü taşıyan tankerlerin navlun ücretleri, yaptırım uygulanmayan ülkelerin petrolünü taşıyan tankerlere göre yaklaşık %30 ila %40 daha yüksek seviyede bulunuyor. 🔹 G7'nin Rus petrolüne yönelik fiyat tavanı uygulaması Aralık 2022'de yürürlüğe girdi. 🔹 Rus petrolünün taşınabilmesi için satış fiyatının varil başına belirlenen tavan fiyatın altında olması gerekiyor. 🔹 Güncel G7 fiyat tavanı varil başına 44,10 dolar seviyesinde bulunuyor. Şirketlerin açıklamaları 🔹 Dynacom Tankers, Rus limanlarına yaptığı tüm seferlerin yürürlükteki yaptırım kurallarına tam uyumlu olduğunu açıkladı. 🔹 Olympic Shipping, Avrupa Birliği, Birleşik Krallık ve ABD yaptırımlarına uyduğunu belirtti. 🔹 Stealth Maritime, taşıdığı tüm yüklerin yaptırım kurallarına uygun olduğunu ve ABD ile Birleşik Krallık hukuk uzmanları tarafından denetlendiğini açıkladı. 🔹 Bazı Yunan tanker şirketleri, 2023 sonundan itibaren ve 2025 yılında Rosneft ile Lukoil'e yönelik ABD yaptırımlarının ardından Rus petrolü taşımacılığını önemli ölçüde azalttı.

NATO zirvesi 🔹 NATO liderleri Ankara'da düzenlenen zirvede Avrupa'nın savunma harcamalarını artırma ve ABD'nin ittifaka bağlılığını sürdürme gündemiyle bir araya geldi. 🔹 NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupa'daki NATO üyeleri ile Kanada'nın 2024'ten bu yana toplam savunma harcamalarını 258 milyar dolar artıracağını açıkladı. 🔹 Rutte, Avrupa'nın ekonomik gücünün askeri kapasiteye dönüştürülmesi gerektiğini belirterek yeni savunma sözleşmeleri kapsamında onlarca milyar dolarlık anlaşmaların duyurulacağını söyledi. 🔹 NATO üyeleri daha fazla asker, silah, mühimmat, insansız hava aracı ve savunma sanayi üretim kapasitesi oluşturmayı hedefliyor. Trump ve Avrupa 🔹 Donald Trump, Avrupa ülkelerinin savunmaya daha fazla kaynak ayırmaması halinde ABD'nin güvenlik yükünü tek başına taşımayacağını savunuyor. 🔹 Trump, bazı Avrupa ülkelerinin İran operasyonuna destek vermemesini eleştirerek ABD ile NATO arasındaki ilişkinin tek taraflı olduğunu söyledi. 🔹 Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, Avrupa'nın daha fazla savunma sorumluluğu üstlenmesinin transatlantik ittifakın korunması için gerekli olduğunu ifade etti. 🔹 NATO yönetimi, zirvede Trump ile yapıcı bir atmosfer oluşturmayı ve ABD'nin ittifaka bağlılığını sürdürmesini sağlamayı amaçlıyor. Avrupa'nın ortak savunma planı 🔹 Avrupa ülkeleri, ABD'ye bağımlılığı azaltacak ortak savunma sanayi ve silah tedarik mekanizmaları üzerinde çalışmalarını sürdürüyor. 🔹 Polonya, Birleşik Krallık öncülüğünde kurulan Çok Taraflı Savunma Mekanizması'na katıldı. 🔹 Birleşik Krallık, Hollanda, Finlandiya ve Polonya'nın yer aldığı girişim, ortak silah alımları, finansman ve üretimi hızlandırmayı hedefliyor. 🔹 Girişimin 2027'de faaliyete geçmesi planlanıyor ve uzun vadede toplam 600 milyar avroya kadar ortak savunma alımına zemin hazırlayabilecek bir yapı oluşturulması hedefleniyor. 🔹 Ortak alım sistemiyle Avrupa ülkeleri daha büyük siparişler vererek maliyetleri düşürmeyi, üretim kapasitesini artırmayı ve birlikte geliştirilemeyecek savunma kabiliyetlerini ortak şekilde edinmeyi amaçlıyor.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, NATO Zirvesi öncesinde İtalya Başbakanı Giorgia Meloni'yi hedef alan bir paylaşım yaptı. Paylaşımda Meloni ile birlikte çekilmiş bir fotoğrafın üzerine "Uzaklaştırma kararı gerekli" ifadesi yer aldı. 🔹 Paylaşım, Trump'ın geçen ayki G7 Zirvesi'nde Meloni'nin birlikte fotoğraf çektirmek için kendisine "yalvardığını" söylemesine gönderme yaptı. 🔹 Meloni daha önce bu iddiayı reddetmiş, Trump'ı Batı'nın rakiplerine hizmet etmekle suçlamış ve iki lider sosyal medyada karşılıklı açıklamalar yapmıştı. 🔹 Meloni'nin ofisi son paylaşıma ilişkin yorum yapmadı. NATO ve İran gerilimi 🔹 Trump'ın Avrupa'daki NATO müttefiklerinin ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırılarında Avrupa'daki ABD üslerinin kullanılmasına isteksiz yaklaşımından rahatsızlığını sürdürdüğü belirtiliyor. 🔹 NATO Zirvesi, ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığını azaltabileceğine yönelik endişelerin gölgesinde Ankara'da gerçekleştirilecek. 🔹 NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupa'nın yeniden silahlanmasının ABD'de istihdam ve ekonomik büyümeyi desteklediğini vurgulayarak Trump'ın ittifaka bağlı kalmasının ekonomik gerekçelerini öne çıkardı. 🔹 Rutte, ABD'nin İran operasyonu sırasında İtalya'daki üslerden 500'den fazla sorti gerçekleştirildiğini söyledi. İtalya ise üslerin yalnızca ikili anlaşmalar kapsamında rutin lojistik destek sağladığını açıkladı. İtalya'nın savunma politikası 🔹 İtalya, Avrupa'da savunma harcamaları düşük kalan ülkeler arasında yer almaya devam ediyor. 🔹 Meloni hükümeti, savunma harcamalarını artırmak için ayrılan 14,9 milyar avroluk düşük faizli AB kredilerini kullanma konusunda isteksiz davranıyor. 🔹 Savunma Bakanı Guido Crosetto, İtalya'nın ABD ile istikrarlı ilişkilerini sürdürmek istediğini belirterek "İnsanlar gelir geçer, ilişkiler kalıcıdır." dedi. 🔹 Crosetto, Trump ile Meloni arasındaki gerilimi Trump'ın müttefikleri üzerinde baskı kurma yöntemi olarak değerlendirdi. 🔹 ABD'nin İtalya Büyükelçisi Tilman Fertitta ile İtalyan hükümeti, iki ülke arasındaki ilişkilerin güçlü olduğunu ve yaşanan anlaşmazlığın ilişkileri zedelememesi için girişimlerde bulundu.

Üretim modeli değişiyor 🔹 Ukrayna'daki savaş, az sayıda pahalı silah üretimine dayalı geleneksel savunma sanayisinin sınırlarını ortaya koyarken, modern drone savaşları daha ucuz, hızla geliştirilebilen ve haftalar içinde üretilebilen sistemlere olan ihtiyacı artırdı. 🔹 Birleşik Krallık, geçen hafta açıkladığı Savunma Yatırım Planı kapsamında 5 milyar sterlinlik drone dönüşüm programını başlattı. 🔹 NATO ülkeleri, Çin'e bağımlılığı azaltacak yerli drone üretim kapasitesini hızla artırmayı hedefliyor. Yeni üreticiler öne çıkıyor 🔹 İngiliz girişimi Isembard, yüzlerce küçük üretim tesisini yazılım tabanlı merkezi olmayan bir ağda birleştirerek savunma üretimini hızlandırmayı hedefliyor. 🔹 Şirket, 2025 başında Birleşik Krallık'ta tek fabrikaya sahipken bugün ülkede altı, ABD, Fransa ve Almanya dahil diğer ülkelerde yedi fabrikaya ulaştı. 🔹 Isembard; Anduril, Tekever ve Babcock International gibi savunma şirketlerine üretim hizmeti sağlıyor. Otomasyon ve seri üretim 🔹 İngiltere merkezli Q5D, drone ve diğer askerî sistemlerde kullanılan kablo demetlerinin üretimini robotlar ve yazılımla otomatikleştiren sistem geliştirdi. 🔹 Şirket, ABD Ordusu'nun yılda 1 milyon drone üretim hedefi kapsamında kablo üretimini otomatikleştirmek için üç yıllık tek tedarikçi sözleşmesi imzaladı. 🔹 Q5D, geleneksel yöntemlere göre üretim maliyetini %40-50 düşürdüğünü ve drone kablolama sürecini yaklaşık iki kat hızlandırdığını belirtiyor. Avrupa'nın drone yatırımları 🔹 Estonya merkezli Frankenburg Technologies, uygun maliyetli hava savunma füzeleri geliştirmeye odaklanırken haziran ayında Letonya'nın Riga kentinde düşük maliyetli hava savunma füzeleri için seri üretim tesisi açtı. 🔹 Hırvatistan merkezli Orqa, Avrupa kaynaklı drone bileşenleri üretiyor ve geçen ay Kanada'nın Remote Robotic Systems şirketiyle 150 milyon Kanada doları tutarında sözleşme imzaladı. NATO'nun hedefi 🔹 NATO verilerine göre Ukrayna ayda yaklaşık 670 bin drone kaybediyor. 🔹 NATO yetkilileri, ittifaka üye 32 ülkenin birlikte ayda 1 milyon drone üretebilecek kapasiteye ulaşması gerektiğini belirtiyor. 🔹 Savunma şirketleri, hükümetlerin büyük ölçekli siparişleri geciktirmesinin üretim kapasitesini artırma yatırımlarını zorlaştırdığını ifade ediyor. 🔹 Hükümetlerin önceden stokladığı drone'ların kısa sürede teknolojik olarak eski hale gelebilmesi, üretim yatırımları konusunda belirsizlik oluşturuyor.

Kamuoyu yoklaması 🔹 Financial Times için Focaldata tarafından yapılan ankete göre kayıtlı seçmenlerin %58'i İran savaşının maliyetine değmediğini düşünüyor. 🔹 Seçmenlerin %44'ü savaşın ABD'yi İran karşısında daha zayıf konuma getirdiğini belirtirken, %31'i ülkenin daha güçlü hale geldiğini düşünüyor. 🔹 ABD yönetimi, savaşın bugüne kadarki maliyetini karşılamak için Kongre'den 67 milyar dolarlık ek federal harcama onayı istedi. İran ve NATO 🔹 Ankete katılanların %66'sı Washington ile Tahran arasındaki mutabakatın Orta Doğu'da barış ve istikrara önemli katkı sağlamayacağını veya istikrarsızlığı artıracağını düşünüyor. 🔹 Seçmenlerin yalnızca yaklaşık beşte biri anlaşmanın bölgede barışı güçlendireceğini belirtti. 🔹 NATO zirvesi öncesinde seçmenlerin %53'ü ABD'nin ittifakta kalmasını desteklerken, %23'ü üyelikten ayrılması gerektiğini söyledi. Trump'ın kamuoyu desteği 🔹 Ankete göre Donald Trump'ın başkanlık görevine onay verenlerin oranı %36'ya gerileyerek önceki aya göre 2 puan düştü. 🔹 Bağımsız seçmenler arasında onay oranı %21'e inerken, bu grupta bir ay içinde 8 puanlık düşüş yaşandı. Ara seçimler 🔹 Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Kongre tercihlerinde Demokrat Parti %44 destek alırken, Cumhuriyetçi Parti %38'de kaldı. 🔹 Bir önceki ay Demokratların 4 puan olan üstünlüğü son ankette 6 puana yükseldi. 🔹 Oy kullanma ihtimalini yüksek görenlerin oranı Cumhuriyetçilerde %75, Demokratlarda %69 ve bağımsız seçmenlerde %56 olarak ölçüldü.

Drone üretim planları 🔹 Japonya Savunma Bakanlığı, insansız hava araçları tedarik bütçesini bu mali yılda yaklaşık üç kat artırarak 277 milyar yen (1,7 milyar dolar) seviyesine çıkardı. 🔹 Japonya, Tayvan yakınındaki güneybatı adalarını korumayı amaçlayan Shield kıyı savunma programı kapsamında binlerce askerî drone konuşlandırmayı planlıyor. Otomobil fabrikalarına eleştiri 🔹 Mitsubishi Heavy Industries Üst Yöneticisi Eisaku Ito, atıl durumdaki otomobil fabrikalarının askerî drone üretimine dönüştürülmesinin başarısız olacağını ve kamu kaynaklarının boşa harcanmasına yol açacağını söyledi. 🔹 Ito, askerî drone tasarımlarının savaş koşullarına göre sürekli değiştiğini, otomobil fabrikalarının ise aynı üründen çok yüksek adetlerde üretim yapmak üzere tasarlandığını belirtti. 🔹 Büyük miktarda standart drone üretiminin kısa sürede kullanılamaz veya teknolojik olarak eski ürün stokları oluşturabileceği uyarısında bulundu. Şirketin stratejisi 🔹 Mitsubishi Heavy Industries, düşük hacimli ancak çok farklı özelliklerde üretim yapabilme kabiliyeti sayesinde Japonya'nın önde gelen askerî drone üreticilerinden biri olmayı hedefliyor. 🔹 Şirket, uydu, komuta-kontrol sistemleri ve denizaltı teknolojilerindeki deneyimini kullanarak üç ay içinde düşman insansız hava araçlarını etkisiz hale getirebilen önleme dronu prototipi geliştirdi. 🔹 Ito, veri güvenliği gerekçesiyle Japonya Savunma Bakanlığı'nın bazı drone sistemlerini yabancı ortaklar olmadan geliştirmek isteyeceğini ve bunun şirkete avantaj sağlayacağını ifade etti. Avrupa'daki dönüşüm 🔹 Avrupa'da bazı otomobil üreticileri kullanılmayan üretim hatlarını askerî üretime dönüştürüyor. 🔹 Renault, Fransız şirketleri Turgis Gaillard ve Thales ile drone üretimi için anlaşmalar yaptı. 🔹 Volkswagen, İsrail'in Demir Kubbe hava savunma sisteminin üreticisiyle olası iş birliğini görüşüyor. 🔹 Mercedes-Benz, Tytan Technologies ile drone üretimi konusunda iş birliği yürütüyor. Savunma ve enerji büyümesi 🔹 Mitsubishi Heavy Industries'in sipariş birikiminin 15 trilyon yeni (yaklaşık 93 milyar dolar) aşması bekleniyor. 🔹 Şirket, yapay zekâ veri merkezlerinden kaynaklanan talep nedeniyle gaz türbini üretim kapasitesini iki katına çıkarmayı planlıyor. 🔹 Ito, yapay zekâ veri merkezi yatırımlarında yavaşlama yaşansa bile eski santrallerin yenilenmesi, kömürden doğalgaza geçiş ve yenilenebilir enerji üretimindeki dalgalanmaların dengelenmesi nedeniyle gaz türbini talebinin güçlü kalacağını söyledi.

🔹 OpenAI ve Anthropic'in yaklaşık 1 trilyon dolar değerlemeyle planlanan halka arzlarında, kamu piyasası yatırımcılarının şirketlerin uzun vadeli nakit üretme kapasitesine özel önem vermesi bekleniyor. 🔹 Her iki şirket de hızla artan gelir elde etse de, yapay zekâ modellerini en ileri seviyede tutmanın maliyetinin çok yüksek olması sürdürülebilir kârlılık konusunda soru işaretleri oluşturuyor. İş modeli ve rekabet 🔹 Exponential View verilerine göre üretken yapay zekâ sektörü son bir yılda yaklaşık 110 milyar dolar gelir elde etti. Bunun yalnızca yaklaşık %11'i temel yapay zekâ modeli geliştiricilerine giderken, gelirin %82'si barındırma hizmetlerine yöneldi. 🔹 JPMorgan, önümüzdeki beş yılda yapay zekâ altyapısına yaklaşık 5 trilyon dolar yatırım yapılacağını öngörüyor. 🔹 Microsoft, Alphabet ve Amazon gibi OpenAI ve Anthropic'in önemli destekçileri, kendi yapay zekâ modellerini geliştirerek aynı zamanda rakip konumuna geliyor. 🔹 Alphabet bu yıl yaklaşık 190 milyar dolarlık sermaye harcamasını finanse etmek amacıyla 80 milyar dolarlık yeni hisse ihracı gerçekleştirdi. 🔹 xAI, yazılım geliştirme şirketi Cursor'u 60 milyar dolara satın alarak Anthropic'e doğrudan rakip olacak yapay zekâ faaliyetlerini genişletti. Piyasa ve değerleme riskleri 🔹 Şirketlerin kullandığı temel yapay zekâ modellerinin giderek yaygınlaşması ve açık kaynaklı alternatiflerin çoğalması, kâr marjları üzerinde baskı oluşturabilir. 🔹 Kurumlar, daha düşük maliyetli ve esnek açık kaynaklı modelleri günlük işlerde daha fazla kullanmaya yöneliyor. 🔹 Anthropic'in kurumsal müşteriler ve gerçek iş uygulamalarındaki gelir performansı öne çıkarken, şirketin ABD hükümetine açtığı dava halka arz sürecinde belirsizlik yaratıyor. 🔹 OpenAI ise ABD yönetimiyle ilişkilerini güçlendirmek amacıyla hükümete şirket hisselerinin %5'ini teklif etti. Yatırımcı endişeleri 🔹 Yapay zekâ sektöründeki yüksek yatırım harcamaları nedeniyle piyasalarda temkinli yaklaşım güçleniyor. 🔹 Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), yapay zekâ alanındaki mevcut yatırım coşkusunun ileride bir yatırım daralmasına dönüşebileceği uyarısında bulundu. 🔹 Dot-com balonu dönemine benzer karşılaştırmalar yapılırken, internet sektöründe olduğu gibi güçlü şirketlerin ortaya çıkmasının mümkün olduğu ancak sektör genelinde ciddi değer kayıpları yaşanabileceği değerlendiriliyor.

İHA saldırıları rekor seviyeye ulaştı 🔹 Ukrayna'nın Rus enerji altyapısına yönelik saldırıları 2026 yılında rekor seviyeye çıktı ve Rusya son on yılların en ciddi akaryakıt krizini yaşamaya başladı. 🔹 Rochan Consulting verilerine göre Ukrayna, mayıs ayında Rus rafinerilerine 16 başarılı saldırı düzenleyerek aylık rekor kırdı. 🔹 2026'nın başından bu yana Rus rafinerileri en az 194 kez hedef alındı. Bu sayı geçen yılın aynı dönemine göre 11 kat arttı. 🔹 Ukrayna ve Rusya, 2026'da uzun menzilli insansız hava aracı ve füze saldırılarının sayısını savaşın başlangıcından bu yana en yüksek seviyeye çıkardı. Rus enerji sistemi baskı altında 🔹 Rusya Savunma Bakanlığı saldırıların büyük bölümünün engellendiğini açıklasa da, saldırıların yoğunluğu stratejik enerji tesislerine isabet eden saldırıların artmasına yol açtı. 🔹 Ukrayna'nın saldırıları nedeniyle Rusya bölgelerinin yarısından fazlasında akaryakıt satışlarına kısıtlama getirildi ve birçok bölgede akaryakıt istasyonlarında uzun kuyruklar oluştu. 🔹 Haziran ayında Ukrayna, Moskova'daki tek petrol rafinerisini birkaç kez hedef aldı ve çıkan yangınlar başkent üzerinde yoğun duman oluşmasına neden oldu. Ukrayna'nın kapasitesi arttı 🔹 Analistler, Ukrayna'nın daha fazla uzun menzilli İHA üretmesi, seri üretim kapasitesini artırması ve operasyon yönetimini geliştirmesinin saldırıların etkinliğini yükselttiğini değerlendiriyor. 🔹 Üst düzey Ukraynalı yetkililer, ABD istihbarat desteğinin İHA rotalarının planlanmasına ve Rus hava savunmasının aşılmasına katkı sağladığını belirtti. 🔹 Rusya Savunma Bakanlığı verilerine göre 2026'nın ilk altı ayında Rusya ve işgal altındaki Ukrayna bölgelerinde toplam 63 bin 933 Ukrayna İHA'sının düşürüldüğü açıklandı. 🔹 Rusya, mayıs ayında 14 bin 195, haziran ayında ise 17 bin 832 Ukrayna İHA'sını engellediğini duyurdu. Savaşın seyri 🔹 Ukrayna, enerji tesislerinin yanı sıra lojistik, sanayi ve ihracat altyapısını aynı anda hedef alan daha geniş kapsamlı bir strateji uyguluyor. 🔹 Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, uzun menzilli birliklerin yaz boyunca 40 günlük yoğun bir operasyon yürüteceğini açıkladı. 🔹 Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise askeri hedeflerinden vazgeçmeyeceğini belirterek Rusya'nın savaşı kazandığını ve hedeflerine ulaşabileceğini savundu. 🔹 Ukraynalı yetkililer, ABD arabuluculuğundaki üçlü barış görüşmelerinin yaz sonundan önce yeniden başlamasının beklenmediğini ifade etti. 🔹 Ukrayna istihbarat değerlendirmesine göre Putin, Rus ordusuna yıl sonuna kadar Donetsk bölgesinin tamamını ele geçirme talimatı verdi. 🔹 Rusya son aylarda Ukrayna'ya yönelik hava saldırılarını da artırdı. Ukrayna verilerine göre şubat ayından bu yana her ay 5 binden fazla füze ve İHA saldırısı düzenlendi. 🔹 Rusya'nın perşembe günü Kiev'e düzenlediği saldırıda 74 füze ve yaklaşık 500 İHA kullanıldı. Saldırılarda en az 30 kişi hayatını kaybetti, 90'dan fazla kişi yaralandı.

Akademik değerlendirme sistemi değişebilir 🔹 Çinli yetkililer, bilim insanlarının araştırmalarını yabancı akademik dergilerde yayımlama teşvikini azaltacak düzenlemeleri değerlendiriyor. 🔹 Üniversiteler ve araştırma kurumlarından, akademik terfi ve kadro değerlendirmelerinde uluslararası dergilerde yayımlanan makalelere verilen ağırlığın azaltılması veya kaldırılması istenebilir. 🔹 Düzenlemeler, bilimsel yayınlar yoluyla sanayi ve teknoloji alanındaki yeniliklerin yurt dışına sızabileceği yönündeki ulusal güvenlik kaygıları nedeniyle gündeme geldi. Güvenlik önlemleri artırılıyor 🔹 Çin Devlet Güvenlik Bakanlığı geçen ay bir araştırmacıyı, uluslararası dergi ve konferanslara gönderdiği çalışmalarda önemli teknik bilgileri sızdırmakla suçladı. 🔹 Bilim ve Teknoloji Bakanlığı dahil çeşitli kurumlar, bilimsel değerlendirme sistemine ulusal güvenlik kriterlerini de ekleyecek yeni bir çerçeve üzerinde çalışıyor. 🔹 Yetkililer, uluslararası konferanslara gönderilen çalışmaların, yabancı dergilerde yayımlanacak makalelerin ve uluslararası araştırma iş birliklerinin güvenlik incelemesinden geçirilmesini zorunlu tutuyor. Yerli dergilere yönlendirme 🔹 Çin, geçen yıldan bu yana yerli araştırmacıları yüksek etkili çalışmalarını Çin'deki akademik dergilerde yayımlamaya teşvik ediyor ve yabancı yayınlara yönelik denetimleri sıkılaştırıyor. 🔹 Uluslararası bilimsel yayıncılar, yılbaşından bu yana Çin'den gelen makale başvurularında azalma gözlemlediklerini belirtiyor. 🔹 Geçen yıl Çin Ulusal Doğa Bilimleri Vakfı, ilk kez desteklediği projelerde temsil niteliğindeki makalelerin en az %20'sinin Çin'deki dergilerde yayımlanmasını şart koştu. Bilim politikası değişiyor 🔹 Çin'in bilim politikası, küresel iş birliği ve uluslararası yayın odaklı yaklaşımdan bilgi paylaşımını daha sıkı kontrol eden bir modele yöneliyor. 🔹 Çin merkezli araştırmacılar, 2024 yılında Science Citation Index (SCI) kapsamındaki makalelerin yaklaşık üçte birini yayımladı. Bu oran yirmi yıl önce yaklaşık %5 seviyesindeydi. 🔹 Yetkililer, SCI endeksli yayınlara aşırı odaklanmanın akademik usulsüzlükleri, şişirilmiş yayın performanslarını ve manipüle edilmiş verilerle hazırlanan çalışmaları teşvik ettiğini değerlendiriyor. 🔹 Bazı Çinli bilim insanları, güvenlik denetimlerinin yurt dışında yayın yapmayı zorlaştırdığını belirtirken, bazı araştırmacılar ise Çin'in birçok alanda teknoloji liderliğine ulaştığını ve kritik bilgilerin daha dikkatli paylaşılması gerektiğini savunuyor.

🔹 İran savaşı sırasında petrol fiyatlarındaki sert dalgalanmalar bireysel yatırımcı ilgisini artırırken, dünyanın en büyük türev borsası CME Group petrol piyasasına erişimi kolaylaştıracak yeni bir ürün başlatıyor. 🔹 Ağustos sonundan itibaren bireysel yatırımcılar, haftanın yedi günü 24 saat boyunca yalnızca 10 varillik Batı Teksas (WTI) ham petrol vadeli işlem sözleşmeleri alıp satabilecek. 🔹 Yaklaşık 700 dolar değerindeki yeni sözleşmeler, mevcut 100 ve 1.000 varillik vadeli işlem kontratlarına göre çok daha düşük sermayeyle işlem yapılmasına olanak sağlayacak. Bireysel yatırımcı ilgisi arttı 🔹 Hyperliquid ve Binance gibi platformların emtia bağlantılı ürünlerde 7/24 işlem imkânı sunması da bireysel yatırımcıların petrol piyasasına yönelmesini hızlandırdı. 🔹 İran savaşının başlamasının ardından petrol fiyatlarındaki sert hareketler, daha önce ağırlıklı olarak enerji şirketleri, bankalar ve hedge fonlarının işlem yaptığı piyasaya bireysel yatırımcıların girişini artırdı. 🔹 CME Group, mevcut mikro petrol kontratlarının işlem hacminin mart ayında geçen yılın aynı dönemine göre 11 kat arttığını açıkladı. İşlem hacimleri yükseldi 🔹 Enerji analistleri, son dönemde petrol piyasasına önemli miktarda bireysel yatırımcı sermayesi girdiğini ve bunun fiyat hareketleri üzerinde etkili olabileceğini belirtiyor. 🔹 Yeni 10 varillik kontratın, yatırımcılara petrol şirketi hisseleri veya emtia fonları yerine doğrudan petrol fiyatlarına yatırım yapma imkânı sağlayacağı ifade ediliyor. 🔹 IG Group, savaş süresince platformundaki petrol işlemlerinin geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yedi kat arttığını, mart-mayıs döneminde petrol işlemlerinin toplam işlem hacminin %13'ünü oluşturduğunu açıkladı. 🔹 eToro ise savaşın başlamasından sonraki üç ayda petrol işlemlerinin geçen yıla göre yaklaşık 16 kat arttığını bildirdi. Talebin kalıcılığı izlenecek 🔹 Piyasa uzmanları, küçük hacimli kontratların bireysel yatırımcıların petrol piyasasına erişimini kolaylaştırdığını ancak jeopolitik gelişmelerin etkisi azaldığında bu talebin sürüp sürmeyeceğinin belirsiz olduğunu belirtiyor. 🔹 CME Group, vadeli işlem piyasalarına erişimin son yıllarda önemli ölçüde kolaylaştığını ve bireysel yatırımcı ilgisinin uzun vadede artmaya devam etmesini beklediğini ifade etti.

🔹 Fransa'nın, Birleşik Krallık bağlantılı projeleri AB'nin 150 milyar avroluk Safe savunma fonunun dışında bırakma girişimi, Fransa'nın kendi savunma projeleri için almayı planladığı düşük maliyetli kredilerin azalmasına yol açtı. 🔹 Fransa, Safe fonundan 16,2 milyar avro talep etti ancak Avrupa Komisyonu 15,1 milyar avroluk krediye onay verdi. 🔹 Kesinti, Fransa'nın savunduğu uygunluk kuralları nedeniyle Birleşik Krallık bağlantılı bazı projelerin fon kapsamı dışında kalmasından kaynaklandı. Safe fonu ve Birleşik Krallık 🔹 Fon dışında kalan projeler arasında Airbus, BAE Systems ve Leonardo ortaklığındaki füze üreticisi MBDA'nın projeleri de yer aldı. 🔹 MBDA'nın Birleşik Krallık ve Fransa'daki birimleri, Ukrayna'nın kullandığı uzun menzilli Storm Shadow/SCALP füzelerini birlikte üretiyor. 🔹 Safe fonu kapsamında desteklenecek ürünlerin değerinin en az %65'inin AB tek pazarı, Norveç, İzlanda veya Ukrayna kaynaklı olması gerekiyor. 🔹 AB ile Güvenlik ve Savunma Ortaklığı imzalayıp mali katkı sağlayan ülkeler bu kuraldan muaf tutulabiliyor. Şu ana kadar bu şartları yalnızca Kanada yerine getirdi. 🔹 Birleşik Krallık geçen yıl AB ile savunma anlaşması imzalasa da, mali katkı konusunda taraflar uzlaşamadığı için Safe fonuna katılamadı. Savunma sanayisinde etkiler 🔹 Avrupa'nın en gelişmiş silah programlarının önemli bölümü Birleşik Krallık teknolojisine dayanıyor ve bu nedenle Safe kredilerinden yararlanamıyor. 🔹 MBDA ve Thales gibi şirketler, iç içe geçmiş tedarik zincirleri nedeniyle Birleşik Krallık'ın programa dahil edilmesi için girişimlerde bulundu. 🔹 Fransa, buna rağmen Safe fonundaki uygunluk kriterlerini desteklemeye devam ettiğini ve amacın Avrupa savunma sanayisini güçlendirmek olduğunu açıkladı. Fon kullanımında düşük talep 🔹 ABD'nin NATO Büyükelçisi Matthew Whitaker, AB savunma girişimlerindeki korumacı kuralların ABD, Birleşik Krallık, Türkiye ve diğer AB dışı müttefikleri dışlamasına karşı çıktı. 🔹 Macaristan ve İtalya dahil bazı ülkeler, hak kazandıkları Safe kredilerinin tamamını kullanmayı planlamıyor. 🔹 AB yetkilileri, kullanılmayan kredi kapasitesinin 18 milyar avroya kadar ulaşabileceğini ve Avrupa Komisyonu'nun kalan kredileri sonbaharda yeniden tahsis etmeyi planladığını belirtti. 🔹 Almanya gibi düşük borçlanma maliyetine sahip ülkeler Safe fonundan yararlanmayı cazip görmezken, AB içinde savunma harcamaları için ilave borçlanmaya yönelik talebin sınırlı olduğu ifade edildi.

Çıraklık sistemindeki gerileme 🔹 Birleşik Krallık'ta genç işsizliği %15,8'e yükseldi ve eğitimde, istihdamda veya mesleki eğitimde olmayan gençlerin sayısı 1 milyonu aştı. 🔹 Çıraklık eğitimi alan gençlerin sayısı son yıllarda önemli ölçüde azalırken, 19 yaş altındaki yeni çırak sayısı pandemi döneminden bu yana en düşük seviyeye geriledi. 🔹 Kamuoyu araştırmaları, 18 yaşındaki gençlerin %51'inin üniversite yerine çıraklığı tercih edeceğini, üniversiteyi tercih edenlerin oranının ise %33 olduğunu gösteriyor. İş gücü ve beceri açığı 🔹 Mühendislik sektöründe çıraklık başlangıçları 2016'daki 78 binden 2025'te 45 bine düştü. 🔹 Buna karşın sektörde yaklaşık 40 bin nitelikli çalışan açığı bulunuyor ve mevcut iş gücünün %20'sinin önümüzdeki beş yıl içinde emekli olması bekleniyor. 🔹 İşverenler, çırakların şirkette uzun süre kaldığını ve işe hazır şekilde yetiştiğini, üniversite mezunlarının ise daha düşük bağlılık gösterdiğini belirtiyor. Sistemin sorunları 🔹 İşverenler, artan maliyetler, düşük devlet desteği ve yoğun bürokrasi nedeniyle çıraklık programlarını yürütmekte zorlanıyor. 🔹 Mühendislik teknisyenliği için devletin sağladığı eğitim desteği 2016'dan bu yana neredeyse değişmezken, aynı dönemde enflasyon ve ücretler önemli ölçüde arttı. 🔹 Küçük işletmeler, karmaşık başvuru süreçleri ve yüksek maliyetler nedeniyle çırak istihdam etmekte büyük şirketlere göre daha fazla zorluk yaşıyor. Çıraklık vergisi eleştirisi 🔹 2016'da yürürlüğe giren çıraklık vergisinin işveren teşviklerini bozduğu ve kaynakların gençlerden çok mevcut yetişkin çalışanların eğitimine yönelmesine yol açtüğü belirtiliyor. 🔹 2024-2025 döneminde yeni çırakların yarısından fazlasını 25 yaş ve üzerindeki çalışanlar oluştururken, 19 yaş altındakilerin payı beşte birin altında kaldı. 🔹 Çıraklık fonlarının önemli bölümü mevcut beyaz yakalı çalışanların lisans ve yüksek lisans düzeyindeki eğitimlerinde kullanılıyor. Reform çağrısı 🔹 İşçi Partisi hükümeti, büyük ölçekli yeniden yapılanmalar ve yeni programlar başlatsa da işverenler bunların temel sorunları çözmediğini ifade ediyor. 🔹 Yazıda, başarılı Avrupa modellerine benzer şekilde yerel iş gücü piyasalarına dayalı, daha az bürokratik ve sürdürülebilir finansmana sahip bir çıraklık sisteminin gerekli olduğu vurgulanıyor.

Şirketin büyümesi 🔹 İtalya merkezli teknoloji şirketi Bending Spoons, yaklaşık 50 satın almayla büyüyerek AOL, Eventbrite ve Vimeo gibi şirketleri bünyesine kattı. 🔹 Şirket bu hafta halka arz edilerek 1,68 milyar dolar fon topladı. 🔹 Nasdaq'ta işlem görmeye başlayan şirketin hisseleri ilk işlem gününde yaklaşık %40 yükseldi. Şirketin piyasa değeri 23 milyar dolara yaklaştı. 🔹 Halka arz, son yıllarda Avrupa merkezli şirketler arasında gerçekleştirilen en büyük halka arzlardan biri oldu. İş modeli 🔹 Bending Spoons, zor durumdaki internet şirketlerini satın alıp yeniden yapılandırarak büyüme sağlamayı hedefliyor. 🔹 Şirket, satın aldığı işletmeleri satmak yerine uzun vadeli olarak bünyesinde tutuyor ve gelir artışı yoluyla değer oluşturmayı amaçlıyor. 🔹 Satın almaların büyük bölümünde maliyetleri azaltmak için kapsamlı işten çıkarmalar gerçekleştiriliyor ve şirket operasyonları yeniden yapılandırılıyor. 🔹 Şirketin yaklaşık 4,4 milyar dolar borcu bulunuyor. Satın almalarının dörtte üçünden fazlası son üç yıl içinde gerçekleştirildi. 🔹 Şirket yönetimi, halka arz kararında kredi veren kuruluşların halka açık şirketlere daha kolay finansman sağlamasının etkili olduğunu belirtti. Kuruluş ve satın almalar 🔹 Luca Ferrari ve ortakları, ilk girişimleri Evertale'in başarısız olmasının ardından 2013 yılında Bending Spoons'u kurdu. 🔹 Şirket ilk yıllarında mobil uygulamalara odaklandı, daha sonra internet şirketlerini satın alma stratejisini benimsedi. 🔹 2023 yılında Evernote'u satın alması Silikon Vadisi'nde geniş yankı uyandırdı. 🔹 Evernote'un satın alınmasının ardından yüzlerce çalışan işten çıkarıldı, fiyatlar artırıldı ve bazı özellikler kaldırıldı. 🔹 Şirket yönetimi, Evernote'un teknoloji altyapısının tamamen yenilendiğini ve kullanıcı kayıtlarının yeniden artışa geçtiğini açıkladı. İnsan kaynağı ve gelecek planları 🔹 Bending Spoons'un yaklaşık 700 çalışanı bulunuyor ve şirket çalışanlarını "Spooners" olarak adlandırıyor. 🔹 Geçen yıl yaklaşık 800 bin başvurudan 300'den az kişi işe alındı. 🔹 Şirket, çalışan başına 2025 yılında yaklaşık 2,57 milyon dolar gelir elde ettiğini, 2026'nın ilk çeyreğinde ise bu rakamın yaklaşık 1 milyon dolar olduğunu açıkladı. 🔹 Şirket yönetimi, gelecekte de yeni satın almalar yapmayı planladığını ancak yapay zeka şirketlerinin öncelikli hedefler arasında yer almadığını belirtti. 🔹 Halka açık şirket statüsünün, gelecekte uygun görülmesi halinde hisse ihracı yoluyla satın almaların finanse edilmesine imkan sağlayabileceği ifade edildi.

🔹 AB’nin geçen yıl başlattığı giriş/çıkış sistemi, yaz tatili sezonu başlarken birçok yolcunun AB’ye girişinde karışıklık ve uzun kuyruklara yol açtı. 🔹 Sistem, AB dışından gelen yolcuların pasaportlarına damga basılması yerine kişisel bilgi, fotoğraf ve parmak izi toplanmasını öngörüyor. 🔹 AB, sistemin Schengen bölgesinin dış sınırlarında kontrolü artırmasını, göçü sınırlamaya yardımcı olmasını ve güvenlik tehdidi oluşturan kişileri izlemeyi kolaylaştırmasını hedefledi. 🔹 Avrupa Komisyonu, sistemin ekim ayından bu yana 108 milyondan fazla giriş ve çıkışı kaydettiğini ve 43 bin 700 kişinin Schengen bölgesine girişini engellediğini açıkladı. 🔹 Havalimanı işletmecileri ve havayolu şirketleri, sistemin yoğun yaz dönemi için hazır olmadığını ve sınır işlemlerinin uzun kuyruklara, uçuş aksaklıklarına ve yolcu mağduriyetine neden olduğunu söylüyor. 🔹 Roma’daki iki havalimanında yetkililer kurallar gevşetilmezse “felaket” yaşanabileceğini söyledi; bazı Yunan adaları kuyrukları azaltmak için kontrolleri şimdiden sınırladı. 🔹 Londra’daki St Pancras International’da bazı işlem makineleri hâlâ kullanılmıyor; bir yazılım hatası makinelerin verileri Fransız sınır otoritesine aktarmasını engelliyor. 🔹 İtalya’da sınır polisi sistemin tam olarak devreye alınmasından kısa süre sonra “bitmek bilmeyen” kuyruklardan şikâyet etti. 🔹 Milan Linate Havalimanı’nda easyJet, yolcuların sınır işlemlerini tamamlaması için bir uçuşu yaklaşık bir saat bekletti, ancak uçak 156 biletli yolcudan yalnızca 34’üyle kalktı. 🔹 Atina’dan kalkan bir Ryanair uçuşunda 79 yolcu terminalde kaldı; havayolları tüm yolcuları beklerse zincirleme gecikmeler ve tazminat yükümlülüğü riskiyle karşılaşıyor. 🔹 Sistemin merkezi bilgisayar altyapısını geliştirme sözleşmesi 142 milyon avrodan 212 milyon avroya çıktı; projede yıllar boyunca teknik aksaklıklar ve teslimat gecikmeleri yaşandı. 🔹 Bazı Avrupa ülkeleri yoğun saatlerde işlem süresini azaltmak için fotoğraf veya parmak izi kaydını geçici olarak durdurdu. 🔹 Üye ülkeler, bu esnekliğin eylül ayından sonra sona ermesi halinde sistemin Noel seyahat döneminde yeniden zorlanmasından endişe ediyor. 🔹 Frontex, sistemin zamanla eski pasaport damgalama uygulamasından daha hızlı hale gelebileceğini, ilk kayıt işleminin uzun sürdüğünü ve ikinci geçişlerin daha hızlı olacağını açıkladı.

Hisse senedi işlemleri 🔹 Donald Trump, 2025 yılında en fazla 1,4 milyar dolar, en az 461 milyon dolar tutarında hisse senedi alımı yaptı. 🔹 Trump'ın hisse senedi satışları ise en az 138 milyon dolar, en fazla 433 milyon dolar arasında gerçekleşti. 🔹 Trump, 2025 yılında 22 binden fazla hisse senedi işlemi bildirdi. 🔹 Joe Biden dört yıllık başkanlığı boyunca 13 hisse senedi işlemi bildirmişti. Trump ise ilk başkanlık döneminde 517 işlem açıklamıştı. Yatırımlar 🔹 Trump'ın hisse alımları sekiz yatırım hesabı üzerinden gerçekleştirildi. Bu hesapların yedisi ABD hisse senedi piyasasını geniş ölçüde takip eden yatırım stratejileri kullandı. 🔹 Sekizinci hesapta ise Kura Sushi ve Kratos Defence gibi şirketlerin hisseleri de yer aldı. 🔹 Trump; Microsoft, Apple, Amazon, Broadcom ve Nvidia dahil birçok büyük teknoloji şirketinin hisselerini satın aldı. 🔹 Trump'ın Nvidia yatırımı en fazla 67 milyon dolara ulaştı. Mali varlıklar 🔹 Mali bildirimlere göre Trump, 2025 yılında kripto para faaliyetleri, gayrimenkuller, lisans anlaşmaları, hukuki uzlaşmalar ve hisse satışlarından en az 2,2 milyar dolar gelir elde etti. 🔹 Kripto para ve memecoin faaliyetlerinden elde ettiği gelir 1,16 milyar doların üzerine çıktı. 🔹 World Liberty Financial token satışlarından yaklaşık 526,8 milyon dolar gelir sağladı. Diğer gelirler 🔹 Trump, Hindistan, Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki gayrimenkul projelerinden 58 milyon doların üzerinde lisans geliri elde etti. 🔹 Mar-a-Lago tesisi 77,5 milyon dolar gelir sağladı. 🔹 New Jersey, Florida ve Virginia'daki üç golf sahasının toplam geliri 94 milyon doların üzerine çıktı. Çıkar çatışması tartışmaları 🔹 Trump Organization, yatırımların bağımsız finans kuruluşları tarafından yönetildiğini, yatırım kararlarında Donald Trump, ailesi veya şirketinin rolü bulunmadığını açıkladı. 🔹 Trump'ın büyük teknoloji şirketlerindeki yatırımları ve başkanlık görevini birlikte yürütmesi, çıkar çatışması tartışmalarını yeniden gündeme getirdi. 🔹 Eski ABD Hükümet Etik Ofisi Direktörü Walter Shaub, mali varlıkların bağımsız şekilde yönetilmesinin çıkar çatışmasını ortadan kaldırmadığını, bunun ancak varlıkların elden çıkarılmasıyla mümkün olabileceğini söyledi.

Kâr beklentileri 🔹 Wall Street analistleri, S&P 500 şirketlerinin gelecek 12 aydaki kârlarının yüzde 25 artacağını öngörüyor. 🔹 Önümüzdeki yıla ilişkin kâr tahminleri son altı ayda yaklaşık yüzde 20 yükseldi. Bu, pandemi sonrası toparlanma döneminden bu yana görülen en hızlı artış oldu. 🔹 Güçlü ABD ekonomisi ve yapay zekâ yatırımları, şirket kârlarına yönelik beklentileri destekledi. Endişeler 🔹 Bazı yatırımcılar, yapay zekâ şirketlerinde artan maliyetler, talebin yavaşlaması veya yatırımların beklenen kârlılığı sağlayamaması halinde şirket sonuçlarının beklentilerin altında kalabileceğinden endişe ediyor. 🔹 Uzmanlar, yapay zekâ bağlantılı şirketlerde kâr beklentileri ile sermaye harcaması varsayımlarının sürdürülmesinin giderek zorlaştığını belirtiyor. 🔹 Bazı piyasa uzmanları, yapay zekâ ekosistemindeki hisselerin olağanüstü yüksek kârlılığın uzun süre devam edeceği varsayımıyla fiyatlandığını ve piyasada bir "kâr balonu" oluşabileceğini değerlendiriyor. Piyasa performansı 🔹 Güçlü şirket kârları, ABD borsalarının son haftalarda rekor seviyelere yükselmesini destekledi. 🔹 S&P 500 Endeksi son 12 ayda yaklaşık yüzde 20, Nasdaq Bileşik Endeksi ise yüzde 25'in üzerinde değer kazandı. 🔹 Haziran sonuna kadarki üç aylık dönemde her iki endeks de son altı yılın en güçlü çeyrek performansını kaydetti. Değerlemeler ve riskler 🔹 ABD hisse senetleri, gelecek dönem kâr beklentilerinin yaklaşık 20 katı seviyesinden işlem görüyor. 🔹 Bazı yatırımcılar, şirketlerin hisse ve borçlanma ihracı hızındaki artışı da piyasadaki aşırı iyimserliğin işaretlerinden biri olarak görüyor. 🔹 Piyasalar, yıl sonuna kadar ABD Merkez Bankası'nın en az bir faiz artışı yapmasını bekliyor. Yılın başında ise iki veya üç faiz indirimi öngörülüyordu. 🔹 Yatırımcılar, yüksek kâr beklentileri nedeniyle şirketlerin olumlu sürpriz yapma payının daraldığını ve piyasanın beklentileri karşılayamaması halinde hisse senetlerinde düzeltme yaşanabileceğini değerlendiriyor.

Erişim yöntemleri 🔹 Anthropic, Çinli şirketlerin Claude ve Claude Code gibi yapay zekâ araçlarına erişmesini sağlayan yöntemleri engellemek için önlemler alıyor. 🔹 Ant Financial'ın, Singapur'daki iştiraki üzerinden şirket içi ağını kullanarak çalışanlarına kurumsal Claude hesapları sağladığı belirtiliyor. 🔹 ByteDance, çalışanlarına Claude aboneliği sağlamıyor ancak mühendislerin kişisel abonelik ücretlerini karşılıyor. Çalışanlar platforma VPN kullanarak erişiyor. 🔹 Bazı Çinli şirketler, yurt dışındaki iştirakleri üzerinden Microsoft Azure bulut hizmetlerini kullanarak Claude'a erişiyor. Kullanım koşulları 🔹 Bu erişim yöntemleri ABD veya Çin yasalarını ihlal etmiyor ancak Anthropic'in kullanım koşullarını ihlal ediyor. 🔹 Anthropic, Çinli şirketlerin ve bu şirketlerin yurt dışındaki iştiraklerinin modellerini kullanmasını yasaklıyor. 🔹 Şirket, kullanıcı doğrulaması zorunluluğu uyguluyor ve Çin bankaları üzerinden ödeme kabul etmiyor. 🔹 OpenAI ise aynı düzeyde kullanıcı doğrulaması istemediği için Çin'deki kullanıcılar VPN aracılığıyla araçlarına daha kolay erişebiliyor. Denetimler 🔹 Anthropic, yetkisiz kullanımı tespit etmek ve hesapları kapatmak için denetimlerini artırdı. 🔹 Şirket, Çin'deki kullanıcıların isteklerini yurt dışındaki Claude hesapları üzerinden ileten "aktarma hizmetlerini" de hedef alıyor. 🔹 Anthropic, kullanıcıların Çin ana karasında bulunduğunu tespit edebilmek için bilgisayarların saat dilimi gibi teknik verilerden yararlanıyor. 🔹 Şirket, Çin'de geliştirilen yeni erişim yöntemlerine karşı tespit sistemlerini sürekli güncellediğini açıkladı. Çin'deki talep 🔹 Claude'un yazılım geliştirme araçları, özellikle Çinli yazılım mühendisleri ve yapay zekâ girişimleri arasında yoğun ilgi görüyor. 🔹 Claude'un ürettiği çıktılar, daha küçük yapay zekâ modellerinin daha gelişmiş modelleri taklit edecek şekilde eğitildiği "distilasyon" çalışmalarında kullanılabiliyor. 🔹 Pekin yönetimi, Çinli şirketlerin yurt dışındaki veri merkezlerinde barındırılan yabancı yapay zekâ modellerini tüketici uygulamaları geliştirmek için kullanmasını yasaklıyor. 🔹 Buna karşın düzenlemeler, Çin'deki yapay zekâ laboratuvarlarının yabancı modelleri şirket içi araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde kullanmasını engellemiyor.

AB ülkeleri Erdoğan’ın artan otoriterliğinden rahatsız. Ama Türkiye’nin sert gücünü istiyorlar. Belki de sadece dil sürçmesiydi. Ursula von der Leyen bu yılın başlarında Avrupa’nın Rusya, Çin ve Türkiye’nin etkisi altına girme riskiyle karşı karşıya olduğunu söylemişti. Bunun, “bizim için işleri zorlaştıracağını” ifade etmişti. Bu korkunç bir gaf oldu. Avrupa Komisyonu Başkanı, kilit bir NATO müttefikini ve uzun süredir AB üyeliğine aday olan bir ülkeyi, Avrupa’nın en büyük iki rakibiyle aynı kefeye koymuştu. Birkaç gün sonra Komisyon’un basın servisi bu sözleri beceriksizce geri çekince, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan sert karşılık verdi: “Avrupa’nın Türkiye’ye ihtiyacı, Türkiye’nin Avrupa’ya ihtiyacından daha fazla.” Erdoğan’ın artan otoriterliği, Türkiye’yi uzun süredir zor ve öngörülemez bir müttefik haline getiriyor. Bugün Ukrayna ve Orta Doğu’daki çatışmalar ile ABD’nin güvenlik şemsiyesini Avrupa’dan çekebileceği yönündeki endişeler, sert bir yeniden değerlendirmeyi zorluyor. Türkiye artık yalnızca sorunlu bir Avrupalı müttefik olarak görülmüyor. Aynı zamanda kritik bir stratejik ortak. NATO’nun Brüksel’deki karargâhında Türkiye, ABD’den sonra ikinci sırada gelen “vazgeçilmez bir ortak” olarak anılıyor; ittifakın güneydoğu kanadında bir kaya, Karadeniz’de büyük bir deniz gücü. Türkiye’nin savunma sanayisi de Avrupa’daki NATO üyelerinin acilen ihtiyaç duyduğu drone ve güdümlü füze gibi silahları seri üretmek için gereken ölçeğe ve uzmanlığa sahip. Ankara şimdi artan jeopolitik ağırlığını daha yakın AB ilişkilerine, Avrupa’nın şekillenmekte olan güvenlik düzeninde resmî bir role ve büyüyen savunma sanayisi için silah anlaşmalarına dönüştürmek istiyor. Avrupa orduları Türk top mermilerine, dronlarına ve kara gücüne ihtiyaç duyarken, Erdoğan daha iyi AB erişimi, savunma sözleşmeleri ve en önemlisi bunlarla birlikte gelen teknoloji ve finansmanı istiyor. Pek çok Avrupalı lider, özellikle ABD Başkanı Donald Trump Avrupa’daki Amerikan askerlerini ve teçhizatını azaltmaya yönelirken, Erdoğan’ın isteklerinin karşılanması gerektiğine inanıyor. Türkiye’nin geçen yılki 10 milyar dolarlık savunma ihracatının yarısından çok daha fazlası NATO ülkelerine gitti. Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb haziran ayında, “Güvenlik perspektifinden bakıldığında Türkiye’nin bize mümkün olduğunca yakın olması gerektiği anlayışına zihnimizi açmamız gerekiyor,” dedi. “Dünyada güç göstermek istiyorsak büyük düşünmeye başlamalıyız.” “Büyük düşünmek” ve büyük harcamalar, 7 Temmuz’da Ankara’da yapılacak NATO zirvesinin büyük bölümünü şekillendirecek. Zirvenin ana çabası, Avrupa’nın Trump’ı 32 üyeli askeri ittifaka bağlı tutmaya çalışması olacak. Analistlere ve yetkililere göre buna paralel olarak, ABD geri çekilirken Türkiye’nin ve savunma sanayi üssünün Avrupa’ya ne kadar entegre edilebileceği gündemi de var. Zirvenin Türkiye’de yapılacak olması bile Avrupa’nın bakışının ne kadar değiştiğini gösteriyor. On yıl önce Erdoğan, NATO’yu 2018 toplantısını İstanbul’da yapmaya davet etmişti; bu teklifin kabul edileceği yaygın şekilde varsayılıyordu. Ancak bu planlar, Türkiye’de demokrasinin gerilemesine ilişkin kaygılar nedeniyle bir düzine Avrupalı müttefik tarafından engellendi. Bir hafta sonra Erdoğan, darbe girişiminin ardından kamu görevlilerine ve muhalif isimlere yönelik geniş çaplı bir tasfiye başlattı. Bundan birkaç ay sonra Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi satın almak için görüşmelere başladı. O dönem tartışmalarda bulunan bir NATO diplomatı, “Birçok Avrupa ülkesi, yaşananlardan sonra haklı çıktığını hissetti,” diyor. “Erdoğan’a söz verdikten sonra zirveyi ondan geri almak zorunda kalacakları kâbus senaryosundan kaçınmış oldular.” Türkiye’nin 72 yaşındaki güçlü adamı Erdoğan artık sonunda istediğini aldı. Gelecek haftaki zirve, Erdoğan’ın 1.150 odalı Beştepe Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nin devasa ihtişamı içinde yapılacak. Trump’ın duymak istediği şekilde Avrupalı NATO ülkelerinden daha yüksek savunma harcaması taahhütleri gelecek ve Erdoğan’ın imzalanmasını istediği Türk silahlarına yönelik büyük sözleşmeler gündemde olacak. Türkiye’nin zorlanan ekonomisi ve demokrasisine ilişkin kaygılar ise son dönemdeki örneklere bakılırsa kırmızı halının altına süpürülecek. Daha mayıs ayında bir Ankara mahkemesi, ülkenin ana muhalefet partisinin lideri Özgür Özel’i görevden aldı. Bu, Erdoğan’ın başlıca siyasi rakiplerinin karşı karşıya kaldığı yargı saldırısının son hamlesiydi. Bu süreç geçen yıl İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı ve cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasıyla hızlanmıştı. Buna rağmen ABD’li ve Avrupalı liderler hiçbir şey söylemedi. Yine de Türkiye’nin daha yakın AB ilişkileri, daha sıkı güvenlik entegrasyonu ve bunların sağlayacağı uluslararası meşruiyet yönündeki arayışını ne kadar ileri taşıyabileceğinin bir sınırı var. Türkiye’nin Avrupalı müttefiklerinin çoğu, Erdoğan hükümeti ve bunun NATO’nun ilan edilmiş “demokrasi, bireysel özgürlük ve hukukun üstünlüğü” ilkeleriyle uyumu hakkında derin kaygılar taşıyor. Yetkililere, diplomatlara ve analistlere göre bu, demokratik inceliklere duygusal bağlılıktan değil, sert bir çıkar hesabından kaynaklanıyor. IstanPol Enstitüsü eş direktörü Seren Selvin Korkmaz, “Demokrasi ve jeostratejik istikrar ayrı meseleler değildir,” diyor. “Demokratik kurumlar, Türkiye’nin stratejik gücünün güvenilirliğini şekillendirir. Uluslararası anlaşmaların bireysel liderlerin ötesinde sürmesini sağlayan kurumsal altyapıyı sunarlar.” Nitekim Türk makamları, zirve öncesinde bu sorunu hatırlattı. Toplantı öncesi yapılan güvenlik operasyonunda, çoğu altmışlı ve yetmişli yaşlarında olan üç düzineden fazla çevreci dahil 200’den fazla kişi terör şüphesiyle gözaltına alındı. Batılı bir yetkili sorunu açık biçimde şöyle tarif ediyor: “Türkiye’nin iç, ekonomik ve siyasi kırılganlığı jeostratejik önemini ne zaman ve nasıl sınırlar ya da zayıflatır? Sonuçta gerçek soru, önemli olan soru bu.” Türkiye’nin savunma sanayisi devrimi Ankara’nın 200 kilometre batısında, Pers Kraliyet Yolu olarak bilinen antik bir yolun yakınındaki devasa modern bir tesiste, Türkiye’nin askeri-sanayi kompleksinin neden bu kadar değerli görüldüğünün nedenlerinden biri yatıyor. Hafif silah mühimmatı, havan mermileri ve topçu mermileri üreten Arca Savunma, belki de kimsenin adını duymadığı en büyük Türk savunma şirketi. Yalnızca altı yıl önce eski bir NATO tedarik yetkilisi olan İsmail Terlemez tarafından kurulan Arca, baş döndürücü bir yükseliş yaşadı. Siyasi bağlantıları güçlü olan şirket, devlet haber ajansı Anadolu’ya göre geçen yıl Türkiye’nin en büyük savunma ihracatçısı oldu. Son dönemdeki en büyük sözleşmeleri arasında Slovakya, Bulgaristan ve Estonya ile yapılan milyarlarca dolarlık anlaşmalar var. Geçen yıl ABD Adalet Bakanlığı, Terlemez’in NATO’da görevliyken bir dizi patlayıcı tedarik sözleşmesiyle bağlantılı olarak 115 bin eurodan fazla menfaat kabul ettiği yönündeki suçlamaları düşürdü. Arca, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin Türkiye’nin “savunma sanayisi devrimi” diye adlandırdığı şeyin simgelerinden biri. Türk savunma şirketleri hızlı hareket ediyor ve pazar talebine çabuk yanıt veriyor. Sektör hükümet tarafından ulusal kimliğin bir direği olarak yüceltiliyor. Ankara’da herhangi bir günde dev reklam panolarında patlayan füzelerin, yükselen jetlerin ve ateşlenen topların videoları gösteriliyor. Bunların ardından çoğu zaman pilot gözlüğü takmış Erdoğan’ın fotoğrafı ve şu slogan geliyor: “Dostlarına güven, düşmanlarına korku veren Türkiye.” Sektör ayrıca bir ülkenin NATO standartlarında silahlarda nasıl yüksek derecede kendi kendine yeterlilik sağlayabileceğini gösteriyor. Bu hamle ilk olarak 1974 Kıbrıs Savaşı’ndan sonra başladı; o dönemde ABD silah ambargosu Türkiye’nin yabancı tedarikçilere bağımlılığını açığa çıkarmıştı. Erdoğan döneminde ise devlet desteğinin, bazen bütçe dışı özel bir savunma fonu aracılığıyla, siyasi bağlantılı savunma şampiyonlarına yönlendirilmesiyle hızlandı. Analistlerin tahminine göre fonun harcamaları 2018’de zirveye çıktı ve GSYH’nin neredeyse yarım puanına ulaştı; bu da yaklaşık 3 milyar dolara denk geliyordu. Üst düzey bir yetkili, geçmiş savunma hamlelerinin “meyvelerini topluyoruz” diyor. Bu yıl savunma ihracatının yaklaşık yüzde 30 artarak 13 milyar dolara çıkabileceğini öngörüyor. Yetkili gülümseyerek, “Avrupa’nın bizden öğreneceği çok şey var,” diye ekliyor. Bugün Avrupa da savunma sanayisini yeniden inşa etmek ve tedarik zincirlerini güvence altına almak için benzer bir çaba içinde. Türk yetkililer, Türkiye’nin savunma girdilerinin değer bazında yüzde 80’den fazlasının yurt içinden sağlandığını iddia ediyor. Üst düzey bir NATO savunma yetkilisi, “Türkiye’de Almanya’nın ancak eşleşebileceği düzeyde girişimcilik, mühendislik uzmanlığı ve sanayi ölçeği var. Ama Almanya pahalı,” diyor. “Türkler ayrıca NATO toplantılarına en iyi hazırlanmış şekilde geliyor ve en zor soruları soruyor. Onları kesinlikle kendi tarafınızda istersiniz.” Yine de Türkiye’nin cephaneliği tek başına onu sarsılmaz bir müttefik yapmıyor. Savunma sanayisi de ülkeye ilişkin birçok NATO müttefikinin daha geniş çekincelerini özetleyen bazı engellerle karşı karşıya. İlk ve en sembolik sorun pazar dışlanması. Avrupa NATO’sunun AB üyesi olmayan bir üyesi olarak Ankara, Brüksel’in 150 milyar euroluk silah için kredi programının dışında bırakıldı. Bu program AB’nin ortak bütçesine dayanıyor ve savunma üretimini, inovasyonu ve sınır ötesi işbirliğini artırmak için tasarlanmış durumda. Türkiye bu sorunu Brüksel’i tamamen devre dışı bırakarak ve bunun yerine ikili anlaşmalar yaparak aşmaya çalıştı. Erdoğan’ın damadı Selçuk Bayraktar’ın yönettiği, yapay zekâ destekli dronlarda dünya lideri Baykar, İtalyan Leonardo şirketiyle Avrupa’da faaliyet gösteren bir şirket olarak AB finansmanına erişim sağlayan bir ortak girişim kurdu. Türk mühimmat üreticisi Repkon da benzer şekilde Almanya’da üretim tesisleri kurmak için anlaşma imzaladı. Türkiye ayrıca geçen yılın sonlarında İspanya hava kuvvetlerine Airbus ile ortak üretilecek 30 eğitim jeti sattı. Anlaşmanın değeri 2,6 milyar euro. Analistlere göre bu ortak üretim modeli, Avrupa silahlarını entegre eden diğer Türk savunma platformlarında da tekrarlanabilir. Ankara merkezli savunma danışmanı Arda Mevlütoğlu, “İşbirliği için çok büyük potansiyel var,” diyor. “Batılı ülkeler kendi aviyonik ve silah sistemleriyle Türk platformlarına tak-çalıştır modeliyle entegre olabilir.” Bu tür ortak girişimler, işlemsel dönemin ruhuna uygun. Ancak Türkiye’nin güvenlik rolüne ilişkin kapsayıcı bir Avrupa anlaşmasının parçası olmaması, bunun ne kadar ileri gidebileceğini de sınırlıyor. Siyaset bilimci Korkmaz, “Avrupa Türkiye’den ne istiyor? Bu net değil ve sorun da bu. İlişki devam ediyor çünkü devam etmek zorunda, ama ilerlemiyor çünkü onu destekleyecek siyasi altyapı yok,” diyor. “Bu olmadan Türkiye daha önemli hale gelebilir ama paradoksal biçimde stratejik tartışmalarda daha az ilgili hale de gelebilir.” İkinci sorun finansal. Türkiye’nin savunma sektörü hızla büyüyor olabilir; ancak daha geniş ekonomi yüzde 33 enflasyon, artan maliyetler ve diğer üreticilerin rekabet gücünü boğan değerlenen kur nedeniyle sıkıntı içinde. Sektör ayrıca hukukun üstünlüğüne ilişkin kaygıların diğer sektörlerde yabancı yatırımı caydırdığı bir ülkede faaliyet gösteriyor. World Justice Project’in 2025 Hukukun Üstünlüğü Endeksi’nde Türkiye, 143 ülke arasında 118’inci sırada yer aldı; Rusya’nın yalnızca bir sıra üzerindeydi. NATO savunma yetkilisi, “Türkiye’nin hukuk sistemi sermayeyi risk altında bırakıyor. Bu nedenle devlet kontrolündeki holdingler ve bir iki iyi bağlantılı özel şirket dışında Türkiye’nin savunma sanayisi sermaye bakımından hafif kalıyor. Bu, sektörün büyümesini ve derinliğini sınırlıyor,” diye ekliyor. Üçüncü sorun güvenilirlik. Ankara, ulusal kararlılığı ve ülkenin dış baskıya dayanma kabiliyetini göstermek için savunma sanayisini sık sık öne çıkarıyor. Ancak bu tür abartılı tanıtım geri tepebiliyor. Geçen yıl birçok Türk, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Türkiye’nin yerli savunma sanayisinin mücevheri olarak görülen beşinci nesil KAAN savaş uçağının yabancı yapımı motorlara bağımlı olduğunu kabul etmesiyle şaşkına döndü. Bu yıl da benzer aşırı vaatler, prototip Yıldırımhan balistik füzesinin ilan edilen 6.000 kilometre menzile sahip olduğu şeklinde sunuldu. Bu, Türkiye’nin mevcut en uzun menzilli füzesinden inanılması güç biçimde 10 kat daha fazla. İkinci bir üst düzey Avrupalı savunma yetkilisi, “Türkler Apache benzeri bir helikopter yapıyor, dronları, karıştırıcı sistemleri var... Avrupa’nın en hızlı büyüyen savunma sanayilerinden biri,” diyor. Ancak yetkili, özellikle Yıldırımhan’a atıfla, “Bu yeni sistemlerden bazılarının tam olarak ne kadar etkileyici olduğu henüz görülecek,” diye ekliyor. “Büyük NATO müttefikleri kendilerini güvende tutma konusunda gerçekten onlara güvenecek mi?” Karşılıklı güvensizlik mirası Türkiye’nin NATO ülkeleriyle ilişkileri, 2016’daki darbe girişiminden bu yana köklü biçimde iyileşti. O dönemde Erdoğan Batı’yı “darbecilerin ve teröristlerin yanında yer almakla” suçlamıştı. Türk savunma şirketleri Avrupa orduları için önemli tedarikçiler haline geldi. Avrupa’nın Çin’e uzanan “Orta Koridor” ulaşım ve enerji güzergâhını güçlendirme isteği Türkiye’den geçiyor; bu da ülkenin stratejik konumunu daha da artırıyor. Moskova ile ilişkilere gelince, Ankara işgal altındaki Kırım’ın Ukrayna’ya iadesini desteklemeyi sürdürüyor ve Türkiye’nin Rus enerjisine bağımlılığını azalttı. Bu arada Türkiye Batı ilişkilerini yeniden değerli görmeye başladı. Bu yıl Türkiye’ye yönelen dört İran balistik füzesini düşürenler NATO hava savunma bataryalarıydı. Türk savunma şirketleri —özellikle topçu gibi daha standartlaşmış ürünler üretenler— rekabetçi kalmak için Batı teknolojisine, finansmanına ve ortaklıklarına ihtiyaç duyuyor. Türkiye’nin savunma sanayisi kurumunda uluslararası işbirliği başkanı Ertaç Koca’ya göre Çin “hiç şüphesiz Türkiye’nin savunma sektörü için en büyük tehdit.” En önemlisi, AB üyesi olmayan Birleşik Krallık gibi ülkeler dahil Avrupa, Türkiye’nin yaklaşık 720 milyar euroluk yıllık mal ve hizmet ticaretinin yaklaşık yarısını oluşturuyor. Üst düzey bir Türk yetkili, “Avrupa bizim tek güvenli ve barışçıl sınırımız,” diye kabul ediyor. “Avrupa’nın istikrarına ve güvenliğine çok büyük değer veriyoruz.” Yine de ilişkilerin daha iyi olması, iyi oldukları anlamına gelmiyor. Daha yakın savunma bağları da kaçınılmaz olarak ilişkileri iyi hale getirmeyecek. Bu da Türkiye ekonomisinin ihtiyaç duyduğu ticaret ve yatırım akışlarının üzerinde bir tavan oluşturuyor. 2005’te başlayan AB üyelik müzakereleri 2018’de donduruldu. Herkes, Türkiye’nin AB ile 1995’te, dijital ekonomi yükselişe geçmeden önce imzaladığı gümrük birliğinin güncellenmesi gerektiği konusunda hemfikir. Ancak bunu yapmak Ankara’nın kabul etmeye istekli olmayabileceği siyasi açıdan zor değişiklikler gerektirir; örneğin şeffaf kamu ihale politikalarına uymak gibi. Eleştirmenlerin Türkiye’nin artan otoriterleşmesi olarak gördüğü durumdan kaynaklanan daha derin bir belirsizlik de tam işbirliğini sınırlıyor. Eleştirmenlere göre Türkiye tamamen otoriter hale gelirse, hükümetin temel önceliği ortak dış tehditlerle yüzleşmekten ziyade iç tehditleri ortadan kaldırmak olur. Bu, eski başbakan Viktor Orbán döneminde Macaristan’da yaşanana benzer. Şimdilik iki taraf da ABD’nin artık Avrupa güvenliğinde eskiden oynadığı kapsayıcı rolü oynamadığı, giderek daha tehlikeli hale gelen bir dünyada yeni bir güvenlik düzenine doğru yol bulmaya çalışıyor. İstanbul merkezli EDAM düşünce kuruluşunun direktörü Sinan Ülgen, “Karşılıklı güvensizliğin bu mirasının her zamankinden daha önemli olmasının nedeni bu,” diyor. “Avrupa için soru şu: ‘İş ciddiye bindiğinde Türkiye AB’nin yanında mı yer alacak, yoksa kenarda mı duracak?’ Türkiye için soru şu: ‘Bu çıkmaz, işlevsiz bir NATO’ya ve Türkiye’yi dışlayan bir AB savunma mimarisine mi yol açacak?’” Ülgen, “En kötü ihtimalde bu, daha önce korkulan her şeyi gerçek kılabilir: daha zayıf bir Avrupa ve kendi başının çaresine bakmak zorunda kalan bir Türkiye,” diye ekliyor. “Bu, keşfedilmemiş sular olur.”

Halka arz planı 🔹 Çinli elektrikli ağır vasıta üreticisi Windrose Electric, bu yıl ABD'de bir SPAC birleşmesi yoluyla en az 2 milyar dolar şirket değerlemesiyle borsaya açılmayı planlıyor. 🔹 Şirket, işlem kapsamında 200 milyon doların üzerinde kaynak toplamayı hedefliyor. ABD pazarı 🔹 Windrose, bu yıl Çin'de üretilen ağır elektrikli kamyonlarını ABD'ye ihraç etmeye başladı. 🔹 Şirket, ilk ithal ettiği elektrikli kamyon için yüzde 64 gümrük vergisi ve Çin menşeli parçalar nedeniyle ek tarifeler ödedi. 🔹 ABD Yüksek Mahkemesi'nin hukuka aykırı bulduğu bazı tarifeler nedeniyle şirkete vergi iadesi yapıldı. 🔹 Windrose CEO'su Wen Han, mevcut ABD tarifelerinin şirketi Amerikan pazarından uzak tutacak seviyede olmadığını söyledi. Rekabet 🔹 Windrose'un Global E700 modeli 670 kilometre menzil sunuyor ve 285 bin dolardan satılıyor. 🔹 Tesla'nın 523 kilometre menzilli Semi modeli 260 bin dolar, 805 kilometre menzilli modeli ise 290 bin dolar fiyatla satılıyor. 🔹 Şirket, kilometre başına maliyet açısından ürününün Tesla Semi'den daha avantajlı olduğunu belirtiyor. Üretim ve büyüme 🔹 Windrose 2022 yılında kuruldu ve merkezi Belçika'da bulunuyor. 🔹 Şirketin 113 çalışanının büyük bölümü Çin'de görev yapıyor. 🔹 Windrose şimdiye kadar Avrupa, Kuzey Amerika, Güney Amerika ve Asya'da toplam 36 kamyonu hizmete aldı. 🔹 Şirket yıl sonuna kadar dört bölgede teslim edilmek üzere 1.000 kamyon üretmeyi planlıyor. 🔹 ABD'de şu ana kadar iki kamyon teslim edildi, üç kamyonun daha önümüzdeki haftalarda ülkeye ulaşması bekleniyor. Sektör 🔹 Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre ABD'de elektrikli kamyon satışları geçen yıl yüzde 25 artarak 17 bin adede ulaştı. 🔹 Elektrikli kamyonlar ABD ve Avrupa pazarlarında toplam satışların yüzde 5'inden azını oluştururken, Çin'de bu oran yüzde 37'ye yükseldi. 🔹 Orta Doğu'daki çatışmalar nedeniyle dizel fiyatlarının yükselmesi ve Tesla Semi'nin piyasaya sürülmesi elektrikli kamyonlara olan ilgiyi artırdı. Şirketin durumu 🔹 Windrose geçen yıl finansal sıkıntılar yaşadığını ve faaliyetlerini sürdürmekte zorlandığını açıkladı. 🔹 Şirket, araç satışlarından elde ettiği gelirle mali sorunlarını aştığını belirtti. 🔹 Windrose, kendi fabrikasını kurmak yerine yerel ortaklarla çalışarak üretim maliyetlerini düşürdüğünü açıkladı. 🔹 Şirket, geleneksel dizel kamyonlarda yaklaşık 18.500 parça bulunurken kendi kamyonunda 600'den az parça kullanıldığını ve bu sayede geliştirme süresini iki yıla indirdiğini belirtti. 🔹 ABD'de dağıtım, satış ve satış sonrası hizmetler için Xos Trucks ile, diğer pazarlarda ise Kuehne+Nagel gibi lojistik şirketleriyle iş birliği yapıyor.

Soruşturma 🔹 ABD Adalet Bakanlığı ve 17 eyalet başsavcılığı, Cal-Maine Foods, Versova ve Hickman's Egg Ranch'in yumurta fiyatlarını birlikte yükselttikleri iddiasıyla dava açtı. 🔹 Savcılığa göre şirket yöneticileri, toptan yumurta piyasasında fiyatları yükseltmek amacıyla koordineli teklif stratejileri uyguladı. 🔹 Soruşturma dosyasında, Aralık 2024'te Cal-Maine'in eski CEO'sunun rakip şirket yöneticisine "Bırak yükselsin" mesajı gönderdiği yer aldı. İddialar 🔹 Savcılığa göre şirketler, güçlü talep varmış izlenimi oluşturacak yüksek fiyatlı alım teklifleri verdi. 🔹 Çok sayıda teklif kasıtlı olarak sonuçlandırılmadı ve bunun piyasa fiyat göstergelerini yukarı çekmek amacıyla yapıldığı öne sürüldü. 🔹 Şirketlerin, piyasa fiyatlarını yayımlayan Urner Barry'nin referans fiyatlarını yükseltmesi için baskı yaptığı iddia edildi. 🔹 Savcılığa göre yöneticiler, fiyatların düşmesini önlemek amacıyla da koordineli hareket etti. 🔹 2022'nin sonlarında Cal-Maine ve Hickman's'ın piyasadaki tekliflerin yarısından fazlasını verdiği ve bunun fiyatların gerilemesini engellediği iddia edildi. 🔹 Aralık 2022'de Versova'nın, ihtiyaç duymadığı halde yüksek fiyatlı alım teklifleri verdiği ve satıcılar teklifleri kabul etmeye başlayınca bu teklifleri geri çektiği öne sürüldü. 🔹 Savcılığa göre bu işlemlerin ardından Urner Barry referans fiyatlarını artırdı. Kuş gribi ve fiyatlar 🔹 Şirketler kamuoyuna yaptıkları açıklamalarda yüksek yumurta fiyatlarını kuş gribi salgını, arz daralması ve güçlü talebe bağladı. 🔹 Cal-Maine, Aralık 2022'de sahip olduğu veya sözleşmeli üretim tesislerinde kuş gribi vakası görülmediğini açıkladı. 🔹 ABD Tarım Bakanlığı verilerine göre yumurtlayan tavuk sayısı azalsa da bazı sektör uzmanları fiyat artışının bununla açıklanamayacak kadar yüksek olduğunu belirtiyor. Sonuç 🔹 Adalet Bakanlığı soruşturmasının başlamasının ardından 2025 yılı mart ayında referans yumurta fiyatlarının belirgin şekilde gerilediği iddia edildi. 🔹 Şirketler, uzlaşma kapsamında 53 milyon yumurtayı gıda bankaları ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlara bağışlamayı, ayrıca davaya katılan eyaletlere toplam 3,3 milyon dolar ödemeyi kabul etti. 🔹 Anlaşma uyarınca şirketler, rakipleriyle fiyat teklifleri, fiyatlandırma stratejileri ve referans fiyatları etkileyebilecek işlemler hakkında iletişim kuramayacak. 🔹 Cal-Maine ve Versova iddiaları reddetti. Hickman's'ın yeni sahibi ise suçlamaların şirketin satın alınmasından önceki döneme ait olduğunu açıkladı.

Hisse önerisi 🔹 OpenAI, ABD hükümetine şirkette yüzde 5 hisse verilmesini öngören bir öneriyi Trump yönetimiyle görüşüyor. 🔹 OpenAI CEO'su Sam Altman, yapay zekânın ekonomik getirilerinin toplumla paylaşılmasının en iyi yolunun kamuya şirkette pay verilmesi olduğunu savunuyor. 🔹 Öneri, yalnızca OpenAI'ı değil, ABD'nin önde gelen diğer yapay zekâ şirketlerini de kapsayacak şekilde tasarlandı. 🔹 Anthropic, Google, Meta ve diğer büyük ABD yapay zekâ şirketlerinin de benzer oranda hisse vermesi öneriliyor. 🔹 Diğer şirketlerin bu öneriye katılıp katılmayacağı henüz belli değil. Amaç 🔹 OpenAI, hükümetin ortak olmasının siyasi engelleri azaltabileceğini ve yapay zekâdan elde edilen ekonomik kazançların kamuoyuyla paylaşılmasını sağlayabileceğini değerlendiriyor. 🔹 Şirket, yapay zekâ sektörüne yönelik artan siyasi denetim ve düzenleme baskısı nedeniyle bu modeli gündeme getirdi. 🔹 Büyük veri merkezlerinin inşası ile yapay zekânın istihdam ve siber güvenlik üzerindeki etkileri Washington'da giderek daha fazla tartışılıyor. Görüşmeler 🔹 Görüşmeler henüz kavramsal aşamada bulunuyor. 🔹 Olası bir uygulamanın hayata geçirilmesi için ABD Kongresi'nin onayı gerekebilir. 🔹 Sam Altman, kamu ortaklığı fikrini ABD Başkanı Donald Trump, Ticaret Bakanı Howard Lutnick ve Hazine Bakanı Scott Bessent ile görüştü. 🔹 Altman ayrıca Demokrat Senatör Bernie Sanders ile de kamu mülkiyeti modelleri hakkında görüşmeler gerçekleştirdi. Yapay zekâ şirketleri 🔹 OpenAI ve Anthropic son dönemde geliştirdikleri yeni yapay zekâ modellerinin ABD hükümetinin incelemeleri nedeniyle gecikmeli olarak yayımlanmasıyla karşı karşıya kaldı. 🔹 Her iki şirket de halka arz hazırlıklarını sürdürüyor. 🔹 OpenAI, nisan ayında tüm vatandaşların yapay zekâ kaynaklı ekonomik büyümeden pay almasını sağlayacak bir "kamu varlık fonu" oluşturulmasını önerdi. 🔹 OpenAI Vakfı da mayıs ayında, gelecekte yapay zekânın oluşturacağı değerin toplumla paylaşılması için kamu veya devlet varlık fonlarının kullanılabileceğini açıkladı.

🔹 ABD'de 2048 yılına kadar 60 trilyon dolardan fazla servetin Z kuşağı ve Y kuşağına geçmesi bekleniyor. Bu süreç, küresel varlık yönetimi sektörünün iş yapış biçimini değiştiriyor. Yatırım tercihleri değişiyor 🔹 Genç varlıklı yatırımcılar kripto varlıklar, yapay zekâ temalı yatırımlar ve özel sermaye fonlarına önceki nesillere göre daha fazla ilgi gösteriyor. 🔹 Büyük bankalar ve özel bankacılık kuruluşları, müşterilerin artan kripto talebine yanıt verebilmek için dijital varlık şirketleriyle yeni ortaklıklar kuruyor. 🔹 Genç yatırımcılar, halka arz öncesindeki özel şirketlere ve doğrudan ortak yatırım fırsatlarına daha fazla yöneliyor. Varlık yönetiminde rekabet artıyor 🔹 Geleneksel varlık yönetimi şirketleri, düşük maliyetli dijital platformlar ve kendi kendine yatırım yapılmasını sağlayan hizmetlerle artan rekabetle karşı karşıya bulunuyor. 🔹 Danışmanlık şirketi Capgemini'ye göre varlıklı müşterilerin alternatif platformlara yönelmesi nedeniyle 2022-2025 döneminde yaklaşık 1,5 trilyon dolarlık varlık geleneksel yöneticilerin portföylerinden çıktı. 🔹 Büyük finans kuruluşları teknoloji yatırımlarını artırırken, genç müşterileri çekebilmek amacıyla dijital hizmetler, özel yatırım fırsatları ve yeni müşteri deneyimleri geliştiriyor. Yeni nesil müşterilere uyum 🔹 Bankalar genç aile üyelerine yönelik finansal eğitim programları, özel etkinlikler ve ağ oluşturma organizasyonları düzenleyerek uzun vadeli müşteri ilişkileri kurmaya çalışıyor. 🔹 Sektörde, yeni nesil yatırımcıların tek bir finans kuruluşuna bağlı kalmak yerine varlıklarını birden fazla kurum arasında dağıtmayı tercih ettiği belirtiliyor. 🔹 Varlık yönetimi şirketleri, genç müşterilerin beklentilerine uyum sağlamak amacıyla daha genç danışmanlar istihdam etmeye ve yatırım ürünlerini çeşitlendirmeye yöneliyor.

🔹 İngiltere Merkez Bankası (BoE), finansal piyasalarda otonom yapay zekâ ile gerçekleştirilen işlemler için "kill switch" (acil durdurma mekanizması) benzeri güvenlik önlemlerini değerlendiriyor. 🔹 BoE Başkan Yardımcısı Sarah Breeden, yapay zekânın finans sektörünü hızla dönüştürdüğünü ve teknolojinin finansal istikrarı tehdit etmesini önlemek için ek korumalara ihtiyaç duyulabileceğini söyledi. Piyasa riskleri 🔹 BoE, Almanya Merkez Bankası (Bundesbank) ve Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), yapay zekâ sistemlerinin benzer sinyallere aynı şekilde tepki vermesi sonucu oluşabilecek sürü davranışını araştırıyor. 🔹 Düzenleyiciler, hatalı yapay zekâ modellerinin piyasalarda büyük çöküşlere yol açması durumunda işlemleri durdurabilecek devre kesici veya "kill switch" benzeri mekanizmaları değerlendiriyor. 🔹 IMF yetkilileri, bu tür mekanizmaların özel piyasalar ile düşük likiditeli tezgâh üstü piyasalarda aynı ölçüde etkili olmayabileceği uyarısında bulundu. Düzenleme ihtiyacı 🔹 Uzmanlar, yapay zekâ destekli işlem sistemlerinin doğrudan iletişim kurmadan zamanla rekabeti azaltan ortak davranışlar geliştirebildiğini ve bunun piyasa gözetimini zorlaştırabileceğini belirtiyor. 🔹 BoE, her yapay zekâ modelinden sorumlu bir insanın bulunmasının gerekli olduğunu değerlendiriyor. 🔹 Bankaya göre finans kuruluşları şu anda otonom yapay zekâyı ağırlıklı olarak araştırma gibi düşük riskli operasyonlarda kullanıyor, ancak bunun kısa sürede değişebileceği öngörülüyor. Ödeme sistemleri 🔹 BoE, gelecekte yapay zekâ destekli ödeme sistemlerinin tatil rezervasyonu yapabilmesi, ev alışverişi gerçekleştirebilmesi ve diğer finansal işlemleri bağımsız yürütebilmesiyle mevcut düzenlemelerin yetersiz kalabileceğini belirtti. 🔹 Banka, kullanıcı onayı, işlem yetkilendirmesi, dolandırıcılık, uyuşmazlık çözümü ve finansal kuruluşlarla etkileşim kurallarının yapay zekâ çağında yeniden düzenlenmesi gerekebileceğini ifade etti.

🔹 Haziran ayında küresel ortalama deniz yüzeyi sıcaklığı tüm zamanların haziran ayı rekorunu kırdı. 🔹 AB'nin Copernicus İklim Değişikliği Servisi'ne göre deniz yüzeyi sıcaklığı 21 Haziran'da 20,96°C'ye ulaştı. Copernicus Marine ise aynı gün için 21°C ölçümü yaptı. Rekorun nedenleri 🔹 Bilim insanları, rekor sıcaklıkların insan kaynaklı iklim değişikliği ile El Niño hava olayının aynı döneme denk gelmesinden kaynaklandığını belirtti. 🔹 El Niño'nun ekvator çevresindeki orta ve doğu Pasifik Okyanusu sularının belirgin şekilde ısınmasıyla birlikte gelişmeye başladığı açıklandı. 🔹 Bilim insanları, El Niño'nun önümüzdeki dönemde son onlarca yılın en güçlü seviyelerinden birine ulaşabileceğini değerlendiriyor. Aşırı hava olayları riski 🔹 Uzmanlar, mevcut deniz sıcaklıklarının önümüzdeki aylarda yeni sıcaklık rekorlarının görülme olasılığını artırdığını belirtiyor. 🔹 El Niño dönemleri sel, kuraklık ve diğer aşırı hava olaylarının görülme riskini yükseltiyor. 🔹 Daha sıcak okyanuslar atmosferin daha uzun süre sıcak kalmasına neden olurken, fırtınalara daha fazla enerji ve nem sağlayabiliyor. Okyanusların rolü 🔹 Okyanuslar sanayi devriminden bu yana oluşan fazla ısının yaklaşık yüzde 90'ını ve insan kaynaklı karbondioksit emisyonlarının yaklaşık dörtte birini emdi. 🔹 Bilim insanları, okyanusların bu dengeleyici kapasitesinin sınırlarına yaklaşıp yaklaşmadığını izliyor. Avrupa'da etkiler 🔹 Son haftalarda Avrupa genelinde şiddetli sıcak hava dalgaları yaşandı. 🔹 İngiltere, Fransa ve Almanya'da haziran ayı sıcaklık rekorları kırıldı. 🔹 Dünya Sağlık Örgütü, aşırı sıcaklar nedeniyle yaklaşık 1.300 fazla ölüm meydana geldiğini, okulların kapandığını ve demiryolu ulaşımında aksaklıklar yaşandığını açıkladı. Bilim insanlarının değerlendirmesi 🔹 Uzmanlar, uzun vadeli küresel ısınma eğilimi ile kısa vadeli iklim döngülerinin birleşmesinin daha sık aşırı hava olaylarına, ekosistemler üzerinde ilave baskıya ve küresel iklim risklerinin artmasına yol açabileceği uyarısında bulundu.

🔹 Wall Street'te yatırımcıların yapay zekâ altyapısına büyük harcama yapan teknoloji devlerinden çip üreticilerine yönelmesiyle Magnificent Seven hisseleri haziran ayında toplam 2,2 trilyon dolar piyasa değeri kaybetti. 🔹 Nvidia, Meta, Apple, Microsoft, Alphabet, Amazon ve Tesla'dan oluşan grup haziran ayında yaklaşık yüzde 10 değer kaybetti ve son bir yılın en kötü aylık performansına yöneldi. 🔹 Grubun yılın ilk yarısındaki toplam kaybı yüzde 2'ye ulaştı. Yatırımcıların odağı değişiyor 🔹 Yatırımcılar, özellikle Meta, Amazon, Microsoft ve Alphabet'in yapay zekâ altyapısına yaptığı yüz milyarlarca dolarlık yatırımların yeterli kârlılık sağlayıp sağlamayacağını sorgulamaya başladı. 🔹 Bellek çipleri ve elektrik ekipmanlarındaki maliyet artışları da büyük teknoloji şirketlerinin kâr marjları üzerinde baskı oluşturuyor. Çip üreticileri öne çıktı 🔹 ABD'li çip üreticilerini izleyen Philadelphia Semiconductor Endeksi yılın ilk yarısında yaklaşık iki katına çıkarak 1999'dan bu yana en güçlü performansına yöneldi. 🔹 Yapay zekâ altyapısına yönelik güçlü talep ve arz sıkışıklığı çip üreticilerinin kârlarını artırdı. 🔹 Sandisk hisseleri yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 825 yükseldi. 🔹 Micron, Intel, Western Digital ve Seagate Technology hisseleri de üç kattan fazla değer kazandı. 🔹 Bellek çipi arzındaki sıkışıklığın 2028'e kadar sürmesi bekleniyor. 🔹 Taiwan Semiconductor Manufacturing Company'nin piyasa değeri 2 trilyon doların üzerine çıkarken, ekipman tedarikçisi ASML hisseleri de yıl başından bu yana yüzde 80'in üzerinde yükseldi. Yapay zekâ yatırımları sürüyor 🔹 ABD'nin büyük teknoloji şirketleri, yapay zekâ veri merkezlerine yönelik yaklaşık 1 trilyon dolarlık yatırım planlarını sürdürmeye devam ediyor. 🔹 Meta ve Microsoft, bellek çipi fiyatlarındaki sert yükseliş nedeniyle veri merkezi maliyetlerinin arttığını açıkladı. 🔹 Apple, artan bellek maliyetlerini gerekçe göstererek MacBook ve iPad fiyatlarını yaklaşık yüzde 20 artırdı. 🔹 Microsoft da Xbox oyun konsollarının fiyatlarını yükseltti ve bellek maliyetlerinin birkaç ay içinde iki katına çıktığını, 2027 sonuna kadar yeniden ikiye katlanabileceğini belirtti. Yapay zekâ gelirleri izleniyor 🔹 Bazı büyük şirketler yapay zekâ kullanımından kaynaklanan yüksek maliyetler nedeniyle çalışanların kullanımını sınırlandırmaya veya stratejilerini değiştirmeye başladı. 🔹 Bu gelişmeler, büyük teknoloji şirketlerinin yapay zekâ yatırımlarını ne ölçüde gelir ve kâra dönüştürebileceğine ilişkin yatırımcı endişelerini artırdı.

🔹 Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna'nın insansız hava aracı saldırılarının Rusya için "sorunlar" yarattığını kabul ederek kamuoyunun savaşla ilgili endişelerine yanıt vermeye çalıştı. 🔹 Buna rağmen Putin, Ukrayna'daki savaşı yalnızca Moskova'nın azami talepleri doğrultusunda sona erdirme hedefini koruyor. Seçimler öncesi strateji 🔹 Eylül ayında yapılacak parlamento seçimleri öncesinde Kremlin, Putin'i iktidardaki Birleşik Rusya Partisi ile daha güçlü şekilde ilişkilendirmeye başladı. 🔹 Birleşik Rusya Partisi, son kongresinde ilk kez kendisini "Cumhurbaşkanının partisi" olarak tanımladı ve "Putin'in yanında olmak asgari gerekliliktir" ifadelerinin yer aldığı afişler kullandı. 🔹 Putin, parti üyesi olmamasına rağmen Kremlin'in seçim stratejisinde daha görünür bir rol üstlenmeye başladı. Kamuoyu desteği 🔹 Yakıt kısıtlamaları, yaygın internet kesintileri ve Ukrayna'nın uzun menzilli İHA saldırıları kamuoyundaki memnuniyetsizliği artırdı. 🔹 Kremlin'e yakın kamuoyu araştırma kuruluşu FOM'un anketine göre Putin'e duyulan güven yüzde 69'a gerileyerek savaşın başladığı 2022 yılından bu yana en düşük seviyeye indi. 🔹 Birleşik Rusya Partisi'nin kamuoyu desteği ise yüzde 30'lu seviyelerde bulunuyor. Toplumsal memnuniyetsizlik 🔹 Kremlin, parlamento seçimlerinin erteleneceği yönündeki iddiaları reddetti. 🔹 İnternet kesintileri ve savaşın günlük yaşama etkileri nedeniyle toplumda artan rahatsızlığa rağmen seçimlerin planlandığı şekilde yapılması öngörülüyor. 🔹 Devletin dijital hizmet platformunda vatandaşlardan ülkenin gelişimine yönelik öneriler istenmesi üzerine birçok kişi güvenlik endişesi nedeniyle görüş bildirmekten kaçındı. Parti içinde geri adımlar 🔹 Birleşik Rusya Partisi milletvekilleri son dönemde daha önce destekledikleri bazı tartışmalı düzenlemelerden uzaklaşmaya başladı. 🔹 Parti temsilcileri video oyunlarına yönelik yasak önerileri, sanat eserlerine getirilen bazı sansür uygulamaları, 60 yaşında yeni pasaport zorunluluğu, yapay zekâ düzenlemeleri ve yenidoğan fotoğrafçılarının lisanslandırılması gibi önerilere mesafe koydu. Kremlin'in yaklaşımı 🔹 Kremlin'e yakın siyaset uzmanları, yönetimin mevcut sorunları kabul ettiğini ancak bunları kritik düzeyde görmediğini belirtiyor. 🔹 Kremlin'in temel stratejisinin, toplumsal huzursuzluğun zamanla azalmasını ve mevcut durumun yeniden istikrara kavuşmasını beklemek olduğu ifade ediliyor.

🔹 Özel jet ortak sahipliği hizmeti sunan Flexjet, yapay zekâ ve kripto sektörlerinden elde edilen servetin daha genç bir müşteri kitlesini özel jet pazarına taşıdığını açıkladı. 🔹 Şirketin CEO'su Andrew Collins, ortalama müşteri yaşının yaklaşık 10 yıl düştüğünü ve artık yirmili yaşlarda jet sahibi müşterilerinin bulunduğunu söyledi. Yeni servet kaynakları 🔹 Collins, yapay zekâ sektörünün yeni servet oluşturmadaki etkisinin şimdiden belirgin hâle geldiğini belirtti. 🔹 Kripto varlıkların da bu servet artışında önemli pay sahibi olduğunu, ABD'deki birçok müşterinin yapay zekâ sektöründen geldiğini ifade etti. 🔹 SpaceX'in 75 milyar dolarlık halka arzı gibi büyük işlemlerin, yüksek gelir grubunda lüks deneyimlere yönelik harcamaları artırdığını söyledi. 🔹 Halka arz piyasasının geçen yıla göre üç kat büyüdüğünü, kilitli hisse satış sürelerinin sona ermesiyle yeni müşterilerin gelmesini beklediklerini belirtti. Şirket büyümesini sürdürüyor 🔹 Flexjet, filosunu yıl sonuna kadar 390 uçağa çıkarmak amacıyla 50 yeni özel jet siparişi verdi. 🔹 Uçak bulunabildiği takdirde ilave siparişler vermeyi planlıyor. 🔹 Şirketin yatırımcıları arasında LVMH'nin yatırım kolu L Catterton da bulunuyor. L Catterton geçen yıl şirkette 800 milyon dolarlık yatırım turuna liderlik etti. 🔹 Flexjet, eylül ayında İngiltere'deki Farnborough Havalimanı'nda Avrupa'nın tek bir özel jet işletmecisine ait en büyük terminalini açacak. Talep güçlü kalıyor 🔹 Collins, jet yakıtı maliyetlerinin yaklaşık iki katına çıkmasına rağmen özel jet sahipliğine olan talepte herhangi bir düşüş yaşanmadığını söyledi. 🔹 İran'daki çatışmaların başlamasının ardından yakıt sıkıntısı endişeleri nedeniyle bazı müşterilerin seyahatlerini öne çektiğini belirtti. 🔹 Bu dönemde özellikle Yunan adaları ve Fransa'nın Nice kenti en yoğun talep gören destinasyonlar arasında yer aldı. Formula 1 ortaklığı 🔹 Flexjet, Formula 1 ile yeni bir iş birliği anlaşması imzaladı. 🔹 Şirket, Formula 1 organizasyonu kapsamında sürücüler ve yöneticiler için özel uçuş hizmeti sağlayacak, ayrıca müşterilerine yarış hafta sonlarında özel etkinlikler sunacak. 🔹 Flexjet'in Ferretti yatları ve LVMH ile de mevcut iş ortaklıkları bulunuyor.

🔹 NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupa ve Kanada'nın ABD'den önümüzdeki birkaç yıl içinde teslim edilmek üzere toplam 300 milyar dolarlık savunma siparişi verdiğini açıkladı. 🔹 Rutte, bu siparişlerin ABD savunma sanayiinde yaklaşık 195 bin kişilik istihdamı desteklediğini belirtti. Savunma harcamaları 🔹 Rusya'nın Ukrayna'yı işgali ve ABD'nin Avrupa'dan daha fazla savunma harcaması talep etmesi, Avrupa ülkelerinde savunma bütçelerinin hızla artmasına yol açtı. 🔹 Son iki yılda NATO ülkelerinin savunma harcamaları yaklaşık 250 milyar dolar arttı. 🔹 Rutte, savunma sanayi şirketlerinden fiyatları yükseltmek yerine üretim kapasitelerini artırmalarını istedi. 🔹 Rutte, mevcut sipariş hacminin ABD ve Avrupa savunma sanayisinin üretim kapasitesinin sınırlarına yaklaştığını söyledi. Silah üretimi ve tedarik 🔹 ABD'nin İran savaşı nedeniyle azalan mühimmat stokları ve üretimin Körfez müttefiklerine yönlendirilmesi, Avrupa'ya silah teslimatlarında gecikmelere yol açtı. 🔹 Rutte, bazı kritik askeri kabiliyetlerin halen yalnızca ABD'den temin edilebildiğini vurguladı. 🔹 Avrupa'da savunma üretimi artmasına rağmen üretim kapasitesinin talebi karşılamadığını belirten Rutte, bu nedenle bazı NATO üyelerinin Güney Kore gibi ittifak dışındaki ülkelerden silah satın aldığını söyledi. Ukrayna 🔹 Rutte, Ukrayna'nın Rusya'ya karşı savunmada son aylarda daha başarılı bir performans sergilediğini belirtti. 🔹 Ukrayna'nın her ay yaklaşık 35 bin Rus askerini öldürdüğünü veya ağır yaraladığını, ayrıca Rusya'nın enerji ve askeri altyapısına yönelik saldırılarla Rus ekonomisine zarar verdiğini söyledi. 🔹 Rutte, Rusya'nın cephedeki ilerleyişinin dört ila beş ay öncesine göre önemli ölçüde yavaşladığını ifade etti. 🔹 Buna karşın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in barış müzakerelerine katılıp katılmamasının kendi kararı olduğunu, NATO'nun önceliğinin Ukrayna'yı mümkün olduğunca güçlü tutmak olduğunu söyledi. ABD ile ilişkiler 🔹 Rutte, Avrupa'nın savunma harcamalarını artırmasının ABD Başkanı Donald Trump'ın uzun süredir dile getirdiği talepleri büyük ölçüde karşıladığını belirtti. 🔹 Trump'ın İran savaşı sırasında bazı Avrupa ülkelerinin ABD uçaklarına hava sahası veya üslerini açmamasından rahatsız olduğunu kabul eden Rutte, buna rağmen Avrupa'nın genel olarak ABD'ye verdiği askeri desteğin güçlü olduğunu söyledi. 🔹 İran savaşı sırasında Avrupa'daki üslerden yaklaşık 5 bin ABD askeri uçuşunun gerçekleştirildiğini belirten Rutte, Avrupa'nın ABD'nin küresel askeri operasyonları için önemli bir güç projeksiyon platformu olmayı sürdürdüğünü ifade etti.

🔹 Donald Trump'ın 2025 mali bildirimine göre geçen yıl kripto varlıklar, golf sahaları, lisans anlaşmaları ve diğer ticari faaliyetlerden elde ettiği toplam gelir 1 milyar doların üzerine çıktı. Kripto gelirleri 🔹 Trump, ailesinin kripto girişimi World Liberty Financial kapsamında gerçekleştirilen token satışlarından 526 milyon dolar gelir elde etti. Bu rakam bir önceki yıl 57 milyon dolardı. 🔹 $TRUMP memecoin lisans anlaşmasına bağlı telif gelirleri 635 milyon dolara ulaştı. 🔹 Trump ayrıca yüzde 38,25 hissesine sahip olduğu Stablecoin Holdco LLC'ye yapılan yeni sermaye katkılarından 196 milyon dolar gelir kaydetti. Gayrimenkul ve golf gelirleri 🔹 Trump, yurt dışındaki markalı gayrimenkul projelerinden 58 milyon doların üzerinde lisans geliri elde etti. 🔹 Lisans gelirleri arasında Dubai 11,7 milyon dolar, Abu Dabi 10 milyon dolar, Suudi Arabistan 9,2 milyon dolar, Doha 5,25 milyon dolar, Bükreş 5 milyon dolar ve Vietnam 5 milyon dolar yer aldı. 🔹 Hindistan'daki Gurgaon, Delhi, Haydarabad, Noida, Pune ve Mumbai projelerinden toplam 10 milyon doların üzerinde gelir elde edildi. 🔹 Filipinler'den 1,5 milyon dolar, Umman'dan ise 950 bin dolar lisans geliri kaydedildi. 🔹 İskoçya'daki Turnberry golf tesisi ve oteli 23,6 milyon sterlin gelir sağladı. 🔹 ABD'de Mar-a-Lago tesisi 77,5 milyon dolar, Bedminster golf kulübü 37,6 milyon dolar, Jupiter golf kulübü 31,6 milyon dolar ve Virginia golf kulübü 24,9 milyon dolar gelir elde etti. Hisse işlemleri 🔹 Mali bildirimde Trump adına 2025 yılı boyunca 21 binden fazla hisse senedi işlemi yapıldığı görüldü. Bu, daha önce açıklanan işlem sayısının yaklaşık 24 katına ulaştı. 🔹 Bildirimde bazı işlemlerin yasal süresi içinde açıklanmadığı ve gecikme cezalarının ödendiği belirtildi. 🔹 En büyük Nvidia alımlarından biri, şirketin Çin'e H20 çip satışına izin verilmesine ilişkin açıklamadan kısa süre sonra gerçekleştirildi. 🔹 Intel hisselerinde de Beyaz Saray'ın şirkete yatırım açıklamasından önce ve sonra çok sayıda işlem yapıldığı görüldü. Hediye ve davetler 🔹 Trump, toplam değeri 350 bin doların üzerinde hediye ve davet kabul etti. 🔹 Bunlar arasında Super Bowl, Daytona 500, UFC organizasyonları, FIFA Dünya Kupası finali ve ABD Açık Tenis Turnuvası biletleri yer aldı. 🔹 Ayrıca Sticker Mule CEO'su Anthony Constantino tarafından değeri 250 bin dolar olan "Defiance Monument" adlı bir heykel hediye edildi. JD Vance'in mali bildirimi 🔹 Başkan Yardımcısı JD Vance, anı kitabı Hillbilly Elegy'den geçen yıl 1 ila 5 milyon dolar arasında telif geliri elde ettiğini bildirdi. 🔹 Vance ayrıca kurucu ortaklarından olduğu girişim sermayesi fonlarından 100 bin ila 1 milyon dolar arasında gelir ve 250 bin ila 500 bin dolar değerinde Bitcoin varlığı beyan etti.

🔹 Hafif bir uçağın Pekin'deki Citic Tower binasına çarpmasının ardından şirket çalışanlarına olay hakkında kimseyle konuşmamaları talimatı verildi. 🔹 Kazanın ardından bina çevresinde geniş güvenlik önlemleri alındı, olayla ilgili geleneksel ve sosyal medya paylaşımlarına kapsamlı sansür uygulandı. 🔹 Uçak binanın doğu cephesine çarparak enkazın çevreye saçılmasına neden oldu. Pilot hayatını kaybetti, 13 kişi yaralandı. Güvenlik soru işaretleri 🔹 Uçak, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in çalışma ofisinin bulunduğu Zhongnanhai yerleşkesine yaklaşık 7 kilometre kadar yaklaştı. 🔹 Çin makamları kazayı olaydan yaklaşık 24 saat sonra kısa bir açıklamayla doğruladı. Pilotun kimliği ile kazanın kaza mı yoksa kasıtlı bir eylem mi olduğu konusunda bilgi paylaşılmadı. 🔹 Uçuş kayıtlarına göre tek motorlu hafif spor uçak Pekin'in Pinggu bölgesindeki bir uçuş okulundan havalandı, kısa bir tur attıktan sonra şehir merkezine yönelerek Citic Tower'a çarptı. 🔹 Polis, uçuş okulunun yakınında bir aracı incelemeye aldı. Sosyal medyada pilot olduğu öne sürülen kişiyle ilgili çeşitli iddialar ortaya çıktı. Siyasi ve askeri etkiler 🔹 Olay, Çin Komünist Partisi'nin kuruluş yıl dönümü kutlamaları öncesinde meydana geldi. 🔹 Kazanın, 2027 yılında yapılması planlanan Komünist Parti Kongresi öncesinde güvenlik bürokrasındaki sorumluluk tartışmalarını artırabileceği değerlendiriliyor. 🔹 Pekin, dünyanın en sıkı hava sahası denetimine sahip başkentlerinden biri olarak kabul ediliyor. Şehir merkezinde sivil hava trafiği ve insansız hava araçlarına yönelik katı kısıtlamalar uygulanıyor. 🔹 Uzmanlar, hafif uçağın şehir merkezine kadar ulaşabilmesinin güvenlik sistemlerinde ciddi bir zafiyet ortaya koyduğunu belirtiyor. 🔹 Uçağın düşük irtifada ve düşük hızda uçmasının askeri radar sistemlerinin tespit kabiliyetini zorlamış olabileceği değerlendiriliyor. Sonraki adımlar 🔹 Olayın ardından Çin, özel hafif uçak operasyonlarına yönelik yeni kısıtlamalar uygulamaya başladı. 🔹 Uzmanlar, Pekin çevresindeki özel uçuş okulları ve havacılık kulüplerine daha sıkı denetimler getirilebileceğini, bireysel pilotların ise daha yoğun güvenlik incelemesine tabi tutulabileceğini öngörüyor. 🔹 Olayın, Çin'in insansız hava araçları ve elektrikli hava araçlarını geliştirmeyi hedefleyen "alçak irtifa ekonomisi" planları üzerinde de yeni güvenlik tartışmaları başlatması bekleniyor.

🔹 Küresel ekonomi, pandemi sonrası enflasyon, ABD'nin gümrük tarifeleri, Rusya-Ukrayna savaşı, İran savaşı ve enerji şoklarına rağmen büyümesini sürdürdü. 🔹 Küresel ekonominin direnç göstermesinde, ekonomik uyumun yanı sıra şans faktörü de etkili oldu. Mevcut kırılganlıklar nedeniyle yeni şokların etkisi daha ağır olabilir. Ticaret ve yapay zekâ 🔹 ABD'nin 2025'te uygulamaya koyduğu gümrük tarifelerinin etkisi beklenenden daha sınırlı kaldı. Tarifelerin başlangıçta açıklanandan düşük olması, şirketlerin maliyetlerin bir kısmını üstlenmesi ve ticaretin Çin'den diğer Asya ekonomilerine kayması bu sonucu destekledi. 🔹 ABD dışındaki ülkeler korumacı ticaret politikalarını büyük ölçüde benimsemedi ve küresel ticaret akışını sürdürdü. 🔹 Yapay zekâ yatırımlarındaki hızlı artış, ABD'de yatırımları ve hisse senedi piyasalarını destekledi; Doğu Asya'daki tedarik zincirlerine de olumlu katkı sağladı. 🔹 Yapay zekâ yatırımlarında ilerleyen dönemde yavaşlama veya sert düşüş yaşanması küresel büyüme üzerinde yeni bir risk oluşturabilir. Artan ekonomik riskler 🔹 İran savaşı sonrası Hürmüz Boğazı'nın aylarca aksaması, petrol, doğal gaz ve diğer kritik ürünlerin arzında tarihin en büyük miktarsal enerji şoklarından birini oluşturdu. Mevcut stoklar etkinin bir bölümünü sınırladı. 🔹 Enerji şokları enflasyon baskısını yeniden artırdı. Merkez bankaları, fiyat artışlarının geçici mi yoksa kalıcı mı olacağını değerlendirmeye çalışıyor. 🔹 Finansal piyasalarda düşük risk primleri, artan kaldıraç ve banka dışı finans kuruluşlarının büyümesi, ani piyasa dalgalanmalarına karşı kırılganlığı artırıyor. 🔹 Özel sektör borçluluğu küresel finans krizinin yaşandığı 2007 dönemine yakın seviyelerde bulunuyor. Kamu maliyesi 🔹 Gelişmiş ekonomilerin büyük bölümünde yapısal bütçe açıkları devam ediyor ve kamu borcunun milli gelire oranı İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki en yüksek seviyelere yaklaştı. 🔹 Avrupa'da yüksek enerji maliyetleri ve yaşlanan nüfus, kamu maliyesi üzerindeki baskıyı artırıyor. 🔹 Merkez bankaları, kamu borcu ile finansal piyasalar arasındaki kırılgan ilişkinin para politikası üzerindeki hareket alanını daraltabileceği riskiyle karşı karşıya bulunuyor. 🔹 Hükümet tahvili piyasalarında kaldıraçlı hedge fonlarının rolünün büyümesi, olası bir piyasa paniğinde satış baskısını hızlandırabilir. 🔹 Stablecoin kullanımının yaygınlaşması, finansal kriz dönemlerinde ek istikrar riskleri oluşturabilir. 🔹 Küresel ekonominin dayanıklılığını sürdürebilmesi için mevcut kırılganlıkların azaltılması ve ekonomik yapının daha sağlam hâle getirilmesi gerektiği değerlendiriliyor.

Otoriter yönetim ve siyasi rakiplerin hapsedilmesi, NATO’yu ve bölgeyi istikrarsızlaştırabilir. Özgür Özel Yazar, Türkiye’nin ana muhalefet partisi Cumhuriyet Halk Partisi’nin lideridir. Dünya liderleri gelecek hafta NATO zirvesi için Ankara’da bir araya gelirken, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bu fırsatı güç gösterisi yapmak için kullanacak. Ancak bu görüntü daha derin bir kırılganlığı maskeliyor: Türk demokrasisine yönelik artan baskısını. Hükümeti, ülkenin gerçeklerini dünyadan saklamaya çalışırken barışçıl protestocuları; avukatlar, gazeteciler ve akademisyenlerle birlikte gözaltına aldı. Bu Türkiye için kötüdür. Aynı zamanda özellikle Avrupa’daki NATO ortaklarımız için de tehlike oluşturur. Türkiye’nin stratejik önemi kendiliğinden açıktır. Karadeniz’e erişimi kontrol eder; Suriye, Irak ve İran’la sınır komşusudur; Avrupa güvenliğini defalarca sınayan çatışmaların yakınında yer alır. Silahlı kuvvetlerimiz NATO’nun en büyükleri arasındadır; savunma sanayimiz ise Avrupa’nın güvenliği için giderek daha hayati hale gelmektedir. Ancak bu stratejik güç daha karanlık bir gerçeği gizliyor. Türkiye ekonomisi ağır baskı altında: Enflasyon, tartışmalı resmi rakamlara göre bile yüzde 30’un üzerinde; tüketici güveni zayıf; milyonlarca insan on yıl öncesine kıyasla kendini daha yoksul, daha güvensiz ve daha umutsuz hissediyor. Türkiye aynı zamanda Avrupa’nın en büyük cezaevi nüfusuna sahip. Bu da rızadan çok zorlamaya giderek daha fazla yaslanan bir devletin işaretidir. Bu iç zayıflığın siyasi sonuçları oldu. Erdoğan artık eskisi kadar popüler değil. 2024 yerel seçimlerinde partisi iktidara geldiğinden bu yana en ağır yenilgisini aldı. 2023’ten beri liderliğini yaptığım Cumhuriyet Halk Partisi, ülkenin önde gelen yerel siyasi gücü haline geldi. Sıradan insanların mücadeleleri etrafında kampanya yürüterek kazandık: kirasını ödeyemeyen emekliler, geleceğini göremeyen mezunlar, çocuklarına düzgün gıda alamayan ebeveynler. Hem kendi seçmenlerimize hem de terk edilmiş hisseden eski Erdoğan destekçilerine seslendik. Erdoğan’ın yanıtı, sisteminin merkezindeki zayıflığı açığa çıkardı: Gerçek bir alternatifle karşı karşıya kalınca, demokratik rekabeti ortadan kaldırmak için devletin ve mahkemelerin gücünü kullandı. İlk büyük hedef İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı ve CHP’nin cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu oldu. Mart 2025’te, yaygın şekilde siyasi motivasyonlu görülen yolsuzluk, teröre yardım ve casusluk suçlamalarıyla hapse atıldı. Ardından CHP’ye yönelik daha geniş bir operasyon geldi. O zamandan bu yana 30’dan fazla muhalefet belediye başkanı gözaltına alındı ya da hapsedildi. Geçen ay ise bir mahkeme, benim CHP lideri seçildiğim parti kongresini iptal etti. Yargı kararıyla görevden alındım ve Erdoğan’a karşı seçimleri defalarca kaybetmiş eski bir parti genel başkanı göreve iade edildi. Erdoğan kendi sadık muhalefetini yaratmaya çalışıyor: Seçimlere girebilen ama iktidarını asla tehdit edemeyecek bir muhalefet. Oy vermenin varlığını sürdürdüğü, fakat gerçek rekabetin ortadan kalktığı bir siyasi düzen istiyor. Rusya ve Belarus, bunun nereye varacağı konusunda uyarı niteliğindedir. Müttefiklerimiz baskıyı istikrarla karıştırmamalıdır. Demokratik rekabetin, kamusal meşruiyetin ve hukukun üstünlüğünün olmadığı bir Türkiye öngörülebilir ya da güvenilir bir ortak değildir. Dış politikası iç siyasi hayatta kalmanın aracına dönüşür. Erdoğan bugün Washington’a, yarın Moskova’ya, sonra Pekin’e yönelebilir; sırf kendi konumunu güvence altına almaya yardımcı olsun diye. Bir kişinin iktidarının devamı, Türkiye’nin ulusal çıkarlarının önüne konuluyor. Daha acil bir tehlike de var. Yurttaşların değişimin seçimler yoluyla mümkün olduğuna inanmasını engelleyen bir rejim, umutsuzluk ve öfke yaratır. Bu durum ekonomik kötü yönetim ve derinleşen yoksullukla birleştiğinde, toplumsal ve siyasi çalkantı riskini artırır. Böyle bir patlama Türkiye sınırları içinde kalmaz. Avrupa’nın güvenliğini, kritik enerji güzergâhlarını, Orta Doğu’yu ve NATO’nun güney kanadını etkiler. Türkiye’nin siyasi rotasını belirlemek müttefiklerimizin işi değildir. Türkiye’nin demokratları, demokrasinin dışarıdan ithal edilmesini istemiyor. Dış müdahaleler yoluyla toplumları yeniden şekillendirme girişimlerinin ürettiği yanılsamaları, istenmeyen sonuçları, hayalleri ve açık başarısızlıkları yeterince gördük. Bu görev Türkiye halkına aittir. Yurttaşlarımız, barışçıl şekilde değişim istediklerini tekrar tekrar gösterdi. Baskı ve korkuya rağmen oy verdiler, yürüdüler ve onurlarını savundular. NATO zirvesinde Erdoğan kendisini vazgeçilmez olarak sunacak. Ancak hiçbir ülkenin stratejik değeri, demokrasisinin yok edilmesiyle artmaz. Türkiye’nin müttefikleri, Erdoğan yönetiminin kendi çıkarları için oluşturduğu riske açık gözle bakmalıdır. Kısa vadeli jeopolitik kolaylık uğruna otoriter hükümetlere meşruiyet kazandırmak tarihsel bir hatadır. Bu nadiren istikrar üretir. Daha sık olarak, nihai hesaplaşmayı daha tehlikeli hale getirir.

🔹 Anthropic, bilim insanları ve ilaç şirketlerine yönelik ilk özel yapay zekâ ürünü olan Claude Science'ı kullanıma sundu. 🔹 Yeni platform; üç boyutlu protein yapılarının modellenmesi, molekül tasarımı ve ilaç keşfi gibi araştırma süreçlerinde kullanılacak. 🔹 Anthropic, yaşam bilimleri ve sağlık alanını şirketin en önemli büyüme alanlarından biri olarak gördüğünü açıkladı. Yapay zekâ ve biyoloji 🔹 Şirket, mevcut Claude Science platformunun mevcut modeller üzerinde çalıştığını, ileri düzey biyolojik yeteneklere sahip modellerin ise henüz bu ürüne entegre edilmediğini belirtti. 🔹 Anthropic CEO'su Dario Amodei, güçlü biyolojik yapay zekâ modellerinin kötü niyetli kişiler tarafından biyolojik silah veya yeni hastalıklar geliştirmek amacıyla kullanılabileceği riskine dikkat çekti. 🔹 Şirket, gelişmiş biyoloji modellerine erişimin yalnızca doğrulanmış kişi ve kuruluşlarla sınırlandırılabileceği bir güvenilir erişim programı üzerinde çalışıyor. Şirket stratejisi 🔹 Anthropic, Claude Science ile bilim insanlarının mevcut yapay zekâ kapasitesinden daha fazla yararlanmasını hedefliyor. 🔹 Şirket, aynı zamanda Sonnet modelinin yeni sürümünü yayımladı. Yeni sürümün, en güçlü modeli Opus'a yakın otonom performans sunduğu ancak daha düşük maliyetle çalıştığı belirtildi. İlaç sektöründeki kullanım alanı 🔹 Claude Science'ın ilaç geliştirme sürecinin erken aşamalarında, özellikle molekül tasarımı ve ilaç keşfi çalışmalarını hızlandırması hedefleniyor. 🔹 Anthropic, gelecekte klinik araştırmalar, laboratuvar deneyleri ve robotik sistemler üzerinde de yapay zekâ kullanımını geliştirmeyi planlıyor. 🔹 Şirket, nisan ayında biyoteknoloji girişimi Coefficient Bio'yu satın alarak ilaç keşfi alanındaki faaliyetlerini genişletti. 🔹 Novo Nordisk, Claude'u ilaç keşfi, klinik dokümantasyon ve düzenleyici başvurularda kullanırken, AstraZeneca da araştırma ve geliştirme çalışmalarını ölçeklendirmek amacıyla platformdan yararlanıyor. Halka arz hazırlığı 🔹 Anthropic'in bu yıl halka arz edilmesi ve şirket değerlemesinin 1 trilyon doların üzerine çıkması bekleniyor. 🔹 Şirket, geçen ay 900 milyar dolar değerleme üzerinden yeni yatırım turunu tamamladı. 🔹 Claude Science, ücretli bireysel ve kurumsal abonelikler kapsamında dünya genelinde kullanıma açıldı.

🔹 Volkswagen, deniz motorları birimi Everllence'in çoğunluk hissesini yaklaşık 10 milyar avro değerlemeyle sattıktan kısa süre sonra 100 bin kişiye kadar işten çıkarma planını gündeme aldı. 🔹 Şirketin maliyet azaltma planı, yaklaşık 625 bin kişilik küresel iş gücünün yaklaşık altıda birinin azaltılmasını ve Almanya'da dört fabrikanın kapatılmasını öngörüyor. 🔹 İşten çıkarma planının gelecek ay denetim kuruluna sunulması bekleniyor. Plan gerçekleşirse kurumsal tarihin en büyük toplu işten çıkarma programlarından biri olacak. 🔹 Volkswagen, Çinli üreticilerle artan rekabet, elektrikli araç dönüşümü ve zayıflayan kârlılık nedeniyle kapsamlı yeniden yapılanma sürecine girdi. 🔹 CEO Oliver Blume'nin göreve geldiği Eylül 2022'den bu yana Volkswagen hisseleri yaklaşık %50 değer kaybetti. 🔹 Analistler, yeniden yapılanmanın milyarlarca avroluk ek maliyet yaratabileceğini ve Everllence satışından elde edilen gelirin büyük bölümünün bu süreçte kullanılabileceğini değerlendiriyor. 🔹 Everllence satışından elde edilen nakdin hissedarlara daha yüksek temettü olarak dağıtılması beklenmiyor. 🔹 Volkswagen, PowerCo batarya birimi, ADMT otonom sürüş faaliyetleri ve diğer çekirdek olmayan varlıklardaki paylarını azaltma veya satma seçeneklerini değerlendiriyor. Şirket daha önce kamyon üreticisi Traton'daki payını da düşürdü. 🔹 Şirket içinde elde edilecek kaynakların yeni nesil araç yatırımlarında mı kullanılacağı yoksa yeniden yapılanma maliyetlerini karşılamak için mi ayrılacağı tartışılıyor. 🔹 Everllence ihalesini ABD merkezli Bain Capital kazandı. İhaleye ayrıca CVC ve EQT de teklif verdi. 🔹 Bain'in teklifi; fiyat, ortaklık yapısı, sözleşme koşulları ve değer yaratma planı açısından en güçlü teklif olarak değerlendirildi. 🔹 Yatırım bankaları ve danışmanlar, Everllence satışının ardından Ducati, Lamborghini veya Scout gibi diğer değerli markalar için satış ya da halka arz seçeneklerinin yeniden gündeme gelebileceğini değerlendiriyor. 🔹 Bazı analistler, özellikle batarya yatırımlarının azaltılmasının veya zarar eden bazı faaliyetlere yapılan harcamaların kısılmasının Volkswagen'in mali yapısını güçlendirebileceğini belirtiyor. 🔹 Volkswagen, Everllence satışından elde edilen gelirin nasıl kullanılacağına ilişkin kararın daha sonra verileceğini açıkladı.

🔹 British American Tobacco, operasyonlarını sadeleştirmek ve maliyetleri düşürmek amacıyla küresel iş gücünün yaklaşık beşte birine karşılık gelen 9 bin pozisyonu kaldıracak veya dış kaynak kullanımına devredecek. 🔹 Şirket, 2028 yılına kadar yıllık 600 milyon sterlin tasarruf sağlamayı hedefleyen yeniden yapılanma programını uyguluyor. 🔹 İşten çıkarmaların yıl sonuna kadar tamamlanması planlanıyor. Program kapsamında 5 bin 500 pozisyon kaldırılacak, 3 bin 500 görev ise dış kaynak şirketlerine devredilecek. 🔹 Düzenleme, şirketin ABD dışındaki tüm çalışanlarını kapsıyor. 🔹 Sigara talebindeki düşüş nedeniyle şirket, sigarasız alternatif ürünlere yönelik dönüşümünü hızlandırıyor. 🔹 Üst Yönetici Tadeu Marroco, şirketi daha çevik, maliyet disiplinine sahip ve teknoloji odaklı bir yapıya dönüştürmeyi hedeflediklerini, çalışanların geçiş sürecinde destekleneceğini söyledi. 🔹 British American Tobacco, geçen yıl Accenture ile iş ortaklığını genişleterek Birleşik Krallık, Singapur, Kosta Rika, Meksika, Polonya, Romanya ve Malezya'daki bazı görevleri danışmanlık şirketine devretmiş, bazı bilişim pozisyonlarını da Pakistan merkezli bir teknoloji şirketine aktarmıştı. 🔹 Şirket ayrıca Hindistan merkezli ITC Infotech ile iş ortaklığını genişleteceğini açıkladı. 🔹 British American Tobacco hisseleri pazartesi günü Londra'da erken işlemlerde yaklaşık %1,5 geriledi. Buna rağmen hisseler son bir yılda yaklaşık %35 değer kazanırken şirketin piyasa değeri 100 milyar sterlinin üzerine çıktı.

Enerji altyapısına saldırılar 🔹 Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna'nın uzun menzilli İHA saldırılarının yakıt üretiminde sorunlara yol açtığını ve ülkenin belirli ölçüde yakıt sıkıntısı yaşadığını kabul etti. 🔹 Putin, enerji altyapısına yönelik saldırıların sorun yarattığını ancak durumun kritik seviyede olmadığını ve yakıt arzını yeniden sağlamak için çalışmaların sürdüğünü söyledi. 🔹 Rusya, açığı kapatmak için yakıt ithalatını artırmayı, petrol rafinerilerinin hava savunmasını güçlendirmeyi ve hasarlı tesislerin onarımını hızlandırmayı planlıyor. Ukrayna'nın saldırıları 🔹 Ukrayna son aylarda yerli geliştirdiği İHA teknolojileriyle Moskova çevresi ve Ural Dağları'na kadar uzanan bölgelerdeki Rus petrol rafinerilerini hedef aldı. 🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Krasnodar ve Yaroslavl bölgelerindeki petrol rafinerilerinin vurulduğunu doğruladı. 🔹 Ukrayna ayrıca Kırım ve yarımadaya uzanan kara ikmal hatlarına yönelik orta menzilli saldırılarını artırdı. 🔹 Zelenskiy, uzun menzilli saldırı birliklerinin Rusya'yı savaşı sona erdirmeye zorlamayı hedefleyen 40 günlük bir operasyon yürüttüğünü açıkladı. Cephe ve müzakereler 🔹 Putin, Rusya'nın saldırılarını sürdüreceğini ve Rus ordusunun uzun menzilli saldırı kapasitesinin Ukrayna'dan daha güçlü olduğunu söyledi. 🔹 Ukrayna'nın karşılıklı olarak uzun menzilli saldırıları durdurmayı ve çatışmaları dört cephe bölgesiyle sınırlandırmayı önerdiğini belirten Putin, bu önerileri reddettiğini açıkladı. 🔹 Putin, Rusya'nın Donbas'ın yanı sıra "Novorossiya" olarak adlandırdığı güney Ukrayna bölgelerine yönelik hedeflerini de sürdürdüğünü ifade etti. 🔹 Putin, ABD temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner'in Orta Doğu'daki ateşkes sürecinin ardından Moskova'ya gelerek Ukrayna konusunda görüşmelere devam etmesini beklediklerini söyledi.

🔹 Estonya Dışişleri Bakanı Margus Tsahkna, Ukrayna'ya ait bazı insansız hava araçlarının NATO topraklarına düşmesinin, Rusya'nın petrol rafinerileri ve askeri tesislerine yönelik saldırıların sağladığı etki karşısında kabul edilebilir bir bedel olduğunu söyledi. İHA saldırıları 🔹 Ukrayna son aylarda Rusya'nın iç kesimlerindeki enerji ve askeri hedeflere yönelik uzun menzilli füze ve İHA saldırılarını önemli ölçüde artırdı. 🔹 Rusya'nın elektronik karıştırma sistemleri nedeniyle bazı Ukrayna İHA'ları rotadan çıkarak Estonya, Letonya, Litvanya ve Finlandiya topraklarına düştü. 🔹 Geçen hafta Estonya'da 5 kilogram savaş başlığı taşıyan patlamamış bir Ukrayna İHA'sı bulundu. 🔹 Tsahkna, bu olaylardan memnun olmadıklarını ancak Ukrayna'dan saldırıları durdurmasını istemediklerini belirtti. Rusya üzerindeki baskı 🔹 Tsahkna, saldırıların Rusya ekonomisinin can damarını hedef aldığını ve Kremlin'in özellikle ekonomik etkiler nedeniyle ciddi baskı altında olduğunu söyledi. 🔹 Finlandiya Körfezi üzerinden Rus petrol ihracatının yaklaşık yüzde 60'ının gerçekleştirildiğini, bu nedenle Baltık bölgesindeki saldırıların ekonomik açıdan önemli olduğunu ifade etti. 🔹 Rusya'da yakıt sıkıntılarının yaygınlaştığını, St. Petersburg ve Moskova çevresindeki petrol tesislerine yönelik saldırıların Kremlin açısından önemli bir itibar kaybı yarattığını söyledi. Müzakereler 🔹 Tsahkna, Vladimir Putin'in henüz müzakereye hazır olduğunu düşünmediğini ve Rusya'nın stratejisini sürdürmesinin daha olası olduğunu ifade etti. 🔹 Avrupa'nın Rusya ile erken müzakere girişimlerinin Moskova'ya zaman kazandırabileceğini ve Avrupa ülkeleri arasında görüş ayrılığı oluşturabileceğini söyledi. 🔹 Avrupa Birliği'nin olası müzakerelerde kimi temsil edeceğini tartışmadan önce ortak bir tutum belirlemesi gerektiğini vurguladı.

Yeniden yapılanma 🔹 Volkswagen, Çinli üreticilerin rekabeti ve elektrikli araç dönüşümünün yarattığı baskı nedeniyle 100 bine kadar çalışanı işten çıkarmayı ve dört fabrikayı kapatmayı planlıyor. 🔹 Yaklaşık 625 bin çalışanı bulunan şirkette planlanan kesinti, toplam iş gücünün yaklaşık altıda birine karşılık geliyor ve şirket tarihinin en büyük yeniden yapılanmalarından biri olacak. 🔹 Yeniden yapılanmanın milyarlarca avroluk ek maliyet oluşturması beklenirken, şirketin borcunu azaltmak ve dönüşüm yatırımlarını finanse etmek için yeni varlık satışlarını değerlendirebileceği belirtiliyor. Everllence satışı 🔹 Volkswagen, deniz motorları birimi Everllence'in yüzde 51 hissesini Bain Capital'e satarak borç dahil yaklaşık 10 milyar avro değerleme elde etti. 🔹 Şirket satıştan 7,4 milyar avro nakit gelir sağladı. Satış sürecine Bain, CVC ve EQT katıldı. 🔹 Analistler, yeniden yapılanma maliyetlerinin Everllence satışından elde edilen gelirin önemli bölümünü tüketebileceğini ve hissedarlara ek temettü dağıtımının zor göründüğünü belirtiyor. Yeni satış seçenekleri 🔹 Volkswagen'in batarya şirketi PowerCo, otonom sürüş birimi ADMT ve diğer çekirdek olmayan varlıklar için yeni ortaklık veya satış seçeneklerini değerlendirdiği belirtiliyor. 🔹 Şirketin Ducati motosiklet markasının satışı, Lamborghini'nin halka arzı ve Scout markasına dış yatırımcı alınması da değerlendirilen seçenekler arasında yer alıyor. 🔹 Bazı yatırımcılar elde edilecek gelirlerin yeni yatırımlara yönlendirilmesini isterken, bazıları bu kaynakların yalnızca yeniden yapılanma maliyetlerini finanse edeceğinden endişe ediyor.

🔹 OpenAI, GPT-5.6 model ailesini sınırlı ön izleme kapsamında yalnızca ABD hükümeti tarafından onaylanan küçük bir kullanıcı grubunun erişimine açtı. 🔹 Yeni seri, Sol, Terra ve Luna modellerinden oluşuyor. OpenAI, Sol modelini siber güvenlik alanındaki en gelişmiş modeli olarak tanımladı. 🔹 Modelin dağıtımı önümüzdeki haftalarda kademeli olarak genişletilecek. OpenAI, uluslararası kullanıcıların da gelecek haftadan itibaren sisteme dahil edilmesini hedefliyor. Hükümet denetimi 🔹 Sınırlı dağıtım, ABD hükümetinin yeni nesil yapay zekâ modellerinin kötü niyetli kullanımına ilişkin güvenlik endişeleri nedeniyle talebi üzerine gerçekleştirildi. 🔹 OpenAI, bu uygulamanın geçici olduğunu ve gelecekte model yayınları için resmi bir süreç oluşturulması amacıyla hükümetle birlikte çalıştığını açıkladı. 🔹 Şirket, uzun vadede hükümet onayına dayalı erişim modelinin kalıcı hale gelmesini istemediğini belirtti. 🔹 OpenAI CEO'su Sam Altman, kademeli dağıtımın makul olduğunu ancak planlanan açık erişim yerine sınırlı erişim uygulanmasının tercih ettikleri yöntem olmadığını söyledi. Güvenlik önlemleri 🔹 Trump yönetimi bu ay, özellikle siber güvenlik alanındaki gelişmiş yapay zekâ modelleri için gönüllü güvenlik değerlendirme çerçevesi oluşturulmasını öngören bir başkanlık kararnamesi yayımladı. 🔹 OpenAI, GPT-5.6 Sol modelinin güvenlik açıklarını tespit edip gidermede, tam kapsamlı siber saldırılar gerçekleştirmekten daha başarılı olduğunu açıkladı. 🔹 Modelde yüksek riskli siber faaliyetler, hassas saldırı talepleri ve kötüye kullanım girişimlerine karşı ek koruma mekanizmaları bulunuyor. 🔹 Güvenlik sistemi; model eğitimindeki korumalar, gerçek zamanlı yanıt denetimi, kullanıcı hesap incelemeleri ve güvenlik testlerinden oluşuyor. 🔹 OpenAI, modelin güvenlik kısıtlamalarını aşmaya yönelik "jailbreak" girişimlerini tespit etmek için bugüne kadarki en kapsamlı güvenlik testlerini uyguladığını belirtti. Yeni modelin yetenekleri 🔹 OpenAI, GPT-5.6 serisinin bilimsel araştırmalar, yazılım geliştirme ve hedef odaklı görevlerde şimdiye kadarki en gelişmiş modelleri olduğunu açıkladı. 🔹 Şirket, yeni modellerin önceki nesillere kıyasla daha verimli çalıştığını ve yasaklanan siber saldırı faaliyetlerini, kullanıcılar niyetlerini gizlemeye çalışsa dahi reddedecek şekilde eğitildiğini belirtti.

🔹 Japon denizcilik şirketi NYK Line CEO’su Takaya Soga, ABD-İran barış anlaşması yürürlükte kalsa bile Hürmüz Boğazı'ndaki mayınlar nedeniyle deniz taşımacılığının aylar boyunca savaş öncesi seviyenin yarısından daha düşük kalabileceğini söyledi. 🔹 İran'ın ana deniz ticaret rotalarına yaklaşık 80 mayın döşediği tahmin ediliyor. 🔹 Pakistan, bu ay boğazda bir mayın tespit edildiğini doğruladığını açıkladı. 🔹 Güvenlik endişeleri nedeniyle gemiler yalnızca İran kıyısındaki Larak Adası yakınından ve Umman kıyısındaki dar koridorlardan geçebiliyor. 🔹 Deniz tabanına yerleştirilen modern mayınların tespit edilmesi ve etkisiz hale getirilmesi temas mayınlarına göre daha zor görülüyor. 🔹 ABD ile İran arasında 17 Haziran'da imzalanan anlaşma, İran'ın mayınları etkisiz hale getirmesinin ardından Hürmüz Boğazı'ndaki ticaret hacminin 30 gün içinde savaş öncesi seviyeye dönmesini öngörüyor. 🔹 Taraflar, mayın temizleme çalışmalarını koordine etmek amacıyla doğrudan iletişim hattı kurulması konusunda da anlaşmaya vardı. Güvenlik riskleri sürüyor 🔹 İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerin İran donanmasıyla koordinasyon kurmasının zorunlu olduğunu açıkladı ve yetkilendirilmemiş rotaların kullanılmaması uyarısında bulundu. 🔹 Uyarının ardından Tayvan merkezli Evergreen tarafından işletilen bir konteyner gemisi boğazdan geçişi sırasında saldırıya uğradı. 🔹 ABD, bu saldırıya karşılık İran'daki bazı hedeflere hava saldırısı düzenlediğini açıkladı. 🔹 İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları Merkezi, boğazdaki bir tankerin kimliği belirsiz bir cisimle vurulduğunu, köprüüstünün hasar gördüğünü ancak mürettebattan yaralanan olmadığını bildirdi. Deniz taşımacılığı ve enerji piyasaları 🔹 NYK, barış anlaşmasının yürürlüğe girmesinden sonra 19 Haziran'da Tenzan adlı tankerini boğazdan geçirdi. 🔹 Çinli COSCO ve İtalyan Grimaldi de boğazdan yeniden geçiş yapan şirketler arasında yer aldı. 🔹 Allianz, boğazın kapanması nedeniyle yaklaşık 125 milyar dolar değerinde yük taşıyan 1.200'den fazla ticaret gemisinin beklemek zorunda kaldığını hesapladı. 🔹 Hürmüz Boğazı'nın kapanması küresel petrol ve doğal gaz piyasalarında dalgalanmaya yol açtı. 🔹 ABD-İran anlaşmasının ardından Körfez'den petrol sevkiyatının yeniden başlamasıyla Brent petrol fiyatı varil başına 120 doların üzerindeki seviyelerden savaş öncesinin altına geriledi. 🔹 NYK CEO'su Takaya Soga, İsrail'in Hizbullah'a yönelik operasyonlarını sürdürmesi halinde İran'ın anlaşmanın ihlal edildiğini öne sürerek Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapatabileceğini söyledi.

Büyük çaplı yeniden yapılanma 🔹 Alman otomotiv üreticileri, Çinli markaların Avrupa pazarındaki hızlı yükselişi nedeniyle şimdiye kadarki en kapsamlı yeniden yapılanma sürecine giriyor. 🔹 Volkswagen, önümüzdeki yıllarda 100 bine kadar çalışanını işten çıkarmayı ve Almanya'daki dört fabrikasında üretimi durdurmayı planlıyor. 🔹 Şirket daha önce 2030 sonuna kadar Almanya'da 50 bin kişilik istihdam azaltımı hedefi açıklamıştı. Yeni plan bu rakama yaklaşık 50 bin kişi daha ekleyebilir. 🔹 Yaklaşık 625 bin kişilik küresel iş gücünde 100 bin kişilik azaltım, şirket tarihindeki en büyük işten çıkarma programlarından biri olacak. 🔹 BMW, yeniden yapılanma kapsamında 1 milyar avroya kadar maliyet üstlenmeyi planlıyor. 🔹 Analistler, BMW'nin yaklaşık 10 bin kişilik istihdam azaltımına gidebileceğini ve Avrupa'daki üretimini yaklaşık %15 düşürebileceğini değerlendiriyor. 🔹 Mercedes-Benz, maliyet azaltma programını hızlandırırken Almanya'daki çalışanlarına yaz primlerinin ödenmeyeceğini bildirdi. 🔹 Mercedes-Benz'in mevcut yeniden yapılanma programı kapsamında yaklaşık 5.500 çalışan gönüllü olarak işten ayrıldı. Çinli üreticilerin yükselişi 🔹 BYD, Chery ve diğer Çinli otomobil üreticilerinin Avrupa pazarındaki toplam payı mayıs ayında ilk kez %10'u aştı. 🔹 Aynı dönemde Avrupa'da yeni otomobil satışları yıllık bazda %4 artmasına rağmen Volkswagen, Mercedes-Benz, Stellantis ve Renault pazar payı kaybetti. 🔹 BMW ise mayıs ayında Avrupa'da satışlarını artırabilen tek Avrupalı üretici oldu. Küresel baskılar 🔹 Avrupalı üreticiler, Avrupa'da Çinli markalar karşısında pazar payı kaybederken Çin pazarında da satış hacimlerinde gerileme yaşıyor. 🔹 ABD'nin uyguladığı gümrük tarifeleri de Avrupalı otomobil üreticileri üzerindeki baskıyı artırıyor. 🔹 BMW, Çin pazarındaki zayıflama ve İran savaşının etkilerini gerekçe göstererek bu ay kâr beklentisini aşağı çekti. 🔹 Kâr tahmininin düşürülmesinin ardından BMW hisseleri yaklaşık %13 değer kaybetti. Almanya'daki yapısal sorunlar 🔹 Mercedes-Benz, Almanya'daki üretim maliyetlerinin şirketin rekabet gücünü olumsuz etkilediğini belirtti. 🔹 Şirket, çalışanların 1995'ten bu yana uygulanan haftalık 35 saatlik çalışma düzeni yerine yeniden 40 saat çalışması halinde üretim hacminin yaklaşık %15 artacağını hesaplıyor. 🔹 Uzmanlar, Almanya otomotiv sektörünün kalıcı biçimde küçülme sürecine girdiğini ve yalnızca maliyet azaltmanın sektörün kârlılığını yeniden sağlamaya yetmeyebileceğini değerlendiriyor.

🔹 Pekin polisi, hafif motorlu bir uçağın cuma günü kentin en yüksek binası olan Citic Tower'a çarpması sonucu pilotun hayatını kaybettiğini açıkladı. 🔹 Uçakta yalnızca pilot bulunuyordu. 🔹 Kazada 13 kişi yaralandı ve tedavileri sürüyor. 🔹 Olayla ilgili soruşturma ilgili makamlar tarafından yürütülüyor. Kazaya ilişkin ayrıntılar 🔹 Küçük uçak, cuma günü yerel saatle yaklaşık 18.00'de Pekin'in finans merkezindeki 528 metre yüksekliğindeki Citic Tower'a çarptı. 🔹 Olay, Devlet Başkanı Şi Cinping'in resmi yerleşkesinin bulunduğu Zhongnanhai bölgesine ve Tiananmen Meydanı'na birkaç kilometre mesafede meydana geldi. 🔹 Kazanın ardından binanın doğu cephesinde oluşan hasar ertesi gün de görüldü. 🔹 Polis, kule çevresindeki yolları kapatarak bölgeye giriş yapan kişilerin çantalarını aradı. Sansür ve güvenlik 🔹 Çin makamları kazayı yaklaşık 24 saat boyunca resmen doğrulamadı. 🔹 Citic Tower'a ilişkin internet aramalarında kazadan sonraki görüntüler yerine eski fotoğraflar gösterildi. 🔹 Olay, Çin'de özellikle Pekin'de uygulanan sıkı hava sahası kontrolleri nedeniyle dikkat çekti. 🔹 Başkent, üst düzey devlet yöneticilerini korumaya yönelik dünyanın en sıkı havacılık ve güvenlik tedbirlerinden bazılarını uyguluyor. Uçak ve pilota ilişkin bilgiler 🔹 Sosyal medyada paylaşılan ve doğrulanan görüntülerde uçağın tescil numarasının B-12PP olduğu görüldü. 🔹 Uçak, tek motorlu ve iki kişilik Sunward Aurora SA60L spor uçağı olarak tespit edildi. 🔹 Uçağın Doğu Pioneer (Eastern Pioneer) uçuş okuluna ait olduğu bilgisi doğrulandı. 🔹 Olayın ardından okulun Pekin'in Pinggu bölgesindeki havaalanında güvenlik güçleri tarafından aramalar yapıldı. Kimlik iddiaları 🔹 Sosyal medyada pilotun kimliğine ilişkin çeşitli iddialar ortaya atıldı. 🔹 Citic Grubu iştiraklerinden Citic Wealth, aynı ismi taşıyan çalışanının bankacılık sektöründe görev yaptığını belirten açıklama yayımladı. 🔹 Olayla ilişkilendirilen kişi ile kazaya karışan pilot arasında doğrulanmış bir bağlantı bulunmuyor. 🔹 Citic Group ve China Citic Bank olay hakkında açıklama yapmadı.

🔹 ABD Ticaret Bakanlığı, Anthropic'in en gelişmiş yapay zekâ modeli Mythos 5'in yaklaşık 100 güvenilir iş ortağı ve kamu kurumuna yeniden açılmasına onay verdi. 🔹 Sınırlı erişim izni, Anthropic'in modelin oluşturduğu güvenlik risklerini azaltmaya yönelik ilerleme kaydetmesinin ardından verildi. 🔹 Erişim sağlanan kuruluşlar arasında özel şirketler ile ABD devlet kurumları yer alıyor. Yaygın kullanım henüz başlamıyor 🔹 Mythos 5 ve aynı gün OpenAI tarafından tanıtılan yeni model, şimdilik genel kullanıma açılmayacak. 🔹 ABD hükümeti, bu gelişmiş modellere erişebilecek kullanıcıları inceleyip onaylayarak erişimi doğrudan kontrol edecek. 🔹 Anthropic'in kamuya açık Fable 5 modeli de bu aşamada yeniden kullanıma sunulmayacak. 🔹 İki hafta önce uygulanan ihracat kontrolü büyük ölçüde yürürlükte kalırken, şirketlerin çoğu modele erişim sağlayamayacak. Hükümet ile sektör arasında yeni süreç 🔹 Beyaz Saray, yeni yapay zekâ modellerinin güvenlik değerlendirmesinden geçirilmesine yönelik gönüllü bir çerçeve hazırlıyor ancak resmi süreç henüz yürürlüğe girmedi. 🔹 Bu nedenle hükümet, gelişmiş yapay zekâ modellerine ilişkin kararları şu aşamada vaka bazında almaya devam ediyor. 🔹 Anthropic, hükümetle yürüttüğü görüşmelerde yeni model yayımlama sürecine ilişkin politika çerçevesinin oluşturulmasını da ele alıyor. Sektörden eleştiriler 🔹 OpenAI CEO'su Sam Altman, güvenilir ortaklara öncelikli erişim verilmesini makul bulduğunu ancak mevcut onay sürecinin ideal olmadığını söyledi. 🔹 Yatırımcı Marc Andreessen, ABD'nin gelişmiş yapay zekâ teknolojilerine erişimi sınırlandırmasının Çin gibi rakiplere avantaj sağlayabileceği uyarısında bulundu. 🔹 Eski Beyaz Saray yapay zekâ danışmanı Dean Ball, mevcut uygulamanın fiilen gelişmiş yapay zekâ modelleri için zorunlu ön onay sistemi oluşturduğunu belirtti. Anthropic'in açıklaması 🔹 Anthropic, siber güvenlik kuruluşları ve kritik altyapı sağlayıcılarından oluşan küçük bir kullanıcı grubuna erişimi mümkün olan en kısa sürede yeniden sağlamaya çalıştığını açıkladı. 🔹 Şirket, Mythos 5'e erişimin genişletilmesi ve Fable 5'in yeniden genel kullanıma açılması için hükümetle görüşmelerini sürdürüyor.

🔹 Çin'in teknoloji merkezi Shenzhen, 1 Temmuz'dan itibaren robotaksilere resmi izin verilmesini sağlayacak yeni düzenlemeleri yürürlüğe koyuyor. 🔹 Yeni kurallar, sürücüsüz taksilerin belirli bölgelerde veya şehir genelinde test, gösterim ve ticari kullanımına izin verilmesini mümkün kılıyor. Sürücüler geçim kaygısı yaşıyor 🔹 Robotaksi uygulamasının, Shenzhen'de çalışan yüz binlerce taksi ve araç çağırma sürücüsünün gelirini olumsuz etkilemesinden endişe ediliyor. 🔹 Shenzhen'de 26 farklı platformda hizmet veren yaklaşık 400 bin lisanslı taksi ve araç çağırma sürücüsü bulunuyor. 🔹 Şehir yönetimi, araç çağırma pazarının doygunluğa ulaştığını ve sürücülerin günlük ortalama yalnızca 13'ün biraz üzerinde yolculuk gerçekleştirdiğini açıkladı. 🔹 Birçok sürücü, mevcut gelir seviyesinin geçim için zaten yetersiz olduğunu ve robotaksilerin rekabeti daha da artıracağını belirtiyor. Gig ekonomisindeki dönüşüm 🔹 Shenzhen, 1980'li ve 1990'lı yıllarda Çin'in üretim merkezi olarak büyüdü, daha sonra yüksek teknoloji sektörüne yönelerek Huawei, Tencent, BYD ve DJI gibi şirketlere ev sahipliği yapan bir teknoloji üssüne dönüştü. 🔹 Ekonomik büyümenin yavaşlamasıyla birlikte birçok göçmen işçi üretim sektöründen ayrılarak taksi, araç çağırma ve teslimat hizmetlerine yöneldi. 🔹 Çin'de araç çağırma ve teslimat çalışanlarını da kapsayan esnek çalışan sayısının yaklaşık 320 milyon olduğu tahmin ediliyor. Robotaksiler yaygınlaşıyor 🔹 Shenzhen'de Pony.ai ve Baidu gibi şirketler son yıllarda belirli bölgelerde robotaksi denemeleri yürütüyordu. 🔹 Deneme bölgelerinde robotaksi ücretleri, düşük maliyetli araç çağırma hizmetlerinden daha yüksek, geleneksel taksilerden ise daha düşük seviyede bulunuyor. 🔹 Pony.ai, robotaksilerin insan sürücüleri tamamen ortadan kaldırmayı değil, mevcut ulaşım sistemini tamamlamayı amaçladığını açıkladı. 🔹 Şirket, robotaksilerin daha uzun süre çalışabildiğini ve daha sessiz ile konforlu yolculuk sunduğunu belirtti. Otomasyon ve demografik değişim 🔹 Çin yönetimi, yaşlanan nüfus ve daralan iş gücü nedeniyle otomasyonu stratejik öncelik olarak görüyor. 🔹 Birleşmiş Milletler projeksiyonlarına göre Çin'in iş gücünün geçen on yıldaki yaklaşık 1 milyar seviyesinden 2100 yılında 300 milyon kişiye gerilemesi bekleniyor. 🔹 Uzmanlar, robotların tehlikeli ve ağır sanayi işlerinde fayda sağlayabileceğini ancak hizmet sektöründeki milyonlarca çalışanın istihdamı açısından önemli risk oluşturduğunu belirtiyor. 🔹 Analistler, robotaksilerin yaygınlaşmasının kademeli olacağını değerlendirirken, sürücüler gelecekte bu araçlarla doğrudan rekabet etmek zorunda kalacaklarını düşünüyor.

🔹 Google, yapay zekâ altyapısındaki kapasite kısıtları nedeniyle Meta'nın Gemini modellerine yönelik talep ettiği işlem gücünün tamamını sağlayamayacağını mart ayında şirkete bildirdi. 🔹 Kullanım kısıtlamaları Meta'nın bazı dahili yapay zekâ projelerinde gecikmelere ve aksamalara yol açtı. 🔹 Kısıtlamalar devam ederken Meta, maliyetleri azaltmak amacıyla çalışanlarından yapay zekâ kullanımında token tüketimini daha verimli yönetmelerini istedi. 🔹 Google'ın bazı diğer müşterileri de kapasite sınırlamalarından etkilendi ancak en büyük etki, Gemini modellerine yüksek talep nedeniyle Meta'da görüldü. Yapay zekâ altyapısındaki darboğaz 🔹 Gelişmiş yapay zekâ modellerine yönelik hızla artan talep, veri merkezleri, çipler ve elektrik yatırımlarına rağmen büyük teknoloji şirketlerinde işlem gücü sıkıntısı oluşturdu. 🔹 Google, özellikle büyük kurumsal müşterilerin talebini karşılayabilmek için ek hesaplama kapasitesi sağlamaya çalışıyor. 🔹 Şirket bu ay, SpaceX'ten aylık yaklaşık 920 milyon dolar değerinde hesaplama kapasitesi kiralamak üzere anlaşma yaptı. 🔹 Google CEO'su Sundar Pichai, şirketin bulut hizmetleri gelirinin ilk kez 20 milyar doları aştığını, ancak işlem gücü yetersizliği nedeniyle talebin tamamının karşılanamadığını açıkladı. 🔹 Google Cloud'un imzalanmış ancak henüz teslim edilmemiş sözleşme hacmi çeyrek bazında yaklaşık iki kat artarak 460 milyar doların üzerine çıktı. Meta'nın yapay zekâ stratejisi 🔹 Meta, Gemini modellerini dolandırıcılık tespiti, zararlı içeriklerin kaldırılması, müşteri hizmetleri, reklam destek sistemleri ve yazılım geliştirme süreçlerinde kullanıyor. 🔹 Şirket, kendi Llama modellerine kıyasla daha yüksek performans göstermesi nedeniyle başlangıçta Gemini'yi tercih etti. 🔹 Meta son dönemde kendi geliştirdiği Muse Spark modelini önceliklendirmeye başladı ve bazı uygulamalarda dış modellere olan bağımlılığını azaltıyor. 🔹 Meta'nın bulut hizmeti bulunmadığı için şirket kendi veri merkezi altyapısını hızla genişletiyor. 🔹 Meta, 2028 yılına kadar ABD'deki yapay zekâ altyapısına toplam 600 milyar dolar yatırım yapmayı planlıyor. Sektörde artan işlem gücü ihtiyacı 🔹 Şirketlerin sohbet botları, kodlama yardımcıları ve yapay zekâ ajanlarını yaygın biçimde kullanmaya başlaması, modellerin çalıştırılması için gereken çıkarım (inference) işlemlerini sektörün en büyük altyapı sorunlarından biri haline getirdi. 🔹 Anthropic de geçen ay yapay zekâ modellerini desteklemek amacıyla SpaceX ile benzer bir hesaplama kapasitesi anlaşması imzaladı.

🔹 ABD, İran savaşı sırasında mühimmat stoklarının azalmasının ardından daha hızlı, daha ucuz ve büyük ölçekli füze üretimine odaklandı. 🔹 Pentagon'un mevcut üretim kapasitesiyle İran'da kullanılan füzelerin stoklarını aylar yerine yıllar içinde yenileyebileceği değerlendiriliyor. 🔹 ABD yılda yaklaşık 600 adet Tomahawk füzesi üretiyor. Bir Tomahawk'ın maliyeti yaklaşık 2,6 milyon dolar seviyesinde bulunuyor. Yeni üretim modeli 🔹 Savunma şirketi Co-Aspire, savaş döneminde hızla büyütülebilecek, basit üretim hatlarına dayanan yeni bir füze üretim modeli geliştirdi. 🔹 Şirket, üretim sistemini McDonald's'ın standartlaştırılmış çalışma modeline benzetiyor. 🔹 Füzeler karmaşık makineler yerine temel el aletleriyle monte edilebilecek şekilde tasarlandı. 🔹 Yeni teknisyenlerin yaklaşık bir aylık eğitimle füze montajı yapabilecek seviyeye gelmesi hedefleniyor. 🔹 Üretimde ticari olarak piyasada bulunan hazır parçalar kullanılıyor. Bazı motorlar uzaktan kumandalı model uçaklar için geliştirilen sistemlerden, bazı parçalar ise otomotiv sektöründen temin ediliyor. Savunma sanayisinde dönüşüm 🔹 Co-Aspire, Pentagon için geliştirdiği ilk füze tasarımını dört ayda tamamladı. İkinci füzenin de beş ay içinde tamamlanması bekleniyor. 🔹 Savunma girişimi Castelion, beş yılda 12 binin üzerinde hipersonik füze üretmek üzere sözleşme aldı. 🔹 Castelion, tam kapasiteye ulaştığında yılda yaklaşık 6 bin hipersonik füzeyi yaklaşık 400 bin dolar birim maliyetle üretmeyi hedefliyor. 🔹 Pentagon, önümüzdeki beş yılda yaklaşık 28 bin füze için 12 milyar dolarlık bütçe talep etti. 🔹 Bir diğer Pentagon programı ise önümüzdeki üç yılda 10 bin karadan fırlatılan füze satın alınmasını öngörüyor. Ukrayna ve İran savaşlarının etkisi 🔹 Pentagon, Ukrayna savaşından elde edilen tecrübeler doğrultusunda uzun süreli yüksek yoğunluklu çatışmalarda üretim kapasitesi ve stok büyüklüğünün kritik önem taşıdığı değerlendirmesini yaptı. 🔹 İran savaşı da düşük maliyetli ve yüksek adetli füze üretiminin önemini güçlendiren bir örnek olarak öne çıktı. 🔹 Pentagon, insansız hava araçlarına yönelik harcamalarını gelecek yıl 74 milyar doların üzerine çıkararak yaklaşık üç kat artırmayı planlıyor. 🔹 ABD, İran yapımı Shahed-136 modelinden tersine mühendislikle geliştirilen Lucas adlı tek yönlü saldırı İHA'sını şubat ayında ilk kez muharebede kullandı ve bu sistemlerin seri üretimine hazırlanıyor. Karşılaşılan zorluklar 🔹 Uzmanlar, düşük maliyetli füzelerin mevcut yüksek hassasiyetli sistemlere göre daha düşük isabet oranı ve güvenilirliğe sahip olabileceğini belirtiyor. 🔹 Savunma sanayisinin üretim kapasitesini artırabilmesi için Pentagon'un büyük ölçekli ve uzun vadeli siparişler vermesi gerektiği değerlendiriliyor. 🔹 Yeni nesil füze sistemlerinin, askerlerin akıllı telefon benzeri arayüzlerle kolayca kullanabileceği şekilde tasarlanması hedefleniyor.

Programın ayrıntıları 🔹 Arjantin hükümeti, bu yıl içinde yatırım karşılığında vatandaşlık verilmesini öngören bir program başlatmayı planlıyor. 🔹 Taslak plana göre yaklaşık 500 bin dolarlık geri ödemesiz bağış yapanlar veya yaklaşık 1 milyon dolar tutarında faizsiz devlet tahvili satın alanlar Arjantin vatandaşlığı alabilecek. 🔹 Programın ayrıntıları üzerinde çalışmalar sürüyor ve nihai şartlar değişebilir. Hedef ve gerekçe 🔹 Hükümet, programdan elde edilecek gelirle önümüzdeki yıllarda vadesi gelecek on milyarlarca dolarlık kamu borcunun geri ödenmesine katkı sağlamayı hedefliyor. 🔹 Arjantin, 2020 borç yapılandırmasının ardından uluslararası sermaye piyasalarına tam olarak dönemediği için döviz kaynaklarını çeşitlendirmeye çalışıyor. 🔹 Program hayata geçirilirse Arjantin, yatırım karşılığında vatandaşlık veren en büyük ülkelerden biri olacak ve mevcut benzer programlar arasında en geniş vizesiz seyahat imkanlarından birini sunacak. İlgi ve avantajlar 🔹 Programda oturma zorunluluğunun bulunmaması planlanıyor. Bu sayede katılımcıların vergi yükümlülüğünün sınırlı kalması amaçlanıyor. 🔹 Danışmanlık şirketleri, programın siyasi kutuplaşma, vergi politikaları ve küresel güvenlik endişeleri nedeniyle alternatif vatandaşlık arayan ABD ve Avrupa'daki varlıklı yatırımcıların ilgisini çekebileceğini belirtiyor. 🔹 Arjantin pasaportu yaklaşık 170 ülkeye vizesiz seyahat imkanı sağlıyor. Tartışmalar 🔹 Arjantin hükümeti geçen yıl vatandaşlık mevzuatını programın uygulanmasını kolaylaştıracak şekilde değiştirdi. Düzenleme, vatandaşlık yetkisinin Kongre'ye ait olduğu gerekçesiyle hukuki itirazlarla karşı karşıya bulunuyor. 🔹 Avrupa Birliği Adalet Divanı geçen yıl Malta'nın yatırım karşılığı vatandaşlık programını hukuka aykırı bulmuş, daha önce de Kıbrıs ve Bulgaristan benzer uygulamalara son vermişti. 🔹 İngiltere, kara para aklamayla mücadele kapsamında yatırım yoluyla oturum programını 2022'de kaldırmış, yatırım karşılığı vatandaşlık veren bazı ülkelerin vatandaşlarına yönelik vizesiz giriş uygulamasını da sonlandırmıştı. 🔹 Eski bir Arjantin vatandaşlık yetkilisi, yatırım karşılığı vatandaşlığın güvenlik ve ülkenin itibarı açısından önemli riskler taşıdığını ve bu büyüklükte bir düzenlemenin daha geniş siyasi ve hukuki tartışmalar yapılmadan ilerletilmesinin endişe verici olduğunu söyledi.

Apple'ın girişimi 🔹 Apple, Pentagon'un Çin ordusuyla bağlantılı olduğu gerekçesiyle kara listeye aldığı Çinli bellek üreticisi CXMT'den bellek çipi tedarik edebilmek için Trump yönetimi nezdinde lobi faaliyetleri yürütüyor. 🔹 Şirket, yükselen bellek çipi fiyatlarının oluşturduğu mali baskıyı azaltmak amacıyla bir aydan uzun süredir ABD Ticaret Bakanlığı ve diğer yönetim yetkilileriyle görüşmeler yapıyor. 🔹 Apple'ın CXMT veya diğer Çinli üretici YMTC'den çip satın alması şu anda yasal olarak yasak değil. Ancak her iki şirket de Pentagon'un ulusal güvenlik riski taşıdığı belirtilen Çinli şirketler listesinde yer alıyor. Bellek fiyatları ve tedarik baskısı 🔹 Apple, MacBook ve iPad fiyatlarını artırma kararını sürdürülemez seviyeye ulaşan bellek maliyetleriyle gerekçelendirdi. 🔹 Fiyat artışı sonrası Apple'ın piyasa değeri bir günde 263 milyar dolar azaldı. 🔹 CXMT'nin tedarik zincirine eklenmesi, Apple'ın mevcut bellek tedarikçilerine olan bağımlılığını azaltabilir. 🔹 Apple, DRAM bellek ihtiyacını halen Micron, Samsung ve SK Hynix'ten karşılıyor. ABD yönetimi ve siyasi tartışma 🔹 ABD Ticaret Bakanlığı geçen yıl CXMT'yi ihracat kısıtlaması uygulanan "Entity List"e eklemeyi planladı ancak Beyaz Saray, Çin ile yürütülen ticaret görüşmeleri nedeniyle bu adımı erteledi. 🔹 Apple'ın CXMT için istediği güvencenin verilip verilmeyeceği belirsizliğini koruyor. Şirketin ileride yeni yaptırımlarla karşılaşabileceği değerlendiriliyor. 🔹 Temsilciler Meclisi Çin Komitesi Başkanı John Moolenaar, Apple'ın Çin ordusuyla bağlantılı olduğu belirtilen bir şirketle çalışmasının ciddi bir hata olacağını söyledi. 🔹 Güvenlik uzmanları, ABD'nin kritik teknoloji tedarik zincirlerinde Çin'e yeni bağımlılıklar oluşturmasının ulusal güvenlik açısından risk yaratabileceği uyarısında bulundu. Bellek piyasası 🔹 CXMT, Çin'in ulusal DRAM üreticisi olarak faaliyetlerini hızla büyütüyor ve Şanghay'da halka arz için düzenleyici onay aldı. 🔹 2023'te arz fazlası nedeniyle düşen DRAM fiyatları, son üç yıldaki yapay zekâ yatırımlarıyla birlikte yeniden yükselişe geçti. 🔹 Yapay zekâ sunucularında kullanılan yüksek bant genişlikli bellek (HBM) talebindeki artış, tüketici elektroniğinde kullanılan geleneksel DRAM belleklerde uzun süreli arz sıkışıklığına yol açtı.

MiCA lisansı 🔹 Binance, Avrupa Birliği'ndeki müşterilerine gelecek haftadan itibaren hizmet vermeyi durduracağını bildirdi. 🔹 Avrupa Birliği'nde faaliyet gösteren kripto varlık şirketlerinin 1 Temmuz'dan itibaren Kripto Varlık Piyasaları Düzenlemesi (MiCA) kapsamında lisans sahibi olması gerekiyor. 🔹 Binance'in Yunanistan üzerinden yaptığı AB genelinde geçerli lisans başvurusu geçen hafta reddedildi. 🔹 Şirket, yeni lisans başvurusunu Fransa üzerinden yapmayı planlıyor. Müşterilere bildirim 🔹 Binance, Polonya, İtalya, İspanya ve Fransa'daki müşterilerine hesaplarındaki varlıklarını çekmelerine ilişkin bilgilendirme gönderdi. 🔹 Şirket, 30 Haziran 2026'ya kadar MiCA lisansı alamayacağını, ancak kullanıcıların varlıklarının güvende olduğunu ve tüm müşterilerden 1 Temmuz'a kadar fonlarını çekmelerinin istenmediğini açıkladı. Şirketin açıklaması 🔹 Binance, Yunanistan'daki başvurusu hakkında resmi bir ret kararı almadığını, bu nedenle başvurusunu geri çekerek başka bir AB ülkesinde yetkilendirme sürecine devam etme kararı aldığını açıkladı. 🔹 Şirket, önümüzdeki aylarda MiCA lisansı alacağına inandığını ve lisansın hangi AB ülkesinden alınacağını daha sonra duyuracağını bildirdi. Düzenleyici süreç 🔹 Binance, 2023 yılında kara para aklama ve uluslararası mali yaptırımları ihlal suçlamalarını kabul ederek ABD makamlarıyla 4,3 milyar doları aşan bir uzlaşmaya vardı. 🔹 Şirketin kurucusu Changpeng Zhao, görevinden ayrıldı, suçunu kabul etti, ABD'de dört ay hapis yattı ve daha sonra ABD Başkanı Donald Trump tarafından affedildi. 🔹 Binance'in Yunanistan başvurusunun, özellikle kara para aklamayı önleme kontrolleri ve Changpeng Zhao'nun uygunluk değerlendirmesine ilişkin endişeler nedeniyle kabul edilmediği bildirildi. Rekabet 🔹 Binance'in AB pazarından geçici olarak çekilmesi üzerine MiCA lisansına sahip rakip kripto para borsaları müşterileri kendi platformlarına çekmek için girişimlerde bulundu.

Stres testi sonuçları 🔹 ABD Merkez Bankası'nın yıllık stres testine göre ülkenin en büyük 32 bankası ağır bir ekonomik kriz senaryosunda toplam 708 milyar dolardan fazla zarar edebilir. 🔹 Fed, JPMorgan Chase, Bank of America ve Goldman Sachs'ın da aralarında bulunduğu 32 büyük bankanın tamamının stres testini geçtiğini açıkladı. 🔹 Test sonuçlarına göre bankalar, büyük kayıplara rağmen düzenleyici asgari sermaye gerekliliklerinin üzerinde kalmayı sürdürüyor. Ekonomik senaryo 🔹 Stres testinde küresel resesyon, işsizliğin yüzde 10'a yükselmesi ve konut fiyatlarının yüzde 30 düşmesi senaryosu esas alındı. 🔹 Varsayımsal senaryoda kredi kartı kredilerinden yaklaşık 200 milyar dolar, ticari gayrimenkul kredilerinden 75 milyar dolar ve şirket kredilerinden 150 milyar doların üzerinde zarar öngörüldü. 🔹 Fed, toplam özkaynak sermayesi oranının bu senaryoda 1,6 puan gerileyeceğini hesapladı. Sermaye ve hissedar ödemeleri 🔹 Test sonuçlarının ardından JPMorgan, Goldman Sachs ve Morgan Stanley temettülerini artırma planlarını açıkladı. 🔹 Fed, stres testi sürecine ilişkin incelemesini sürdürdüğü için bankaların geçen yıl belirlenen ek sermaye tamponlarını 2027 yılına kadar değiştirmeyecek. Düzenleyici değişiklikler 🔹 ABD bankaları son dönemde daha hafif sermaye kurallarından yararlanırken, yılın ilk çeyreğinde rekor düzeyde hisse geri alımı gerçekleştirdi. 🔹 Fed, Basel Endgame reformlarını uygulamaya hazırlanıyor. Mevcut teklif, en büyük ABD bankaları için sermaye gerekliliklerini önemli ölçüde azaltıyor. 🔹 Fed, denetim kadrosunu yeniden yapılandırarak gözetim personelini yaklaşık yüzde 30 azaltma sürecini tamamladı. Yeni yapı 12 Temmuz'da yürürlüğe girecek.

Yeni mobil hizmet planı 🔹 SpaceX, yatırımcılara ABD'de bireysel tüketicilere yönelik yeni bir Starlink mobil hizmeti başlatmayı değerlendirdiğini açıkladı. 🔹 Şirket, kendi kara tabanlı mobil şebekesini kurma seçeneğini de değerlendiriyor. 🔹 Planın hayata geçmesi halinde SpaceX, bireysel mobil abonelik satarak Verizon, AT&T ve T-Mobile ile doğrudan rekabet edecek. Starlink'in büyüme stratejisi 🔹 SpaceX bugüne kadar ABD'de doğrudan mobil hizmet sunmak yerine T-Mobile gibi telekom şirketlerine uydu bağlantısı sağlayarak kırsal bölgelerde kapsama alanını genişletmeye odaklandı. 🔹 Starlink, 150'den fazla ülkede uydu üzerinden yüksek hızlı internet hizmeti sunuyor. 🔹 Şirketin mart ayı itibarıyla dünya genelinde 10,3 milyon geniş bant internet abonesi bulunuyor. 🔹 Doğrudan tüketiciye sunulacak mobil hizmet, SpaceX'in telekom operatörlerine olan bağımlılığını azaltarak daha geniş bir pazara erişmesini sağlayabilir. Son gelişmeler 🔹 Planlar, SpaceX'in 1,8 trilyon dolar değerleme ile gerçekleştirdiği halka arzın ardından gündeme geldi. 🔹 Geçen yıl SpaceX, Starlink uydu ağını güçlendirmek amacıyla EchoStar'ın kablosuz frekans lisanslarını 17 milyar dolara satın aldı. 🔹 SpaceX, Starlink Mobile hizmetinin ilk aşamada kara tabanlı mobil şebekelerin kapsamadığı uzak bölgelerde en büyük etkiyi oluşturmasını bekliyor. Zorluklar 🔹 Analistler, ABD'de yeni bir mobil şebeke kurmanın milyarlarca dolarlık yatırım ve geniş radyo frekansı kapasitesi gerektireceğini belirtiyor. 🔹 New Street Research'e göre ABD'deki üç büyük mobil operatör toplam yaklaşık 1.020 MHz frekans kapasitesine sahipken, SpaceX'in elindeki kapasite yaklaşık 65 MHz seviyesinde. 🔹 Analistler, SpaceX'in bu planı telekom operatörleriyle gelir paylaşımı anlaşmalarında daha avantajlı şartlar elde etmek amacıyla da kullanabileceğini değerlendiriyor.

Hisse senedi piyasaları 🔹 Asya borsaları haftanın son işlem gününde sert düşerken, ABD vadeli endeksleri de güne kayıpla başlamaya işaret etti. 🔹 Japonya'nın Nikkei 225 endeksi yüzde 5'e kadar geriledi. 🔹 SoftBank hisseleri, OpenAI'nin halka arzını gelecek yıla ertelemeyi değerlendirdiği yönündeki haberlerin ardından yaklaşık yüzde 14 düştü. 🔹 Güney Kore'nin Kospi endeksi yüzde 8 gerileyerek devre kesici uygulamasını tetikledi. 🔹 Samsung ve SK Hynix hisseleri yaklaşık yüzde 9 değer kaybetti. 🔹 Hong Kong Hang Seng ve Şanghay Bileşik endeksleri yaklaşık yüzde 2 düştü. 🔹 ABD'de Nasdaq 100 vadeli işlemleri yüzde 1,7, S&P 500 vadeli işlemleri ise yüzde 0,8 geriledi. Yapay zekâ ve teknoloji 🔹 Küresel piyasalardaki satışlarda yapay zekâ şirketlerinin çip ve bellek talebine ilişkin beklentiler etkili oldu. 🔹 Apple, bellek maliyetlerindeki artışı gerekçe göstererek MacBook ve iPad fiyatlarını yaklaşık yüzde 20 artırdı. 🔹 Fiyat artışı sonrası Apple hisseleri yüzde 6,1 düştü ve şirketin piyasa değerinden 260 milyar dolardan fazla silindi. 🔹 Micron hisseleri ise şirketin çeyrek dönem kârının yaklaşık 15 kat artmasının ardından yaklaşık yüzde 16 yükseldi. 🔹 OpenAI'nin halka arzını 2027 yılına ertelemeyi değerlendirdiği bildirildi. Emtia ve kripto varlıklar 🔹 ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik geçici anlaşmanın ardından Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,7 düşerek yaklaşık 74 dolara geriledi. 🔹 Altının ons fiyatı yüzde 0,7 düşerek 4 bin doların altına indi. 🔹 Bitcoin 60 bin doların altına geriledi.

Yapay zekâ pazarındaki rekabet 🔹 Açık kaynaklı yapay zekâ modelleri, gelişmiş ticari modellerle performans farkını hızla kapatıyor. 🔹 Çin merkezli Zhipu tarafından geliştirilen açık kaynaklı GML 5.2 modeli, bu ay önde gelen yapay zekâ modelleriyle aynı seviyede performans sonuçları elde etti. 🔹 GML 5.2'nin özellikle yazılım geliştirme görevlerinde olumlu geri dönüşler alması, gelişmiş yapay zekâ şirketlerinin rekabet avantajını azaltabilecek bir gelişme olarak görülüyor. Maliyet ve fiyatlandırma 🔹 Yapay zekâ kullanım maliyetlerinin artması, şirketleri daha düşük maliyetli modelleri daha fazla kullanmaya yöneltiyor. 🔹 Anthropic, Fable 5 modelinin ürettiği tokenların fiyatını önceki amiral gemisi modelinin yaklaşık iki katı olarak belirledi. 🔹 Anthropic, Fable 5'in daha az token kullanarak daha fazla iş yapabildiğini ve bu nedenle daha yüksek fiyatı hak ettiğini savunuyor. Yeni rekabet alanları 🔹 Farklı yapay zekâ modellerini tek bir görev içinde birlikte kullanabilen yeni ara yazılım sistemleri geliştiriliyor. 🔹 Japonya'da geliştirilen Fugu Ultra, görevleri farklı yapay zekâ modelleri arasında dağıtarak daha yüksek performans sağlamayı hedefliyor. 🔹 Bu tür sistemlerin yaygınlaşması, gelişmiş yapay zekâ modellerinin arka planda çalışan standart hizmetlere dönüşme riskini artırabilir. Düzenleyici baskılar 🔹 Anthropic, bu ay Fable 5 modeline erişimi durdurmak zorunda kaldı. 🔹 Açık kaynaklı yapay zekâ geliştiricileri, kullanıcıların modelleri kendi sunucularında çalıştırabilmesi nedeniyle bu gelişmeden rekabet avantajı elde etti. 🔹 Anthropic, gelişmiş modellerinin izinsiz kopyalanmasını önlemek amacıyla Fable 5'in kötüye kullanıldığını tespit etmesi durumunda modelin performansını düşürebileceğini açıkladı. Halka arz süreci 🔹 Anthropic ve OpenAI, planlanan halka arzlar öncesinde gelişmiş modellerini geniş kitlelere sunarken aynı zamanda fikri mülkiyet ihlallerini önleme, düzenleyici beklentileri karşılama ve yüksek fiyatlandırma gücünü koruma baskısıyla karşı karşıya bulunuyor.

İHA saldırılarının etkisi 🔹 Ukrayna'nın Moskova'ya yönelik uzun menzilli insansız hava aracı saldırılarının yoğunlaşmasıyla başkentte gece saatlerinde patlamalar yaşandı ve Moskova'nın en büyük petrol rafinerisi vuruldu. 🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 18 Haziran'daki saldırının ardından Moskova'nın ana petrol rafinerisinin yandığını açıkladı. 🔹 Moskova Belediye Başkanı Sergey Sobyanin, mart ayında iki gün içinde Moskova'ya yaklaşan 250 insansız hava aracının düşürüldüğünü, 18 Haziran'da ise tek bir günde 180 insansız hava aracının etkisiz hale getirildiğini açıkladı. 🔹 Son saldırılar sırasında çok sayıda Moskova sakini ilk kez sığınaklara, yer altı otoparklarına ve bina koridorlarına indi. Günlük yaşama etkileri 🔹 Bazı Moskova sakinleri, saldırılar öncesinde resmi uyarı almadıklarını ve alarm bildirimlerinin saldırılardan sonra yayımlandığını söyledi. 🔹 Moskova çevresinde yaşayanlar, petrol rafinerisine yönelik saldırının ardından araçlarının üzerine siyah yağ damlacıkları düştüğünü bildirdi. 🔹 Yerel yetkililer siyah damlacıkların yanma ürünleri olduğunu açıklarken, çevre uzmanları bunun yanan petrol ürünlerinden kaynaklandığını ve insanlarla hayvanlar açısından sağlık riski oluşturabileceğini söyledi. 🔹 Petrol rafinerisindeki yangın, Rusya'nın en büyük toptan ticaret merkezi Sadovod'a sıçradı ve çok sayıda iş yeri ile stok zarar gördü. Kamuoyu ve güvenlik 🔹 Moskova'nın bazı bölgelerinde binaların çatılarına Pantsir hava savunma sistemlerinin konuşlandırıldığına ilişkin görüntüler paylaşıldı. 🔹 Sosyal medyada yüksek etkileşim alan paylaşımların önemli bir bölümü Rusya'nın hava savunma sistemlerini alaya aldı. 🔹 Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, insansız hava aracı saldırılarının toplumda istikrarsızlık oluşturmayı ve Rus ordusuna yönelik güveni sarsmayı amaçladığını söyledi. 🔹 Siyaset bilimci Andrey Kolesnikov, saldırıların hem savaşa karşı çıkanların hem de daha sert askerî adımlar isteyen kesimlerin tutumunu güçlendirdiğini söyledi.

Askeri reformlar 🔹 Ukrayna hükümeti, ordudaki personel yetersizliği ve asker yorgunluğunu azaltmayı hedefleyen çok aşamalı askeri reformun ilk bölümünü uygulamaya koydu. 🔹 Reform kapsamında cephe birliklerine odaklanılırken, yabancı piyade askerlerinin daha fazla görevlendirilmesi, askerlerin tugaylar arasında daha kolay geçiş yapabilmesi ve firar eden askerlerin geri dönmesinin teşvik edilmesi planlanıyor. 🔹 Reformun en önemli adımı, 10 ila 24 ay arasında değişen üç yeni süreli askerlik sözleşmesinin yürürlüğe girmesi oldu. 🔹 Cephe hattına en yakın birliklerde görev yapan piyade askerlerinin ortalama aylık maaşı yaklaşık 300 bin grivnaya (yaklaşık 6 bin avro) çıkarılacak. 🔹 Sözleşmesini tamamlayan askerlere en az altı aylık görevden uzak kalma hakkı tanınacak. Rusya'nın 2022'de başlattığı işgalden bu yana görev yapan askerler, sözleşmelerinin bitmesinin ardından toplamda 18 aya kadar sivil yaşama dönebilecek. Personel sorunu sürüyor 🔹 Ukrayna Savunma Bakanı Mykhailo Fedorov, ocak ayında yaklaşık 200 bin askerin firar ettiğini, 2 milyondan fazla kişinin ise askerlikten kaçtığı gerekçesiyle arandığını açıkladı. 🔹 Hükümet, yeni maaş düzenlemeleri ve sözleşme sisteminin moral kaybını azaltmasını ve firarların yavaşlamasını hedefliyor. 🔹 Yetkililer ve uzmanlar, yeni teşviklerin zorunlu askerlik uygulamasının yerini gönüllü askerlik sistemine bırakması için yeterli olmayacağını belirtiyor. 🔹 Uzmanlara göre orduya katılma konusundaki en büyük çekinceler düşük maaş değil; kötü komutanlarla görev yapma, yetersiz eğitim alma ve hayatını kaybetme endişesi. Askerlerden eleştiriler 🔹 Reform, özellikle 2022 ve öncesinde orduya katılan askerler tarafından yetersiz bulundu. 🔹 Bazı askerler, geçici izinlerin terhis beklentilerini karşılamadığını ve devletin vaatlerini yerine getirip getirmeyeceği konusunda kuşku duyduklarını dile getirdi. 🔹 Cephede görev yapan birliklerde personel eksikliği devam ederken, uzun süredir görev yapan askerlerin sonbaharda kısmi terhis edilip edilmeyeceği konusunda da belirsizlik sürüyor. Seferberlik sistemi değişmedi 🔹 Reformun ilk aşaması, Ukrayna'da kamuoyunda tepki çeken zorunlu askerlik merkezlerine ilişkin uygulamalarda değişiklik getirmedi. 🔹 Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ocak ayında askerlik merkezlerinin yeniden düzenlenmesi talimatını verdi. Savunma Bakanı Fedorov, bu alandaki reform çalışmalarının yaz aylarında başlayacağını açıkladı. 🔹 Cephede görev yapan asker Serhiy Hnezdilov, hükümetin 2023'ten bu yana dile getirilen sorunları artık kamuoyu önünde kabul etmeye başlamasını önemli bir değişim olarak değerlendirdi.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, NATO müttefiklerinden "sadakat" beklediğini söyledi ve ABD'nin her zaman müttefiklerini savunduğunu ancak İran savaşı sırasında aynı desteği yeterince göremediğini belirtti. 🔹 Trump, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile Beyaz Saray'da yaptığı görüşmede, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ısrarı olmasaydı Ankara'da düzenlenecek NATO Zirvesi'ne katılmayı düşünmediğini söyledi. NATO ve savunma harcamaları 🔹 NATO Zirvesi'nin ana gündem maddelerinden biri, ABD'nin müttefiklerden daha fazla savunma harcaması yapmalarını istemesi olacak. 🔹 Mark Rutte, Avrupa ve Kanada'daki NATO üyelerinin 2017'den bu yana savunma harcamalarını toplam 1,2 trilyon dolar artırdığını gösteren verileri Trump'a sundu. 🔹 Rutte, Trump'ın ikinci başkanlık döneminin ilk iki yılında NATO müttefiklerinin savunma harcamalarının ilave 250 milyar dolar artma yolunda olduğunu söyledi. 🔹 NATO üyeleri geçen yıl Lahey Zirvesi'nde savunma harcamalarını GSYH'nin %5'ine çıkarma hedefini kabul etti. Bazı ülkeler bu hedef doğrultusunda ilerlerken, Birleşik Krallık dahil bazı üyeler iç siyasi ve ekonomik nedenlerle daha yavaş ilerliyor. Avrupa'ya eleştiriler 🔹 Trump, İtalya, Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık'tan hayal kırıklığı duyduğunu söyledi. 🔹 Trump, Birleşik Krallık'ın Kuzey Denizi'ndeki petrol ve doğal gaz üretimini artırması gerektiğini savundu ve ülkenin Norveç'ten petrol ithal ettiğini belirterek bu politikayı eleştirdi. Rutte'den Trump'a destek 🔹 Mark Rutte, İran savaşı sırasında yaşanan anlaşmazlıkların münferit olaylar olduğunu söyledi ve çatışmalar sırasında Avrupa'daki üslerden 4.000 ila 5.000 ABD savaş uçağının görev yaptığını belirtti. 🔹 Rutte, Ankara'daki NATO Liderler Zirvesi'ne 32 NATO üyesinin yanı sıra 9 veya 10 NATO üyesi olmayan ülkenin de katılmasının beklendiğini açıkladı. 🔹 Rutte, zirveye katılacak ülkelerin Trump'ın liderliğini görmek istediğini ve ABD'nin bu liderliği sağlayacağını söyledi.

🔹 Güney Kore Borsası (Korea Exchange), Samsung Electronics, SK Hynix, Hyundai Motor ve LG Energy Solution hisselerine dayalı haftalık opsiyon sözleşmelerinin 29 Haziran'da planlanan lansmanını erteledi. 🔹 Borsa yönetimi, son dönemde piyasalarda görülen yüksek oynaklığı gerekçe göstererek ürünlerin işleme alınmasını ileri bir tarihe bıraktı. 🔹 Kospi endeksi bu ay bir günde %8 değer kaybettikten sonra ertesi gün %8 yükseldi. Endeks salı günü %10 gerilerken sonraki günlerde toparlanarak bu seviyeden %9 yükseldi. 🔹 Kospi'nin volatilitesini ölçen gösterge 95 ile rekor seviyeye ulaştı. Bu yıl piyasada şimdiye kadarki en yüksek sayıda devre kesici uygulandı. Yapay zekâ rallisi riskleri artırdı 🔹 Samsung Electronics hisseleri yılbaşından bu yana iki katından fazla yükselirken, SK Hynix hisseleri dört katın üzerinde değer kazandı. Yükselişin temelinde yapay zekâ çiplerine yönelik güçlü talep bulunuyor. 🔹 Güney Kore Finansal Denetim Servisi Başkanı, Samsung ve SK Hynix'e bağlı kaldıraçlı ETF'lerin piyasaya sürülmesi nedeniyle üzüntü duyduğunu açıkladı. 🔹 Bazı kaldıraçlı ETF'lerde likidite sorunları nedeniyle beklenmeyen fiyat hareketleri görüldü. 8 Haziran'da SK Hynix hissesi %7,7 düşmesine rağmen, aynı hisseye iki kat günlük getiri sağlamayı hedefleyen ACE SK Hynix Single Stock Leveraged ETF yaklaşık %50 yükseldi. Perakende yatırımcı ilgisi büyüyor 🔹 Güney Kore'de yetişkin nüfusun yaklaşık yarısı aracı kurum hesabına sahip bulunuyor. Bu oran 2019'da %21 seviyesindeydi. 🔹 Marjin borcu 37 trilyon won (yaklaşık 24 milyar dolar) ile rekor seviyeye ulaştı. 🔹 Düzenleyiciler, haftalık tek hisse opsiyonlarının yatırım seçeneklerini çeşitlendireceğini ve yatırımcıların benzer türev ürünler için yurt dışı piyasalara yönelmesini azaltacağını belirtiyor. 🔹 Korea Exchange Başkanı Jeong Eun-bo, Samsung ve SK Hynix'in Kospi'deki yüksek ağırlığının piyasa oynaklığını artırabileceği uyarısında bulundu. 🔹 SK Hynix gelecek ay Nasdaq'ta Amerikan depo sertifikalarını (ADR) kote etmeyi planladığını açıkladı. Japon bellek üreticisi Kioxia da gelecek yıl ABD'de halka arz planladığını duyurdu. 🔹 Korea Exchange, haftalık tek hisse opsiyonlarını piyasa koşulları ve kurumsal hazırlıklar uygun hale geldiğinde işleme açmayı planlıyor.

Güçlü finansal sonuçlar 🔹 Micron'un 28 Mayıs'ta sona eren mali çeyrekte net kârı geçen yılın aynı dönemindeki 1,9 milyar dolardan 28,2 milyar dolara yükseldi ve Wall Street beklentilerini yaklaşık 4 milyar dolar aştı. 🔹 Şirketin geliri yıllık bazda yaklaşık %350 artarak 41,5 milyar dolara ulaştı. Mevcut çeyrek için yaklaşık 50 milyar dolar gelir beklentisi açıkladı. Bu tahmin, analistlerin 43,7 milyar dolarlık beklentisinin üzerinde yer aldı. 🔹 Düzeltilmiş brüt kâr marjı geçen yılki %39 seviyesinden %84,9'a yükseldi. Şirket mevcut çeyrekte marjın yaklaşık %86'ya çıkmasını bekliyor. Hisselerde yükseliş 🔹 Micron hisseleri bilançonun ardından seans sonrası işlemlerde yaklaşık %16 yükseldi ve şirketin piyasa değeri yaklaşık 1,3 trilyon dolara ulaştı. 🔹 Vadeli işlemler Nasdaq 100 endeksinin yeni güne yaklaşık %1,7 yükselişle başlayacağına işaret etti. Japonya'da Nikkei 225 endeksi %4'ün üzerinde yükselirken, Kioxia hisseleri yaklaşık %8 değer kazandı. Güney Kore'de Kospi endeksi %5,5 yükseldi ve SK Hynix hisseleri %11 sıçradı. 🔹 Philadelphia Yarı İletken Endeksi, son dönemdeki dalgalanmaya rağmen 2026 başından bu yana yaklaşık %90 yükseldi. Yapay zekâ talebi büyümeyi destekliyor 🔹 Yapay zekâ veri merkezlerinde kullanılan yüksek bant genişlikli bellek (HBM) çiplerindeki arz sıkıntısı bellek fiyatlarını yükseltmeye devam ediyor. Micron, Nvidia ve AMD gibi şirketlerin yapay zekâ sistemlerinde kullanılan bellek çözümlerinin başlıca tedarikçileri arasında yer alıyor. 🔹 Micron, büyük müşterileriyle üç ila beş yıllık 16 uzun vadeli stratejik tedarik anlaşması imzaladı. Bu anlaşmalar, ilk kez milyarlarca dolarlık peşin ödemeleri de içeriyor. 🔹 Amazon, Meta, Microsoft ve Alphabet'in bu yıl yapay zekâ altyapısına toplam 725 milyar dolar yatırım yapması bekleniyor. 🔹 Micron, SK Hynix ve Samsung bu yıl 1 trilyon doların üzerinde piyasa değerine ulaşan bellek çipi üreticileri oldu. Arz sıkıntısı tüketici elektroniğini de etkiliyor 🔹 Üreticilerin yeni kapasiteyi gelişmiş yapay zekâ belleklerine yönlendirmesi, geleneksel tüketici elektroniğinde kullanılan bellek çiplerinde de arz sıkışıklığına yol açıyor. 🔹 Apple CEO'su Tim Cook geçen hafta, bellek çiplerindeki arz sıkıntısının şirketin ürün fiyatlarını artırmasına neden olacağını açıklamıştı. 🔹 Micron, ABD'nin 2022 tarihli CHIPS Yasası kapsamında yeni üretim tesisleri yatırımlarını desteklemek amacıyla 6 milyar doların üzerinde doğrudan devlet teşviki almaya hak kazandı.

Robotlaşma devlet politikası haline geliyor 🔹 Çin, hızla yaşlanan nüfus ve daralan çalışma çağındaki iş gücünün ekonomik etkilerini azaltmak için yapay zekâ destekli robotların kullanımını hızlandırıyor. 🔹 Birleşmiş Milletler verilerine göre Çin'in 15-64 yaş arasındaki çalışma çağındaki nüfusunun, geçen on yılda yaklaşık 1 milyar ile zirve yaptıktan sonra 2100 yılına kadar 300 milyona gerilemesi bekleniyor. 🔹 Çin, geçen yıl dünyanın geri kalanının toplamından daha fazla endüstriyel robot kurarken, insansı robot üretiminde de küresel lider konumuna geldi. 🔹 Devlet Başkanı Şi Cinping uzun süredir robot teknolojisini stratejik öncelik olarak destekliyor. Son Beş Yıllık Plan'da insan-makine iş birliğine dayalı yeni çalışma modelleri ve iş gücü açığı bulunan alanlarda "bedenlenmiş yapay zekâ" kullanımına yer verildi. Büyük yatırım ve üretim hedefleri 🔹 Çin, 2021-2024 döneminde fabrikalarındaki endüstriyel robot sayısını iki katına çıkararak yaklaşık 2 milyona ulaştırdı. 2024 itibarıyla yeni kurulan robotların %57'sini yerli üreticiler sağladı. 🔹 Pekin yönetimi geçen yıl robotik dahil ileri teknolojiler için 20 yıla yayılan 1 trilyon yuanlık yatırım fonu oluşturdu. 🔹 Yerel yönetimler ve kamu şirketlerinden bu yıl üretim, lojistik, perakende ve sağlık sektörlerinde en az 10 bin yapay zekâ destekli robotun ticari kullanıma alınması istendi. 🔹 Morgan Stanley, Çin'in bu yıl küresel insansı robot sevkiyatlarının yaklaşık %90'ını gerçekleştireceğini ve yerli insansı robot satışlarının 50 bine ulaşacağını öngörüyor. Fabrikalardan hizmet sektörüne yayılıyor 🔹 Sany Truck, iş gücü sıkıntısına hazırlık amacıyla kamyon üretiminde insansı robotları montaj süreçlerine entegre etmeye çalışıyor. 🔹 Huazhu Group, 3.200'den fazla otelinde robotlarla bagaj taşıma, oda servisi ve bazı temizlik işlemlerini yürütüyor. Şirket, 100 odalı bir otelin yaklaşık 10 çalışanla işletilebildiğini belirtiyor. 🔹 Linkerbot ve Matrix Robotics gibi şirketler, insansı robotların gelecekte usta aşçı, hassas montaj uzmanı ve benzeri yüksek beceri gerektiren işleri lisanslı yazılımlarla yerine getirebileceğini öngörüyor. İstihdam endişeleri artıyor 🔹 JD.com Yönetim Kurulu Başkanı Liu Qiangdong, robotların zamanla şirketin yaklaşık 700 bin teslimat çalışanının yerini alabileceğini söyledi. 🔹 Çin Devlet Konseyi bu ay yayımladığı belgede, yapay zekâ kaynaklı istihdam risklerinin izlenmesi ve iş gücü piyasasına yönelik erken uyarı mekanizmalarının güçlendirilmesini istedi. 🔹 Akademisyenler, robotlaşmanın emek gelirlerinin payını azaltabileceğini, bunun da vergi sistemi, sosyal güvenlik ve yeniden eğitim politikalarında kapsamlı düzenlemeler gerektirebileceğini değerlendiriyor. 🔹 JD.com, teslimat çalışanlarını robot bakım ve onarım gibi yeni alanlarda eğitmek için yaklaşık 120 okul ile iş birliği anlaşması yaptı.

🔹 Rusya, ABD’yi Ukrayna savaşını sona erdirmeye yönelik arabuluculuk çabalarından uzaklaşmakla suçladı. 🔹 Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, ABD’nin artık “tarafsız bir arabulucu” gibi davranmadığını ve Donald Trump’ın daha önce Moskova’ya yakın duran açıklamalarını unuttuğunu söyledi. 🔹 Lavrov, Rusya’nın bundan sonra savaşın hedeflerine ulaşmaya odaklanacağını ve ABD’nin dürüst bir arabulucu olabileceğine dair beklentilerin çöktüğünü ifade etti. Trump’ın tutumundaki değişim 🔹 G7 Zirvesi sırasında Trump’ın Ukrayna’nın Rusya içindeki hedeflere yönelik uzun menzilli saldırılarından etkilendiği ve bu operasyonlara olumlu yaklaştığı belirtildi. 🔹 Trump ayrıca Rus enerji sektörüne yönelik yaptırımların artırılmasını kabul etti. 🔹 Ukrayna’nın Moskova çevresindeki askeri hedefler ve enerji tesislerine yönelik saldırıları son dönemde yoğunlaştı. 🔹 ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Rusya’nın savaşın başında belirlediği hedeflere ulaşamayabileceğini söyledi. Ukrayna’nın beklentileri 🔹 Üst düzey Ukraynalı yetkililer, Trump yönetiminin Kiev’e daha fazla destek verme ve Rusya üzerindeki baskıyı artırma konusunda daha istekli hale geldiğine dair işaretler gördüklerini belirtti. 🔹 Ukrayna yönetimi, Trump’ın geçmişte verdiği bazı sözleri yerine getirmemesi nedeniyle temkinli yaklaşımını sürdürüyor. 🔹 Buna rağmen son görüşmelerin ardından Patriot hava savunma füzeleri ve Batı silahlarının lisanslı üretimi konusunda ilerleme sağlandığı değerlendiriliyor. 🔹 Volodimir Zelenskiy, Trump ve Rubio’nun Patriot füze üretim lisansları konusunda ilk kez olumlu yanıt verdiğini açıkladı. 🔹 Zelenskiy, gerekli teknik altyapının hazır olduğunu ve üretim için Trump’ın kişisel onayının gerektiğini söyledi. Avrupa’nın değerlendirmesi 🔹 Avrupa başkentleri, Trump’ın Rus zaferinin kaçınılmaz olmadığı yönündeki değerlendirmesini Ukrayna’ya desteği artırmak için fırsat olarak görüyor. 🔹 NATO’dan üst düzey bir askeri yetkili, Ukrayna’nın yeterli destek aldığında sahada önemli sonuçlar üretebildiğini ve Rus savunma hatlarının aşılmaz olmadığını söyledi. 🔹 Ukrayna’nın teknolojik yenilikleri Rus ilerleyişini yavaşlatırken, Rusya içindeki altyapıya da ciddi zarar veriyor. Moskova’daki rahatsızlık 🔹 Vladimir Putin, Ukrayna’nın Rusya içindeki saldırılarını çaresizlik göstergesi olarak nitelendirdi. 🔹 Putin, Rus ordusunun ilerleyişinin sürdüğünü ve ülkenin dış ve iç tehditlere karşı gerekli karşılığı vermeye hazır olduğunu söyledi. 🔹 Moskova, resmî olarak ABD öncülüğündeki barış sürecine desteğini sürdürse de Rus yetkililer arasında Washington’a yönelik hayal kırıklığının arttığı belirtiliyor. 🔹 Rus tarafı, geçen yıl Alaska’da yapılan Trump-Putin görüşmesi öncesinde ABD’nin Rus pozisyonunu yanlış değerlendirdiğini düşünüyor. 🔹 Rus yetkililer, Trump’ın sık değişen yaklaşımı ve ABD’li müzakerecilerin yürüttüğü diplomasi nedeniyle Washington’ın Rusya’nın savaş hedeflerini destekleyebileceğine dair güvenlerini kaybetmeye başladı.

🔹 Kuzey Kore’de yılın en önemli siyasi törenlerinden biri olan yeni yıl anmasında Kim Jong Un’un kızı Kim Ju Ae, anne ve babasının arasında merkezde yer aldı. 🔹 Kim Ju Ae’nin son yıllarda giderek daha görünür hale gelmesi, rejimin onu geleceğin lideri olarak hazırladığı yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi. 🔹 Güney Kore Ulusal İstihbarat Servisi dahil birçok uzman, Kim Jong Un’un kızını olası halef olarak öne çıkardığı görüşünde. Artan görünürlük 🔹 Kim Ju Ae’nin 13-14 yaşlarında olduğu tahmin ediliyor. 🔹 Son yıllarda kıtalararası balistik füze denemeleri, askeri geçit törenleri, donanma etkinlikleri ve fabrika ziyaretlerinde düzenli olarak yer aldı. 🔹 Tank kullandığı, silah ateşlediği ve üst düzey generaller tarafından brifing aldığı görüntüler devlet medyasında yayımlandı. 🔹 2022 ile 2025 sonu arasında kamuoyuna açık en az 49 etkinliğe katıldı. 🔹 İlk dönemde ağırlıklı olarak askeri faaliyetlerde görünürken, 2025 yılında sivil etkinliklerde de sıkça yer almaya başladı. Haleflik hazırlığı 🔹 Uzmanlara göre Kim Jong Un, kendi iktidara geliş sürecindeki zorlukları yaşamaması için kızını çok erken yaşta hazırlamaya başladı. 🔹 Kim Jong Un, babası Kim Jong Il’in 2008’de geçirdiği felç sonrasında hızla halef olarak öne çıkarılmış ve 2011’de iktidarı devralmıştı. 🔹 İlk yıllarında amcası Jang Song Thaek’in etkisi öne çıkarken, Kim Jong Un daha sonra kapsamlı tasfiyelerle gücünü pekiştirdi. 🔹 Uzmanlar, Kim Ju Ae’nin uzun vadeli ve planlı şekilde kamuoyuna tanıtılmasının dördüncü kuşak hanedan geçişine hazırlık anlamına geldiğini değerlendiriyor. Verilen mesajlar 🔹 Devlet medyası Kim Ju Ae için sık sık “sevilen kız” ve “saygıdeğer kız” ifadelerini kullanıyor. 🔹 2024 yılında resmi yayın organları Kim Ju Ae ve Kim Jong Un’u birlikte “rehberlik eden büyük şahsiyetler” olarak tanımladı. 🔹 Kim Ju Ae’nin resmi fotoğraflarda zaman zaman babasıyla baş başa yer alması, diğer aile üyelerinden farklı bir konumda gösterildiğine işaret ediyor. 🔹 Kim Jong Un’un kız kardeşi Kim Yo Jong ise genellikle yardımcı rolünde ve arka planda görüntüleniyor. Kadın lider ihtimali 🔹 Bazı uzmanlar Kuzey Kore’nin geleneksel yapısının kadın liderliğe engel oluşturabileceğini düşünüyor. 🔹 Buna karşın rejimin güçlü propaganda mekanizmasının toplumda kadın lider fikrini kabul ettirebileceği belirtiliyor. 🔹 Kuzey Kore yönetiminde dışişleri bakanı, Kim Jong Un’un eşi Ri Sol Ju ve kız kardeşi Kim Yo Jong gibi etkili kadın isimlerin öne çıktığına dikkat çekiliyor. Belirsizlik sürüyor 🔹 Kim Ju Ae’nin henüz resmi bir devlet veya parti görevi bulunmuyor. 🔹 Bazı uzmanlar bu nedenle haleflik konusunda kesin sonuca varmak için erken olduğunu düşünüyor. 🔹 Kim Jong Un da iktidara gelmeden önce uzun süre resmi bir unvan taşımamış, ancak 2009’dan itibaren devlet propagandasında “Genç General” olarak öne çıkarılmıştı. 🔹 Uzmanlara göre Kim Jong Un’un halefini resmen ilan etmemesi bilinçli bir tercih olabilir; çünkü açık bir veliaht ilanı mevcut liderin otoritesini zayıflatma riski taşıyor.

🔹 Fransa’da etkili olan sıcak hava dalgası sırasında sıcaklıklar Bordeaux ve Nantes gibi şehirlerde 40 derecenin üzerine çıktı. 🔹 Aşırı sağcı Ulusal Birlik lideri Marine Le Pen, sol partileri ve çevrecileri klima kullanımına ideolojik nedenlerle karşı çıkmakla suçladı. 🔹 Le Pen, cumhurbaşkanı seçilmesi halinde hastaneler, huzurevleri ve okullar başta olmak üzere ülke çapında geniş kapsamlı bir klima programı başlatacağını açıkladı. 🔹 Solcu lider Jean-Luc Mélenchon ise ülke genelinde klima kullanımının yaygınlaştırılmasının çevresel zararı artıracağını söyledi. İklim ve enerji tartışması 🔹 Klima kullanımı Fransa’da iklim değişikliğiyle mücadele ve aşırı sıcaklara uyum politikalarının merkezindeki tartışma konularından biri haline geldi. 🔹 İklim uzmanları klima kullanımının elektrik tüketimini ve sera gazı emisyonlarını artırabileceği konusunda uyarıyor. 🔹 Fransa elektriğinin yaklaşık yüzde 70’ini nükleer enerjiden ürettiği için karbon emisyonu kaygıları birçok ülkeye göre daha sınırlı görülüyor. 🔹 Çevreci siyasetçiler klima yerine binaların yenilenmesi, doğal havalandırmanın artırılması ve şehirlerde daha fazla yeşil alan oluşturulmasını savunuyor. 🔹 Araştırmalar yoğun şehirlerde yaygın klima kullanımının özellikle geceleri çevreye ek ısı yayarak kentsel sıcaklığı artırabileceğini gösteriyor. Siyasi cepheleşme 🔹 Ulusal Birlik Partisi, klima konusunu Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Avrupa Birliği’nin çevre politikalarına yönelik eleştirilerinin önemli bir parçası haline getirdi. 🔹 Parti, araç emisyonları, enerji verimliliği ve ısınma sistemleriyle ilgili düzenlemelerin dar gelirli kesimlere ek maliyet yüklediğini savunuyor. 🔹 Yeşiller Partisi lideri Marine Tondelier, klimanın yasaklanmasını savunmadıklarını ancak tek çözüm olmadığını belirtti. 🔹 Yeşiller, aşırı sıcaklardan etkilenen çalışanlara devlet tarafından finanse edilen yılda beş güne kadar “iklim izni” verilmesini öneriyor. Artan sıcaklıklar ve hazırlıklar 🔹 Meteorologlar, 2003 yılında yaklaşık 14.800 ek ölüme yol açan tarihi sıcak hava dalgasına benzer bir risk oluşabileceği uyarısında bulunuyor. 🔹 Fransa hükümeti, 2100 yılına kadar sıcaklıkların 4 derece artabileceği senaryosuna göre uyum planları hazırlıyor. 🔹 Konutlarda klima kullanım oranı 2016’da yüzde 14 seviyesindeyken 2020’de yüzde 25’e yükseldi. 🔹 Buna rağmen bu oran güney Avrupa ülkeleri ve ABD’deki yüzde 70’in üzerindeki seviyelerin oldukça altında bulunuyor. Okullar ve kamu hizmetleri 🔹 Fransa’da yaklaşık 1.800 okul aşırı sıcaklar nedeniyle kapatıldı, yaklaşık 8.000 okul ise dersleri erken sonlandırdı. 🔹 Okulların yalnızca yüzde 14’ünde klima sistemi bulunuyor. 🔹 Birçok okulda panjur, perde veya açılabilir pencere gibi temel sıcaklık kontrol önlemleri de bulunmuyor. 🔹 Paris Belediyesi, başkentteki 620 okul için 1.200 yeni klima ünitesi satın alınması amacıyla acil fon sağladı. 🔹 Paris Belediye Başkanı Emmanuel Grégoire, gelecek hafta sonuna kadar şehirdeki her okula en az bir klima ünitesi teslim edileceğini açıkladı.

🔹 Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle yaklaşık 1.200 yük gemisi ve toplam değeri 125 milyar dolar olarak hesaplanan yükler 100 günden uzun süre Körfez’de mahsur kaldı. 🔹 Allianz verilerine göre kriz, küresel ticaretin birkaç stratejik deniz geçidine ne kadar bağımlı olduğunu ortaya koydu. 🔹 ABD ile İran arasında varılan ön anlaşmanın ardından gemi trafiği yeniden başlamaya başladı ancak geçişler hâlâ kriz öncesi seviyelerin altında bulunuyor. Deniz ticaretine etkiler 🔹 Çatışma öncesinde Hürmüz Boğazı’ndan günde yaklaşık 135 gemi geçiyor ve dünya petrol ile doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte biri bu güzergâhı kullanıyordu. 🔹 Boğazın kapanması enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtı ve petrol fiyatlarını varil başına 100 doların üzerine taşıdı. 🔹 Uluslararası Denizcilik Örgütü verilerine göre çatışmalar sırasında 40’tan fazla gemi füze saldırısına uğradı ve 14 denizci hayatını kaybetti. 🔹 Saldırıya uğrayan gemilerin büyük bölümünü petrol tankerleri oluşturdu. Trafik yeniden artıyor 🔹 Lloyd’s List Intelligence verilerine göre Körfez’den çıkan gemi sayısı 21 Haziran’da sona eren haftada 69’a yükseldi. 🔹 Bu rakam önceki haftadaki 24 geçişin yaklaşık üç katına çıktı ve çatışmaların başlamasından bu yana görülen en yüksek haftalık seviye oldu. 🔹 Buna rağmen birçok denizcilik ve lojistik şirketi, Umman Denizi, Kızıldeniz ve kara taşımacılığı gibi alternatif güzergâhların kalıcı hale gelmesini bekliyor. 🔹 Bazı sektör yöneticileri, İran’ın Hürmüz üzerindeki etkisini göstermesinin ardından alternatif rotalara daha fazla yatırım yapmayı planlıyor. Kargo ve sigorta riskleri 🔹 Kuehne+Nagel, Körfez bölgesinde yaklaşık 300 bin TEU konteynerin hâlâ beklediğini tahmin ediyor. 🔹 Bölgeye giriş ve çıkış sağlayan kara taşımacılığı hatlarında ciddi yoğunluk yaşanıyor. 🔹 Sigorta şirketleri, füze ve insansız hava aracı saldırılarında zarar gören gemiler nedeniyle tazminat talepleriyle karşılaşmaya başladı. 🔹 İlaç ve dondurulmuş gıda gibi bozulabilir yüklerde meydana gelen kayıplar için de sigorta başvuruları bekleniyor. Denizciler ve tahliye süreci 🔹 Allianz raporuna göre yaklaşık 20 bin denizci hâlâ Körfez’de bulunan gemilerde görev yapıyor. 🔹 Uluslararası Denizcilik Örgütü, 11 bin denizcinin bölgeden ayrılmak istediğini açıkladı. 🔹 Örgüt, Umman ile koordinasyon içinde gemilerin güvenli şekilde bölgeden çıkabilmesi için bir tahliye koridoru oluşturdu. 🔹 Raporda, denizcilik sektörünün nitelikli personel bulmakta zorlanmasının küresel tedarik zincirlerinin dayanıklılığı açısından uzun vadeli risk oluşturduğu belirtildi.

🔹 ABD’nin ihracat kısıtlamaları ve Çin’deki güçlü talep nedeniyle Nvidia’nın yasaklı yapay zekâ çiplerinin karaborsa fiyatları son altı ayda iki kattan fazla yükseldi. 🔹 Sekiz adet Blackwell GPU içeren Nvidia DGX B300 sunucusunun fiyatı yaklaşık 4 milyon yuandan 8 milyon yuanın üzerine çıktı. Sistem ABD’de yaklaşık 400 bin dolar seviyesinde satılıyor. 🔹 Yapay zekâ girişimleri arasında yaygın kullanılan Nvidia RTX 6000 Pro çipinin fiyatı yıl başındaki yaklaşık 50 bin yuandan 130 bin yuana kadar yükseldi. Kaçakçılık yolları daraldı 🔹 Çip tüccarları, ABD makamlarının 2025 sonlarından itibaren yasa dışı çip ihracatına yönelik soruşturmaları yoğunlaştırmasının tedariki ciddi şekilde zorlaştırdığını belirtiyor. 🔹 Mart ayında ABD’de, Nvidia yapay zekâ sunucularını Çin’e kaçırdığı iddiasıyla yaklaşık 2,5 milyar dolarlık sevkiyatla bağlantılı kişiler hakkında dava açıldı. 🔹 Tayvan ve Malezya da Çin’e yönelik çip kaçakçılığı ağlarına karşı soruşturmalar başlattı. 🔹 Aracı şirketler için risklerin artması, karaborsa fiyatlarının daha da yükselmesine yol açtı. Çin’de Nvidia talebi sürüyor 🔹 Pekin’in Huawei ve diğer yerli üreticileri destekleme çabalarına rağmen Çinli şirketlerin Nvidia donanımlarına yönelik talebi yüksek seviyede kalıyor. 🔹 Çinli teknoloji şirketleri yapay zekâ uygulamalarını ve otonom ajanları hızla ticarileştirmeye çalışırken özellikle çıkarım (inference) işlemlerinde kullanılan çiplere ihtiyaç duyuyor. 🔹 Huawei’nin yeni Ascend 950PR işlemcisi büyük veri merkezi müşterileri tarafından test edilmeye başlandı ve yerli alternatif olarak öne çıkarılıyor. 🔹 Buna rağmen yazılım uyumluluğu ve tedarik sorunları nedeniyle birçok şirket Nvidia ürünlerine yönelmeye devam ediyor. Eski nesil çiplere yönelim 🔹 Çinli müşteriler, yeni ürünlerdeki kıtlık nedeniyle Nvidia’nın A100 gibi eski veri merkezi hızlandırıcılarını ve yapay zekâ için uyarlanabilen oyun çiplerini daha fazla satın almaya başladı. 🔹 A100 tabanlı sunucuların fiyatı geçen yıl sonundaki yaklaşık 200 bin yuandan 600 bin yuana kadar yükseldi. 🔹 H200 işlemcilerinin tedarikinin zorlaşması da piyasadaki sıkışıklığı artırdı. Bazı alıcılar işlemleri Hong Kong üzerinden gerçekleştirip çipleri gayriresmî yollarla Çin ana karasına taşıyor. Hesaplama maliyetleri yükseliyor 🔹 Nvidia donanımlarındaki arz sıkıntısı, yapay zekâ işlem gücü kiralama maliyetlerini de artırdı. 🔹 Çin’de GPU kiralama ücretleri artık birçok durumda ABD seviyelerine ulaştı veya ABD’nin üzerine çıktı. 🔹 Özellikle Nvidia’nın en yeni Blackwell tabanlı sistemlerinde Çin’deki kiralama maliyetleri küresel ölçekte en yüksek seviyeler arasında yer alıyor. 🔹 Yükselen bellek çipi fiyatları da sektördeki maliyet baskısını artırırken bazı müşteriler artan fiyatlar nedeniyle talebi azaltmaya başladı.

🔹 ABD, 20. yüzyılın galibi olarak Sovyetler Birliği’nin 1991’de dağılmasının ardından rakipsiz siyasi ve ekonomik güce ulaştı ve anayasal yönetim ile özgürlük değerlerinin başlıca temsilcisi haline geldi. 🔹 19. yüzyılın sonlarından itibaren yaşanan ikinci sanayi devrimi sırasında kimya, elektrik, telefon, ilaç, içten yanmalı motor, havacılık ve radyo gibi alanlardaki gelişmeler ABD’yi dünyanın en büyük ekonomisine dönüştürdü. 🔹 1914’e gelindiğinde Avrupa’daki güç mücadelesinden daha önemli gelişme ABD’nin yükselişi oldu ve Birinci Dünya Savaşı sonrasında ABD Avrupa üzerinde belirleyici güç konumuna geldi. ABD liderliğindeki düzen 🔹 ABD’nin Birinci Dünya Savaşı sonrasında uluslararası sistemden çekilmesi, ekonomik krizler ve siyasi istikrarsızlıklarla birlikte İkinci Dünya Savaşı’na giden süreci hızlandırdı. 🔹 İkinci Dünya Savaşı sonrasında ABD, Sovyetler Birliği ile rekabet içinde uluslararası sistemde aktif rol üstlendi ve Soğuk Savaş dönemi başladı. 🔹 Bu dönemde Batı Avrupa ABD’ye güvenlik açısından bağımlı hale gelirken sömürge imparatorlukları dağıldı ve sosyal demokrat ekonomik model yaygınlaştı. 🔹 Sovyetler Birliği’nin 1989-1991 döneminde çökmesiyle ABD, rakipsiz küresel güç konumuna ulaştı ve bu dönem “tek kutuplu an” olarak adlandırıldı. Yeni güç dengeleri 🔹 Çin’in reform ve dışa açılma politikaları sonucunda yeni bir süper güç ortaya çıktı ve ABD, uzun bir aradan sonra kendisine denk ölçekte bir rakiple karşı karşıya kaldı. 🔹 Dijital devrim ve küreselleşmenin hızlanması dünya ekonomisini dönüştürürken finansal krizler, kitlesel göç hareketleri ve toplumsal değişimler yeni siyasi gerilimler yarattı. 🔹 Kimlik, cinsiyet ve etnik köken temelli taleplerin yükselişi birçok ülkede milliyetçi ve muhafazakâr karşı hareketlerin güçlenmesine yol açtı. ABD ve dünya düzenindeki kriz 🔹 ABD’nin 250. kuruluş yılına yaklaşırken hem ülkenin hem de ABD öncülüğünde kurulan uluslararası düzenin ciddi bir krizle karşı karşıya olduğu değerlendiriliyor. 🔹 Çin Devlet Başkanı Xi Jinping yönetimindeki Çin, ABD’nin küresel etkisinin zayıfladığı ve demokrasinin dünya genelinde gerilediği bir dönemde etkisini artırıyor. 🔹 V-Dem verilerine göre dünya nüfusunun yalnızca yüzde 7’si liberal demokrasilerde yaşıyor. 🔹 Yazıya göre Donald Trump yönetimi hukuk devleti, bilimsel araştırmalar, uluslararası ittifaklar ve kurumsal istikrar gibi ABD gücünün temel unsurlarını zayıflatıyor. Geleceğe ilişkin değerlendirmeler 🔹 Nükleer silahların varlığı büyük güçler arasında doğrudan savaş riskini önemli ölçüde azaltıyor. 🔹 Küresel çevre sorunları, yapay zekâ ve diğer dönüştürücü teknolojilerin yönetimi gibi konular ülkelerin ortak hareket etmesini gerektiriyor. 🔹 Önümüzdeki dönemin temel sorularından biri, otoriter yönetimlerin mi yoksa özgürlük ve demokrasinin mi küresel ölçekte üstün geleceği olacak. 🔹 Sovyetler Birliği’nin çöküşünden sonra oluşan ve ABD öncülüğünde şekillenen dünya düzeninin giderek zayıfladığı, ABD’nin de önceki küresel rolünden uzaklaştığı belirtiliyor.

🔹 Venezuela, ülkenin toplam borcunun yaklaşık 240 milyar dolar olduğunu açıklamaya hazırlanıyor. Bu rakam, daha önceki 150-200 milyar dolarlık piyasa tahminlerinin üzerinde bulunuyor. 🔹 ABD destekli operasyonla Nicolas Maduro’nun ocak ayında görevden uzaklaştırılmasının ardından Caracas yönetimi tarihin en büyük devlet borcu yeniden yapılandırma sürecini başlattı. 🔹 Geçici lider Delcy Rodríguez, Venezuela’nın yıl sonuna kadar alacaklılarla anlaşmaya varmasını ve ülkenin yaklaşık on yıl sonra yeniden uluslararası piyasalara dönmesini hedefliyor. Ekonomik görünüm 🔹 Temmuz başında yayımlanacak borç sürdürülebilirlik planında Venezuela ekonomisinin büyüklüğünün yaklaşık 100 milyar dolar olarak hesaplanması bekleniyor. 🔹 Ülke ekonomisi, Hugo Chavez’in son görev yılı olan 2012’deki yaklaşık 370 milyar dolarlık seviyeden önemli ölçüde küçülmüş durumda. 🔹 Bu hesaplamalara göre Venezuela’nın borç/GSYH oranı yüzde 200’ün üzerine çıkıyor. 🔹 Hükümetin mali danışmanı olarak görev yapan Centerview Partners, borcun sürdürülebilir seviyelere çekilmesine yönelik plan hazırladı. Borcun yapısı 🔹 Venezuela hükümeti ve devlet petrol şirketi PDVSA’nın tahvil borçları yaklaşık 60 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. 🔹 Temerrüt sonrası biriken faizlerle birlikte bu yük yaklaşık 100 milyar dolara ulaşıyor ve her yıl yaklaşık 5 milyar dolar artıyor. 🔹 Ülkenin petrol şirketlerine ve ticari alacaklılara 30-50 milyar dolar arasında borcu bulunduğu tahmin ediliyor. 🔹 Kamulaştırmalar nedeniyle açılan davalarda verilen tazminat kararlarının toplamının 20 milyar doların üzerinde olduğu değerlendiriliyor. 🔹 Venezuela’nın Çin’e 10-20 milyar dolar, Rusya’ya yaklaşık 6 milyar dolar ve kalkınma bankalarına yaklaşık 4 milyar dolar borcu olduğu belirtiliyor. Yeniden yapılandırma süreci 🔹 Venezuela’nın yeniden yapılandırması, 2012’deki yaklaşık 200 milyar dolarlık Yunanistan borç krizini geride bırakarak tarihin en büyük egemen borç yeniden yapılandırması olabilir. 🔹 Süreç, Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) doğrudan yönettiği bir program olmadan ilerliyor. 🔹 IMF, yeniden yapılandırma sürecine dahil olmadığını ancak Venezuela ile ekonomik görünüm konusunda temaslarını sürdürdüğünü açıkladı. 🔹 Bazı yatırımcılar, IMF gözetimi olmadan yürütülen sürecin Venezuela’nın alacaklılarla müzakerelerde daha zayıf bir konuma düşmesine yol açabileceğini düşünüyor. Petrol üretimi ve piyasa beklentileri 🔹 Yatırımcılar, Venezuela’nın petrol üretimini ne kadar hızlı artırabileceğine ve ABD destekli petrol ihracatı normalleşmesinin sonuçlarına odaklanıyor. 🔹 Venezuela Merkez Bankası verilerine göre petrol ihracat gelirleri yılın ilk çeyreğinde 5,5 milyar dolara yükseldi. Bu rakam Maduro döneminin son aylarında 4,4 milyar dolar seviyesindeydi. 🔹 Venezuela tahvilleri Maduro’nun devrilmesinden önce dolar başına yaklaşık 33 sent seviyesinde işlem görürken bugün yaklaşık 55 sent seviyesine yükseldi. 🔹 Bazı yatırım yöneticileri yeniden yapılandırma sürecinin 2026 içinde tamamlanmasının zor olduğunu ve müzakerelerin 2027’ye kadar uzayabileceğini değerlendiriyor.

🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, hem Donald Trump hem de Vladimir Putin ile yaşadığı gerilimlere rağmen siyasi konumunu korudu ve uluslararası etkisini artırdı. 🔹 Rusya'nın Ukrayna'daki savaş hedeflerinde yaşadığı sorunlar, Zelenskiy’nin Putin’den daha uzun süre siyasi sahnede kalabileceği değerlendirmelerine yol açtı. 🔹 Zelenskiy, yalnızca savaş alanındaki direnişiyle değil, Avrupa'nın gelecekteki güvenlik mimarisini şekillendirme potansiyeliyle de öne çıkıyor. Trump’ın yaklaşımındaki değişim 🔹 Trump, 2025 yılında Zelenskiy’yi zayıf bir lider olarak göstermiş ve Ukrayna’nın elinde pazarlık gücü bulunmadığını savunmuştu. 🔹 Geçen hafta Fransa'daki G7 Zirvesi’nde yayımlanan ortak bildiride Ukrayna’nın “dayanıklılığı” ve “yeni ivmesi” vurgulandı. 🔹 G7 ülkeleri Ukrayna’ya silah ve mali destek sağlamayı sürdürme taahhüdünde bulundu. 🔹 Trump’ın Zelenskiy’ye yönelik söyleminde daha temkinli bir çizgiye geçtiği belirtiliyor. ABD’de Ukrayna desteği sürüyor 🔹 ABD Temsilciler Meclisi bu ay Ukrayna için 8 milyar dolarlık yeni yardım paketini kabul etti. 🔹 Yardım paketinin Senato süreci devam ediyor. 🔹 Trump’ın böyle bir yardım paketini veto edip etmeyeceği konusunda net bir tablo bulunmuyor. Savunma iş birliği büyüyor 🔹 Zelenskiy, Ukrayna’ya Patriot hava savunma sistemleri verilmesini talep etmeyi sürdürüyor. 🔹 Ukraynalı savunma teknolojisi girişimleri ve insansız hava aracı üreticileri ABD Savunma Bakanlığı’nın yeni drone programlarında danışmanlık yapıyor. 🔹 ABD'nin 54 milyar dolarlık drone savaş bütçesi kapsamında Ukrayna'nın savaş tecrübelerinden yararlanılıyor. 🔹 Ukrayna savunma sektörünün küresel ölçekte artan önemi, ülkenin yalnızca yardım alan bir aktör olarak görülmesini zorlaştırıyor. Avrupa güvenliği ve Ukrayna 🔹 Ukrayna’nın Avrupa Birliği üyeliği tartışmaları, Avrupa’nın savunma politikalarının geleceğiyle daha fazla bağlantılı hale geliyor. 🔹 Avrupa'nın en büyük ve en modern ordularından birine sahip olan Ukrayna'nın güvenlik tartışmalarındaki ağırlığının artması bekleniyor. 🔹 NATO’nun geleceği ve Avrupa Birliği’nin genişleme politikalarına ilişkin tartışmalarda Ukrayna’nın rolü daha belirleyici hale geliyor. Zelenskiy’nin uluslararası konumu 🔹 Zelenskiy, liberal demokrasi ve Batı kurumlarına verdiği destekle uluslararası kamuoyunda görünürlüğünü koruyor. 🔹 Ukrayna’daki savaş nedeniyle yaptığı açıklamalar ve politikalar, Avrupa ve Batı dünyasında geniş yankı uyandırmaya devam ediyor. 🔹 Zelenskiy, Ukrayna savaşı sürerken Avrupa’nın güvenlik, savunma ve siyasi yönelimlerine ilişkin tartışmalarda etkili aktörlerden biri olarak öne çıkıyor.

🔹 Wall Street'te teknoloji hisseleri öncülüğünde satış dalgası yaşandı. Nasdaq Composite gün içinde %1,5, S&P 500 ise %1 geriledi. 🔹 Yapay zekâ rallisinin önde gelen hisseleri arasında yer alan çip üreticileri en büyük kayıpları verdi. 🔹 Micron %10,1, Qualcomm %8,4 ve Nvidia %3 değer kaybetti. Nvidia’nın piyasa değeri yeniden 5 trilyon doların altına indi. 🔹 Veri depolama şirketleri Sandisk %11,9, Western Digital ise %8 düştü. Yapay zekâ harcamalarına yönelik şüpheler artıyor 🔹 Yatırımcılar, büyük teknoloji şirketlerinin yapay zekâ için yüz milyarlarca dolarlık yatırım planlarının ne zaman somut gelir üreteceğini sorgulamaya başladı. 🔹 Alphabet, Amazon, Meta ve diğer büyük teknoloji şirketleri önümüzdeki beş yılda yeni veri merkezleri kurmak için yüz milyarlarca dolar harcamayı planlıyor. 🔹 Anthropic ve OpenAI'nin sunduğu hizmetlerin maliyetlerine ilişkin müşteri tarafında soru işaretleri oluşmaya başladı. 🔹 Bazı yatırımcılar yapay zekâ yatırımlarının getirilerinin beklendiği kadar hızlı ortaya çıkmayabileceğinden endişe ediyor. Faiz artışı beklentisi baskı yarattı 🔹 ABD Merkez Bankası Başkanı Kevin Warsh geçen hafta enflasyon riskine karşı faiz artırımı sinyali verdi. 🔹 Bank of America, Fed'in eylül ayından başlayarak 2026 yılı içinde toplam 0,75 puan faiz artırmasını beklediğini açıkladı. 🔹 Yüksek faiz beklentisi, özellikle yüksek değerlemelerle işlem gören teknoloji hisselerinin cazibesini azaltıyor. 🔹 ABD 10 yıllık tahvil faizi bu ay yaklaşık 4,48 seviyesine yükseldi. 🔹 Vadeli işlemler piyasası, ekim ayına kadar 25 baz puanlık faiz artışını tamamen fiyatlamaya başladı. Küresel teknoloji hisseleri de etkilendi 🔹 Güney Kore'nin teknoloji ağırlıklı Kospi endeksi %10 geriledi. 🔹 SK Hynix ve Samsung Electronics hisseleri çift haneli düşüşler yaşadı. 🔹 Avrupa'da Stoxx 600 endeksi %0,6 düştü. 🔹 Avrupa'nın en değerli şirketi olan çip ekipmanı üreticisi ASML günü %5,7 kayıpla kapattı. SpaceX hisseleri dalgalı seyrediyor 🔹 SpaceX hisseleri önceki gün yaşanan sert satışların ardından %5,4 yükseldi. 🔹 Şirketin piyasa değeri önceki seansta yaklaşık 400 milyar dolar azalmıştı. 🔹 Hisseler kısa süreliğine halka arz fiyatının altına inse de yeniden toparlanarak 162,98 dolara yükseldi. 🔹 Analistler, teknoloji hisselerinde yaşanan düşüşte kâr realizasyonu, yüksek kaldıraç kullanımı ve bireysel yatırımcı yoğunluğunun da etkili olduğunu belirtiyor.

🔹 Trump yönetimi, İran’ın Katar’da tutulan 6 milyar dolarlık dondurulmuş petrol gelirine erişmesine ve bu fonlarla ABD ürünleri satın almasına izin verdi. 🔹 Donald Trump, serbest bırakılacak fonların yalnızca ABD’den gıda ve tıbbi malzeme alımında kullanılacağını açıkladı. 🔹 Trump, İran’ın ABD’li çiftçilerden mısır, buğday ve soya fasulyesi satın alacağını söyledi. 🔹 Görüşmelere yakın bir kaynak, 6 milyar dolarlık fonun gelecekteki müzakerelerde kaydedilecek ilerlemeye bağlı olarak aşamalı şekilde serbest bırakılacağını belirtti. 🔹 Aynı çerçevede ek 6 milyar doların daha serbest bırakılması değerlendiriliyor. Bu adım, İran’ın mevcut fonları kullanması ve nihai anlaşma görüşmelerinde ilerleme sağlanmasına bağlı olacak. İran görüşmeleri ve yaptırımlar 🔹 ABD ile İran arasındaki üst düzey görüşmelerin ilk turu İsviçre’de tamamlandı. 🔹 Görüşmeler, 8 Nisan’da başlayan ateşkesin 60 gün daha uzatılması ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için geçen hafta imzalanan geçici anlaşmanın ardından gerçekleştirildi. 🔹 ABD Hazine Bakanlığı, İran’ın 21 Ağustos’a kadar petrol satabilmesine izin veren yaptırım muafiyeti yayımladı. 🔹 Muafiyet, İran’ın petrol ihracatını ve dolar üzerinden satış yapmasını kapsıyor. Nükleer denetim tartışması 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran’ın Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) müfettişlerini yeniden ülkeye davet etmeyi kabul ettiğini söyledi. 🔹 İran Dışişleri Bakanlığı, görüşmelerde nükleer dosyanın müzakere edilmediğini ve yeni bir taahhütte bulunulmadığını açıkladı. 🔹 Görüşmelere yakın bir kaynak, İran’ın UAEA müfettişlerini kabul etmeyi ve gelecekteki iş birliği seçeneklerini değerlendirmeyi kabul ettiğini belirtti. 🔹 Trump, İran’ın gelecekte en üst düzey nükleer denetimleri kabul ettiğini ve bunun müzakerelerin devamı için şart olduğunu söyledi. Bölgesel güvenlik 🔹 ABD ve İran, Lübnan’da İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmaların kontrol altına alınması için ortak bir koordinasyon mekanizması kurulması konusunda anlaşmaya vardı. 🔹 Taraflar, bu çatışmaların kalıcı barış anlaşması görüşmelerini raydan çıkarmasını önlemeyi hedefliyor. Dondurulmuş İran varlıkları 🔹 İran’ın ABD yaptırımları nedeniyle Hindistan, Irak, Çin ve Japonya’daki merkez bankalarında tutulan onlarca milyar dolarlık petrol geliri bulunuyor. 🔹 Katar’daki 6 milyar dolarlık fon, 2023 yılında Güney Kore’den Doha’ya taşınmış ve Biden yönetimi dönemindeki mahkûm takası anlaşmasının parçası olmuştu. 🔹 İran, 2023’teki anlaşmadan sonra da bu fonlara fiilen erişememişti.

Uzun yıllar ABD Merkez Bankası başkanlığı yapan Greenspan, görevdeyken göklere çıkarılmıştı; ancak mirası finansal krizle birlikte yeniden değerlendirildi. Alan Greenspan, 20. yüzyılın sonlarında küresel piyasalar üzerinde büyük etki kuran, ancak mirası finansal krizle gölgelenen eski ABD Merkez Bankası Başkanı, 100 yaşında hayatını kaybetti. Fed’in başında neredeyse yirmi yıl geçirdiği dönemde Wall Street’te, Kongre’de ve medyada adeta yüceltilen Greenspan, savaş sonrası dönemin dev figürlerinden biriydi. Normalde teknokrat merkez bankacılarına nadiren nasip olan türden bir kamuoyu ilgisi gördü. 2000’lerin ortasında Fed’deki görev süresinin sonuna yaklaşırken Greenspan, şimdiye kadar görev yapmış en büyük merkez bankacısı olarak anılıyordu. Arizona’dan eski Cumhuriyetçi senatör ve başkan adayı merhum John McCain, Greenspan’ın rolünün o kadar kritik olduğunu söylemişti ki, görev başındayken ölmesi halinde bedeninin desteklenip koltukta tutulması gerektiğini ifade etmişti. Ancak 2006’da merkez bankasından ayrılmasından yalnızca iki yıl sonra ABD büyük bir finansal krizin içine girdi. Bu da Fed başkanının düzenleyici ve parasal politikalarının modern zamanların en yıkıcı patlama ve çöküş döngüsünü beslediği yönünde suçlamalara yol açtı. Greenspan’ın hayatı olağanüstü derecede çok yönlüydü. İlk düzenli işi, genç yaşta turneye çıkan bir caz grubunda çalmak olmuştu. Daha sonra Wall Street’e geçerek ekonomi danışmanı olarak çalıştı. Kendini Cumhuriyetçi olarak tanımlayan Greenspan, zamanla Washington’un iç çevrelerinden biri ve birçok Cumhuriyetçi başkanın ekonomi alanındaki sırdaşı haline geldi. Sonunda da merkez bankacılığının en güçlü koltuğuna oturdu. Orada, herkesin anlamakta zorlandığı meşhur kapalı üslubu ve kriz yönetimindeki becerisiyle Amerika’da herkesin tanıdığı bir isim oldu. Normalde gizli ve kapalı bir dünya olan merkez bankacılığına nadir görülen bir şöhret havası getirdi. 100 yıllık hayatına bakıldığında, olağanüstü yeteneklerinin yanı sıra çelişkilerle dolu bir adam portresi ortaya çıkıyor. Çocukken demiryolu tarifelerine ve beyzbol istatistiklerine gömülen içine kapanık biriydi. Greenspan, itibarını çoğu zaman yalnız yürütülen istatistiksel analiz dünyasında inşa etti. Townsend-Greenspan adlı firmasındaki merkezinden çok sayıda kurumsal müşteriye hizmet verdi. Bunda, ekonomiye dair içgörüler bulmak için devasa istatistik yığınlarının içine dalmaya istekli olması önemli rol oynadı. Greenspan’ın gösterişli bir yanı da vardı. Kitap kurdu karakterine rağmen dikkat çekici otomobillere ilgisi vardı. Örneğin 1959’da, biyografisini yazan Sebastian Mallaby’nin “gösterişli, motorlu bir müzik kutusu” diye tarif ettiği krom şeritli bir Buick convertible ile dolaşırken görülebiliyordu. Ünlü gazeteciler Barbara Walters ve daha sonra 1997’de evleneceği Andrea Mitchell ile birlikte oldu. Mitchell ondan geriye kalan eşi oldu. Mitchell pazartesi günü yaptığı açıklamada, “O, iki partiden başkanlar döneminde ABD ekonomisine yirmi yıl boyunca yardımcı olan büyük bir adamdı; ama hatalarını kabul etme konusunda da her zaman dürüsttü,” dedi. “Hayat arkadaşı olmak hayatımın en büyük mutluluğuydu,” diye ekledi. Ekonomi felsefesi de on yıllar içinde köklü biçimde değişti. Gençliğinde merkez bankalarının para basma gücünü tehlikeli bulan, Fed’i sert şekilde eleştiren ve altına bağlı para sistemini savunan biriydi. Ancak Fed başkanı olduğunda merkez bankasının müdahaleci araçlarını sonuna kadar kullanmakta hiçbir tereddüt göstermedi. Watergate kronikçisi Bob Woodward’ın 2001’de yayımladığı övgü dolu kitabında ona “Maestro” lakabı verilmişti. Kredi döngülerinin kontrolden çıkma riskine karşı onlarca yıl uyarılarda bulunan Greenspan, kariyerinin sonlarına doğru tüm zamanların en kötü kredi döngülerinden birini dizginlemekte başarısız olmakla suçlandı. Çünkü o ve birçok meslektaşı, menkul kıymetleştirilmiş mortgage piyasasında biriken tehlikelerin büyüklüğünü gözden kaçırmıştı. Greenspan 6 Mart 1926’da doğdu ve New York’un Washington Heights bölgesinde, annesi Rose ve büyük ebeveynleriyle birlikte tek odalı bir apartman dairesinde büyüdü. Anne ve babası o küçükken boşandı. Tek çocuk olan Greenspan annesinden yoğun sevgi gördü; ancak borsacı olan babası Herbert uzak bir figürdü. Bu baba-oğul ilişkisi hep sorunlu kaldı. Mallaby’nin The Man Who Knew adlı kitabında yazdığına göre, Greenspan’ın kariyeri yükselmeye başladığında Herbert’in iş ortaklığı kurma yönündeki garip girişimini reddetti. Matematikte ve sayılarla ilgili hafızada olağanüstü yetenekli olan Greenspan, başlangıçta müzik kariyerini düşündü. New York’un ünlü müzik konservatuvarı Juilliard’a kabul edildi; ancak orada uzun süre kalmadı. Gençliğinin sonlarında bunun yerine gezici bir swing grubu olan Henry Jerome orkestrasına katıldı. Klarnet ve saksofonda yetenekli olmasına rağmen başarılı bir müzisyen olmak için gerekenlere sahip olmadığı sonucuna vardı. Ardından 1945’te, İkinci Dünya Savaşı’nın son günlerinde New York University’de lisans eğitimine başladı. Orada ekonomi alanındaki resmi eğitimine başladı ve ayrıntılı, ampirik problem çözmeye duyduğu tutkuyu geliştirdi. 1948’de mezun olduktan sonraki ilk işi, etkili bir araştırma departmanına sahip kurumsal üyelik kuruluşu Conference Board’da ekonomik analiz üretmek oldu. Daha sonra eski tahvil trader’ı William Wallace Townsend ile ortaklık kurdu ve ABD ekonomisine dair son derece ayrıntılı, istatistiğe dayalı analizleriyle Wall Street’te itibar kazandı. Greenspan ilk eşi Joan Mitchell ile 1952’de evlendi; ancak çift yaklaşık bir yıl sonra ayrıldı. Rus göçmeni Ayn Rand ile ilk kez bu ilişki sayesinde 1952’de tanıştı. Rand, The Fountainhead adlı romanıyla, kapitalizmin yaratıcı gücüne ve toplumda bireyin ve kişisel çıkarın hayati rolüne olan inancıyla ün kazanmıştı. Greenspan, Rand’ın yakın arkadaşı oldu. Rand başlangıçta ciddi tavrı ve koyu renk takım elbise ile kravat merakı nedeniyle onunla alay ederek ona “cenaze levazımatçısı” diyordu. Rand’ın Greenspan üzerindeki etkisi derindi. Greenspan, özgürlükçü çevrelerin bir üyesi ve Rand’ın çalışmalarının güçlü bir kamusal savunucusu haline geldi. Serbest piyasalara olan bu inancı onu hiçbir zaman terk etmedi. Ancak Greenspan’ın pragmatik yönü, Washington’daki Cumhuriyetçi elitin içine girmesini ve orada yükselmesini sağladı. Böylece üç Cumhuriyetçi başkana danışmanlık yaptı. Greenspan, 1967’de Richard Nixon’ın seçim kampanyasına katılarak ekonomik danışmanlık ve anket analizi sundu. Nixon’ın Watergate skandalı sonrası istifasının ardından Greenspan, Gerald Ford’un Ekonomik Danışmanlar Konseyi’nin başkanı oldu ve başkanın yakın ve güvendiği danışmanlarından biri haline geldi. Daha sonra Ronald Reagan’ın 1980’de Jimmy Carter’a karşı yürüttüğü başarılı kampanyayı destekledi. Ancak sonrasında Hazine Bakanı olma arzusunu gerçekleştiremedi. Bu görev önce New Yorklu yatırım bankacısı Donald Regan’a, ardından James Baker’a gitti. Reagan, 1981’de Greenspan’ı kamu emeklilik sisteminde reformları değerlendirecek bir komisyona başkanlık etmek üzere görevlendirdi. 1987’nin başlarında Baker, Fed başkanlığı için ona yaklaştı. Paul Volcker aynı yılın ilerleyen döneminde görevinden ayrılınca Greenspan, Reagan tarafından aday gösterildi ve Demokratların kontrolündeki Senato tarafından onaylandı. Fed’deki ilk dönemi adeta ateşle imtihan oldu. Görevinin onaylanmasından yalnızca iki ay sonra, Ekim 1987’de borsa çöktü. Kara Pazartesi’de Dow Jones Sanayi Endeksi yüzde 22 düştü. Greenspan, finansal sistemi desteklemek için likidite sağlama sözü vererek ve faiz oranlarını gevşeterek yanıt verdi. Piyasadaki çöküş finansal sistemde kalıcı hasara yol açmadı. Ancak ekonomi 1989’da zorlanmaya başlayınca George H. W. Bush yönetimi daha gevşek para politikası için yoğun çağrılarda bulunmaya başladı. Greenspan, The Age of Turbulence adlı kitabında, bir pazar sabahı televizyon programı Meet the Press’te Bütçe ve Yönetim Ofisi Direktörü Dick Darman’ı izlerken neredeyse kahvesini döktüğünü hatırlatır. Darman, Federal Açık Piyasa Komitesi üyelerinin “ekonomiyi resesyona sürüklemekten kaçınma ihtiyacına daha fazla dikkat etmesi” gerektiğini söylüyordu. Ardından, “Henüz tam orada olduklarından emin değilim,” diye eklemişti. Sahne arkasında Hazine Bakanı Nick Brady’nin Greenspan üzerindeki baskısı daha da yoğundu ve bu durum iki adam arasında kalıcı bir kopuşa yol açtı. ABD 1990’da hafif bir resesyona girdi, ardından 1991’de bu daralmadan çıktı. Bush daha sonra Fed’in daha agresif gevşemeyi reddetmesinin, 1992’de Bill Clinton’a karşı seçim yenilgisinden sorumlu olduğunu söyledi. Clinton yönetimi, para politikası konusunda Fed’i kamuoyu önünde azarlama yöntemini bırakmayı seçti. Bu yaklaşım, Başkan Donald Trump dönemine kadar sonraki yönetimler tarafından da sürdürüldü. Cumhuriyetçi kimliğine rağmen Greenspan, Clinton tarafından yeniden atandı ve muhtemelen Clinton yönetimiyle, önceki Bush başkanlığına kıyasla daha yapıcı çalıştı. Greenspan, cesur politika yapıcı ününü Clinton’ın ikinci döneminde pekiştirdi. O sırada merkez bankası, canlı ekonominin enflasyonu tetiklemesini önlemek için faizleri daha fazla artırma baskısı altındaydı. Greenspan, hızlı teknolojik değişimin ekonominin hız sınırını resmi istatistiklere yansımayan biçimde yükselttiğinden şüpheleniyordu. Bu nedenle görece daha gevşek bir para politikasını sürdürebileceğini düşündü. Reel ekonomi açısından bakıldığında Greenspan’ın analizi isabetli çıktı. 1970’ten 1995’e kadar verimlilik yılda yaklaşık yüzde 1,5 artarken, 1995’ten 2003’e kadar büyüme hızı ikiye katlandı. Ancak hızla yükselen borsanın yaratabileceği potansiyel tehlike Fed içinde kapsamlı tartışmalara konu oldu. Geçen ay Fed başkanı olan Kevin Warsh da Greenspan’ın teknolojinin etkilerine dair görüşlerini yineledi. Warsh, göreve gelmeden önce benzer şekilde yapay zekânın, ekonominin enflasyonu körüklemeden daha sıcak çalışmasına imkân verebilecek bir verimlilik patlamasını destekleyeceğini öne sürmüştü. Merkez bankasının kamuoyundaki profili on yılın sonuna doğru daha da büyüdü. Fed, ABD ekonomisini 1997-98 gelişen piyasalar krizinden ve büyük hedge fonu Long-Term Capital Management’ın dramatik çöküşünden korumaya yardımcı olmakla anıldı. Greenspan, 1999’da dönemin Hazine Bakanı Robert Rubin ve yardımcısı Lawrence Summers ile birlikte Time dergisinin kapağında “dünyayı kurtaran komite” olarak yer aldı. Bu dönem, Greenspan’ın yalnızca kendi kurumu üzerindeki hâkimiyetini değil, finansal piyasalar üzerindeki etkisini de teyit etti. Fed içinde karar alma süreçlerini sıkı kontrol altında tutuyordu. Piyasalar ise onun krizlerle mücadele becerisine ve hisse fiyatlarındaki neredeyse durdurulamaz yükselişe hayranlık duyuyordu. Fed pazartesi günü yaptığı açıklamada, “Onun liderliğinde Federal Reserve, ekonomik büyümeyi destekleyen ve kamuoyunun kuruma güvenini sağlamlaştıran uzun süreli bir fiyat istikrarı dönemi elde etti,” dedi. Açıklamada ayrıca, “Para politikası yapımına titiz bir analitik disiplin getirdi ve Federal Reserve’ün en önemli varlıklarından biri olmaya devam eden güvenilirliğin kurulmasına yardımcı oldu,” denildi. 1990’ların sonlarında, teknoloji sektörü patlarken aşırı değerlenmiş hisselere ilişkin endişeler yoğunlaşmaya başlamıştı. Greenspan 1996’da yaptığı bir konuşmada “irrasyonel coşku” ifadesini kullanarak risklere dikkat çekmişti. Ancak bu yükselişi faiz oranlarıyla dizginlemek için uzun soluklu bir çaba göstermedi. Greenspan’ın gelişen tercihi, Wall Street tarafından da coşkuyla destekleniyordu. Bu tercih, önceki yükselişi kontrol etmeye çalışmak yerine, piyasa çöküşlerinden sonra Fed aracılığıyla devletin ortaya çıkan hasarı temizlemesine dayanıyordu. Yeni yüzyılın başlarında dot-com çöküşünün ardından Fed agresif bir parasal gevşeme turuna gitti ve politika faizini yalnızca yüzde 1’e kadar indirdi. Yetkililer bu sert indirimleri, doğrudan deflasyonla mücadele etme ihtiyacı uyarısıyla gerekçelendirdi. Ancak ABD ekonomisinin gerçekten Japonya tarzı bir fiyat düşüşü sürecine girme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu fikri tartışmalıydı. Özellikle de 1987 çöküşünde olduğu gibi dot-com gerilemesi de bankacılık ve finans sistemine fazla zarar vermemişti. Fed 2004’te politikayı kademeli olarak sıkılaştırmaya başladı. Greenspan’ın 2006 başındaki emekliliğinin ardından faizler yeniden yüzde 5’in üzerine çıktı. Eleştirmenler, Fed’in bu dönemde faizleri çok uzun süre çok düşük tutarak, 2005-06’da faizleri fazla öngörülebilir biçimde artırarak ve finansal sistem üzerinde daha sıkı düzenleyici denetimi savunmayarak tehlikeli dengesizliklere katkıda bulunduğunu savundu. Stanford ekonomisti ve eski Hazine yetkilisi John Taylor, Fed’in gevşek para politikasının konut balonunu şişirdiği görüşünü en güçlü savunan isimlerden biriydi. Bazı ekonomistler ise Greenspan’ın 2000’lerde kredi patlamasını faiz oranlarıyla kısa devreye uğratmasının zor olacağı görüşünü korudu. Onlara göre faiz aracı, finansal piyasalardaki coşkuyu hedeflemek için fazla kaba bir araçtı. Dünya genelinde bazı hükümetler daha sonra alternatif olarak “makro ihtiyati” politika araçlarını benimsedi. Ancak bu araçların etkinliği ve para politikasının rolü üzerine tartışma hız kesmeden sürüyor. Greenspan 2007-09 felaketini yönetmek için görevde değildi. Ocak 2006’da görevden ayrıldı ve koltuğu meslektaşı Ben Bernanke’ye devretti. Fed’in başındaki son toplantısının tutanağı, meslektaşlarının sicili nedeniyle kendisini tebrik ettiği, gücünün zirvesindeki bir başkanı gösteriyordu. O dönemde Dallas Fed Başkanı olan Richard Fisher, Shakespeare’in Henry V eserinden alıntı yaparak, orada olmayan ekonomistlerin ve merkez bankacılarının “burada olmadıkları için kendilerini lanetlenmiş sayacaklarını” söyledi. Greenspan, başında bulunduğu görünürde istikrarlı dönem sayesinde övgülere ve onurlara boğuldu. Bunlar arasında Kraliçe II. Elizabeth’ten aldığı fahri şövalyelik ve George W. Bush tarafından 2005’te verilen, Amerika’nın en yüksek sivil nişanı olan Başkanlık Özgürlük Madalyası da vardı. Ancak Greenspan’ın Fed’den ayrılmasından iki yıldan biraz fazla süre sonra merkez bankası Bear Stearns krizini yönetmeye çalışıyordu. Bunu Lehman Brothers’ın çöküşü, bir dizi Wall Street kurtarma operasyonu ve benzeri görülmemiş bir parasal gevşeme programı izledi. Bu felaket Greenspan’ın kariyerinin sert biçimde yeniden değerlendirilmesine yol açtı. Bir yandan laissez-faire kapitalizmini savunurken, diğer yandan zor duruma düşen piyasaların yardımına koşmaya istekli olması eleştirildi. Banka düzenlemesine şüpheyle bakmasına ve skandallarla dolu subprime mortgage piyasasına müdahaleden kaçınmasına yol açan serbest piyasa felsefesi de eleştiri aldı. Greenspan, Clinton yönetimi döneminde Wall Street üzerindeki düzenleyici kısıtlamaların gevşetilmesini coşkuyla destekledi. Bunlar arasında ticari bankacılık ile yatırım bankacılığını ayıran Glass-Steagall Yasası’nın büyük bölümlerinin kaldırılması da vardı. 1997’den 2005’e kadar Fed yönetim kurulunda görev yapan Fed Guvernörü Edward Gramlich, 2000’de Fed denetçilerinin yıkıcı kredi uygulamalarına karşı daha güçlü şekilde kullanılmasını önerdiğinde Greenspan bu fikri geri çevirdi. Fed başkanı ayrıca yıllar boyunca etkisini, türev ürünlere yönelik daha sert düzenlemelere inatla karşı çıkmak için kullandı. Bu ürünler daha sonra finansal krizin merkezinde yer aldı. Greenspan 2003’te türev ürünleri överek finansal kurumların “temel risk faktörlerinden kaynaklanan şoklara karşı daha az kırılgan” hale geldiğini ve “finansal sistemin bir bütün olarak daha dayanıklı hale geldiğini” savunmuştu. Greenspan hafif dokunuşlu finansal denetimi savunmakta kesinlikle yalnız değildi. Clinton’ın Demokrat yönetimi de Wall Street’i coşkuyla destekliyordu. IMF de kredi türevlerinin riski yayma özelliklerini övüyordu. Ancak o piyasaların bilgeliğine övgüler dizerken, mortgage sektöründe ve Wall Street’te olağanüstü suistimaller yaşanıyordu. 1994’ten 1996’ya kadar Greenspan’ın altında başkan yardımcısı olarak görev yapan Alan Blinder, patronunun ekonomiyi yönlendirme ve Fed’in istihdam ile enflasyonu dengede tutma şeklindeki ikili görevini yerine getirme konusunda “müthiş” olduğunu söyledi. Ancak şunu da ekledi: “Başından beri düzenleme söz konusu olduğunda kör bir noktası vardı.” Blinder’a göre Fed’in mortgage ve bankacılık sektöründeki kötü uygulamalarla yüzleşmeyi reddetmesi utanç vericiydi. “Bana göre açıklanamaz biçimde bunu durdurmak için neredeyse parmaklarını bile kıpırdatmadılar. Bu büyük ölçüde Greenspan’ın döneminde oldu.” Lehman Brothers’ın iflasından yalnızca bir ay sonra Greenspan, bir Kongre komitesine, savunduğu serbest piyasa felsefesinde gerçekten de “bir kusur bulduğunu” söyledi. O dikkat çekici oturumda, “Kredi veren kurumların hissedar sermayesini korumak için kendi çıkarlarına güvenen bizler, ben de dahil, şaşkın bir inançsızlık hali içindeyiz,” dedi. Ancak Greenspan daha sonra patlama ve çöküşten para politikası ayarlarının sorumlu olduğu yönündeki argümanları reddetti. 2010’da, Fed dahil düzenleyicilerin varlık fiyatı balonunun büyüklüğünü hafife aldığını kabul etti; ancak merkez bankasının düşük kısa vadeli faizlerinin bu balonu körüklemede çok az rol oynadığını ya da hiç rol oynamadığını söyledi. The Map and the Territory adlı kitabında Greenspan, kriz sonrası daha ayrıntılı bir analiz yaptı. Geleneksel tahmin yöntemlerinin başarısız olduğunu, çünkü davranışsal ekonomiye ve irrasyonel davranış ihtimaline çok az dikkat ettiğini söyledi. Greenspan ayrıca kriz öncesi düzenlemeleri, bankaların tehlikeli derecede zayıf sermaye temelleri üzerinde faaliyet göstermesine izin verdiği için eleştirdi. Greenspan, krizlerde kararlı biçimde hareket etme isteği ve ekonomik analizlerinde genel kabullere meydan okuması sayesinde Fed başkanları arasında dev bir figür olmaya devam ediyor. Görev süresi boyunca ABD’de büyüme ve fiyat istikrarı döneminin yönetilmesine yardımcı oldu. Bugünün siyasetçileri hâlâ o döneme atıfta bulunmayı sürdürüyor. Finansal krizden önceki düzenleme başarısızlıkları kesinlikle yalnızca Greenspan’a ya da Fed’e ait değildi. Volcker finansal yeniliklere şüpheyle bakarken, 1990’ların ve 2000’lerin önde gelen siyasetçileri bu yenilikleri yüceltti ve devlet düzenlemeleriyle sınırlandırma çabalarını eleştirdi. Yine de serbest piyasaların irrasyonelliğine ve finansın tehlikeli döngülerine karşı daha güçlü bir hassasiyet, Greenspan’ın 2000’lerde biriken risklere daha iyi yanıt vermesini sağlayabilirdi. Görevden ayrılmasının ardından yaşanan ve büyük bir ABD bankasının iflasına, ABD iş gücünün onda birinden fazlasının işsiz kalmasına yol açan olaylar dizisi, onun merkez bankasındaki dönemine ilişkin değerlendirmeler üzerinde gölge oluşturmaya devam edecek. Greenspan, kriz öncesi dönemin serbest ve başıboş finansal anlayışını hem temsil etti hem de şekillendirdi. Bu nedenle adı, ayrılışından sonra kurumunu saran ve Batı ekonomilerinde kalıcı bir yara bırakan finansal felaketle yakından bağlantılı kalacak.

🔹 Avrupa’nın ağır yük taşıma roket programı Ariane, SpaceX’in küresel hakimiyetine karşı pazar payını yeniden artırmaya çalışıyor. 🔹 Elon Musk yaklaşık on yıl önce Ariane programının rekabet gücünü kaybedeceğini savunmuştu. 🔹 Ariane 6, iki yıl önce yeniden pazara dönmesinden bu yana Amazon’un düşük yörüngeli internet uydu ağı için fırlatma görevleri gerçekleştiriyor. 🔹 Şirket bu yıl Amazon için üç başarılı görev tamamladı. Ariane 6’nın Durumu 🔹 Ariane 6, Temmuz 2024’teki ilk görevinden bu yana gerçekleştirdiği sekiz uçuşun tamamını başarıyla tamamladı. 🔹 Roketin en güçlü versiyonu kullanılarak son görevde Amazon’a ait 36 uydu uzaya taşındı. 🔹 Şirket, bu performansın yeni müşteriler çekmesini ve Avrupa’daki güveni artırmasını hedefliyor. 🔹 Ariane 6’nın geliştirilmesi sırasında yaşanan gecikmeler nedeniyle Avrupa bir süre kendi ağır yük roketine sahip olamadı. 🔹 Avrupa Birliği, 2023 yılında Galileo uydu navigasyon sisteminin bazı uydularını uzaya göndermek için SpaceX hizmeti satın almak zorunda kaldı. SpaceX ile Fark 🔹 SpaceX’in yeniden kullanılabilir Falcon 9 roketleri maliyetleri önemli ölçüde düşürdü ve fırlatma sıklığını artırdı. 🔹 Falcon 9 geçen yıl 165 yörünge görevini tamamladı. 🔹 Ariane 6 tam kapasiteye ulaştığında yılda yaklaşık 10 fırlatma gerçekleştirmeyi hedefliyor. 🔹 Ariane 6’nın kilogram başına uzaya taşıma maliyeti yaklaşık 5.000 dolar seviyesinde bulunuyor. 🔹 Falcon 9’un kilogram başına maliyeti ise yaklaşık 2.400 dolar olarak hesaplanıyor. Avrupa’nın Stratejik Hedefleri 🔹 Avrupa, askeri ve stratejik uyduların fırlatılmasında dış ülkelere bağımlılığı azaltmayı amaçlıyor. 🔹 Ariane 6’nın Avrupa Birliği destekli Dünya gözlem, meteoroloji ve iletişim projelerinde yılda yaklaşık üç görev üstlenmesi bekleniyor. 🔹 Avrupa Komisyonu’nun 2030 için planladığı IRIS² şifreli iletişim uydu ağı için de Ariane 6’nın tercih edilmesi öngörülüyor. 🔹 Ukrayna ve Orta Doğu’daki savaşlar ile ABD-Çin rekabeti, Avrupa’nın uzay alanında stratejik özerklik arayışını hızlandırdı. Gelecek Planları 🔹 ArianeGroup yeniden kullanılabilir MaiaSpace roketini geliştiriyor. 🔹 MaiaSpace’in ilk uçuşunun gelecek yıl gerçekleştirilmesi planlanıyor. 🔹 Avrupa Uzay Ajansı, Ariane’in yıllık fırlatma kapasitesinin 20 göreve çıkarılıp çıkarılamayacağını değerlendiriyor. 🔹 Ajans ayrıca Ariane sistemlerinin gelecekte astronotları yörüngeye taşıma kapasitesini de inceliyor. 🔹 Ariane 6 programında 13 Avrupa ülkesinden yaklaşık 600 şirket görev alıyor. 🔹 Şirket, üretim hızını artırmak amacıyla yeni montaj hatları ve lojistik altyapı yatırımları gerçekleştiriyor.

🔹 Ukrayna ve Körfez’deki savaşlar, insansız hava araçları, otonom deniz araçları ve yapay zekâ destekli savaş sistemlerine yönelik ilgiyi artırarak savunma teknolojilerini girişim sermayesinin en hızlı büyüyen alanlarından biri haline getirdi. 🔹 Savunma teknolojisi şirketleri 2026 yılının başından bu yana 12,3 milyar dolar yatırım topladı. 🔹 Bu rakam geçen yılın aynı dönemindeki seviyenin yaklaşık iki katına ve 2025 yılının tamamında toplanan 9,95 milyar doların üzerine çıktı. 🔹 Yatırımcılar, daha ucuz ve daha hızlı üretilebilen yeni nesil silah sistemlerine yönelik talebin uzun vadeli olacağını değerlendiriyor. Yükselen Değerlemeler 🔹 JPMorgan, savaşların yürütülme biçiminde tarihî ölçekte bir değişim yaşandığını ve bunun sektör değerlemelerini hızla yükselttiğini belirtti. 🔹 Bazı yatırımcılar, artan savunma harcamalarının kalıcı olacağı beklentisiyle şirketlere daha yüksek değerlemeler vermeye başladı. 🔹 Bu durum, sektörün bazı bölümlerinde aşırı değerleme riskine ilişkin endişeleri de beraberinde getirdi. Öne Çıkan Şirketler 🔹 İngiltere merkezli Kraken Technology, Kraliyet Donanması tarafından Hürmüz Boğazı’nda kullanılacak otonom mayın avlama gemileri geliştiriyor. 🔹 Şirketin yaklaşık 1 milyar dolar değerleme üzerinden 100 milyon dolar yatırım toplamaya çalıştığı belirtiliyor. 🔹 ABD merkezli Anduril Industries geçen ay 5 milyar dolarlık yatırım turunda değerlemesini yaklaşık iki kat artırarak 61 milyar dolara çıkardı. 🔹 Otonom deniz araçları geliştiren Saronic Technologies ve insansız hava aracı üreticisi Shield AI de bu yıl önemli yatırımlar alan şirketler arasında yer aldı. Avrupa’daki Gelişmeler 🔹 Avrupa savunma teknolojisi girişimleri bu yıl toplam 460 milyon dolar yatırım topladı. 🔹 Alman drone üreticisi Helsing’in yaklaşık 18 milyar dolar değerleme üzerinden 1,2 milyar dolar yatırım topladığı bildirildi. 🔹 Alman kamikaze drone üreticisi Stark ise en az 300 milyon avroluk yeni yatırım görüşmeleri yürütüyor. 🔹 AVP ve Earlybird ortaklığında Avrupa savunma teknolojilerine odaklanan 500 milyon avroluk yeni bir yatırım fonu kuruldu. Uzay ve Tedarik Zinciri 🔹 Verilere uzay teknolojisi şirketleri dahil edilmedi. 🔹 Finlandiya-Polonya ortaklı uydu üreticisi Iceye bu ay 10 milyar avro değerleme üzerinden 1 milyar avro yatırım aldı. 🔹 Yatırımcılar, Avrupa’nın istihbarat, gözetleme sistemleri ve kritik savunma bileşenleri üretiminde önemli kapasite eksiklikleri bulunduğunu belirtiyor. 🔹 Savunma teknolojilerindeki ilk yatırım dalgası savaş alanı ihtiyaçlarına odaklanırken, yeni dönemde tedarik zincirleri, elektronik harp sistemleri, sensörler ve yapay zekâ altyapılarının güçlendirilmesine ağırlık veriliyor.

🔹 Filipinler Savunma Bakanı Gilbert Teodoro, Çin’in Güney Çin Denizi’ndeki tartışmalı Scarborough Sığlığı çevresindeki son faaliyetlerinden dolayı endişelerin önemli ölçüde arttığını söyledi. 🔹 Scarborough Sığlığı, Filipinler’in Luzon Adası’nın yaklaşık 200 kilometre batısında ve ülkenin münhasır ekonomik bölgesi içinde bulunuyor. 🔹 Çin, bölgede 2012’den bu yana sürekli sahil güvenlik ve deniz unsuru bulundurarak fiili kontrolünü sürdürüyor. 🔹 Manila, Çin’in bölgede kalıcı kontrol kurarak ileride inşaat ve askerîleştirme faaliyetlerine başlayabileceğinden kaygı duyuyor. Çin Faaliyetleri 🔹 Çin bu hafta Filipinler’in “yasadışı” olarak nitelendirdiği yüzer platformu bölgeden kaldırdı. 🔹 Teodoro, platformun kaldırılmasının ardından Çin’in bölgeye bir deniz araştırma gemisi gönderdiğini söyledi. 🔹 Filipinler, Çin’in geçmişte araştırma gemilerini yapay ada inşası ve altyapı hazırlıkları için kullandığını belirtiyor. 🔹 Teodoro, Çin’in geçmişte Güney Çin Denizi’ndeki faaliyetleri konusunda yanıltıcı açıklamalar yaptığını ve bu nedenle en kötü senaryoya göre hazırlık yapılması gerektiğini ifade etti. Askerî Hazırlıklar 🔹 Filipinler, Çin’e karşı caydırıcılığı artırmak amacıyla ABD ve müttefikleriyle askerî iş birliğini derinleştirmeyi hedefliyor. 🔹 ABD, Japonya, Avustralya, Yeni Zelanda ve Kanada’nın katılımıyla gerçekleştirilen son Balikatan tatbikatları rekor sayıda müttefiki bir araya getirdi. 🔹 Manila, ABD’den daha fazla silah satın almak istiyor ve Tomahawk füzeleri ile Typhon füze sistemleriyle ilgileniyor. 🔹 Filipinler, hizmet dışına çıkarılacak beş Japon Abukuma sınıfı muhribi satın alma olasılığını da değerlendiriyor. 🔹 Japonya’nın Type 88 gemisavar seyir füzeleri de Filipinler’in ilgilendiği sistemler arasında yer alıyor. 🔹 Filipinler, Hindistan’dan tedarik ettiği BrahMos süpersonik füzelerinin daha uzun menzilli versiyonunu edinmeyi de değerlendiriyor. Yapay Zekâ ve Bölgesel Güvenlik 🔹 Filipinler ordusu, Çin’in faaliyetlerini daha etkin takip edebilmek ve olası hareketlerini öngörebilmek amacıyla yapay zekâ sistemlerini askerî yapılara entegre etmeye başladı. 🔹 Teodoro, Filipinler ile ABD arasında Tayvan kaynaklı olası bir savaş senaryosu hakkında doğrudan görüşme yapılmadığını söyledi. 🔹 Buna karşın iki ülke, karşılıklı savunma anlaşması kapsamındaki görüşmelerde bölgesel ve küresel kriz senaryolarını ele almaya devam ediyor. Çin’in Açıklaması 🔹 Çin’in ABD Büyükelçiliği, Scarborough Sığlığı ve çevresindeki sular üzerinde Çin’in “tartışmasız egemenliğe” sahip olduğunu açıkladı. 🔹 Pekin, bölgede yürüttüğü faaliyetlerin kendi egemenlik hakları kapsamında olduğunu ve hiçbir ülkenin bunlara müdahale etme hakkı bulunmadığını savundu.

🔹 Çin, ABD’nin bazı Çinli şirketleri askeri bağlantılı kuruluşlar listesine eklemesine karşılık olarak 10 Amerikan şirketini “güvenilmez kuruluşlar” listesine aldı. 🔹 Karar kapsamında Çinli şirketlerin bu kuruluşlarla ticaret yapması ve ürün satın alması kısıtlandı. 🔹 Listeye alınan şirketler arasında nadir toprak elementleri alanında faaliyet gösteren USA Rare Earth ve MP Materials ile yüksek teknoloji motor üreticisi Aveox bulunuyor. Kararın Gerekçesi 🔹 Çin Ticaret Bakanlığı, adımın ABD’nin Çinli şirketlere yönelik “haksız” uygulamalarına yanıt olarak atıldığını açıkladı. 🔹 Bakanlık, kararın Çin’in ulusal güvenliğini ve çıkarlarını koruma amacı taşıdığını belirtti. 🔹 Çin Maliye Bakanlığı ayrıca Çinli şirketlerin 46 ABD savunma şirketinden ürün satın almasını da yasakladı. ABD-Çin Gerilimi 🔹 Karar, Pentagon’un Alibaba, Baidu ve BYD’yi yeniden ABD’nin ulusal güvenlik riski taşıdığı değerlendirilen Çinli şirketler listesine eklemesinden yaklaşık iki hafta sonra geldi. 🔹 Söz konusu Çinli şirketler, Çin ordusuyla bağlantıları bulunduğu yönündeki iddiaları reddetti. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping geçen ay Pekin’de bir araya gelerek daha istikrarlı ilişkiler kurma konusunda mutabakata varmıştı. 🔹 İki liderin ticaret savaşındaki geçici ateşkesin sona ereceği kasım ayından önce eylül ayında yeniden görüşmesi bekleniyor. Nadir Toprak Rekabeti 🔹 Çin’in hamlesi, ABD’nin Çin’e alternatif bir nadir toprak tedarik zinciri oluşturma çabalarının merkezindeki şirketleri hedef aldı. 🔹 Pekin’in geçen yıl nadir toprak ihracatına yönelik kısıtlamaları, ABD ile yürütülen ticaret müzakerelerinde Çin’in elini güçlendirmişti. 🔹 Bunun ardından ABD, kendi nadir toprak üretim ve işleme kapasitesini geliştirme çalışmalarını hızlandırdı. İhracat Kontrolleri Artıyor 🔹 Avrupa Birliği Ticaret Odası’nın nisan ayında yayımladığı rapora göre Çin, son beş yılda ihracat kontrol mekanizmalarının kullanımını yaklaşık üç kat artırdı. 🔹 Araştırmacılar, bazı önlemlerin Batı ülkelerinin Çin’e yönelik adımlarına karşılık olarak uygulanırken bazılarının stratejik ticaret darboğazlarını hedef aldığını belirtiyor. 🔹 Analistler, son kararların kapsamının sınırlı olduğunu ancak Pekin’in ticaret araçlarını jeopolitik amaçlarla kullanmaya hazır olduğunu gösterdiğini değerlendiriyor. 🔹 Çin’in son adımı, iki ülke arasındaki ticaret ve teknoloji rekabetinin devam ettiğine işaret ediyor.

🔹 İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, uzun süre Donald Trump’ın Avrupa’daki en yakın siyasi müttefiklerinden biri olarak görüldü ve kamuoyu önünde sert eleştirilerden kaçındı. 🔹 Meloni ile Trump arasındaki ilişki, Trump’ın G7 Zirvesi sırasında Meloni’nin kendisiyle fotoğraf çektirmek için “yalvardığını” söylemesinin ardından ciddi bir krize dönüştü. 🔹 Meloni, Trump’ın iddiasını “tamamen uydurma” olarak nitelendirdi ve sosyal medya üzerinden doğrudan karşılık verdi. Krizin Sebebi 🔹 Trump, Meloni’nin G7 zirvesinde defalarca fotoğraf talep ettiğini öne sürdü. 🔹 Meloni, bunun gerçeği yansıtmadığını belirterek Trump’ın açıklamalarını reddetti. 🔹 Siyaset bilimci Giovanni Orsina, Trump’ın sözlerinin Meloni açısından kişisel bir hakaretin ötesinde ulusal onur meselesi olarak görüldüğünü söyledi. 🔹 Orsina’ya göre Meloni, açıklamayı İtalya’nın itibarına yönelik bir küçümseme olarak değerlendirdi. Karşılıklı Suçlamalar 🔹 Trump, İtalya’nın ABD’nin İran operasyonlarında İtalyan üslerini kullanmasına izin vermemesini eleştirdi. 🔹 Trump, Meloni’nin popülaritesinin düştüğünü ve yeniden destek kazanmak için kendisine yakın görünmeye çalıştığını savundu. 🔹 Meloni ise Trump’ın kendi kamuoyu desteğine odaklanması gerektiğini söyledi. 🔹 Meloni, Trump’la yakın ilişki içinde olmanın kendi popülaritesine katkı sağlamadığını belirtti. İlişkilerde Dönüm Noktası 🔹 Meloni, Trump’ın ikinci başkanlık dönemi yemin törenine katılan tek Avrupalı lider olmuştu. 🔹 Trump geçmişte Meloni’yi “dünyanın gerçek liderlerinden biri” olarak tanımlamış ve övgüyle anmıştı. 🔹 Meloni’nin İngilizce yayımlanan otobiyografisine Trump’ın oğlu Donald Trump Jr. önsöz yazmıştı. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de Meloni’nin ikinci kitabına önsöz kaleme almıştı. İran Savaşı ve Artan Baskı 🔹 ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrasında yükselen enerji fiyatları İtalya’da siyasi baskıyı artırdı. 🔹 Roma yönetimi, ABD’nin İran operasyonlarında görev alan uçakların Sicilya’daki üsleri kullanmasına izin vermedi. 🔹 Trump’ın Papa Leo’yu hedef alan açıklamalarını Meloni “kabul edilemez” olarak nitelendirdi. 🔹 Trump daha sonra Meloni’yi cesaret eksikliğiyle suçladı ve İtalya’nın tutumundan duyduğu rahatsızlığı dile getirdi. İç Politikaya Etkisi 🔹 Meloni’nin Trump’a verdiği yanıt, İtalya’da farklı siyasi görüşlerden destek gördü. 🔹 Meloni’nin partisi İtalya’nın Kardeşleri’nin senato grup başkanı Lucio Malan, başbakanın ulusal onuru savunduğunu söyledi. 🔹 Kamuoyu araştırmacıları, Trump’ın Avrupa’da ve İtalya’da siyasi açıdan giderek daha tartışmalı bir figür haline geldiğini belirtiyor. 🔹 Analistler, Meloni’nin Trump’tan uzaklaşmasının yaklaşan seçimler öncesinde siyasi fayda sağlayabileceğini değerlendiriyor. Dış Politika Sorunları 🔹 Meloni hükümetinin dış politika stratejisi büyük ölçüde Washington ile yakın ilişkilere dayanıyordu. 🔹 Yaşanan kriz sonrasında İtalyan diplomatik çevreleri ABD ile ilişkilerde oluşabilecek olumsuz etkileri sınırlamaya çalışıyor. 🔹 Analistler, Meloni’nin Trump’la geçmişteki yakınlığının hâlâ hatırlandığını ve bu nedenle yeni bir pozisyon alırken dikkatli davranmak zorunda olduğunu belirtiyor. 🔹 İtalya hükümeti, ABD ile ilişkileri korurken aynı zamanda Avrupa kamuoyundaki Trump karşıtı eğilimleri de dikkate almak zorunda kalabilir.

🔹 Çin yuanı küresel finans sisteminde daha büyük bir rol üstlenmeye başlasa da doların rezerv para statüsünü tehdit edecek seviyeye ulaşmış değil. 🔹 Çin’in ekonomik modeli, büyük miktarda dolar varlığı biriktirmeye dayanıyor ve küresel finans üzerinde belirleyici etkiyi petroyuan değil “sinodolarlar” oluşturuyor. Petrodoların Mirası 🔹 Petrodolar sistemi, 1974 yılında ABD ile Suudi Arabistan arasında yapılan anlaşmayla şekillendi. 🔹 Sistem kapsamında Suudi Arabistan petrolünü dolar karşılığında satarken ABD güvenlik garantileri sağladı. 🔹 Petrol gelirlerinin yeniden dolar varlıklarına yatırılması, uluslararası dolar likiditesinin büyümesine ve küresel finansman akışlarının oluşmasına katkı sağladı. 🔹 Petrodoların önemi petrol ticaretinde dolar kullanılmasından çok, elde edilen dolarların küresel finans sistemine geri dönmesinden kaynaklandı. Petroyuanın Sınırları 🔹 Çin petrol ithalatında yuan kullanımını artırmaya çalışıyor ve sınır ötesi ödeme altyapısını genişletiyor. 🔹 Rusya ve İran gibi ülkeler yaptırımlar nedeniyle yuanla ticarete daha açık hale geldi. 🔹 Buna rağmen yuan cinsinden petrol gelirlerinin büyük bölümü yeniden ithalat harcamalarına yöneliyor. 🔹 Rusya, Çin’e sattığı petrolden elde ettiği yuanları ithal ürün alımında kullanıyor. 🔹 İran’ın yeniden inşa süreci nedeniyle elde ettiği döviz ve yuan gelirlerini harcamaya ihtiyaç duyduğu belirtiliyor. 🔹 Körfez ülkelerinin geçmişteki kadar büyük dış ticaret fazlaları bulunmadığından yuan gelirlerinin önemli kısmı Çin’den yapılan ithalata yöneliyor. Yuan Kullanımı Artıyor 🔹 Çin’in mal ticaretinde yuan kullanım oranı Mart-Nisan 2026 döneminde yüzde 33,5 ile rekor seviyeye ulaştı. 🔹 Yuanın ticaret işlemlerinde kullanımı hızla artarken, büyük ölçekli bir uluslararası petroyuan sermaye havuzu henüz oluşmuş değil. 🔹 Çin’de sermaye kontrollerinin sürmesi ve finans piyasalarına erişimin sınırlı olması yuan varlıklarının kullanımını kısıtlıyor. 🔹 Offshore yuan piyasasında kullanılan “dim sum” tahvillerinin hacmi büyüse de piyasa hâlâ yeterli derinlik ve likiditeye ulaşmadı. Sinodolarların Etkisi 🔹 Çin, Güney Kore ve Tayvan gibi Doğu Asya ekonomileri büyük ticaret fazlaları sayesinde her yıl 1 trilyon doların üzerinde sermayeyi küresel finans sistemine geri yönlendiriyor. 🔹 Bu ülkelerin ekonomik modelleri dış ticaret fazlasını sürdürmeye dayanıyor. 🔹 Sinodolar olarak tanımlanan bu dolar fazlalarının hacmi, oluşabilecek herhangi bir petroyuan havuzundan çok daha büyük seviyede bulunuyor. 🔹 Çin’in altın rezervlerini artırması da büyük ölçüde ticaret fazlasından elde edilen dolar gelirleriyle ilişkilendiriliyor. Doların Konumu 🔹 ABD yüksek dış ticaret açığı vermeye devam ederek küresel rezerv para sisteminin temel sağlayıcısı konumunu koruyor. 🔹 Çin’in aynı anda hem büyük ticaret fazlası verip hem de küresel rezerv para sağlayıcısı olması mevcut ekonomik yapısıyla uyumlu görülmüyor. 🔹 Çin ticaret fazlasını ve sermaye kontrollerini sürdürdüğü sürece petrol veya diğer ürünlerin yuanla fiyatlanmasının doların küresel finans sistemindeki hâkimiyetini değiştirmesi beklenmiyor.

🔹 2026 Dünya Kupası, son yılların en görünür dini ifadelerine sahne oluyor. 🔹 Müslüman futbolcular secde ediyor, bazı Hristiyan oyuncular maçlardan sonra sahada toplu dualar gerçekleştiriyor. 🔹 Turnuva, dinin kamusal alandaki görünürlüğünün yeniden arttığına işaret eden örneklerden biri olarak değerlendiriliyor. Futbolda Değişen Dini Görünüm 🔹 Dünya Kupası tarihinin büyük bölümünde Katolik ülkeler turnuvalara damga vurdu. 🔹 Uzun yıllar boyunca futbol sahalarında en yaygın dini hareket oyuncuların haç çıkarması oldu. 🔹 Son yıllarda Evanjelik Hristiyanlık ve İslam futbolcular arasında daha görünür hale geldi. 🔹 Brezilyalı futbolcular 2002 Dünya Kupası zaferinin ardından “Jesus Loves You” yazılı tişörtlerle kutlama yapmıştı. 🔹 Fas Milli Takımı oyuncuları 2022 Dünya Kupası’nda İspanya galibiyetinin ardından toplu dua etmiş ve Allah’a şükür secdesi gerçekleştirmişti. Müslüman Futbolcuların Görünürlüğü 🔹 Mısırlı futbolcu Muhammed Salah gibi birçok Müslüman oyuncu gol sevinçlerinde secde ediyor. 🔹 Faslı futbolcuların dini pratikleri Avrupa’daki bazı aşırı sağ siyasetçilerin tepkisini çekti. 🔹 Bazı Hollanda doğumlu Fas kökenli futbolcular, milli takım tercihlerinde Fas’ı seçti. Evanjelik Hristiyanlığın Yükselişi 🔹 Almanya ve Curaçao oyuncularının maç sonrası birlikte dua etmesi turnuvanın dikkat çeken görüntülerinden biri oldu. 🔹 Bazı futbolcular uluslararası Hristiyan ağları ve dini organizasyonlarla bağlantılı faaliyetlerde bulunuyor. 🔹 Brezilyalı kaleci Alisson Becker’in eski takım arkadaşı Roberto Firmino’nun vaftiz edilmesine destek verdiği belirtildi. 🔹 Evanjelik Hristiyanlığın gençler arasında kısa ve duygusal mesajlarıyla daha fazla ilgi gördüğü ifade ediliyor. Futbolcular ve İnanç 🔹 Uzmanlar, dini inancın genç yaşta ülke değiştiren futbolcuların yalnızlık, baskı ve başarısızlıklarla baş etmesine yardımcı olabileceğini belirtiyor. 🔹 Bazı futbolcular maç öncesinde aileleriyle birlikte dua ettiklerini söylüyor. 🔹 İnanç, sporcuların kariyerlerindeki belirsizlikler ve sosyal baskılar karşısında destek mekanizması olarak görülüyor. Tartışmalar 🔹 Bazı dindar futbolcuların LGBT+ hakları ve toplumsal konular hakkındaki görüşleri tartışmalara neden oluyor. 🔹 Almanya Milli Takımı oyuncusu Felix Nmecha’nın sosyal medya paylaşımları nedeniyle geçmişte eleştiriler aldığı belirtildi. 🔹 Bazı takımlarda dini çoğunluğun takım kültürü üzerinde etkili olduğu, bazı oyuncuların ise dini uygulamalara katılmamayı tercih ettiği ifade ediliyor. 🔹 Uzmanlar, turnuvadaki dini görünürlüğün Avrupa’nın düşündüğünden daha az seküler bir toplumsal yapıya sahip olduğuna işaret ettiğini değerlendiriyor.

🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ile İsviçre’de yapılan görüşmelerin ardından Lübnan’daki çatışmaları sona erdirme yönünde önemli ilerleme kaydedildiğini söyledi. 🔹 Görüşmeler, ABD ile İran arasında bu ay imzalanan mutabakatın kalıcı bir anlaşmaya dönüştürülmesine odaklandı. 🔹 Müzakerelerde öncelikli gündem maddesi İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmalar oldu. İsviçre Görüşmeleri 🔹 Katar ve Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmelerin ilk turu tamamlandı. 🔹 Taraflar, Lübnan’daki çatışmaları önlemeye yönelik bir “çatışmasızlık mekanizması” kurulması konusunda anlaşmaya vardı. 🔹 Açıklanan mekanizmanın Lübnan hükümetini de kapsayacağı belirtildi. 🔹 Taraflar teknik düzeyde yeni görüşmeler yapılması konusunda da mutabakata vardı. İran’ın Kazanımları 🔹 Arakçi, petrol ve petrokimya ihracatına yönelik kısıtlamaların kaldırıldığını açıkladı. 🔹 İran’a yönelik ablukanın sona erdiğini ve bazı dondurulmuş varlıkların serbest bırakıldığını söyledi. 🔹 İran için geniş kapsamlı yeniden yapılanma ve kalkınma programının başlatıldığını ifade etti. Hürmüz Boğazı ve Enerji Piyasaları 🔹 İran, İsrail’in Lübnan’daki saldırılarını gerekçe göstererek Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapatabileceği uyarısında bulunmuştu. 🔹 ABD ile İran arasında geçen hafta imzalanan mutabakat, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve geçişlerin serbest hale getirilmesini öngörüyor. 🔹 ABD, İran limanlarına uygulanan deniz ablukasını kaldırma sürecini başlattı. 🔹 Brent petrol fiyatı görüşmelerin ardından yaklaşık yüzde 0,7 gerileyerek varil başına 80 dolar seviyesine indi. Nükleer Müzakereler 🔹 İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokları ve ana nükleer tesislerinin geleceği konusunda görüşmelerin haftalar boyunca sürmesi bekleniyor. 🔹 Taraflar, zenginleştirilmiş uranyumun nasıl yönetileceğine ilişkin ortak bir mekanizma oluşturmayı hedefliyor. 🔹 İran’ın elinde 9.000 kilogramdan fazla zenginleştirilmiş uranyum bulunduğu belirtiliyor. 🔹 Bu miktarın yaklaşık 440 kilogramı silah yapımına yakın seviyede zenginleştirilmiş uranyumdan oluşuyor.

🔹 İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun uzun yıllardır savunduğu ABD-İsrail ortak İran operasyonu dört ay önce başladı. 🔹 ABD ile İran arasında geçen hafta imzalanan geçici mutabakat İsrail’de sert tepkilere yol açtı. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İsrail’e yönelik eleştirilerinde “gerçeği görmeleri gerektiğini” söyledi. İran Anlaşması ve İsrail’in Tepkisi 🔹 ABD ile İran arasındaki mutabakat, Lübnan’daki çatışmaların sona erdirilmesine yönelik hükümler de içeriyor. 🔹 Anlaşmada İran’ın balistik füze programı veya bölgedeki müttefik silahlı gruplara verdiği destek konusunda İsrail’in uzun süredir talep ettiği şartlar yer almadı. 🔹 Anlaşma kapsamında İran’ın petrol satışlarına yönelik bazı muafiyetler elde etmesi ve dondurulmuş varlıklarına erişim sağlaması öngörülüyor. 🔹 İran’daki mevcut yönetim görevde kalmaya devam ediyor. 🔹 Eski bir İsrailli yetkili, savaş öncesine kıyasla stratejik tablonun İsrail açısından daha kötü hale geldiğini söyledi. İran Savaşı ve Sonuçları 🔹 Netanyahu ve Trump, İran’daki rejim karşıtı protestoların yönetimi zayıflattığı ve ek baskıyla rejimin devrilebileceği değerlendirmesiyle hareket etti. 🔹 İran yönetimi ağır kayıplar vermesine rağmen iktidarını korudu. 🔹 İran’ın üst düzey yöneticileri, altyapısı ve ekonomisi savaş sırasında ciddi zarar gördü. 🔹 Buna rağmen İran yönetimi savaşın ülkenin konumunu güçlendirdiği görüşünü benimsedi. Trump-Netanyahu İlişkileri 🔹 Trump ile Netanyahu, ABD başkanının göreve dönüşünden sonra savaşın başlangıcına kadar yedi kez görüştü. 🔹 Şubat ayında yapılan görüşmenin ardından iki lider kamuoyu önünde birlikte görünmedi. 🔹 Trump son dönemde İran konusunda kararları kendisinin verdiğini ve Netanyahu’nun süreci yönetmediğini söyledi. 🔹 İsrail’de Trump’a duyulan güven önemli ölçüde geriledi. 🔹 Bir kamuoyu araştırmasında İsraillilerin yalnızca yüzde 13’ü Trump’ın İsrail’in çıkarlarını koruyacağına güvendiğini belirtti. İç Siyasete Etkisi 🔹 Kamuoyu yoklamalarında Netanyahu’nun Likud Partisi ve sağ blok muhalefetin gerisinde bulunuyor. 🔹 Ekim ayına kadar yapılması gereken seçimler öncesinde Netanyahu’nun siyasi konumu zayıfladı. 🔹 Bir ankette İsraillilerin yalnızca yüzde 11’i ülkenin savaşı kazandığını düşündüğünü belirtti. 🔹 Netanyahu ise İran’ın nükleer kapasitesine, füze altyapısına ve savunma sanayisine ağır zarar verildiğini savunarak operasyonun başarılı olduğunu söyledi. Bölgesel Görünüm 🔹 Hamas Gazze’nin yaklaşık yüzde 40’ında kontrolünü sürdürüyor. 🔹 İsrail’in Gazze’deki operasyonları ülkenin uluslararası alanda daha fazla eleştirilmesine yol açtı. 🔹 İran, Lübnan’daki gelişmeleri ABD ile yürütülen daha geniş kapsamlı görüşmelerde pazarlık unsuru olarak kullanabileceğini gösterdi. 🔹 Bölgedeki Körfez ülkeleri İran ile gerilimi azaltma yönünde adımlar atıyor. 🔹 Analistler, İran ile yürütülen müzakerelerin başarısız olması halinde yeni krizlerin ortaya çıkabileceğini belirtiyor.

🔹 Endeks sağlayıcısı MSCI, SpaceX’e halka arzından bir gün önce mümkün olan en düşük çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) notu olan “CCC” verdi. 🔹 Bu not, SpaceX’i MSCI’nin değerlendirme sisteminde Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesinin ardından aldığı seviyeye yerleştirdi. 🔹 MSCI, SpaceX’in önemli ESG risklerine yüksek düzeyde maruz kaldığını ve bu riskleri yeterince yönetemediğini belirtti. Yönetişim ve Tartışmalar 🔹 SpaceX ayrıca MSCI’nin “tartışmalar” kategorisinde 10 üzerinden 1 puan aldı ve “turuncu bayrak” ile işaretlendi. 🔹 Bu sınıflandırma, şirketin ciddi veya çok ciddi devam eden tartışmalarla bağlantılı görüldüğü durumlarda kullanılıyor. 🔹 Şirketin halka arz belgelerinin yayımlanmasının ardından hisse yapısı, hissedar haklarının sınırlandırılması, yönetim kontrolünün dar bir grupta toplanması, çıkar çatışmaları ve yönetim kurulu bağımsızlığı konularında soru işaretleri gündeme geldi. 🔹 İklim Enstitüsü program direktörü Frédéric Ducoulombier, SpaceX’in yönetişim yapısının halka açık piyasa yatırımcıları açısından ciddi endişeler yarattığını söyledi. Avrupa’daki Yatırımcı Tartışmaları 🔹 Avrupa’daki bazı varlık yöneticileri, SpaceX’in sürdürülebilirlik kriterlerine uygun yatırım fonlarına dahil edilip edilemeyeceğini tartışıyor. 🔹 Bu durum, toplam büyüklüğü 6,5 trilyon avroyu aşan bazı fonların SpaceX hisselerine erişimini sınırlayabilir. 🔹 Ducoulombier, ciddi ESG taraması yapan veri sağlayıcıları ve yatırım fonlarının SpaceX’te önemli yönetişim sorunları tespit etmesinin kaçınılmaz olduğunu ifade etti. MSCI Değerlendirmesi 🔹 SpaceX’in kurumsal yönetişim puanı 10 üzerinden 3,2 olarak hesaplandı. 🔹 Şirket, uydu iletişim ağı Starlink, uzay faaliyetleri ve yapay zeka girişimi xAI’yi bünyesinde barındırıyor. 🔹 MSCI, SpaceX’i ana endekslerine dahil etmek için hızlandırılmış değerlendirme prosedürü uyguladı. 🔹 FTSE Russell ve Nasdaq da büyük ölçekli halka arzlar için benzer hızlandırılmış kurallar benimserken, S&P Dow Jones Indices henüz SpaceX’i endekslerine eklemedi. Musk’ın ESG Eleştirileri 🔹 Elon Musk daha önce ESG değerlendirmelerini sert şekilde eleştirmişti. 🔹 Tesla’nın 2022 yılında S&P 500 ESG Endeksi’nden çıkarılmasının ardından Musk, ESG sistemini “sahte sosyal adalet savunucuları tarafından silah haline getirilmiş bir dolandırıcılık” olarak nitelendirmişti. 🔹 SpaceX ve MSCI haberle ilgili yorum talebine yanıt vermedi.

🔹 Ukrayna’nın bu hafta Moskova’daki en büyük petrol rafinerisini vurması, Kiev’in drone teknolojilerindeki ilerlemesinin Rusya üzerinde yarattığı baskıyı bir kez daha ortaya koydu. 🔹 Finlandiyalı savaş izleme grubu Black Bird Group verilerine göre Rusya, Şubat-Mayıs 2026 döneminde yalnızca 164 kilometrekarelik alan ele geçirdi. Aynı dönemde geçen yıl 1.151 kilometrekare ilerleme kaydedilmişti. 🔹 Rusya’nın geleneksel insan gücü ve ateş gücü üstünlüğüne dayanan saldırı taktikleri, Ukrayna’nın gelişmiş drone sistemleri karşısında daha sınırlı sonuç vermeye başladı. Ukrayna’nın Drone Stratejisi 🔹 Ukrayna’nın orta ve uzun menzilli drone sistemleri Rus hava üslerini, askeri konvoyları ve petrol tesislerini yüzlerce kilometre içeride vurabiliyor. 🔹 Ukrayna, cephe hattının yaklaşık 150 kilometre gerisindeki lojistik ağları hedef alan yoğun bir drone kampanyası yürütüyor. 🔹 Mayıs ayından bu yana yüzlerce drone, Kırım ile işgal altındaki Ukrayna arasındaki kritik ikmal koridorlarını hedef aldı. 🔹 Ukrayna’nın 412. Nemesis Drone Tugayı yetkilileri, Rus askeri ikmal araçlarının her gün vurulduğunu ve yakıt ile mühimmat sevkiyatlarında gecikmeler yaşandığını belirtti. 🔹 Rus birlikleri daha küçük kamyonlar kullanmaya ve ana yollar yerine köy yollarını tercih etmeye başladı. İnsan Gücü ve Üretim Sorunları 🔹 Ukraynalı yetkililere göre Rusya yaklaşık altı aydır cephede verdiği kayıpları yeni askerlerle tam olarak telafi edemiyor. 🔹 Alman Uluslararası ve Güvenlik İşleri Enstitüsü verilerine göre Rusya 2026’nın ilk çeyreğinde 71.216 yeni asker topladı. Bu sayı geçen yılın aynı döneminde 89.601 seviyesindeydi. 🔹 Batılı istihbarat yetkilileri, Rus savunma sanayisinin kapasite sınırlarına yaklaştığını ve nitelikli iş gücü bulmakta zorlandığını değerlendiriyor. 🔹 Üretim artışının büyük bölümü insansız sistemler ve uzun menzilli silahlarda yoğunlaşırken, diğer savunma alanlarında büyüme sınırlı kaldı. Kremlin’in Yanıtı 🔹 Rusya, Rubikon gibi drone birliklerine personel çekmek için geniş kapsamlı bir kampanya yürütüyor. 🔹 Ancak Ukrayna’nın lojistik hedeflere yönelik kapsamlı drone operasyonlarını Rus birliklerinin henüz aynı ölçekte uygulayamadığı belirtiliyor. 🔹 Vladimir Putin’in savaş sürecini yakından yönettiği ve Genelkurmay Başkanı Valeri Gerasimov’dan günde birkaç kez brifing aldığı ifade ediliyor. 🔹 Kremlin’de düzenlenen bir toplantıda askerler, Ukrayna’nın kullandığı Starlink sistemine karşı Rusya’nın ne zaman etkili bir alternatif geliştireceğini Putin’e sordu. 🔹 Putin, Rusya’nın kendi sistemini geliştirdiğini söyledi ancak Savunma Bakanı Andrey Belousov sistemin yalnızca 16 biriminin faaliyete geçtiğini açıkladı. Rusya’nın Devam Eden Avantajları 🔹 Rus hava kuvvetleri, cephe hattı yakınındaki Ukrayna mevzilerine karşı güdümlü planör bombaları kullanmayı sürdürüyor. 🔹 Ukrayna’nın hava savunma sistemlerindeki eksiklikler nedeniyle Rus savaş uçakları bu mühimmatları daha etkili şekilde kullanabiliyor. 🔹 Rus birlikleri özellikle Donetsk bölgesindeki Kostyantynivka çevresinde baskıyı artırmayı sürdürüyor. 🔹 Buna karşın Rus ilerlemesi Donbas dışındaki cephelerde sınırlı kalırken, Ukrayna bazı bölgelerde yerel karşı saldırılar gerçekleştiriyor. Füze ve Hava Saldırıları 🔹 Rusya son bir ay içinde yalnızca Kiev’e yönelik üç büyük drone ve füze saldırısı düzenledi. 🔹 Ukrayna hava kuvvetleri özellikle balistik ve hipersonik füzelere karşı yeterli hava savunma mühimmatı bulmakta zorlanıyor. 🔹 Ukraynalı askeri araştırmacılara göre Rusya’nın 2026 yılında 75 binden fazla güdümlü planör bomba kullanması bekleniyor. Bu rakam 2025’te yaklaşık 60 bin seviyesindeydi. 🔹 Analistler, Rusya’nın savaşın gidişatını değiştirebilmek için insan gücü, sanayi ve ekonomi alanlarında daha geniş çaplı seferberlik adımları atmak zorunda kalabileceğini değerlendiriyor.

Proje Brakestop 🔹 İngiltere hükümeti, Ukrayna ordusunun Rusya’ya karşı kullanması amacıyla geliştirilen üç uzun menzilli füze prototipini tanıttı. 🔹 MBDA UK, MGI Engineering ve Rotron Aerospace tarafından geliştirilen sistemler ilkbaharda gerçekleştirilen denemelerde başarılı sonuçlar verdi. 🔹 Yıl içinde yapılacak ek testlerin ardından Project Brakestop kapsamındaki füze sistemlerinden bir veya daha fazlasının 2026 sonuna kadar Ukrayna’ya teslim edilmesi bekleniyor. 🔹 Füzeler, ihracat ve kullanım süreçlerinde Washington kaynaklı olası kısıtlamalardan kaçınmak amacıyla tamamen ABD bileşenleri kullanılmadan tasarlandı. 🔹 Sistemlerin geliştirilmesinde İngiltere’nin Ukrayna’ya askeri yardım konusunda tam ulusal kontrol sağlaması hedeflendi. Teknik özellikler ve üretim 🔹 Proje, ABD'nin uzun menzilli silah teslimatları ve Rusya içindeki hedeflere kullanım izinlerinde yaşanan gecikmelerin ardından Kasım 2024'te başlatıldı. 🔹 MBDA tarafından geliştirilen Crossbow füzesi, şirketin kendi geliştirdiği görsel navigasyon sistemiyle çalışıyor ve ABD menşeli bileşen içermiyor. 🔹 MGI Engineering’in geliştirdiği sistem ise ABD kaynaklı olmayan veri kullanan alternatif bir navigasyon teknolojisi kullanıyor. 🔹 Rotron Aerospace tarafından geliştirilen model, daha uzun menzil elde etmek amacıyla pervaneli bir tasarım kullanırken hızdan kısmen feragat ediyor. 🔹 MGI Engineering’in Tiger Shark adlı modeli, Formula 1 teknolojisinden geliştirilen kompozit malzemeler sayesinde daha yüksek menzil ve taşıma kapasitesi sunuyor. 🔹 Brakestop füzelerinin aylık yaklaşık 20 adet üretilebilmesi ve harp başlığı hariç yaklaşık 400 bin sterlin birim maliyetle imal edilmesi hedefleniyor. 🔹 Sistemlerin yaklaşık 225 kilogramlık harp başlığı taşıması planlanırken, bu kapasite Storm Shadow füzesindeki 450 kilogramlık harp başlığının altında bulunuyor. 🔹 Modüler tasarım ve ticari olarak temin edilebilen bileşenlerin kullanılmasıyla seri üretimin hızlandırılması amaçlanıyor. 🔹 Avrupa savunma şirketleri, ABD’ye bağımlılığı azaltmak amacıyla son dönemde Amerikan bileşeni içermeyen silah ve savunma sistemlerinin geliştirilmesine hız verdi.

Sanat ve Oryantalizm Tartışması 🔹 New York Metropolitan Sanat Müzesi'ndeki "Orientalism: Between Fact and Fantasy" sergisi, Oryantalist sanatın yalnızca sömürgeci hayallerin ürünü değil, kültürel etkileşim, merak, yanlış anlamalar ve hayranlığın da bir yansıması olduğunu ortaya koyuyor. 🔹 Jean-Léon Gérôme'un 1885 tarihli "The Grief of the Pasha" tablosunda ölen bir kaplanın yasını tutan paşa, görkemli bir saray ortamında sessiz bir matem atmosferi içinde tasvir ediliyor. 🔹 Gérôme'un eserleri ayrıntılı işçiliğiyle öne çıkarken, uzun yıllar boyunca yapay ve akademik bulunarak eleştirildi. 🔹 "Bashi-Bazouk" portresi, Osmanlı askerini ayrıntılı kostümleriyle birlikte güçlü bir psikolojik derinlik içinde resmederken, figüre küçümseyici değil insani bir yaklaşım sunuyor. Kültürel Etkileşim 🔹 Edward Said'in 1978'de yayımlanan "Orientalism" kitabı, Batı'nın Doğu'yu egzotik ve pasif göstererek sömürgeciliği meşrulaştıran bir kültürel kurgu oluşturduğunu savundu. 🔹 Sergi, Avrupa ile İslam dünyası arasındaki sanat ve tasarım ilişkilerinin tek yönlü bir egemenlik ilişkisi olmadığını, karşılıklı etkileşim ve melezleşme süreçleriyle şekillendiğini ortaya koyuyor. 🔹 İslam mimarisindeki kemerler, geometrik desenler ve süslemeler Avrupa'daki kiliseler, sinagoglar ve aristokrat konutlarının tasarımlarına ilham verdi. 🔹 19. yüzyıl uluslararası fuarları, Avrupa'da el işçiliğine ve İslam sanatına yönelik ilgiyi artırarak yeni tasarım anlayışlarının ortaya çıkmasına katkı sağladı. 🔹 Mısır, Suriye ve diğer bölgelerde geleneksel zanaat atölyeleri yeniden canlanırken, yerel üretim teknikleri uluslararası talebe uyum sağlayan yeni ürünlerle birleşti. Osman Hamdi Bey 🔹 Osman Hamdi Bey, Paris'te akademik sanat eğitimi aldıktan sonra Osmanlı yaşamını kendi bakış açısıyla resmeden özgün bir sanat dili geliştirdi. 🔹 1891 tarihli "At the Mosque Door (Çami Kapısında)" tablosunda Osmanlı toplumunun farklı kesimleri aynı kompozisyon içinde doğal bir şehir yaşamı atmosferinde bir araya geliyor. 🔹 Eserde Osman Hamdi Bey kendisini ve aile üyelerini çeşitli figürler olarak resmederken, Osmanlı kıyafetleri ile Batı modasının bir arada kullanıldığı gündelik yaşam sahneleri dikkat çekiyor. 🔹 Osman Hamdi Bey'in çalışmaları, Paris akademik resim teknikleri ile Osmanlı toplumunun iç dinamiklerini birleştirerek iki kültür arasında hibrit bir görsel anlatım oluşturuyor.

Ekonomik reformlar 🔹 Küba Parlamentosu, özel sektörü güçlendirmeyi ve yabancı yatırımları teşvik etmeyi amaçlayan kapsamlı ekonomik reform paketini oybirliğiyle kabul etti. 🔹 Reformlar kapsamında özel gayrimenkul geliştirme faaliyetlerine izin verilmesi, özel bankaların faaliyet gösterebilmesi ve devlet şirketlerinin hisselerinin yerli ve yabancı özel yatırımcılara satılabilmesi öngörülüyor. 🔹 Cumhurbaşkanı Miguel Díaz-Canel, yurt dışında yaşayan Kübalıların yatırım yapabilmesi, teknoloji getirebilmesi ve projeler geliştirebilmesi için açık ve istikrarlı bir çerçeve oluşturulacağını açıkladı. ABD baskısı ve ekonomik kriz 🔹 Küba yönetimi, artan ekonomik kriz ve ABD'nin uyguladığı yaptırımların baskısı altında reformların acil hâle geldiğini belirtti. 🔹 ABD, yıl başından bu yana Küba'ya yönelik enerji ithalatını büyük ölçüde engellerken ekonominin kritik alanlarına yeni yaptırımlar uyguladı. 🔹 Son haftalarda ülke genelinde elektrik kesintileri yaşanırken hastaneler ve okullar da enerji sıkıntısından etkilendi. Yönetimin açıklamaları 🔹 Miguel Díaz-Canel, Küba'nın ekonomik sorunlarının yalnızca dış yaptırımlardan kaynaklanmadığını, bürokrasi ve üretimi engelleyen iç düzenlemelerin de krizi derinleştirdiğini söyledi. 🔹 Díaz-Canel, Çin ve Vietnam'ın ekonomik reform süreçlerine atıfta bulunarak ertelenen kararların artık uygulanması gerektiğini ifade etti. 🔹 Bazı reformların toplumda tam mutabakat sağlamayabileceğini ancak daha fazla ertelenemeyeceğini belirtti. Geleceğe ilişkin değerlendirmeler 🔹 Uzmanlar, Küba yönetiminin geçmişte de benzer ekonomik açılım vaatlerinde bulunduğunu ancak bunların büyük bölümünün hayata geçirilmediğini hatırlatıyor. 🔹 Analistler, Díaz-Canel'in göreve geldiğinde reformcu bir profil çizmesine rağmen şimdiye kadar sınırlı değişiklikler gerçekleştirebildiğini değerlendiriyor.

Araştırma Sonuçları 🔹 Nature dergisinde yayımlanan iki araştırma, sağlık alanına özel geliştirilen yapay zekâ modellerinin teşhis ve tedavi kararlarında doktorlarla aynı düzeye ulaştığını veya daha başarılı sonuçlar verdiğini ortaya koydu. 🔹 Almanya'da geliştirilen Mira sistemi pankreas kanseri ve zatürre gibi hastalıkların değerlendirilmesinde doktorlardan daha yüksek performans gösterdi. 🔹 Google tarafından geliştirilen Amie sistemi ise tedavi planları ve istenecek tetkikler konusunda doktorlardan daha isabetli öneriler sundu. Mira'nın Performansı 🔹 Mira, elektronik sağlık kayıtlarından yararlanarak tetkik isteme, ilaç yazma ve tıbbi işlem planlama dahil 85 binden fazla farklı kararı değerlendirebiliyor. 🔹 Sistem, 500'den fazla acil servis vakasında test edildi. 🔹 Sekiz farklı hastalık grubunda teşhis doğruluğu %87,1 olarak ölçüldü. 🔹 Aynı vakalarda altı farklı uzman doktordan oluşan grubun teşhis doğruluğu %78,1 seviyesinde kaldı. Amie'nin Sonuçları 🔹 Amie, İngiltere klinik uygulama rehberlerine dayanan 100 senaryoda 21 aile hekimiyle karşılaştırıldı. 🔹 Sistem hasta yönetimi ve klinik karar verme süreçlerinde doktorlarla benzer performans gösterdi. 🔹 Tedavi planlarının resmi klinik kılavuzlarla uyumu doktorlardan daha yüksek bulundu. 🔹 Özellikle karmaşık vakalarda ilaç seçimi konusunda daha başarılı muhakeme sergilediği değerlendirildi. Sınırlamalar ve Değerlendirmeler 🔹 Araştırmacılar, her iki yapay zekâ sisteminin de gerçek klinik kullanım için henüz hazır olmadığını vurguladı. 🔹 Mira'nın bazı vakalarda en iyi tıbbi uygulamalardan sapabilen öneriler üretebildiği belirtildi. 🔹 Çalışmalardaki hasta senaryolarının gerçek acil servis ortamına göre daha düzenli ve eksiksiz bilgi içerdiği ifade edildi. 🔹 Bağımsız uzmanlar, sonuçların önemli bir ilerleme olduğunu ancak gerçek klinik ortamların karmaşıklığını tam olarak yansıtmadığını belirtti.

Kaçakçılığın Boyutu 🔹 Altın sektörü yöneticileri, kaçak altın ticaretinin savaşları ve organize suç örgütlerini finanse eden küresel bir krize dönüştüğü uyarısında bulundu. 🔹 Yıllık yasa dışı altın ticaretinin değerinin 120 milyar doların üzerine çıktığı belirtiliyor. 🔹 Yasa dışı altının büyük bölümünün küçük ölçekli ve zanaatkâr madencilik faaliyetlerinden elde edildiği ifade ediliyor. 🔹 Yüksek altın fiyatlarının kaçakçılık faaliyetlerini önemli ölçüde artırdığı değerlendiriliyor. Güvenlik ve Suç Ağları 🔹 Yasa dışı altın madenciliğinin çatışmalar, yaptırımların aşılması ve yasa dışı finansman faaliyetleriyle bağlantılı olduğu belirtiliyor. 🔹 Sudan ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki şiddet olaylarının finansmanında altın ticaretinin önemli rol oynadığı ifade ediliyor. 🔹 Rafine edilen altın külçelerinin kimyasal olarak birbirinden ayırt edilememesi, altının kaynağının gizlenmesini kolaylaştırıyor. 🔹 Bu durum altını kara para aklama ve organize suç faaliyetleri açısından cazip bir araç haline getiriyor. Hükümetlerin Gündemi 🔹 ABD, İngiltere ve Birleşik Arap Emirlikleri kaçak altın ticaretini engellemek amacıyla yeni önlemler üzerinde çalışıyor. 🔹 Değerlendirilen tedbirler arasında havalimanlarında metal dedektörü kontrollerinin artırılması ve altının kaynağına ilişkin daha sıkı doğrulama kuralları bulunuyor. 🔹 ABD Kongresi'nde yasa dışı altın madenciliğiyle mücadele stratejisi hazırlanmasını öngören iki partili bir yasa tasarısı görüşülüyor. 🔹 İngiltere de yasa dışı altın ticaretine karşı mali suçlarla mücadele kapsamında yeni adımlar atmaya hazırlanıyor. Sektördeki Durum 🔹 Dünya altın üretiminin yaklaşık beşte biri küçük ölçekli madenciler tarafından gerçekleştiriliyor. 🔹 Buna karşın uluslararası standartlara uygun kabul edilen altının yalnızca yaklaşık %1'i bu üreticilerden geliyor. 🔹 Kaçak altının büyük bölümünün kayıt dışı tedarik zincirlerine yöneldiği belirtiliyor. 🔹 Sektör temsilcileri, G7 ülkelerinin ortak hareket ederek yasa dışı altın ticaretine karşı daha güçlü önlemler alması çağrısında bulunuyor.

Artan Maliyetler 🔹 Yapay zekâ araçlarını çalışanlarına yaygın şekilde sunan şirketler, artan maliyetler nedeniyle kullanımı sınırlandırmaya başladı. 🔹 Amazon, Walmart, Cisco, Uber ve Meta gibi şirketler kullanım limitleri getirdi, daha ucuz modellerin tercih edilmesini teşvik etti veya gereksiz kullanımı azaltmaya yönelik adımlar attı. 🔹 Yapay zekâ uygulamalarının sohbet botlarından daha yüksek işlem gücü gerektiren yapay zekâ ajanlarına yönelmesi maliyetleri önemli ölçüde artırıyor. 🔹 Yapay zekâ hizmetlerinde sabit abonelik yerine işlem birimi (token) bazlı ücretlendirme modelinin yaygınlaşması şirketlerin her sorgunun maliyetini daha yakından takip etmesine yol açtı. Şirketlerin Önlemleri 🔹 Uber, yıllık yapay zekâ bütçesini nisan ayında tüketmesinin ardından çalışan başına aylık 1.500 dolar token kullanım sınırı getirdi. 🔹 Walmart, çalışanlarının kullandığı şirket içi yapay zekâ aracında token kullanımına üst sınır uygulamaya başladı. 🔹 Amazon, çalışanlarına yalnızca yapay zekâ kullanmış olmak için yapay zekâ araçlarını kullanmamaları yönünde uyarıda bulundu. 🔹 Meta da benzer şekilde yapay zekâ kullanımına ilişkin şirket içi teşvik ve ölçüm sistemlerinde değişiklik yaptı. Sektörde Beklentiler 🔹 Goldman Sachs, yapay zekâ ajanlarının yaygınlaşmasıyla 2030 yılına kadar token tüketiminin 24 kat artacağını öngörüyor. 🔹 Artan talebin önümüzdeki 12 ila 18 ay içinde çip arzındaki sıkışıklığı daha da artırabileceği değerlendiriliyor. 🔹 Şirketlerin maliyet kontrolü çabalarının OpenAI ve Anthropic gibi büyük yapay zekâ şirketlerinin büyüme hızını etkileyebileceği belirtiliyor. Çin Rekabeti ve Yeni Yaklaşımlar 🔹 Yıl başından bu yana Çin yapay zekâ modellerinin token kullanımında ABD merkezli modelleri geride bıraktığı belirtiliyor. 🔹 Çin'in daha düşük enerji maliyetleri ve daha verimli modeller geliştirmesi nedeniyle daha düşük fiyatlarla hizmet sunabildiği ifade ediliyor. 🔹 Bazı şirketler maliyetleri azaltmak amacıyla çalışanlarını kendi sunucularında çalıştırılabilen açık kaynaklı yapay zekâ modellerine yönlendirmeye başladı. 🔹 Microsoft, Amazon ve Google gibi teknoloji şirketleri, kullanıcıların sorgularını en uygun ve düşük maliyetli modele yönlendiren sistemler geliştirmeye başladı.

Küresel Sıralamalar 🔹 QS Dünya Üniversite Sıralaması’nda ABD ve İngiltere ilk 10’daki ağırlığını korurken, Çin üniversiteleri sıralamalarda hızlı yükseliş gösteriyor. 🔹 Massachusetts Institute of Technology (MIT) ilk sırada, Imperial College London ikinci sırada yer aldı. 🔹 Oxford Üniversitesi dördüncü, Harvard Üniversitesi beşinci ve Cambridge Üniversitesi altıncı sıradaki konumunu korudu. 🔹 ABD sıralamada 184 üniversiteyle en fazla temsil edilen ülke olurken, bu sayı 2023’teki 201 seviyesinin altında kaldı. 🔹 İngiltere ilk 1.504 üniversite arasında 93 kurumla yer alırken, Çin 85 üniversiteye ulaşarak geçen yıla göre 13 kurum daha ekledi. Çin’in Yükselişi 🔹 ABD üniversitelerinin %65’i ve İngiltere üniversitelerinin %40’ı sıralamada gerilerken, Çin üniversitelerinin %61’i yükseldi. 🔹 Çin ana karasında üç üniversite ilk 30’a, on üniversite ise ilk 200’e girmeyi başardı. 🔹 Patentler, bilimsel yayınlar ve atıf sayıları gibi göstergeler Çin üniversitelerinin akademik etkisinin güçlendiğini gösteriyor. 🔹 Çin hükümetinin özellikle fen bilimleri, mühendislik ve sağlık alanlarında üniversitelere önemli kaynak aktarması yükselişi destekliyor. Uluslararası Öğrenci Etkisi 🔹 İngiltere’de uluslararası öğrencilere yönelik kısıtlamalar ve mezunların çalışma sürelerinin azaltılması üniversitelerin sıralamalarını olumsuz etkiledi. 🔹 ABD’de Trump yönetiminin vize iptalleri ve retleri sonrasında geçen sonbaharda yeni uluslararası öğrenci kayıtları %17 azaldı. 🔹 Daha az yabancı öğrenci kabul edilmesi üniversitelerin mali yapıları üzerinde de baskı oluşturuyor. 🔹 Avustralya ve Kanada da uluslararası öğrenci sayısına yönelik yeni sınırlamalar uygulamaya başladı. İngiltere’de Değişim 🔹 Southampton Üniversitesi sıralamada 24 basamak gerileyerek 111’inci sıraya düştü. 🔹 London School of Economics altı sıra gerileyerek 62’nci sıraya indi. 🔹 Üniversite sıralamaları metodolojisi eleştirilse de aday öğrenciler ve üniversite yönetimleri tarafından yakından takip edilmeye devam ediyor.

Performans ve Konumu 🔹 Berkshire Hathaway, 1 trilyon doların üzerindeki piyasa değeriyle ABD'nin en değerli şirketleri arasında yer alıyor. 🔹 Son 14 yılda Berkshire Hathaway ile S&P 500 endeksinin uzun vadeli getirileri birbirine yakın seyretti ve iki taraf zaman zaman birbirine üstünlük sağladı. 🔹 Güçlü piyasa iyimserliği dönemlerinde S&P 500 daha iyi performans gösterirken, zayıf piyasa koşullarında Berkshire Hathaway sınırlı üstünlük sağlayabildi. 🔹 Warren Buffett altı ay önce CEO görevinden ayrıldı ve görevi Greg Abel devraldı. Şirket Yapısı 🔹 Berkshire Hathaway'in düşük oynaklık göstermesi ve temettü ödememesi nedeniyle vergi açısından avantaj sağlayan uzun vadeli bir yatırım aracı olarak değerlendiriliyor. 🔹 Son yıllardaki hisse performansı büyük ölçüde sigorta sektörünün genel performansına paralel hareket etti. 🔹 Şirketin sigorta faaliyetleri yanında büyük ölçekli hisse senedi portföyü bulundurması sektör içinde farklı bir konum oluşturuyor. Gelecek Stratejileri 🔹 Büyük piyasa krizlerinde avantajlı yatırım fırsatları yakalama stratejisinin geçmiş dönemlere kıyasla daha az etkili hale geldiği değerlendiriliyor. 🔹 Küresel likidite sağlayıcılarının çoğalması nedeniyle geçmişteki yüksek getirili kriz yatırımlarının tekrar edilmesi zorlaşıyor. 🔹 Berkshire Hathaway'in halka açık şirketlerde daha yoğun ve cesur yatırım pozisyonları almasının uzun vadeli fırsatlar yaratabileceği belirtiliyor. 🔹 Şirketin 2016-2018 döneminde Apple hisselerinde gerçekleştirdiği büyük ölçekli yatırım buna örnek gösteriliyor. Yeni Büyüme Alanları 🔹 Berkshire Hathaway'in düşük maliyetli finansmana erişim avantajını kullanarak sektörlerde konsolidasyon sağlayabilecek satın almalar yapabileceği ifade ediliyor. 🔹 Şirketin 8,5 milyar dolarlık Taylor Morrison satın alması bu stratejiye örnek olarak öne çıkıyor. 🔹 ABD'deki konut arzı açığı nedeniyle konut sektöründe daha fazla birleşme ve satın alma fırsatı bulunduğu değerlendiriliyor. 🔹 Berkshire Hathaway'in yalnızca şirket satın alan bir yatırımcı değil, uzun vadeli iş geliştiren bir yapı haline gelmesi gerektiği görüşü dile getiriliyor.

Yasak kararı 🔹 Hindistan, devlet tarafından düzenlenen tıp fakültesi giriş sınavındaki usulsüzlükleri önlemek amacıyla Telegram uygulamasına geçici erişim engeli getirdi. 🔹 Erişim engelinin 22 Haziran'a kadar uygulanacağı açıklandı. 🔹 Telegram'daki kanal yöneticilerinin zaman damgasını değiştirmeden mesaj düzenlemesine imkan veren özellik de 30 Haziran'a kadar engellendi. 🔹 Kararın, 21 Haziran'da yapılacak yeniden tıp fakültesi giriş sınavının güvenliğini sağlamak amacıyla alındığı belirtildi. Sınav usulsüzlükleri 🔹 Mayıs ayında 2,2 milyondan fazla adayın katıldığı tıp fakültesi giriş sınavının sonuçları soru sızıntısı iddiaları nedeniyle iptal edildi. 🔹 Yetkililer, Telegram üzerinden faaliyet gösteren grupların sınav sorularını sattığını öne sürdü. 🔹 Bazı Telegram kanallarının sınav sorularına erişim vaadiyle adaylardan ve ailelerinden yüz binlerce rupi talep ettiği bildirildi. 🔹 Yetkililer, mesaj düzenleme özelliğinin sınav sonrasında gerçek soru kitapçıklarının eski tarihli gibi gösterilerek paylaşıldığını ve usulsüzlük iddialarında kullanıldığını açıkladı. Tepkiler 🔹 Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan, sınav güvenliğinin korunmasının hükümetin önceliği olduğunu söyledi. 🔹 İnternet Özgürlüğü Vakfı, Telegram yasağını sınav usulsüzlüklerine karşı orantısız bir önlem olarak değerlendirdi. 🔹 Bazı teknoloji uzmanları yasağın kullanıcıları farklı platformlara yönlendireceğini ve küçük işletmeler dahil çok sayıda Telegram kullanıcısını olumsuz etkileyeceğini belirtti.

Yasak kararı 🔹 Hindistan, devlet tarafından düzenlenen tıp fakültesi giriş sınavındaki usulsüzlükleri önlemek amacıyla Telegram uygulamasına geçici erişim engeli getirdi. 🔹 Erişim engelinin 22 Haziran'a kadar uygulanacağı açıklandı. 🔹 Telegram'daki kanal yöneticilerinin zaman damgasını değiştirmeden mesaj düzenlemesine imkan veren özellik de 30 Haziran'a kadar engellendi. 🔹 Kararın, 21 Haziran'da yapılacak yeniden tıp fakültesi giriş sınavının güvenliğini sağlamak amacıyla alındığı belirtildi. Sınav usulsüzlükleri 🔹 Mayıs ayında 2,2 milyondan fazla adayın katıldığı tıp fakültesi giriş sınavının sonuçları soru sızıntısı iddiaları nedeniyle iptal edildi. 🔹 Yetkililer, Telegram üzerinden faaliyet gösteren grupların sınav sorularını sattığını öne sürdü. 🔹 Bazı Telegram kanallarının sınav sorularına erişim vaadiyle adaylardan ve ailelerinden yüz binlerce rupi talep ettiği bildirildi. 🔹 Yetkililer, mesaj düzenleme özelliğinin sınav sonrasında gerçek soru kitapçıklarının eski tarihli gibi gösterilerek paylaşıldığını ve usulsüzlük iddialarında kullanıldığını açıkladı. Tepkiler 🔹 Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan, sınav güvenliğinin korunmasının hükümetin önceliği olduğunu söyledi. 🔹 İnternet Özgürlüğü Vakfı, Telegram yasağını sınav usulsüzlüklerine karşı orantısız bir önlem olarak değerlendirdi. 🔹 Bazı teknoloji uzmanları yasağın kullanıcıları farklı platformlara yönlendireceğini ve küçük işletmeler dahil çok sayıda Telegram kullanıcısını olumsuz etkileyeceğini belirtti.

ABD yatırımları 🔹 Japonya'nın önde gelen yöneticilerinden Yoşimitsu Kobayaşi, Japon şirketlerinin ABD'ye sürekli yatırım yapmasının sürdürülebilirliği konusunda uyarıda bulundu. 🔹 Japonya, ABD'nin gümrük tarifelerini önlemek amacıyla geçen yıl 550 milyar dolarlık yatırım fonu oluşturmayı kabul etti. 🔹 Kobayaşi, Japonya'nın ABD'nin tarife tehditleri nedeniyle bu taahhüdü vermek zorunda kaldığını söyledi. 🔹 Kobayaşi, 550 milyar dolarlık yatırımın sürmesi halinde yurt içi yatırımların zayıflamasının sorun oluşturabileceğini ifade etti. Japon ekonomisi 🔹 Japonya hükümeti iş gücü verimliliğini beş yıl içinde yüzde 15 artırmayı hedefliyor. 🔹 Japonya Verimlilik Merkezi, 2008 küresel finans krizinden bu yana zayıf yurt içi yatırımları düşük verimliliğin temel nedenlerinden biri olarak değerlendiriyor. 🔹 Japon şirketlerinin yurt dışına yönelmesi ve nüfusun azalması nedeniyle ülke içindeki yatırımların sınırlı kaldığı belirtiliyor. 🔹 ABD'ye yönelik 550 milyar dolarlık yatırım taahhüdü, Japonya'da yurt içi yatırım hedeflerinin uygulanabilirliği konusunda endişeleri artırıyor. Fonun yapısı 🔹 Fon kapsamında Japon Uluslararası İşbirliği Bankası ile ticari bankalar ABD altyapı projelerine finansman sağlayacak. 🔹 Yatırım projelerinin seçiminde son karar yetkisinin Donald Trump'ta olması planlanıyor. 🔹 Japonya yatırdığı sermayeyi geri alana kadar kârların yarısı ABD ile paylaşılacak, sonrasında ise kârın yüzde 90'ı ABD'ye kalacak. 🔹 Japonya şimdiye kadar nükleer enerji ve doğal gaz santralleri dahil toplam 109 milyar dolara kadar ulaşan iki yatırım paketi açıkladı.

Anlaşmaya yönelik eleştiriler 🔹 Donald Trump, İran ile yaptığı anlaşmanın Barack Obama dönemindeki 2015 nükleer anlaşmasından farklı olduğunu ve nükleer silaha karşı bir engel oluşturduğunu söyledi. 🔹 Anlaşmanın ardından Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin yeniden açılması beklentisi petrol fiyatlarını düşürdü ve hisse senedi piyasalarını destekledi. 🔹 Anlaşmanın İran'ın verdiği tavizlere kıyasla savaşın maliyetini haklı çıkarıp çıkarmadığı ABD'de tartışılıyor. 🔹 Anlaşmanın, yaptırımlar karşılığında İran'ın nükleer faaliyetlerini sınırlandıran 2015 tarihli anlaşmaya benzediği yönünde değerlendirmeler yapılıyor. Siyasi tepkiler 🔹 Barack Obama, yeni anlaşmanın büyük ölçüde kendi dönemindeki nükleer anlaşmayla benzer şartlar taşıdığını söyledi. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran'ın nükleer programının tamamen yok edildiğini ve yeniden inşa edilmemesi taahhüdü karşılığında ekonomik avantajlar sağlanacağını açıkladı. 🔹 Cumhuriyetçi Senatör Joni Ernst, anlaşmanın ayrıntılarının Senato tarafından incelenmesi gerektiğini söyledi. 🔹 Cumhuriyetçi Senatör John Kennedy, İran'ın nükleer hedeflerinden vazgeçeceğine ilişkin güven duyulmadığını ifade etti. Tartışmalı başlıklar 🔹 Anlaşmanın İran'a yaptırım kolaylıkları sağlaması, 300 milyar dolarlık yatırım fonu oluşturulması ve İsrail'in Lübnan'daki faaliyetlerine ilişkin düzenlemeler içermesi ABD'de eleştirilere yol açıyor. 🔹 ABD ile İran arasında imzalanması planlanan anlaşma metni henüz kamuoyuyla paylaşılmadı. 🔹 Anlaşma kapsamında önümüzdeki 60 gün boyunca İran'ın nükleer programı ve diğer başlıklarda müzakerelerin sürdürülmesi planlanıyor. 🔹 Bazı değerlendirmelerde mevcut taslağın birçok teknik ayrıntıyı içermediği ve nihai müzakerelerle şekilleneceği ifade ediliyor.

Huawei'nin çip stratejisi 🔹 Huawei, 2019 yılında ABD yaptırımları başlamadan önce yaklaşık on yıl boyunca alternatif çip çözümleri geliştirdi. 🔹 Şirket, en gelişmiş üretim ekipmanlarına erişim olmadan işlem gücünü artırmayı hedefleyen çip katmanlama teknolojisini geliştirdi. 🔹 Huawei, bu teknolojiyi akıllı telefon işlemcilerinde bu yıl kullanmayı planlıyor. 🔹 Veri merkezlerine yönelik yapay zekâ işlemcilerinde aynı teknolojinin 2030 yılına kadar hazır hale gelmesi hedefleniyor. Yapay zekâ ve çip geliştirme 🔹 Huawei, daha düşük performanslı işlemcileri büyük kümeler halinde birleştirerek yüksek işlem gücü elde etmeyi amaçlayan CloudMatrix 384 platformunu geliştiriyor. 🔹 Şirket, yeni nesil yapay zekâ çiplerini büyük işlem kümelerinde eğitim amaçlı kullanabilecek seviyeye ulaştırmayı hedefliyor. 🔹 Çin'deki bazı girişimler benzer teknolojilerle Nvidia B200 seviyesinde performans sunabilecek yapay zekâ çipleri üzerinde çalışıyor. 🔹 Bu çiplerin seri üretiminin en erken 2027 ortasında başlaması öngörülüyor. Çin'in yarı iletken sektörü 🔹 Çin'in yerli yapay zekâ çipleri, bazı alanlarda Çin'e satılabilen Nvidia ürünlerinden daha yüksek performans gösteriyor. 🔹 Çinli teknoloji şirketleri yerli yapay zekâ çiplerine yöneldikçe Huawei ve diğer yerli üreticilere yönelik talep hızla artıyor. 🔹 Çinli yapay zekâ çip üreticilerinin büyük bölümünde mevcut üretim kapasitesi talebi karşılamakta yetersiz kalıyor. 🔹 ABD ihracat kısıtlamaları nedeniyle Çinli şirketler gelişmiş yabancı üretim tesislerine erişemediği için üretimde ağırlıklı olarak SMIC gibi yerli üreticilere bağımlı bulunuyor.

Restoranlar ve gıda maliyetleri 🔹 İstanbul’daki Telezzüz ve Seraf Vadi, farklı mutfak tarzlarına rağmen hızla artan gıda fiyatları nedeniyle kârlılık baskısı yaşıyor. 🔹 Seraf Vadi’de Doğan Yıldırım, gıda maliyetleri, maaşlar ve ulaşım giderleri nedeniyle her gün işlerin zorlaştığını söyledi. 🔹 Telezzüz’ün şefi Bahtiyar Büyükduman, enflasyonun yanı sıra İran savaşı ve bölgesel istikrarsızlığın turizmi etkilediğini söyledi. 🔹 Türkiye’de gıda enflasyonu yüzde 35 seviyesinde bulunuyor ve ülke bu oranla Venezuela, Güney Sudan ve İran’ın ardından dünyada dördüncü sırada yer alıyor. Gıda zinciri ve tüketici baskısı 🔹 İstanbul Fatih’teki Yüksel Lokantası, tavuk veya sebze yemeği, pilav, çorba ve tatlıdan oluşan menüyü 160 TL’ye satıyor; aynı menünün maliyeti 180 TL’ye çıkıyor. 🔹 Murat Yüksel, aynı menünün 18 ay önce 70 TL olduğunu ve ailelerin artık lokantaya gelmediğini söyledi. 🔹 Domates üreticisi Semih Töre’nin yakıt, gübre ve ilaç maliyetleri geçen yıla göre yüzde 40 arttı; domatesten aldığı fiyat yüzde 20 yükseldi. Ekonomi ve turizm 🔹 Türkiye ekonomisi İran savaşı başlamadan önce de yüksek enflasyon ve maliyet baskısıyla karşı karşıyaydı. 🔹 İran savaşı, turizm, iş dünyası güveni ve maliyetler üzerindeki baskıyı artırdı. 🔹 Türkiye’de enflasyon 2022’de yüzde 72’ye ulaştı; Mehmet Şimşek ve Fatih Karahan yönetiminde daha geleneksel ekonomi politikaları uygulamaya kondu. 🔹 Yüksek faizler enflasyonu düşürmekte yavaş kaldı; güçlü kur politikası gıda dahil bazı sektörlerde Türkiye’nin rekabetçiliğini zayıflattı. 🔹 Turizm geliri geçen yıl 65 milyar dolara ulaştı; yabancı ziyaretçi sayısı nisanda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 9 düştü. Yaşam maliyeti ve enflasyon beklentisi 🔹 Tek bir çalışanın yaşam maliyeti aylık 45 bin 488 TL’ye çıktı; net asgari ücret 28 bin 75 TL seviyesinde kaldı. 🔹 Resmi verilere göre 4 milyon hane gelir desteği alıyor. 🔹 Türkiye’de hanehalkı, 12 ay sonra enflasyonun yüzde 47 olmasını bekliyor; bu oran Merkez Bankası’nın yüzde 24’lük resmi hedefinin neredeyse iki katına karşılık geliyor.

Anlaşma ve Yatırımlar 🔹 ConocoPhillips, Suriye’nin yeni hükümetiyle anlaşma imzalayan ilk büyük ABD petrol ve doğal gaz şirketi olmaya hazırlanıyor. 🔹 ConocoPhillips ve Novaterra Energy, Suriye Petrol Şirketi ile mevcut doğal gaz sahalarını geliştirecek ve yeni sahalar arayacak. 🔹 Anlaşmanın bu hafta imzalanması bekleniyor. 🔹 Taraflar, Kasım ayında imzalanan mutabakat zaptı üzerine yeni iş birliğini inşa ediyor. Doğal Gaz Üretimi 🔹 Suriye hükümeti, projenin bir yıl içinde günlük doğal gaz üretimini 4 ila 5 milyon metreküp artırmasını bekliyor. 🔹 Ülkenin doğal gaz üretimi 2011’deki günlük 30 milyon metreküp seviyesinden üçte iki oranında geriledi. 🔹 Suriye’nin elektrik şebekesinin günlük yaklaşık 18 milyon metreküp doğal gaza ihtiyaç duyduğu tahmin ediliyor. 🔹 Elektrik arzı son dönemde günlük yaklaşık iki saatten 13 saate yükselse de ülke enerji ithalatına bağımlılığını sürdürüyor. Enerji Politikası 🔹 Cumhurbaşkanı Ahmed el-Şara, petrol ve doğal gaz sektörünü yeniden canlandırmayı dış politikasının öncelikleri arasına aldı. 🔹 ABD yönetimi, Amerikan enerji şirketlerini Suriye’ye yatırım yapmaları konusunda teşvik ediyor. 🔹 ABD’nin geçen yıl uyguladığı yaptırım hafifletmeleri ConocoPhillips ve diğer Amerikan şirketlerinin Suriye’de yatırım yapmasının önünü açtı. 🔹 Suriye yönetimi, savaş öncesinde faaliyet gösteren uluslararası enerji şirketlerini yeniden yatırım yapmaya veya ülkeden çekilme sürecini tamamlamaya çağırıyor. Bölgesel Enerji Stratejisi 🔹 ABD ile İran arasındaki savaşın ardından Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması Suriye’nin alternatif enerji koridoru olma hedefini öne çıkardı. 🔹 Suriye yönetimi, ülkeyi küresel ham petrol ticareti için alternatif kara transit güzergâhı olarak konumlandırmaya çalışıyor. 🔹 Son aylarda Chevron, QatarEnergy, Total ve Dana Gas ile petrol ve doğal gaz projelerine ilişkin çeşitli anlaşmalar ve mutabakat zabıtları imzalandı. 🔹 HKN Energy de kuzeydoğu Suriye’deki Rmeilan petrol sahalarında 25 yıllık anlaşma kapsamında üretim faaliyetlerine başladı.

Yatırım Fonu Planı 🔹 Trump yönetimi, İran’ın savaşı sona erdirecek nihai anlaşmayı kabul etmesi halinde 300 milyar dolarlık yatırım fonunun kurulmasına izin vermeye hazırlanıyor. 🔹 ABD’li üst düzey bir yetkili, yaptırım hafifletilmesi ve İran’ın yeniden inşası için 300 milyar dolarlık bir fon seçeneğinin görüşüldüğünü söyledi. 🔹 Fonun uygulanması, İran’ın mutabakat zaptındaki yükümlülüklerini yerine getirmesine bağlı olacak. 🔹 Fonun, cuma günü İsviçre’de imzalanması planlanan mutabakat zaptının nihai anlaşmaya dönüşmesi halinde oluşturulması öngörülüyor. Fonun Yapısı 🔹 Fonun hükümetler tarafından değil, İran’a yatırım yapmak isteyen özel şirketler tarafından oluşturulması planlanıyor. 🔹 Avrupa, Güney Kore, Japonya ve ABD’den birçok şirketin İran’a yatırım yapmaya ilgi gösterdiği ifade edildi. 🔹 Yaptırımların kaldırılması halinde fonun büyük ölçekli yatırımları desteklemesi bekleniyor. 🔹 Fonun yapısı ve yönetim modeli henüz netleşmedi. Yaptırımlar ve Mali Teşvikler 🔹 Başkan Yardımcısı JD Vance, İran’ın yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde bu büyüklükteki fonlara erişebileceğini söyledi. 🔹 İran’a yönelik yaptırım hafifletmelerinin aşamalı şekilde uygulanması planlanıyor. 🔹 Dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması, nükleer müzakerelerdeki ilerlemeye ve nihai anlaşmaya bağlanacak. 🔹 Trump yönetimi güven oluşturmak amacıyla sürecin başında sınırlı mali kolaylıklar sağlamayı değerlendiriyor. Nükleer Program 🔹 ABD ve İran, zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ortak bir mekanizma kapsamında bertaraf edilmesi konusunda uzlaştı. 🔹 Asgari taahhüt kapsamında tüm uranyumun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı gözetiminde sahada seyreltilmesi öngörülüyor. 🔹 ABD yönetimi, İran’ın nükleer programının yeniden inşa edilmesini önleyecek ek tedbirler uygulanmasını istiyor. 🔹 İran’ın 9 bin kilogramdan fazla zenginleştirilmiş uranyum stokuna sahip olduğu, bunun yaklaşık 440 kilogramının silah seviyesine yakın zenginlikte bulunduğu ifade edildi.

Gelir ve Harcamalar 🔹 OpenAI’nin toplam harcamaları 2025 yılında 34 milyar dolara ulaştı. 🔹 Şirket 2025 yılında araştırma ve geliştirme faaliyetleri için yaklaşık 19 milyar dolar harcadı. 🔹 Satış, pazarlama ve diğer operasyonel giderler yaklaşık 6 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. 🔹 OpenAI’nin 2025 yılı geliri yaklaşık 13 milyar dolar oldu. 🔹 Şirketin aylık geliri 2024 sonundaki 1 milyar dolar seviyesinden 2025 sonunda 2 milyar dolara yükseldi. Zarar ve Muhasebe Etkileri 🔹 OpenAI’nin net zararı 2024 yılındaki 5 milyar dolardan 2025 yılında yaklaşık 39 milyar dolara çıktı. 🔹 Net zarardaki artışın büyük bölümü şirketin önceki kurumsal yapısından kaynaklanan yaklaşık 30 milyar dolarlık muhasebe giderinden oluştu. 🔹 Nakit çıkışı gerektirmeyen muhasebe kalemleri ve hisse bazlı ödemeler hariç tutulduğunda şirketin zararı yaklaşık 8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. 🔹 Şirketin yeniden yapılanmasının ardından bu muhasebe giderinin tekrar oluşmasının beklenmediği ifade edildi. Halka Arz Hazırlıkları 🔹 OpenAI yıl içinde 122 milyar dolarlık yeni yatırım topladı. 🔹 Şirketin yeni yatırım hariç değerlemesi 730 milyar dolar seviyesine ulaştı. 🔹 Planlanan halka arzın şirket değerini 1 trilyon doların üzerine taşıyabileceği öngörülüyor. 🔹 OpenAI bu ay ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na gizli halka arz başvurusunda bulundu. Rekabet ve Strateji 🔹 Sam Altman, şirket içinde tüketici odaklı sohbet botunun geliştirilmesine öncelik verilmesini istedi. 🔹 OpenAI bu süreçte Sora video üretim aracı gibi maliyeti yüksek bazı yan projeleri askıya aldı. 🔹 Şirketin üst düzey yöneticileri ve yatırımcıları halka arzın sonbaharda gerçekleşmesini bekliyor. 🔹 Anthropic de bu ay halka arz hazırlıkları için başvuru yaptı ve son yatırım turunda 900 milyar dolar değerlemeye ulaştı.

Halka Arz ve Devlet Planı 🔹 Avrupa’nın önde gelen tank üreticilerinden KNDS’nin halka arz hazırlıkları kapsamında şirketin değerinin 15 ila 20 milyar avro arasında olması hedefleniyor. 🔹 Almanya hükümeti, KNDS’nin yüzde 40 hissesini satın alarak şirkete ortak olmayı planlıyor. 🔹 Fransa’nın da elindeki hisselerin bir bölümünü satması ve kalan hisselerin borsada işlem görmesi öngörülüyor. 🔹 Almanya ve Fransa, yönetim yapısı ile veto haklarına ilişkin anlaşmaya vardı ancak hisse fiyatı konusunda görüşmeler sürüyor. Mirasçılar ve Servet 🔹 KNDS’nin yarısı, Wegmann ailesinin onlarca mirasçısı tarafından kontrol ediliyor. 🔹 Mirasçılar daha önce Fransız devletiyle birlikte 1 milyar avroluk özel temettü ödemesini paylaştı. 🔹 Şirketin yıllık temettü ödemesi 2024 yılında 65 milyon avroya yükselerek 2021 seviyesinin yaklaşık iki katına çıktı. 🔹 Felix ve Stephan Bode kardeşler, şirketin 20 milyar avro değerlemeye ulaşması halinde yaklaşık 1,2 milyar avroluk pay elde edebilir. Şirketin Durumu 🔹 KNDS’nin geliri 2021’deki 2,7 milyar avro seviyesinden 2025 yılında 4,4 milyar avroya yükseldi. 🔹 Şirket 2025 sonunda 2,3 milyar avro nakit varlığa ve yaklaşık 1 milyar avro net kâra sahipti. 🔹 KNDS, önümüzdeki iki yılda sanayi yatırımları için 1,5 milyar avro harcamayı planlıyor. 🔹 Şirket yönetimi halka arz sürecinin yeni sermaye yapısı oluşturmak amacıyla yürütüldüğünü açıkladı. Tartışmalar 🔹 Bazı Alman siyasetçiler, artan savunma harcamalarından aile mirasçılarının büyük servet elde etmesinden rahatsızlık duyduklarını dile getirdi. 🔹 Kiel Dünya Ekonomisi Enstitüsü Başkanı Moritz Schularick, Alman devletinin şirkete piyasa değerinin üzerinde ödeme yapmasından endişe duyduğunu söyledi. 🔹 Şirket danışmanları, aile hissedarlarının satış kararının temel nedeninin şirketin gelecekteki ihtiyaçlarını karşılayacak yeni sermaye yapısı oluşturmak olduğunu ifade etti. 🔹 KNDS’nin halka arzıyla birlikte Avrupa’nın artan savunma harcamalarının özel servetlere etkisi yeniden tartışma konusu oldu.

Karar ve ilk gelişmeler 🔹 Trump yönetimi, Anthropic’in kısa süre önce yayımladığı Fable ve Mythos adlı en gelişmiş yapay zekâ modellerine ihracat kısıtlaması getirerek yabancı uyrukluların bu modellere erişimini yasakladı. 🔹 Kararın ardından Anthropic iki modeli de tüm kullanıcılar için askıya aldı. 🔹 Şirkete karara uyması için yalnızca 90 dakika süre verildi ve karar öncesinde ayrıntılı gerekçe paylaşılmadı. 🔹 Anthropic, yaşanan gelişmelerin ardından üst düzey teknik ekibini Washington’a gönderdi. Kararın gerekçesi 🔹 Amazon araştırmacıları, Fable modelinde güvenlik kısıtlamalarının aşılmasına imkân verebilecek olası bir "jailbreak" yöntemi tespit etti. 🔹 Amazon bulgularını önce Anthropic ile paylaştı, ardından CEO Andy Jassy konuyu ABD yetkilileriyle görüştü. 🔹 Amazon, hükümetlerin zaman zaman güvenlik riskleri konusunda görüş istediğini ancak bu görüşmelerin ayrıntılarını paylaşmadığını açıkladı. 🔹 Fable modelinin piyasaya sürülmeden önce aynı bakanlık bünyesindeki kurumlar tarafından test edilip onaylandığı belirtildi. Anthropic’in savunması 🔹 Anthropic, tespit edilen güvenlik açığının yalnızca kendi modellerine özgü olmadığını, benzer özelliklerin OpenAI dahil rakip sistemlerde de bulunduğunu savunuyor. 🔹 Şirket, bu tür güvenlik açıklarının tamamen ortadan kaldırılmasının haftalar sürebileceğini ve yeni açıkların ortaya çıkmasının engellenemeyeceğini belirtiyor. 🔹 Anthropic yönetimi, hükümetle ortak bir çözüm bulmak için çalışmaların sürdüğünü ifade ediyor. Yapay zekâ sektörüne etkileri 🔹 Sektör temsilcileri, model güvenliği sorunlarının ihracat kontrolleriyle çözülmeye çalışılmasının ileri yapay zekâ sistemlerinin kullanımında belirsizlik oluşturduğunu düşünüyor. 🔹 Georgetown Üniversitesi'nden Helen Toner, benzer yeteneklerin OpenAI ve Google modellerinde de bulunduğunu, bu nedenle yalnızca Anthropic’in hedef alınmasının tartışmalı olduğunu söyledi. 🔹 ABD yönetiminin kararı OpenAI modellerini kapsamıyor. Siyasi ve uluslararası boyut 🔹 Anthropic ile Trump yönetimi arasında yapay zekâ düzenlemeleri, gözetim teknolojileri ve otonom silah sistemleri konusunda daha önce de görüş ayrılıkları yaşanmıştı. 🔹 ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, daha önce Anthropic’i Pentagon’dan çıkardıklarını belirterek bunun doğru karar olduğunu savundu. 🔹 Buna rağmen ABD hükümetindeki bazı kurumların Anthropic’in en gelişmiş modellerini kullanmaya devam ettiği bildirildi. 🔹 Avrupa Komisyonu, kararın Avrupa vatandaşları üzerindeki etkilerini değerlendirdiğini ve siber savunma açısından bu modellerin önemli faydalar sağladığını açıkladı. 🔹 Siber güvenlik uzmanı Katie Moussouris, Amazon’un tespit ettiği yeteneklerin olağan olduğunu ve OpenAI GPT 5.5 gibi rakip modellerde de bulunduğunu belirterek yönetimin yanlış değerlendirme yaptığını savundu.

Barış anlaşması 🔹 ABD ile İran arasında Cenevre’de cuma günü imzalanması planlanan anlaşma kalıcı barış yerine mevcut ateşkesi 60 gün uzatmayı hedefliyor. 🔹 Anlaşma, Hürmüz Boğazı’nın kademeli olarak yeniden açılmasını, ABD’nin İran ablukasını kaldırmasını ve nükleer program konusunda müzakerelerin başlamasını öngörüyor. 🔹 İran’a yönelik yaptırımların aşamalı olarak kaldırılması da müzakerelerin parçası olarak planlanıyor. Bölgesel riskler 🔹 İsrail hükümeti özellikle Lübnan’daki Hizbullah operasyonlarının sona erdirilmesi şartından memnun değil. 🔹 İsrail’de yaklaşan seçimler ve siyasi baskılar nedeniyle Hizbullah’a yönelik operasyonların yeniden başlaması ihtimali bulunuyor. 🔹 İran’ın buna karşılık İsrail’e yeni saldırılar düzenlemesi bölgedeki gerilimi yeniden artırabilir. 🔹 Hürmüz Boğazı’nın kademeli açılması ve nükleer görüşmelerin başlaması yeni anlaşmazlıklar ve yanlış hesaplamalar için alan bırakıyor. Tarafların tepkileri 🔹 ABD’deki şahin siyasetçiler rejim değişikliği veya İran’ın nükleer programının tamamen ortadan kaldırılmasını isterken, mevcut anlaşma bu hedefleri karşılamıyor. 🔹 İran’a yaptırımların kaldırılması ve mal varlıklarının serbest bırakılması halinde ülkenin askeri kapasitesini yeniden güçlendirebileceği yönünde endişeler bulunuyor. 🔹 İsrail’de anlaşmanın İran’ın bölgesel konumunu güçlendirdiği ve Lübnan konusunda İsrail’in hareket alanını daralttığı görüşü dile getiriliyor. 🔹 İran’da da bazı muhafazakâr çevreler yaptırımların kaldırılacağına dair ABD sözlerine güvenmediklerini belirterek anlaşmayı eleştiriyor. Körfez ülkeleri ve gelecek 🔹 Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri enerji ihracatının normale dönmesini sağlayacak bir uzlaşıya ihtiyaç duyuyor. 🔹 Bölgedeki altyapı hasarının, özellikle Katar’daki Ras Laffan sıvılaştırılmış doğal gaz tesisindeki zararların onarımının yıllar sürebileceği değerlendiriliyor. 🔹 Körfez ülkeleri önümüzdeki dönemde ABD ile güvenlik ortaklığını daha da güçlendirme veya İran ile daha dengeli ilişkiler geliştirme arasında stratejik tercihler yapmak zorunda kalabilir. 🔹 Donald Trump’ın anlaşmayı siyasi başarı olarak sunmaya çalışacağı ancak bunun için Orta Doğu’da uzun süreli bir istikrar dönemine ihtiyaç duyacağı ifade ediliyor.

Büyüme planı 🔹 Stockholm merkezli Legora, yıl sonuna kadar küresel çalışan sayısını 650’den yaklaşık 1.500’e çıkarmayı planlıyor. 🔹 Şirketin CEO’su Max Junestrand, son bir yılda müşteri sayısının yaklaşık 1.200’e ulaşarak dört kat arttığını ve talebin hiç olmadığı kadar güçlü olduğunu söyledi. 🔹 2023 yılında kurulan Legora’nın değeri 5,6 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Faaliyet alanı 🔹 Legora, hukuk büroları ve şirketlerin hukuk departmanları için belge hazırlama, sözleşme inceleme, durum tespiti (due diligence) süreçlerini hızlandırma ve düzenleyici değişiklikleri takip etme amacıyla yapay zekâ araçları sunuyor. 🔹 Şirketin müşterileri arasında Heineken, Deloitte ve Linklaters bulunuyor. 🔹 Nisan ayında başlatılan ve oyuncu Jude Law’un yer aldığı reklam kampanyasının ardından şirketin internet sitesine doğrudan ziyaretler 30 gün içinde %900 arttı. Hukuk sektöründe yapay zekâ yarışı 🔹 Hukuk sektörü yapay zekâyı hızla benimserken, gizlilik endişeleri ve yapay zekâ kaynaklı hatalar nedeniyle uygulamada çeşitli zorluklar yaşanıyor. 🔹 Dünyanın en büyük hukuk bürolarından Kirkland & Ellis, rakip çözümleri kullanmak yerine kendi yapay zekâ platformunu geliştirmek için 500 milyon dolarlık yatırım açıkladı. 🔹 Max Junestrand, şirketlerin hem kendi çözümlerini geliştirebileceğini hem de en iyi dış teknolojileri kullanabileceğini belirterek "satın al ya da geliştir" ikilemine inanmadığını söyledi. Değerleme ve gelecek beklentileri 🔹 Şirketin yıllık ortalama müşteri ücreti yaklaşık 100 bin dolar seviyesinde bulunuyor. 🔹 Yaklaşık 100 milyon dolar gelir üzerinden 5,6 milyar dolar değerlemeye ulaşması bazı sektör temsilcileri tarafından yüksek bulunuyor. 🔹 Junestrand, yapay zekânın hukuk sektörünü büyüteceğini, daha fazla patent başvurusu ve daha fazla hukuki işlem yapılacağını belirterek sektörün önemli ölçüde genişleyeceğini savundu. Halka arz ve rekabet 🔹 Legora’nın kısa vadede halka arz planı bulunmuyor ancak CEO Max Junestrand gelecekte şirketi borsaya açmayı istediğini söyledi. 🔹 Junestrand, temel yapay zekâ modeli geliştiricileri olan Anthropic ve OpenAI’nin doğrudan hukuk teknolojisi alanında büyük tehdit oluşturacağını düşünmediğini ifade etti. 🔹 Junestrand, birkaç yıl önce binlerce hukuk yapay zekâ girişimi bulunduğunu ancak sektörün giderek daha az sayıda büyük oyuncu etrafında şekillendiğini söyledi.

Konut piyasası 🔹 Güney Kore’nin yarı iletken merkezi Dongtan’da konut fiyatları yapay zekâ kaynaklı çip gelirleriyle hızla yükseliyor. 🔹 Son iki haftada küçük bir dairenin fiyatı yaklaşık 200 milyon won (132 bin dolar) arttı ve satışa çıkan konut sayısı sınırlı kaldı. 🔹 Dongtan İstasyonu yakınındaki Lotte Castle kompleksinde geçen yıl yaklaşık 1,5 milyar won olan daire fiyatları 2,1 milyar won seviyesine yükseldi. 🔹 Samsung’un çalışanlarına düşük faizli 500 milyon wonluk konut kredisi sağlaması beklentisi fiyat artışı beklentilerini güçlendirdi. Yapay zekâ ikramiyeleri 🔹 Samsung Electronics ile SK Hynix, yapay zekâ sunucularında kullanılan gelişmiş bellek çipleri pazarının büyük bölümünü kontrol ediyor. 🔹 Her iki şirket çalışanlarının ortalama yıllık yaklaşık 600 milyon won prim alması beklenirken, Güney Kore’de ortalama yıllık maaş yaklaşık 50 milyon won seviyesinde bulunuyor. 🔹 Samsung’un geçen ay açıkladığı kâr paylaşım anlaşması çalışanların emlak yatırımlarına yönelmesine neden oldu. Bölgesel ekonomi 🔹 Dongtan, yüksek katlı konutları, alışveriş merkezleri ve zincir restoranlarıyla ülkenin en hızlı zenginleşen bölgelerinden biri haline geldi. 🔹 Dongtan’daki Lotte Department Store’un ocak-mayıs dönemindeki cirosu geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 25, lüks ürün satışları ise yüzde 40 arttı. 🔹 SK Hynix’in bulunduğu Icheon kentinde ithal otomobil kayıtları Şubat 2025 ile Şubat 2026 arasında iki katından fazla yükseldi. 🔹 Hwaseong Belediyesi’nin yalnızca Samsung’dan bu yıl 1 trilyon ila 1,3 trilyon won kurumlar vergisi geliri elde etmesi bekleniyor. Gelir eşitsizliği 🔹 Küçük esnaf ve kafeler çip sektöründeki gelir artışından aynı ölçüde faydalanamadıklarını belirtiyor. 🔹 Samsung’un bellek çipi dışındaki birimlerinde çalışanlar, daha düşük prim almaları nedeniyle şirket içinde moral bozukluğu yaşandığını ifade ediyor. 🔹 SK Hynix’te 30 yılı aşkın süredir çalışan bir mühendis, elde ettiği gelir sayesinde evlenecek kızı için Seul’de daire satın almayı planladığını söyledi.

Füzyon yatırımları 🔹 Nükleer füzyon sektörüne tedarik sağlayan şirketler, ticari reaktör ve enerji santrali yarışının büyük bir pazar oluşturacağı beklentisiyle üretim kapasitelerini artırıyor. 🔹 Helixos danışmanlık şirketi, ticari füzyon santrallerine yönelik yıllık inşaat harcamalarının 2040 yılında 73,1 milyar dolara ulaşacağını öngörüyor. 🔹 Aynı dönemde füzyon santrallerinin üreteceği elektriğin yıllık değerinin yaklaşık 20 milyar dolar olması bekleniyor. Şirketlerin hazırlıkları 🔹 Japon Fujikura, özel füzyon şirketlerinden gelecek talebi karşılamak amacıyla süperiletken mıknatıs malzemesi üretim kapasitesini 2027 yılına kadar üç katına, 2028 ilkbaharında ise yeniden iki katına çıkarmak için yaklaşık 72 milyon dolar yatırım yapıyor. 🔹 Süperiletken malzemeler, aşırı sıcak plazmayı kontrol altında tutacak güçlü manyetik alanların oluşturulmasında kullanılıyor. 🔹 ABD merkezli Aecom, Bill Gates destekli Type One Energy şirketine yatırım yaptı ve ABD ile Birleşik Krallık'ta 2030'lu yılların ortalarında ticari füzyon santralleri kurulmasını hedefleyen projeye destek veriyor. 🔹 Aecom yönetimi ticari füzyon teknolojisinin yaklaşık 5 ila 10 yıl içinde kullanılabilir hale gelebileceğini değerlendiriyor. Projeler ve pazar 🔹 İngiltere'de Kier Infrastructure ve Fransız Nuvia liderliğindeki ortak girişim, ülkenin ulusal füzyon prototipi STEP projesi için ilk etapta 200 milyon sterlinlik sözleşme kazandı. 🔹 Yaklaşık 20 milyar sterline ulaşabilecek STEP projesinin 2040 yılına kadar elektrik şebekesine enerji vermesi ve ticari uygulanabilirliği göstermesi hedefleniyor. 🔹 Bazı mühendislik şirketleri füzyon sektöründen şimdiden yüz milyonlarca dolarlık sipariş aldıklarını belirtiyor. Tedarik zinciri 🔹 Uzmanlar füzyon sektörünün tedarik zincirinin küçük, uzmanlaşmış ve kapasite açısından sınırlı olduğunu belirtiyor. 🔹 Özellikle süperiletken malzemelerin üretimi büyük ölçüde Japon ve Çinli az sayıdaki üreticinin kontrolünde bulunuyor. 🔹 Kyoto Fusioneering, plazma ısıtma cihazları gibi kritik bileşenleri üreten tedarikçilerini üretim kapasitesini artırmaya ikna etmek için yoğun görüşmeler yürütüyor. 🔹 Sektörde birçok tedarikçi, ticari füzyon talebinin yıllar sonra ortaya çıkabilecek olması nedeniyle bugünden büyük yatırım yapma konusunda temkinli davranıyor.

AB denetim reformu 🔹 Almanya, büyük borsaların denetiminin ulusal otoritelerden Paris merkezli Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi'ne (ESMA) devredilmesine yönelik görüşmelerde Deutsche Börse için özel muafiyet elde etti. 🔹 Anlaşma kapsamında Deutsche Börse, ulusal düzenleyicisi Hessen Borsa Denetim Otoritesi altında kalma veya ESMA denetimine geçme seçeneğine sahip olacak. 🔹 Avrupa Komisyonu, büyük borsalar, merkezi takas kuruluşları, merkezi saklama kuruluşları ve kripto platformlarının doğrudan ESMA tarafından denetlenmesini önermişti. Almanya'nın gerekçesi 🔹 Berlin yönetimi, Deutsche Börse'nin yalnızca Almanya'da faaliyet gösterdiğini ve bu nedenle "Pan-Avrupa Piyasa Operatörü" kapsamına girmemesi gerektiğini savunuyor. 🔹 Bu nedenle ESMA denetiminin Deutsche Börse için zorunlu değil gönüllü olması gerektiği görüşü benimsendi. 🔹 Avrupa'da ileride büyük bir borsa birleşmesi gerçekleşmesi durumunda ise yeni oluşumun ESMA denetimine zorunlu olarak tabi olması öngörülüyor. Üye ülkelerin tepkisi 🔹 Fransa, İtalya, İspanya, Hollanda ve Polonya'nın da yer aldığı E6 grubu Almanya'nın talebini kabul etti ancak bazı ülkeler bu ayrıcalığa tepki gösterdi. 🔹 E6 içindeki bazı yetkililer, Amsterdam, Paris ve Madrid borsaları ESMA denetimine tabi olurken Deutsche Börse için farklı bir rejim uygulanmasının kabul edilmesinin zor olduğunu ifade etti. 🔹 Bazı yetkililer Almanya'nın geçmişte de bölgesel bankalar ve Commerzbank konusunda benzer şekilde ortak Avrupa düzenlemelerine karşı çıktığını dile getirdi. Sürecin devamı 🔹 E6 ülkelerinin ortak pozisyonunun yürürlüğe girebilmesi için dokuz AB ülkesinin daha desteği gerekiyor. 🔹 İrlanda ve Lüksemburg öncülüğündeki birçok küçük AB ülkesi ise reformun kendi finans sektörleri üzerindeki denetim yetkilerini azaltacağı gerekçesiyle öneriye karşı çıkıyor. 🔹 Nihai düzenlemenin Avrupa Parlamentosu ile yapılacak müzakerelerin ardından yıl sonuna kadar yasalaştırılması hedefleniyor.

Kamuoyu desteği 🔹 Donald Trump, Nicolás Maduro’nun bu yıl görevden uzaklaştırılmasının ardından Venezuela’ya giren paranın halkı mutlu ettiğini söylese de kamuoyu araştırmaları ülkedeki desteğinin gerilediğini gösterdi. 🔹 Meganálisis anketine göre Trump’ın onay oranı mart ayında 75 puanken nisanda 47 puana düştü. 🔹 Atlas Intel ve Bloomberg araştırmasına göre ise Trump’a destek şubattaki yüzde 53 seviyesinden mayısta yüzde 45’e geriledi. Ekonomik beklentiler 🔹 Maduro’nun görevden alınmasının ardından Washington, Delcy Rodríguez yönetimini destekledi ve Venezuela’nın petrol ile maden sektörlerinin özel yatırımlara açılması yönünde reform sürecini desteklemeye başladı. 🔹 ABD yaptırımları gevşetmeye başladı ve Venezuela petrolünün ABD merkezli aracılar üzerinden piyasa fiyatıyla satılmasına izin verdi. 🔹 Yaklaşık 600 siyasi tutuklunun serbest bırakılması ve gösterilere daha fazla tolerans gösterilmesine rağmen birçok Venezuelalı günlük yaşamında belirgin bir iyileşme görmediğini söylüyor. 🔹 Yıllık enflasyon yüzde 500’ün üzerinde seyrederken birçok kişi artan petrol gelirlerinin halkın yaşam koşullarına yansımadığını ifade ediyor. 🔹 Asgari ücret aylık 130 bolívar seviyesinde bulunurken ek ödemelerle birlikte aylık gelir paketi yaklaşık 240 dolara ulaşıyor ancak beş kişilik bir ailenin aylık gıda maliyetinin yaklaşık 731 dolar olduğu belirtiliyor. Petrol gelirleri ve geçiş süreci 🔹 Devlet petrol şirketi PDVSA, 2025 sonunda günlük petrol üretiminin 1,2 milyon varile yükseldiğini ve bu yıl 1,3 milyon varile çıkmasının beklendiğini açıkladı. 🔹 ABD yönetimi Venezuela petrol gelirlerinin New York’taki denetlenen bir hesapta tutulduğunu açıklarken Rodríguez yönetimi mart sonuna kadar ülkeye 300 milyon dolar aktarıldığını bildirdi. 🔹 Bir internet sitesinde yayımlanan verilere göre söz konusu gelirlerin kamu çalışanlarına prim ödemeleri olarak dağıtıldığı öne sürüldü. Siyasi görünüm 🔹 ABD yönetimi siyasi geçiş takvimi konusunda net bir açıklama yapmazken Marco Rubio çok partili, özgür ve adil seçimlerin nihai hedef olduğunu söyledi. 🔹 İnsan hakları savunucuları ekonomik istikrar arayışının yabancı yatırımları önceliklendirebileceği ve insan haklarının ikinci planda kalabileceği uyarısında bulunuyor. 🔹 Yerel izleme kuruluşu Foro Penal’e göre ülkede yaklaşık 400 siyasi tutuklu hâlen cezaevinde bulunuyor. 🔹 Donald Trump’ın Venezuela’nın ABD’nin 51. eyaleti olabileceğine yönelik açıklamaları ülkede tartışma yaratırken Delcy Rodríguez Venezuela’nın sömürge değil bağımsız bir ülke olduğunu söyledi. 🔹 Başkent Caracas’ta yaşayan birçok kişi Maduro’nun gitmesine rağmen yüksek enflasyon ve hayat pahalılığı nedeniyle günlük yaşam koşullarının önemli ölçüde değişmediğini ifade ediyor.

🔹 SpaceX’in 75 milyar dolarlık halka arzı ve 2 trilyon doların üzerindeki değerlemesi tarihin en büyük halka arzı olarak tamamlandı. Halka arz hazırlıkları 🔹 Goldman Sachs ve Morgan Stanley ekipleri yaklaşık altı ay boyunca SpaceX’in Hawthorne tesislerinde şirket yöneticileriyle birlikte çalışarak halka arz sürecini hazırladı. 🔹 Halka arz belgelerinde Mars kolonileri, Ay’da elektromanyetik fırlatma sistemleri, asteroid madenciliği ve uzay tabanlı yapay zekâ veri merkezleri gibi uzun vadeli projelere yer verildi. 🔹 Bankalar, tanıtım videoları ve özel internet sitesi hazırlayarak bireysel yatırımcı ilgisini artırmaya çalıştı. Yatırımcı talebi 🔹 Roadshow sürecinde Elon Musk sosyal medya paylaşımlarıyla halka arzı destekledi ve JPMorgan’daki büyük yatırımcı etkinliğine görüntülü olarak katıldı. 🔹 Talep o kadar yüksek oldu ki 20’den fazla yatırımcı bir milyar doların üzerinde hisse tahsisi aldı ve halka arz birkaç kat fazla talep gördü. 🔹 Hisselerin yaklaşık yüzde 70’i uzun vadeli fonlara ve devlet yatırım fonlarına, yüzde 20’si bireysel yatırımcılara, yaklaşık yüzde 10’u ise hedge fonlara dağıtıldı. Şirket ve yatırımcılar 🔹 SpaceX’in değerindeki hızlı yükseliş şirketin mevcut ve eski çalışanlarından binlercesini milyonere dönüştürdü. 🔹 Sequoia Capital, Andreessen Horowitz, Founders Fund ve 137 Ventures gibi girişim sermayesi fonları milyarlarca dolarlık değer artışı elde etti. 🔹 Valor Equity Partners üzerinden yaklaşık yüzde 7 paya sahip Antonio Gracias’ın SpaceX yatırımının değeri yaklaşık 81 milyar dolara ulaştı. Bankaların rolü 🔹 Goldman Sachs ve Morgan Stanley halka arzdan yaklaşık 100’er milyon dolar ücret alırken Bank of America, JPMorgan ve Citi yaklaşık 75’er milyon dolar gelir elde etti. 🔹 Elon Musk halka arz fiyatını hisse başına 135 dolar ve 555,6 milyon hisse olarak önceden belirledi; süreçte gelen talebe rağmen fiyat aralığı uygulanmadı. Sonuç 🔹 Halka arz üç kat fazla talep gördü ve SpaceX hisseleri ilk işlem gününü yaklaşık yüzde 19 yükselişle tamamladı. Şirket dünyanın en büyük şirketleri arasına girerken Elon Musk’ın serveti de tarihi seviyelere ulaştı.

Brexit sürecinin gelişimi 🔹 David Cameron 2006 yılında Muhafazakâr Parti lideri olarak partisinden Avrupa tartışmalarını bırakmasını istedi ancak sonraki yıllarda İngiltere siyasetinin ana gündemi Brexit oldu. 🔹 Cameron 2013 yılında AB üyeliği konusunda referandum sözü verdi ve 23 Haziran 2016'da yapılan oylamada seçmenlerin yüzde 51,9'u AB'den ayrılma yönünde oy kullandı. 🔹 Referandumda ayrılığın nasıl gerçekleşeceğine ilişkin ayrıntılar bulunmadığı için İngiltere sonraki yedi yıl boyunca AB'den çıkış şartlarını ve yeni ilişkileri müzakere etti. Brexit'in nedenleri 🔹 2008-2009 küresel finans krizinin yarattığı ekonomik sıkıntılar ve elitlere yönelik tepki Brexit desteğinin büyümesinde önemli rol oynadı. 🔹 Göç karşıtlığı ve Suriye mülteci krizinin yarattığı tartışmalar da AB karşıtı söylemleri güçlendirdi. 🔹 Ayrılık kampanyası göçü azaltma ve sağlık sistemi için haftada 350 milyon sterlin ek kaynak sağlanacağı gibi vaatlerle seçmene ulaştı. 🔹 Kitapta Boris Johnson'ın liderliğinin referandum sonucunun oluşmasında belirleyici olduğu değerlendirmesi yapılıyor. Ekonomik etkiler 🔹 Kitaptaki değerlendirmelere göre Brexit sonrasında İngiltere ekonomisi yeni ticaret engelleri ve belirsizlik nedeniyle önemli maliyetlerle karşılaştı. 🔹 Ekonomik çalışmalara göre İngiltere'nin gayrisafi yurt içi hasılası Brexit yaşanmasaydı olabileceği seviyenin yüzde 6 ila 8 altında kaldı. 🔹 Yatırımların yüzde 12 ila 18, verimliliğin ise yüzde 3 ila 4 daha düşük gerçekleştiği yönünde değerlendirmeler yer alıyor. 🔹 İngiltere'nin kişi başına büyüme performansı G7 ülkeleri içinde yalnızca Almanya ve Kanada'nın üzerinde kaldı. Kamuoyu ve siyaset 🔹 Anketlere göre seçmenlerin yalnızca yüzde 13'ü Brexit'i başarılı görüyor, yüzde 61'i ise başarısızlık olarak değerlendiriyor. 🔹 Brexit'e destek veren seçmenler arasında bile başarısız olduğunu düşünenlerin oranı başarılı bulanlardan daha yüksek seviyeye ulaştı. 🔹 2025 yılı itibarıyla yeni bir referandum yapılması halinde AB'de kalma yanlılarının yüzde 58, ayrılma yanlılarının ise yüzde 42 destek alacağı belirtiliyor. Geleceğe ilişkin değerlendirmeler 🔹 Kitaptaki değerlendirmeler, yakın gelecekte İngiltere'nin yeniden AB üyeliği için referanduma gitmesinin beklenmediğini ortaya koyuyor. 🔹 Buna karşın Nigel Farage'ın Reform Partisi'nin anketlerde yükselişi, Avrupa ve Brexit tartışmalarının İngiliz siyasetinde yeniden güç kazanabileceğine işaret ediyor. 🔹 Reform Partisi'nin gelecekte iktidara gelmesi halinde Brexit sürecini daha ileri taşıyacak politikaların gündeme gelebileceği değerlendiriliyor.

Oyunlar ve siyasi etki 🔹 George Osborn'un Power Play adlı kitabı, video oyunlarının yalnızca bir eğlence aracı olmaktan çıkarak siyasi ve jeopolitik nüfuz mücadelesinin önemli platformlarından biri haline geldiğini savunuyor. 🔹 Kitaba göre dijital dünyada yaşanan gelişmeler, fiziksel dünyadaki siyasi ve toplumsal süreçleri doğrudan etkileyebiliyor. ABD seçimleri 🔹 İngiliz araştırma şirketi JL Partners, 2024 ABD başkanlık seçimlerinde Donald Trump'ın zaferini ve 312-226 seçim kurulu sonucunu önceden doğru tahmin etti. 🔹 Şirket, özellikle genç siyahi ve Hispanik seçmenlerdeki Cumhuriyetçi desteğini mobil oyunlar üzerinden yapılan anketlerle tespit etti. 🔹 Şirket yetkilileri, geleneksel anketlere katılmayan seçmenlere oyunlar aracılığıyla ulaştıklarını belirtti. Suudi Arabistan ve oyun sektörü 🔹 Suudi Arabistan son yıllarda dijital eğlence ve video oyunlarına milyarlarca dolarlık yatırımlar yaptı. 🔹 Ülke, Pokémon Go ve Monopoly Go! gibi oyunların haklarını satın aldı ve dünyanın en büyük e-spor turnuvalarından birini düzenleyen organizasyonu kurdu. 🔹 Electronic Arts'ı satın almak için yaklaşık 55 milyar dolarlık girişim de Suudi Arabistan'ın dijital eğlence alanındaki stratejisinin parçası olarak değerlendiriliyor. Çin ve devlet kontrolü 🔹 Çin'de yaklaşık 700 milyon kişi video oyunu oynuyor ve devlet hangi oyunların yayımlanabileceğini lisans sistemiyle belirliyor. 🔹 Oyuncuların kimlik doğrulaması zorunlu tutulurken oyun süresi ve harcamaları devlet tarafından takip ediliyor. 🔹 Çin yönetimi bu uygulamaları oyun bağımlılığıyla mücadele gerekçesiyle hayata geçirse de sistem aynı zamanda gözetim altyapısının bir parçası olarak kullanılıyor. Rusya-Ukrayna savaşı 🔹 Rusya-Ukrayna savaşında oyun kumandaları insansız hava araçlarının kontrolünde kullanılırken video oyunları da propaganda ve siber operasyonların alanı haline geldi. 🔹 Rusya destekli Squad 22: ZOV adlı strateji oyunu Ukrayna işgalini konu alırken Ukraynalı oyun geliştiricileri de siber saldırıların hedefi oldu. Küresel yatırım yarışı 🔹 Çinli teknoloji şirketi Tencent, Baldur's Gate 3, Assassin's Creed ve Dark Souls gibi oyun serilerinin geliştiricilerine yatırım yaptı. 🔹 Suudi Arabistan da Nintendo, Capcom ve Embracer Group gibi büyük oyun şirketlerinde önemli hisseler edindi. 🔹 Buna karşılık İngiltere'nin yeni oyun geliştirme fonu 28,5 milyon sterlin seviyesinde kalırken Suudi Arabistan'ın 2021'de kurduğu oyun geliştirme fonunun büyüklüğü 38 milyar dolar olarak açıklandı. 🔹 Kitap, video oyunlarının artık yalnızca eğlence sektörü değil, ülkelerin yumuşak güç ve siyasi etki mücadelesinin önemli araçlarından biri haline geldiğini ortaya koyuyor.

🔹 Kanarya Adaları'nın en batısındaki El Hierro Adası'nda terk edilmiş bir su pompa istasyonu, mimar Alejandro Beautell tarafından minimalist bir konaklama alanına dönüştürüldü. 🔹 El Elevador adı verilen yapı, Atlantik Okyanusu'na bakan yüksek volkanik kayalıkların üzerinde yer alıyor ve dijital dünyadan tamamen uzaklaşmayı amaçlayan bir konsept sunuyor. 🔹 Tesiste Wi-Fi, telefon çekimi ve televizyon bulunmuyor. Konukların sade yaşam, sessizlik ve doğayla baş başa kalması hedefleniyor. Yapının geçmişi 🔹 Bina, 1960'larda El Hierro'nun su sıkıntısını çözmek için deniz seviyesindeki bir kaynaktan su pompalayan sistemin makine dairesi olarak kullanıldı. 🔹 Girişimciler Alberto del Hoyo ve Silvia Rodríguez, harap durumdaki yapıyı 2021'de keşfederek yeniden işlevlendirdi. Konsept 🔹 Yaklaşık 60 metrekarelik beton iç mekân tamamen minimalist bir tasarıma sahip olsa da yüksek kaliteli mutfak ekipmanları, yerel şaraplar ve el yapımı ürünlerle donatıldı. 🔹 Yapıda çalışan bir 1930'lar Remington daktilosu, eski bir Hasselblad fotoğraf makinesi ve el yapımı yazı malzemeleri gibi detaylar da konukların kullanımına sunuluyor. El Hierro Adası 🔹 El Hierro, yılda yaklaşık 22 bin yabancı turist ağırlayan, kitlesel turizmin ulaşmadığı en sakin Kanarya Adaları arasında yer alıyor. 🔹 Ada, volkanik manzaraları, doğal gelgit havuzları, yerel şarapları ve geleneksel mutfağıyla öne çıkıyor. Rezervasyon sistemi 🔹 Tesiste konaklamak isteyenlerin önce neden burada kalmak istediklerini anlatan el yazısıyla bir mektup göndermeleri isteniyor. Mülk sahipleri posta yoluyla yanıt verdikten sonra rezervasyon süreci elektronik iletişime geçiyor.

Yer altı füze ağının dayanıklılığı 🔹 ABD ve İsrail kuvvetleri, yaklaşık 40 gün boyunca İran’ın Yezd kentindeki granit dağların içine inşa edilen yer altı füze komplekslerini yoğun şekilde bombaladı. 🔹 Bölge sakinleri, bombardıman sürmesine rağmen İran’ın ateşkese kadar aynı bölgelerden füze fırlatmaya devam ettiğini söyledi. 🔹 İranlı yetkililer ve bazı uzmanlar, bombardımanın füze kapasitesini yavaşlattığını ancak tamamen ortadan kaldıramadığını değerlendiriyor. Füze şehirleri ve askeri kapasite 🔹 Rejim kaynakları, Yezd’deki füze kompleksinin granit dağların yaklaşık 500 metre içine uzandığını ve savaş boyunca faaliyette kaldığını öne sürdü. 🔹 Aynı kaynaklar, tünel girişlerinin vurulduğunu ancak kısa sürede yeniden açıldığını ve füze operasyonlarının sürdüğünü iddia etti. 🔹 ABD istihbarat değerlendirmelerinde İran’ın mobil füze rampalarının ve savaş öncesi füze stokunun yaklaşık %70’ini koruduğu, birçok yer altı tesisini yeniden kullanıma açtığı öne sürüldü. Uzman değerlendirmeleri 🔹 Uzmanlar, savaşın en yoğun döneminde İran’ın günlük füze atışlarının belirgin şekilde azaldığını ancak uzun vadede yer altı tesislerinin füze gücünün önemli bölümünü koruduğunu belirtti. 🔹 Analistler, İran’ın birçok füze üssünü dağlık alanların derinliklerine inşa etmesinin hava saldırılarına karşı önemli koruma sağladığını ifade etti. 🔹 Bazı uzmanlar, saldırılar sonrasında aynı üslerden kısa süre içinde yeniden füze fırlatılmasının hızlı kazı çalışmaları, onarımlar veya aldatma yöntemlerinden kaynaklanabileceğini söyledi. İran’ın askeri stratejisi 🔹 İran, son yirmi yılda füze programını ülke geneline yayarak merkezi yapıyı azaltan bir strateji izledi ve bu yaklaşımın sistemin dayanıklılığını artırdığı değerlendiriliyor. 🔹 İran Devrim Muhafızları’nın savaş sırasında yoğun baskıya rağmen son ana kadar füze fırlatmayı sürdürmesinin kurumun ülke içindeki konumunu güçlendirdiği ifade edildi. 🔹 Uzmanlara göre İran’ın onlarca yer altı füze kompleksi bulunuyor ve bunların önemli bölümü dağlık bölgelerin derinliklerinde yer aldığı için konvansiyonel hava saldırılarıyla tamamen imha edilmeleri oldukça zor görülüyor.

NATO ve Rusya değerlendirmesi 🔹 NATO Avrupa Müttefik Kuvvetleri Yüksek Komutanı ABD’li General Alexus G. Grynkewich, Rusya’nın NATO ile bir çatışma arayışında olmadığını söyledi. 🔹 Grynkewich, Rusya’nın NATO’nun savunma amaçlı bir ittifak olduğunu bildiğini ve ittifakın sahip olduğu asimetrik üstünlüklerin farkında olduğunu ifade etti. 🔹 Baltık ülkelerine yönelik olası bir Rus saldırısı ihtimaline ilişkin değerlendirmesinde, Rusya’nın askeri olarak başarılı olamayacağını bildiği için böyle bir riski almayacağını söyledi. 🔹 Grynkewich, gerektiği takdirde NATO’nun aynı gün savaşmaya hazır olduğunu da vurguladı. ABD’nin NATO kuvvet planındaki değişiklikleri 🔹 ABD, NATO Kuvvet Modeli kapsamında ittifaka tahsis ettiği bazı askeri kabiliyetleri azaltmayı planlıyor. 🔹 Azaltılması planlanan unsurlar arasında bir uçak gemisi taarruz grubu, seyir füzesi taşıyabilen denizaltılar, Poseidon deniz devriye uçakları, havada yakıt ikmal uçakları ile F-16 ve F-15E savaş uçakları bulunuyor. 🔹 Planlanan değişiklikler, ABD’nin askeri kaynaklarını Asya ve Batı Yarımküre’ye kaydırma stratejisinin parçası olarak değerlendiriliyor. 🔹 ABD ayrıca Almanya’daki 5 bin askerini çekmeyi ve bu yıl konuşlandırılması planlanan uzun menzilli ateş destek taburunu iptal etmeyi planlıyor. NATO hazırlıkları 🔹 Grynkewich, NATO komutanı olarak hangi askeri imkânların elde kalacağı veya çekileceği ihtimallerine göre alternatif harekât planları hazırladıklarını söyledi. 🔹 Kısa vadede hızlı şekilde tedarik edilebilecek, konuşlandırılabilecek ve uzun süre sürdürülebilecek kabiliyetlere, özellikle uzun menzilli ateş gücüne odaklanılması gerektiğini ifade etti. Ukrayna değerlendirmesi 🔹 Grynkewich, Ukrayna kuvvetlerinin cephede direnmeye devam ettiğini ve genel olarak iyi performans gösterdiğini söyledi. 🔹 Rus ordusunun ilerleyişinin çok sınırlı olduğunu, bunun da Rusya açısından çok yüksek can kayıplarıyla gerçekleştiğini belirtti. 🔹 Cephe hatlarının genel olarak istikrarlı seyrettiğini ifade etti.

ESG ve düzenleme tartışması 🔹 Avrupa’daki varlık yönetim şirketleri, SpaceX’in Avrupa Birliği’nin Sürdürülebilir Finans Açıklama Düzenlemesi (SFDR) kapsamındaki kurumsal yönetim kriterlerini karşılayıp karşılamadığı konusunda farklı görüşlere sahip. 🔹 Tartışma, toplam büyüklüğü 6,5 trilyon euronun üzerindeki sürdürülebilir yatırım fonlarının SpaceX halka arzına katılımını etkileyebilir. 🔹 75 milyar dolarlık halka arzla yaklaşık 1,78 trilyon dolar değerlemeye ulaşan SpaceX, dünyanın en büyük halka arzlarından biri olarak yatırımcıların yoğun ilgisini çekiyor. Kurumsal yönetim eleştirileri 🔹 Bazı yatırım yöneticileri, SpaceX’in hissedar haklarının sınırlı olması, yönetim kurulunun bağımsızlığına ilişkin soru işaretleri ve içeride yoğunlaşan kontrol yapısı nedeniyle "iyi kurumsal yönetim" kriterlerini karşılamadığını savunuyor. 🔹 Eleştiriler arasında çift sınıflı hisse yapısı, içeriden kişilerin yüksek oy gücü, çıkar çatışması riski ve yönetim kurulundaki bağımsız denetimin yetersizliği öne çıkıyor. 🔹 SpaceX’te Elon Musk’ın özel hisse yapısı sayesinde halka arz sonrasında da oy haklarının yaklaşık %82’sini elinde bulacağı belirtiliyor. Fonların yaklaşımı 🔹 Avrupa’daki "Açık Yeşil" (Madde 8) ve "Koyu Yeşil" (Madde 9) fonlarının yatırım yaptıkları şirketlerde iyi kurumsal yönetim uygulamalarını değerlendirmeleri gerekiyor. 🔹 Bazı yöneticiler mevcut ESG metodolojilerinin SpaceX’i otomatik olarak dışlayacağını savunurken, bazıları ise SFDR kurallarının yorumlanabilir olması nedeniyle yatırım yapılabileceğini düşünüyor. 🔹 Avrupa Komisyonu, sürdürülebilir yatırım metodolojisinin ve kurumsal yönetim değerlendirmesinin nasıl yapılacağı konusunda belirli bir yöntemi zorunlu tutmuyor ve bu değerlendirmeyi fon yöneticilerine bırakıyor. Tesla örneği ve ESG yorgunluğu 🔹 Bazı yatırımcılar, Avrupa’daki çok sayıda ESG fonunun Tesla hisselerini portföyünde bulundurmasını SpaceX için emsal olarak görüyor. 🔹 Buna karşılık bazı yöneticiler Tesla’nın tek sınıflı hisse yapısına sahip olduğunu, SpaceX’in ise Elon Musk’a çok daha yüksek kontrol sağlayan çift sınıflı yapısı nedeniyle kurumsal yönetim açısından çok daha tartışmalı olduğunu savunuyor. 🔹 Bazı sektör temsilcileri, Avrupa’da teknoloji rallisine katılma isteğinin artmasıyla birlikte ESG kriterlerine yönelik hassasiyetin son dönemde zayıfladığını ifade ediyor.

Flash şarj altyapısı genişliyor 🔹 BYD, beş dakikalık "flash şarj" teknolojisini önümüzdeki yıllarda ana akım elektrikli araç modellerine yaygınlaştırmak amacıyla Avrupa'da yaklaşık 2 milyar avroluk altyapı yatırımı yapmayı planlıyor. 🔹 Dünyanın en büyük elektrikli otomobil üreticisi, ultra hızlı şarj teknolojisiyle geleneksel otomobil üreticilerinden pazar payı kazanmayı hedefliyor. 🔹 Şirketin uluslararası operasyonlarından sorumlu yöneticisi Stella Li, Avrupa'daki ilk flash şarj istasyonunun İngiltere'de hizmete girdiğini açıkladı. 🔹 Li, güçlü bir şarj altyapısı kurulmasının öncelikli hedef olduğunu ve her bir istasyonun yaklaşık 580 bin avroya mal olduğunu söyledi. Binlerce yeni şarj istasyonu kurulacak 🔹 BYD, 2026 yılı sonuna kadar Çin'de 20 bin flash şarj istasyonu kurmayı planlıyor. 🔹 Şirket, Avrupa'da ise 2027 yılına kadar 3 bin yeni flash şarj istasyonu kurmayı hedefliyor. 🔹 Bu istasyonların yaklaşık 600'ünün Birleşik Krallık'ta hizmete alınması planlanıyor. 🔹 Yetkililer, altyapı kurulumundaki en büyük zorluğun teknik süreçler değil, yerel yönetimlerden gerekli izinlerin alınması olduğunu belirtti. Beş dakikada yüzde 70 şarj 🔹 BYD'nin premium Denza markasına ait yeni Z9GT modeli, yeni nesil BYD bataryaları sayesinde beş dakikada yüzde 70 şarj seviyesine ulaşabiliyor. 🔹 Araç yaklaşık 12 dakikada neredeyse tamamen şarj edilebiliyor ve sistem eksi 30 derece sıcaklıklarda da çalışabiliyor. 🔹 Şirket, gelecekte Avrupa'da satışa sunacağı Denza modellerinin tamamında flash şarj teknolojisinin bulunacağını açıkladı. 🔹 Stella Li, önümüzdeki birkaç yıl içinde aynı batarya teknolojisini daha uygun fiyatlı BYD modellerine de taşımayı hedeflediklerini söyledi. Elektrik şebekesine yük getirmeyecek 🔹 BYD, flash şarj istasyonlarının doğrudan elektrik şebekesine yük bindirmeyeceğini açıkladı. 🔹 Şirket, istasyonların kendi batarya depolama sistemleriyle çalışacağını ve bu bataryaların gece saatlerinde daha düşük maliyetle şarj edileceğini belirtti. 🔹 Li, bu nedenle yeni altyapının mevcut elektrik şebekeleri üzerinde ilave baskı oluşturmayacağını ifade etti. Avrupa pazarında büyüme hızlandı 🔹 BYD'nin Avrupa Birliği otomobil pazarındaki payı 2026'nın ilk dört ayında yüzde 0,8'den yüzde 1,9'a yükseldi. 🔹 Birleşik Krallık'ta ise şirketin pazar payı yüzde 3,4'e ulaşarak Renault ve Volvo Cars'ın önüne geçti. 🔹 BYD ayrıca Avrupa pazarı için özel geliştirilen ve Çin'de satılmayan ilk modeli olan Dolphin G şarj edilebilir hibrit aracını da tanıttı. 🔹 Stella Li, BYD'nin ürün gamındaki teknolojik çeşitliliğe dikkat çekerek, "Zıplayabilen, dans edebilen ve suda yüzebilen otomobiller sunan başka bir üretici yok." dedi.

Patriot füzelerinde arz sıkıntısı 🔹 Lockheed Martin, Patriot hava savunma sistemlerinde kullanılan kritik PAC-3 önleme füzelerinin müttefik ülkelere hangi tarihte teslim edileceğine ilişkin kesin bir takvim veremeyeceğini açıkladı. 🔹 Şirket, İran savaşı nedeniyle daha da büyüyen küresel talep karşısında üretimi hızla artırmaya çalıştığını ancak teslimat önceliklerini ABD hükümetinin belirlediğini bildirdi. 🔹 Lockheed Martin Füze ve Ateş Kontrol Birimi Strateji ve İş Geliştirme Başkan Yardımcısı Brian Dunn, şirketin hangi ülkenin öncelikli teslimat alacağı konusunda karar verme yetkisi bulunmadığını söyledi. 🔹 Dunn, üretim kapasitesindeki artışın birçok kullanıcının ihtiyacını daha hızlı karşılamaya yardımcı olacağını ancak öncelik sıralamasının Pentagon tarafından belirleneceğini ifade etti. Üretim kapasitesi üç katına çıkıyor 🔹 Lockheed Martin, bu yıl Pentagon ile yaptığı 4,7 milyar dolarlık anlaşma kapsamında yıllık PAC-3 üretimini mevcut 650 adetten 2033 yılına kadar 2 bin adede çıkarmayı planlıyor. 🔹 PAC-3 füzeleri İran savaşı başlamadan önce de yüksek talep görüyordu ve çatışmalar Batı ülkelerinin stokları üzerindeki baskıyı daha da artırdı. 🔹 PAC-3 sistemi özellikle yüksek hızda seyreden balistik ve hipersonik füzelere karşı etkili olması nedeniyle birçok ülkenin hava savunmasında kritik öneme sahip bulunuyor. Ukrayna ve Avrupa üzerindeki etkiler 🔹 Patriot önleme füzeleri, Rusya'nın balistik ve hipersonik füze saldırılarına karşı Ukrayna savunmasının en önemli unsurlarından biri olarak görülüyor. 🔹 Analistler, önleme füzelerindeki eksikliğin Rusya'nın Ukrayna şehirlerine yönelik saldırılarında avantaj sağladığını değerlendiriyor. 🔹 Ukraynalı savunma şirketi Fire Point, geçen hafta Patriot sistemine daha ucuz alternatif olarak geliştirilen yeni bir karadan havaya füzenin ilk uçuş testini gerçekleştirdiğini duyurdu. Avrupa'nın ABD bağımlılığı tartışılıyor 🔹 Birçok Avrupa ülkesi, Donald Trump yönetimi döneminde ABD savunma teknolojilerine bağımlılığı azaltacak alternatif çözümler geliştirmeye çalışıyor. 🔹 Washington yönetimi geçen ay İngiltere, Polonya, Litvanya ve Estonya dahil bazı Avrupalı müttefikleri, İran savaşı nedeniyle ABD silah teslimatlarında uzun gecikmeler yaşanabileceği konusunda uyardı. 🔹 Lockheed Martin yöneticisi Paula Hartley, birçok yabancı hükümetin ABD silah teslimatlarındaki gecikmeler ve ürün bulunabilirliği konusunda giderek daha fazla hayal kırıklığı yaşadığını söyledi. 🔹 Hartley, şirketin tüm taahhütlerini yerine getirmek için çalışmalarını sürdürdüğünü ancak bazı gecikmelerin hükümet politikaları ve önceliklendirme kararlarından kaynaklandığını ifade etti.

Yeni sigorta uygulaması 🔹 Emirates, hükümetlerin Körfez bölgesine yönelik seyahat uyarılarına rağmen yolcuları Dubai üzerinden uçmaya teşvik etmek amacıyla özel bir seyahat sigortası uygulaması başlatmaya hazırlanıyor. 🔹 Şirket, yolcuların bölgede mahsur kalması halinde gerekirse başka hava yollarını kullanarak evlerine ulaştırılmasını garanti eden sigorta paketi sunacak. 🔹 Emirates Başkanı Tim Clark, uygulamanın yolcuların çatışmalar nedeniyle geri dönememe endişelerini azaltmayı hedeflediğini söyledi. 🔹 Sigorta ürününün sigorta şirketleriyle birlikte geliştirildiği ve makul fiyatlarla sunulmasının planlandığını açıkladı. Yolcu trafiği toparlanıyor 🔹 Dubai Havalimanı üzerinden günlük transit yolcu sayısı yaklaşık 40 bine ulaştı. 🔹 Savaş öncesinde günlük yaklaşık 100 bin transit yolcu bulunurken, Emirates bu sayının yeniden hızlı şekilde arttığını belirtti. 🔹 Bazı Londra-Dubai uçuşlarında doluluk oranı çok yüksek seviyelere ulaşırken, şirket genelinde uçaklar ortalama yüzde 75 dolulukla uçuyor. 🔹 Birçok ülkede yürürlükte bulunan seyahat uyarıları nedeniyle yolcuların standart seyahat sigortası yaptırmakta zorlandığı belirtiliyor. Finansal görünüm 🔹 Emirates, mevcut mali yılda daha önce açıkladığı kâr hedeflerinden vazgeçti. 🔹 Tim Clark, savaşın devam etmesi halinde şirketin mali yılı başa baş tamamlamasının kabul edilebilir olduğunu, önceliğin nakit pozisyonunun güçlü kalması olduğunu söyledi. 🔹 Havayolu şirketi geçen hafta, savaş öncesi kapasitesinin yaklaşık yüzde 80'ini yeniden devreye almasının ardından sınırlı da olsa kâr açıkladı. 🔹 Emirates'in mart ayında sona eren son mali yıldaki net kârı 6,3 milyar dolar oldu. Çatışmalar sırasında operasyonlar 🔹 Emirates, çatışmaların başlamasının ardından dört gün içinde uçuşlarının önemli bölümünü yeniden başlattı ve kısa sürede kapasitesinin yüzde 40 seviyesine ulaştı. 🔹 İlk günlerde uçaklar olası yön değiştirmeler için ilave beş saatlik yakıtla uçuş gerçekleştirdi. 🔹 Bazı seferler geri döndü, alternatif havalimanlarına yönlendirildi veya Umman üzerinde uzun süre beklemek zorunda kaldı. 🔹 Tim Clark, şirketin hiçbir aşamada uçuş güvenliğinden taviz vermediğini ve tüm operasyonların güvenlik kriterleri doğrultusunda yürütüldüğünü söyledi. Dubai'nin hava savunması ve enerji piyasası 🔹 Clark, Dubai'nin kente yönelen yaklaşık 3 bin füze, insansız hava aracı ve seyir füzesinin yaklaşık yüzde 98'ini etkisiz hale getirdiğini söyledi. 🔹 Emirates uçuşlarının dar askeri koridorlar üzerinden güvenli şekilde sürdürüldüğünü belirtti. 🔹 Clark ayrıca savaş sırasında jet yakıtı fiyatlarının iki katına çıkmasının küresel petrol dağıtım sisteminde kapsamlı değişikliklere yol açabileceğini öngördü. 🔹 Yakıt maliyetlerindeki artışa rağmen Emirates'in Airbus A380 filosundan vazgeçmeyi düşünmediğini, bu uçakların şirket için önemli gelir ve kârlılık kaynağı olmaya devam ettiğini ifade etti.

FCAS projesinin sona ermesi 🔹 Avrupa'nın yaklaşık 100 milyar euroluk ortak yeni nesil savaş uçağı projesi Future Combat Air System (FCAS), Almanya'nın projeden çekilmesiyle sona erdi. 🔹 Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'a, Dassault Aviation ile Airbus Defence arasındaki anlaşmazlık nedeniyle ortak savaş uçağı geliştirme projesinin sonlandırılmasının daha doğru olacağını bildirdi. 🔹 Yaklaşık yedi yıldır devam eden proje, altıncı nesil savaş uçağı, insansız hava araçları ve gelişmiş komuta-kontrol sistemlerini tek platformda birleştirmeyi hedefliyordu. 🔹 FCAS'ın amacı, 2040 yılı civarında Dassault Rafale ve Eurofighter Typhoon filolarının yerini alacak yeni nesil hava muharebe sistemi geliştirmekti. Avrupa savunması için etkileri 🔹 Projenin sona ermesi, Avrupa'nın Rusya tehdidi karşısında savunma kapasitesini artırmaya ve savunma sanayisindeki parçalanmış yapıyı azaltmaya çalıştığı dönemde önemli bir gerileme olarak değerlendiriliyor. 🔹 ABD'nin Donald Trump döneminde Avrupa'dan uzaklaşan güvenlik politikası da kıtanın kendi savunma sanayisini güçlendirme ihtiyacını artırmış durumda. 🔹 Sektör temsilcileri, savaş uçağı kısmı iptal edilse de "Combat Cloud" adı verilen komuta-kontrol yazılım sisteminin kurtarılabileceğini düşünüyor. Almanya'nın seçenekleri 🔹 Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius, ülkenin önünde dört seçenek bulunduğunu açıkladı. 🔹 Bunlar arasında daha fazla ABD üretimi F-35 savaş uçağı satın almak, İngiltere-İtalya-Japonya ortaklığındaki GCAP programına katılmak veya Alman liderliğinde Airbus ve diğer ortaklarla yeni bir savaş uçağı geliştirmek bulunuyor. 🔹 Pistorius ayrıca açıklamadığı dördüncü bir seçeneğin de ortaya çıkabileceğini söyledi. Savunma sektöründeki kaynaklar bunun İsveç ile olası iş birliğine işaret ettiğini değerlendiriyor. 🔹 Airbus Defence, MTU Aero Engines, Hensoldt, MBDA ve diğer Alman savunma şirketlerinden oluşan sekiz şirketlik konsorsiyum Berlin'e Avrupa merkezli yeni bir savaş uçağı projesi için ortak teklif sundu. GCAP ve İsveç seçeneği 🔹 Airbus'ın İngiltere, İtalya ve Japonya'nın yürüttüğü GCAP programına katılması ihtimaller arasında görülüyor. 🔹 Almanya'nın yüksek finansman katkısı sağlayabilecek olması GCAP açısından avantaj olarak değerlendirilirken, böyle bir ortaklığın Japonya ile yürütülen takvimi geciktirebileceği belirtiliyor. 🔹 Diğer seçeneklerden biri de İsveçli Saab ile iş birliği yapılması olarak öne çıkıyor. 🔹 Saab'ın Gripen savaş uçağının yerine geçecek yeni nesil proje üzerinde ön çalışmalar yürüttüğü ancak henüz resmi karar verilmediği ifade edildi. Fransa'nın durumu 🔹 FCAS'ın sona ermesi Fransa ve Dassault Aviation için de yeni belirsizlikler yarattı. 🔹 Fransa, Rafale savaş uçağını yaklaşık 2030 yılına kadar beşinci nesil seviyesine yükseltmek için kaynak ayırmış durumda. 🔹 Ancak uzmanlar, Fransa'nın daha sonra tek başına altıncı nesil savaş uçağı geliştirme maliyetini karşılamasının zor olacağını değerlendiriyor. 🔹 Yeni projeye ortak bulunması halinde teknoloji paylaşımı ve üretim haklarının yeniden müzakere edilmesi gerekeceği belirtiliyor. İspanya'nın tepkisi 🔹 Projenin üçüncü ortağı İspanya, FCAS'ın sona ermesini Avrupa savunma iş birliği açısından ciddi bir başarısızlık olarak değerlendirdi. 🔹 İspanya Savunma Bakanı Margarita Robles, güvenlik ihtiyaçlarının yerine sanayi şirketlerinin çıkarlarının ön plana çıkmasının Avrupa savunması açısından kaygı verici olduğunu söyledi. 🔹 Robles, İspanya'nın Fransa, Almanya ve diğer Avrupa ülkeleriyle yeni bir savaş uçağı projesine katılmaya açık olduğunu açıkladı. 🔹 İspanya, en azından "Combat Cloud" komuta-kontrol sistemi gibi ortak teknolojilerin geliştirilmesine devam edilmesini desteklediğini bildirdi.

🔹 Khosla Ventures'ın kurucusu Vinod Khosla, yapay zekânın önümüzdeki yıllarda ekonomide büyük dönüşüm yaratacağını ve mevcut vergi sisteminin bu değişime uyum sağlayamayacağını savundu. 🔹 Khosla, yapay zekânın gelecek on yıl içinde bugün insanların yaptığı ekonomik değeri yüksek işlerin yaklaşık yüzde 80'ini, mevcut mesleklerin yüzde 80'inde insanlardan daha hızlı yerine getirebileceğini öne sürdü. İş gücü ve ekonomi 🔹 Yapay zekânın yaygınlaşmasıyla aynı ekonomik üretim düzeyi için ihtiyaç duyulan insan emeğinin önemli ölçüde azalabileceği belirtildi. 🔹 Teknolojik dönüşüme hazırlık yapılmaması halinde kitlesel eksik istihdam ve ekonomik geçiş sürecinde ciddi toplumsal sorunlar yaşanabileceği ifade edildi. 🔹 Mevcut ABD vergi sisteminin emeğin ekonomik değerden önemli pay aldığı bir döneme göre tasarlandığı, yapay zekâ çağında ise sermaye gelirlerinin hızla büyümesinin yeni düzenlemeleri zorunlu kılacağı savunuldu. Vergi reformu önerileri 🔹 2028 sonrasında sermaye kazançlarının ayrıcalıklı vergi statüsünün kaldırılarak normal gelir gibi vergilendirilmesi önerildi. 🔹 Bu değişikliğin yıllık yaklaşık 400 milyar dolar ek vergi geliri sağlayabileceği öngörüldü. 🔹 Elde edilecek kaynağın öncelikle yapay zekâ nedeniyle gelir kaybına uğrayan çalışanlara destek olarak aktarılması, kalan kısmın ise yıllık geliri 75 bin doların altında olan Amerikalıların federal gelir vergilerini geri ödemede kullanılması önerildi. Yapay zekâ ve robot vergisi 🔹 2030 sonrasında yapay zekâ işlem gücü kullanımı ve robotların insan emeğinin yerine geçtiği faaliyetlerden yüzde 20 oranında sembolik vergi alınması teklif edildi. 🔹 Bu verginin ilk aşamada işsiz kalan çalışanların desteklenmesinde kullanılabileceği, ilerleyen yıllarda ise yıllık 150-200 milyar dolar gelir sağlayabileceği öngörüldü. Temel hizmetlerde yapay zekâ kullanımı 🔹 Sağlık hizmetleri, ruh sağlığı desteği, eğitim ve hukuk danışmanlığı gibi temel uzmanlık hizmetlerinin yapay zekâ sayesinde herkes için çok düşük maliyetli hale getirilebileceği savunuldu. 🔹 Doktor, öğretmen ve avukat gibi uzmanlık hizmetlerine erişim maliyetinin büyük ölçüde düşmesinin gelir eşitsizliğini azaltabileceği belirtildi. 🔹 Böyle bir dönüşümün 2035 yılına kadar ekonomide deflasyonist etki oluşturabileceği ve toplam maliyetleri aşağı çekebileceği ifade edildi. Uzun vadeli hedefler 🔹 2035 sonrasında yapay zekânın çok büyük kurumsal servet oluşturacağı ve bu servetin toplum tarafından paylaşılması gerektiği görüşü dile getirildi. 🔹 Yapay zekâ şirketlerine ortak olacak ulusal bir varlık fonu kurulmasının her Amerikalıyı yapay zekâ ekonomisinin sermaye sahibi haline getirebileceği önerildi. 🔹 Yapay zekânın muhasebe, hukuk, pazarlama ve vergi işlemlerini üstlenmesi sayesinde 2035 yılına kadar yaklaşık 50 milyon Amerikalının mikro girişimci olarak yeniden istihdam edilebileceği savunuldu. 🔹 Khosla, 1950'lerin ekonomik yapısına göre hazırlanmış vergi sisteminin 2030'ların yapay zekâ ekonomisine uygun şekilde yeniden tasarlanmasının gerekli olduğunu belirtti.

Dijital token yatırımları 🔹 Çinli yatırımcılar, Pekin'in sermaye kontrollerini aşarak SpaceX ve OpenAI gibi ABD teknoloji şirketlerinin halka arzlarına dolaylı yoldan yatırım yapabilmek için dijital token ürünlerine yöneliyor. 🔹 Bu ürünler, ilgili şirket hisselerine sentetik veya varlık destekli olduğu iddia edilen dijital tokenlar aracılığıyla maruz kalma imkânı sunuyor. 🔹 Yatırımcılar önce yuan karşılığında USDT gibi stablecoin satın alıyor, ardından bu dijital varlıklarla yurtdışındaki kripto platformlarında token işlemleri gerçekleştiriyor. 🔹 Çin'de itibari para ile kripto para dönüşümü yasak olmasına rağmen VPN ve offshore platformlar kullanılarak bu işlemler gerçekleştirilebiliyor. Yoğun talep ve sermaye kontrolü 🔹 Çinli yatırımcıların bu ürünlere ilgisi son aylarda hızla arttı ve bazı token satışları yoğun talep nedeniyle tamamen doldu. 🔹 Birçok yatırımcı, satın aldığı tokenların gerçekten şirket hisseleriyle desteklenip desteklenmediğini veya ilgili şirketlerin bu işlemleri resmî ortaklık olarak kabul edip etmediğini doğrulamadan yatırım yaptı. 🔹 Pekin yönetiminin sınır ötesi yatırım kurallarını sıkılaştırması, token tabanlı ürünleri alternatif yatırım kanalı haline getirdi. 🔹 Bu yöntem sayesinde bazı yatırımcılar Çin'deki kişi başı yıllık 50 bin dolarlık döviz transfer sınırını da aşabiliyor. SpaceX ve OpenAI ilgisi 🔹 SpaceX halka arzında yaklaşık 1,78 trilyon dolar değerlemeyi hedeflerken şirketin değeri 2023 başındaki 137 milyar dolardan 2025 sonunda 800 milyar dolara yükseldi. 🔹 OpenAI de ABD düzenleyicilerine gizli halka arz başvurusu yaptıktan sonra yatırımcı ilgisinin merkezine yerleşti. 🔹 New York merkezli Paimon Finance, SpaceX ve OpenAI bağlantılı token ürünleri sunduğunu ve bunların özel amaçlı yatırım araçları üzerinden hisse maruziyeti sağladığını açıkladı. 🔹 Seychelles merkezli Bitget'in piyasaya sürdüğü SpaceX bağlantılı preSPAX ürününün yatırımcılarının önemli bölümünü Çinli kullanıcılar oluşturdu. Kısa vadeli kazançlar 🔹 Çin'in Hubei eyaletindeki bir yatırımcı, OpenAI bağlantılı token ürünü için yaklaşık 12 bin dolar yatırım yaptığını ve iki hafta içinde yüzde 32 kazançla pozisyonunu kapattığını söyledi. 🔹 Bazı yatırımcılar, geleneksel yatırım yollarıyla erişemeyecekleri halka arz öncesi fırsatlara bu yöntem sayesinde ulaşabildiklerini belirtiyor. Riskler ve belirsizlikler 🔹 Tokenların gerçekten ilgili şirket hisseleriyle desteklenip desteklenmediğini yatırımcıların doğrulaması oldukça zor görülüyor. 🔹 Birçok ABD teknoloji şirketi, izinsiz hisse devrini tanımadığını ve bu tür işlemlerin yatırımcılara ekonomik hak sağlamayabileceğini açıkladı. 🔹 OpenAI daha önce tokenleştirilmiş özel piyasa sözleşmelerini desteklemediğini ve onaylanmayan işlemlerin yatırımcı açısından ekonomik değer taşımayabileceğini duyurmuştu. 🔹 Anthropic de izinsiz özel amaçlı yatırım araçları üzerinden yapılan hisse işlemlerini şirket kayıtlarında tanımadığını açıkladı. 🔹 Uzmanlar, tokenleştirilmiş yatırımların Çinli yatırımcılara yeni fırsatlar sunarken, hukuki koruma eksikliği ve varlık desteğinin doğrulanamaması nedeniyle önemli finansal riskler taşıdığı uyarısında bulunuyor.

Yeni hava savunma sistemi 🔹 Ukraynalı savunma şirketi Fire Point, FP-7.x isimli yeni hava savunma füzesinin ilk uçuş testini gerçekleştirdi. 🔹 Şirket, FP-7.x füzesini ABD yapımı Patriot ve Fransız-İtalyan ortak üretimi SAMP-T sistemlerine göre daha düşük maliyetli ve seri üretime uygun bir alternatif olarak geliştiriyor. 🔹 Şirket yetkilileri testin başarılı geçtiğini açıkladı. Üretim planı 🔹 Gerekli kızılötesi arayıcı başlığın tedarik edilmesi halinde seri üretimin ağustos ayında başlaması planlanıyor. 🔹 Tam donanımlı füzelerin 2027 yılında kullanıma hazır hale gelmesi hedefleniyor. 🔹 Fire Point, füzenin birim maliyetinin yaklaşık 700 bin dolar olduğunu açıkladı. 🔹 ABD Ordusu bütçe tahminlerine göre Patriot PAC-3 önleme füzesinin maliyeti yaklaşık 3,8 milyon dolar seviyesinde bulunuyor. 🔹 Fire Point, üretim başladıktan sonra günde üç füze üretebileceğini belirtiyor. Avrupa iş birliği 🔹 Freyja adı verilen hava savunma sisteminin radar ve komuta kontrol altyapısının Avrupalı ortaklardan sağlanması planlanıyor. 🔹 Fire Point'in Almanya, İtalya ve Norveç merkezli savunma şirketleriyle radar ve komuta kontrol teknolojileri konusunda görüşmeler yürüttüğü belirtiliyor. Patriot eksikliği 🔹 Ukrayna, yoğun Rus füze ve İHA saldırıları karşısında yeterli sayıda Patriot önleme füzesi temin etmekte zorlanıyor. 🔹 Eski Ukrayna Dışişleri Bakanı Dmitro Kuleba, ABD'nin İran savaşı nedeniyle Patriot stoklarını öncelikle kendi ihtiyaçları için kullanacağını düşündüğünü söyledi. 🔹 Volodimir Zelenskiy, Orta Doğu'daki savaş nedeniyle Patriot teslimatlarının azaldığını ve PAC-3 sistemlerinin tamamen yerli üretimle ikame edilemediğini açıkladı. Teknik özellikler 🔹 FP-7.x yaklaşık 25 kilometre irtifaya ulaşabiliyor ve balistik füzeleri önlemek üzere tasarlandı. 🔹 Sistem hedefe yaklaşmanın son aşamasında kızılötesi arayıcı başlık kullanırken, Patriot gelişmiş yer radarlarıyla yönlendirme yapıyor. 🔹 Uzmanlar, Freyja sisteminin Patriot’un tüm kabiliyetlerini tamamen karşılamasının zor olduğunu ancak Ukrayna’nın hava savunmasına önemli katkı sağlayabileceğini değerlendiriyor.

Starship’in önemi 🔹 SpaceX’in tarihindeki en büyük projelerden biri olan 407 feet (yaklaşık 124 metre) yüksekliğindeki Starship roketi, şirketin Mars hedeflerinin ve gelecekteki büyüme planlarının merkezinde yer alıyor. 🔹 SpaceX, şimdiye kadar 15 milyar doların üzerinde yatırımı Starship programına aktardı. 🔹 Şirket, Starship’i dünyanın ilk tamamen yeniden kullanılabilir ağır yük roket sistemi haline getirmeyi hedefliyor. 🔹 Roketin her iki aşamasının yeniden kullanılabilmesi, daha büyük uyduların daha düşük maliyetle uzaya taşınmasına ve Ay ile Mars görevlerinin desteklenmesine imkan sağlayabilir. Teknik durum 🔹 Starship henüz operasyonel hale gelmedi ve mayıs ayındaki test uçuşunda güçlendirici kontrolünün kaybedilmesinin ardından ABD düzenleyicileri programı geçici olarak durdurdu. 🔹 Sistemin güvenilir hale gelmesi için uzayda yakıt ikmali gibi önemli teknolojik sorunların çözülmesi gerekiyor. 🔹 SpaceX şimdiye kadar 12 Starship test uçuşu gerçekleştirdi ve bazı denemeler araç kontrolünün kaybedilmesi veya patlamalarla sonuçlandı. 🔹 Bir test sırasında roket fırlatma rampasında infilak ederken, bazı uçuşlarda parçalar Karayipler üzerine düştü. Starlink ve yapay zekâ planları 🔹 SpaceX, mevcut Falcon roketlerinin gelecek nesil Starlink uydularını gerekli ölçekte taşıyamayacağını belirtiyor. 🔹 Starlink ağı dünya genelinde 10 milyondan fazla kullanıcıya ulaştı ve geçen yıl 4,4 milyar dolar faaliyet kârı elde etti. 🔹 Şirket, Starship sayesinde daha büyük Starlink uydularını yörüngeye göndermeyi ve ağ kapasitesini artırmayı planlıyor. 🔹 SpaceX ayrıca Starship’in gelecekte uzay tabanlı yapay zekâ veri merkezlerinin kurulmasını destekleyebileceğini yatırımcılara aktardı. Uzun vadeli hedefler 🔹 Şirket, Starship’in gelecekte 100 metrik tona kadar yükü yörüngeye taşıyabileceğini, sonraki modellerde bu kapasitenin daha da artacağını öngörüyor. 🔹 Elon Musk, yıllardır Mars'ta kendi kendine yetebilen şehirler kurma hedefini dile getiriyor. 🔹 Bu hedeflerin gerçekleşmesi için SpaceX’in yılda binlerce Starship fırlatması gerçekleştirebilecek operasyonel kapasiteye ulaşması gerekiyor. 🔹 Uzmanlar, Starship’in düzenli ve güvenilir bir uzay ulaşım sistemine dönüşmesinin şirketin uzun vadeli büyüme senaryoları açısından kritik önem taşıdığını belirtiyor.

Demiryolu yenileme programı 🔹 Almanya, yaklaşık 100 milyar euroluk demiryolu yatırımıyla ülkenin eskiyen ray ağını kapsamlı şekilde yenilemeye başladı. 🔹 Hükümetin 1 trilyon euroluk borç finansmanlı harcama planında demiryolları ve savunma yatırımları öncelikli alanlar arasında yer alıyor. 🔹 Ulaştırma Bakanı Patrick Schnieder, vatandaşların temel kamu hizmetlerine olan güvenini kaybetmesinin demokrasi açısından risk oluşturabileceği uyarısında bulundu. Demiryollarındaki sorunlar 🔹 Almanya'da uzun mesafeli trenlerin yalnızca yüzde 60'ı zamanında varış yapıyor. Bu oran yaklaşık yirmi yıl önce yüzde 84 seviyesindeydi. 🔹 Yıllarca süren yetersiz yatırımlar nedeniyle ray ağındaki altyapının yüzde 16'sı kötü veya yetersiz durumda bulunuyor ve acil yenilenmeye ihtiyaç duyuyor. 🔹 Tren gecikmelerinin yaklaşık yüzde 80'i eskiyen altyapıdan kaynaklanıyor. Yenileme çalışmaları 🔹 Wuppertal yakınlarında kullanılan "Mammoth" isimli ray yenileme treni tek vardiyada yaklaşık 2 kilometrelik hattı yenileyebiliyor ve geleneksel yöntemlerden dört kat daha hızlı çalışıyor. 🔹 Deutsche Bahn, parçalı onarım yerine ana hatları aylarca kapatarak tamamen yenileme stratejisini uygulamaya başladı ve 2036 yılına kadar 35 büyük hat yenilemesi planlıyor. 🔹 2024 yılından bu yana yaklaşık 900 kilometrelik demiryolu hattı yenilendi ve bu rakam 2036 hedefinin yaklaşık dörtte birine ulaştı. Ekonomik etkiler 🔹 2025 yılında altyapı yatırımları için ayrılan 37 milyar euronun yalnızca 24 milyar eurosu harcanırken, demiryolu projeleri fon kullanımında öne çıkan alanlardan biri oldu. 🔹 Flix, 2028'den itibaren kullanmak üzere yeni yüksek hızlı trenler için 2,4 milyar euroluk, İtalyan Italo ise Almanya pazarına giriş için 3,6 milyar euroluk yatırım planlıyor. 🔹 İtalya'da demiryolu rekabetinin başlamasının ardından ilk beş yılda ortalama bilet fiyatları yüzde 41 düşerken yolcu sayısı iki katına çıktı ve benzer bir etkinin Almanya'da da oluşabileceği değerlendiriliyor.

Halka arz dalgası 🔹 SpaceX, Anthropic ve OpenAI'nin dev halka arzları ABD borsalarına büyük miktarda yeni hisse arzı getirmeye hazırlanıyor. 🔹 Goldman Sachs, ABD'de net hisse arzının 2003'ten bu yana ilk kez 2026 yılında sıfıra yaklaşacağını, 2027'de ise yeniden pozitif bölgeye geçeceğini öngörüyor. 🔹 Bu yıl şimdiye kadar 60 ABD şirketi halka açılarak yaklaşık 40 milyar dolar fon topladı ve 2021'den bu yana en yüksek seviyeye ulaşıldı. 🔹 Goldman Sachs, büyük halka arzların tamamlanmasıyla 2026 yılındaki toplam halka arz büyüklüğünün 225 milyar dolarla rekor seviyeye çıkmasını bekliyor. Yapay zekâ yatırımları etkisi 🔹 Büyük teknoloji şirketleri yapay zekâ yatırımlarını finanse etmek için milyarlarca dolarlık yeni hisse satışlarına yöneliyor. 🔹 Alphabet geçen hafta yaklaşık 85 milyar dolarlık hisse satışı gerçekleştirerek yapay zekâ yatırımlarına kaynak sağladı. 🔹 Meta'nın da benzer büyüklükte bir sermaye artırımı üzerinde çalıştığı belirtiliyor. 🔹 Yapay zekâ harcamalarının artması nedeniyle hisse geri alımları azalırken bazı büyük teknoloji şirketleri net hisse ihraççısı konumuna geçmeye başladı. Piyasaya etkileri 🔹 Analistler, yeni hisse arzındaki artışın son on yılda Wall Street'i destekleyen azalan hisse arzı dinamiğini tersine çevirebileceğini değerlendiriyor. 🔹 Bazı yatırımcılar yeni halka arzlara kaynak ayırabilmek için mevcut portföylerindeki hisseleri satmak zorunda kalabilir. 🔹 SpaceX halka arz başvurusundan bu yana "Muhteşem Yedili" teknoloji şirketlerinin toplam piyasa değerinden 1 trilyon dolardan fazla silindi. Balon endişeleri 🔹 Bazı fon yöneticileri yoğun halka arz dönemlerinin geçmişte piyasa zirveleriyle aynı döneme denk geldiğini hatırlatıyor. 🔹 Richard Bernstein, rekor düzeyde yeni hisse ihracının finansal piyasa balonlarının klasik işaretlerinden biri olduğunu savundu. 🔹 SpaceX, Anthropic ve OpenAI halka arzlarından sağlanacak fonların, enflasyona göre düzeltilmiş haliyle bile 1999-2000 teknoloji balonu dönemindeki toplam halka arz büyüklüğünü aşabileceği belirtiliyor.

🔹 İflas eden kripto para borsası FTX’in kurucusu Sam Bankman-Fried, yaklaşık üç yıl hapis yattıktan sonra ABD Başkanı Donald Trump’tan resmî af talebinde bulundu. 🔹 Bankman-Fried, Adalet Bakanlığı Af Ofisi’ne resmî başvurusunu yaptı. Dava süreci 🔹 Bankman-Fried, 2023 yılında dolandırıcılık ve kara para aklama dahil yedi ayrı suçtan mahkûm edildi ve 25 yıl hapis cezası aldı. 🔹 ABD Adalet Bakanlığı, Bankman-Fried’in FTX müşterilerine ait milyarlarca doları riskli yatırımlar, kişisel harcamalar ve siyasi bağışlar için kullandığını açıkladı. 🔹 Avukatları, müşteri fonlarıyla yapılan bazı yatırımların değerli varlıklara dönüştüğünü savunarak mahkûmiyet kararının bozulmasını talep ediyor. Af girişimi 🔹 Bankman-Fried, Fox Business’a cezaevinden verdiği röportajda Donald Trump’tan af istediğini açıkça söyledi. 🔹 Temsilcileri, Trump yönetimine yakın isimlerle bağlantıları bulunan Cumhuriyetçi stratejist Bryan Lanza ile temas kurdu. 🔹 ABD Adalet Bakanlığı, herkesin af başvurusu yapabileceğini ve nihai kararın başkana ait olduğunu belirtti. Trump’ın af politikası 🔹 Donald Trump ikinci başkanlık döneminde yaklaşık 100 kişiye af verdi ve 6 Ocak 2021 Kongre baskınıyla bağlantılı binlerce kişi için af kararnamesi imzaladı. 🔹 Trump daha önce Binance kurucusu Changpeng Zhao ile BitMEX kurucu ortağı Arthur Hayes gibi kripto sektörünün önde gelen isimlerini de affetmişti. FTX iflası 🔹 FTX’in çöküşü sonrasında şirketin yapay zekâ girişimleri Anthropic ve Cursor’daki erken dönem yatırımları yüksek değerlemelerle satıldı. 🔹 Bu satışlardan elde edilen gelirler, FTX’in iflas sürecinde alacaklıların zararlarının karşılanmasında kullanıldı.

Finansman anlaşması 🔹 Apollo ve Blackstone, yapay zekâ şirketi Anthropic’in büyüme planlarını finanse etmek amacıyla 35 milyar dolarlık özel kredi anlaşmasını tamamladı. 🔹 Anlaşma, Anthropic’in Alphabet tarafından geliştirilen yapay zekâ çiplerini satın almasını finanse edecek en büyük özel kredi işlemlerinden biri oldu. 🔹 Wall Street’te bankalar ve yatırım şirketleri yapay zekâ altyapısı ve veri merkezi yatırımlarına yönelik finansmanı hızla artırıyor. Yapı ve finansman modeli 🔹 "Big Sky" adı verilen işlem, Apollo’nun Atlas SP Partners birimi tarafından kurulan özel amaçlı şirket üzerinden borç ve özkaynak finansmanı kullanılarak yapılandırıldı. 🔹 Çiplerin kira sözleşmeleri işlem değerinin temel teminatını oluştururken finansman üç ayrı borç dilimi halinde düzenlendi. 🔹 Kıdemli iki borç diliminin faiz ödemeleri Broadcom tarafından desteklenerek finansman maliyetinin düşürülmesi sağlandı. Borç yapısı 🔹 Yaklaşık 6 milyar dolarlık A1 tahvilleri ABD Hazine tahvillerinin 1 puan üzerinde faizle bankalara satıldı. 🔹 Yaklaşık 24 milyar dolarlık ikinci kıdemli borç varlığa dayalı kredi piyasalarındaki yatırımcılara yüzde 5,75 getiriyle ihraç edildi. 🔹 Broadcom desteği bulunmayan 4,5 milyar dolarlık alt kademe borç yüzde 8,5 faiz oranıyla yatırımcılara sunuldu. Yapay zekâ yatırımları 🔹 Anlaşma, Alphabet’in yapay zekâ yatırımlarını finanse etmek amacıyla gerçekleştirdiği 85 milyar dolarlık hisse satışının hemen ardından tamamlandı. 🔹 Anthropic halka arz hazırlıklarını sürdürürken daha önce 65 milyar dolarlık özel finansman turunu tamamlamıştı. 🔹 Broadcom Üst Yöneticisi Hock Tan, bu modelin yapay zekâ hesaplama altyapısını finanse edecek benzer işlemlerin ilki olduğunu ve yeni anlaşmaların geleceğini söyledi. Piyasa görünümü 🔹 Yapay zekâ yatırımlarındaki hızlı kredi genişlemesi, grafik işlemci ve yapay zekâ çiplerinin teknolojik gelişmeler karşısında ne kadar hızlı değer kaybedeceğine ilişkin tartışmaları da artırıyor. 🔹 Bazı yatırımcılar, Anthropic’in halka arz öncesi finansal verilerine erişim sağlanmaması ve kademeli kullanım yapısı nedeniyle anlaşmaya katılmamayı tercih etti.

Değerleme 🔹 SpaceX’in 1,78 trilyon dolarlık halka arz değerlemesinin yaklaşık 1 trilyon dolarlık bölümü şirketin gelecekte gerçekleştirmesi beklenen iddialı projelere dayanıyor. 🔹 Bazı mevcut yatırımcılar, zarar açıklayan şirketin geçen yılki gelirinin 92 katı seviyesindeki değerlemenin oldukça yüksek olduğunu düşünüyor. 🔹 Morningstar, mevcut faaliyetler temelinde SpaceX’in değerini yaklaşık 780 milyar dolar olarak hesapladı ancak uzun vadeli hedeflerin gerçekleşmesi halinde hedef değerlemenin mümkün olabileceğini belirtti. Gelecek projeleri 🔹 Değerlemede SpaceX’in yeniden kullanılabilir roketlerle Mars’a ulaşması, yörüngede veri merkezleri kurması ve yapay zekâ altyapısında önemli rol üstlenmesi beklentileri etkili oluyor. 🔹 Yatırımcılar, Starlink’in küresel iletişim ağında baskın konuma gelmesini ve yeniden kullanılabilir roketlerin uzay ekonomisinde yeni pazarlar oluşturmasını da fiyatlıyor. 🔹 Şirketin roket üretimi, Starlink uydu internet ağı ve yapay zekâ altyapısı geliştirme faaliyetlerinin birbirini destekleyen üç ana iş kolunu oluşturduğu değerlendiriliyor. Yapay zekâ ve veri merkezleri 🔹 Goldman Sachs, SpaceX’in yapay zekâ gelirlerinin 2030 yılına kadar yaklaşık 100 kat artarak 322 milyar dolara ulaşacağını öngörüyor. 🔹 Morgan Stanley, şirket gelirlerinin 2040 yılında 3,4 trilyon dolara ulaşabileceği tahmininde bulunuyor. 🔹 SpaceX’in Anthropic ve Google’a yıllık toplam 24 milyar dolar karşılığında bilgi işlem kapasitesi kiralamasına yönelik anlaşmalar yaptığı belirtiliyor. 🔹 Şirket, uydu tabanlı veri merkezleri kurarak yapay zekâ şirketlerine hesaplama gücü sağlayan önemli bir küresel altyapı oyuncusu olmayı hedefliyor. Rekabet avantajı 🔹 Şirketin yeniden kullanılabilir roket teknolojisinde rakiplerine karşı yaklaşık 10 yıllık teknolojik üstünlüğe sahip olduğu değerlendiriliyor. 🔹 Blue Origin’in yaşadığı son aksaklıkların ardından SpaceX’in roket fırlatma ve uydu altyapısındaki liderliğini daha da güçlendirdiği ifade ediliyor. 🔹 Analistler, mevcut değerlemenin gerçekleşebilmesi için SpaceX’in uzun vadeli teknolojik hedeflerinin önemli bölümünü başarıyla hayata geçirmesi gerektiğini belirtiyor.

Yapay zekâ yatırımları 🔹 Yapay zekâ patlaması, veri merkezlerinin inşası ve enerji ihtiyacını karşılayan sanayi, altyapı, madencilik ve kamu hizmeti şirketlerinin gelirlerini artırıyor. 🔹 Veri merkezi veya yarı iletken tedarik zincirlerinde yer alan 200’den fazla halka açık şirket son bir yılda MSCI Dünya Endeksi’nin performansını geride bıraktı. 🔹 Yatırımcılar çip ve yazılım şirketlerinin yanı sıra yapay zekâ altyapısını oluşturan fiziksel ekipman üreticilerine yönelmeye başladı. Öne çıkan şirketler 🔹 Caterpillar veri merkezleri için jeneratör tedarik ederken, Alman mühendislik şirketi Hochtief ve çelik üreticisi Nucor yapay zekâ kaynaklı talep artışından faydalanıyor. 🔹 Ford, elektrikli araç stratejisini veri merkezleri için batarya depolama sistemlerine yönelteceğini açıklamasının ardından hisse değerinde güçlü yükseliş yaşadı. 🔹 Corning, Meta ve Nvidia ile optik fiber kablo anlaşmaları yaptıktan sonra son bir yılda hisse değerini yüzde 270’in üzerinde artırdı. Enerji ve altyapı 🔹 Alphabet, Microsoft, Amazon, Meta ve Oracle’ın 2026 yılı için toplam yaklaşık 700 milyar dolarlık sermaye harcaması planlaması veri merkezi yatırımlarını hızlandırıyor. 🔹 ABD’de veri merkezi inşaat harcamaları nisan ayında aylık 50 milyar dolara ulaştı. 🔹 JLL, küresel veri merkezi kapasitesinin 2030 yılına kadar iki katına çıkarak 200 gigavata ulaşacağını öngörüyor. 🔹 Veri merkezlerinin yüksek elektrik tüketimi güç yönetimi, yüksek gerilim ekipmanları ve gelişmiş soğutma sistemlerine yönelik talebi artırıyor. Tedarik zinciri 🔹 Eaton, veri merkezi siparişlerinin yılın ilk çeyreğinde yüzde 240 arttığını açıkladı ve yapay zekâ kaynaklı enerji talebinin önümüzdeki beş yılda yaklaşık üç katına çıkmasını beklediğini bildirdi. 🔹 Legrand gelirlerinin dörtte birinden fazlasını veri merkezlerinden elde eder hale gelirken, Schneider Electric sıvı soğutma şirketi Motivair’e yatırım yaptı. 🔹 Siemens Energy, gaz türbinlerine yönelik siparişlerde tarihinin en güçlü ilk çeyreğini yaşadığını açıkladı. 🔹 Caterpillar, Wärtsilä, Baker Hughes ve Howmet Aerospace gibi birçok geleneksel sanayi şirketi veri merkezi sektörüne ekipman tedarik etmeye başladı. Riskler 🔹 Bain & Company, mevcut veri merkezi yatırımlarının ekonomik olarak karşılanabilmesi için teknoloji sektörünün yıllık 2 trilyon dolar yapay zekâ geliri üretmesi gerektiğini hesapladı. 🔹 DeepSeek’in geliştirdiği büyük dil modeli ve yüksek enerji fiyatları nedeniyle veri merkezi yatırımlarının sürdürülebilirliği konusunda soru işaretleri oluşsa da sektör şirketleri uzun vadeli büyüme beklentilerini koruyor.

Avrupa’nın çip stratejisi 🔹 ASML CEO’su Christophe Fouquet, Avrupa Birliği’nin yarı iletken tedarik zincirlerine doğrudan müdahale etmemesi gerektiğini söyledi. 🔹 Fouquet, dış teknolojiye bağımlılığı azaltmanın yolunun tedarik zincirlerini yönetmeye çalışmak değil, Avrupa’da daha güçlü şirketler oluşturmak olduğunu ifade etti. 🔹 Avrupa Birliği kısa süre önce çip kıtlığı dönemlerinde tedarik yönlendirme yetkileri ve yarı iletken sektörünü güçlendirmeyi hedefleyen yeni çip stratejisini açıkladı. Avrupa sanayisi 🔹 ASML satışlarının yalnızca yaklaşık yüzde 1’i Avrupa’da gerçekleşirken, satışlarının yaklaşık yüzde 80’i Asya pazarından geliyor. 🔹 Fouquet, Avrupa’nın küresel yarı iletken sektöründeki payını dünya ekonomisindeki yaklaşık yüzde 18’lik payına yaklaştırması gerektiğini söyledi. 🔹 Avrupa’da “önce Avrupa’dan satın al” yaklaşımının ancak rekabetçi yerli şirketler bulunduğu takdirde anlamlı olacağını vurguladı. Düzenlemeler ve yatırımlar 🔹 Fouquet, Avrupa’daki uzun izin süreçleri, sermayeye erişim sorunları ve yapay zekâ düzenlemelerinin teknoloji şirketlerinin büyümesini zorlaştırdığını söyledi. 🔹 Avrupa Komisyonu’nun veri merkezleri ve çip fabrikaları gibi alanlarda sanayinin görevini üstlenmeye çalışmasının yanlış bir yaklaşım olduğunu ifade etti. 🔹 Avrupa’nın gelecek vaat eden teknoloji şirketlerini aşırı düzenlemeler nedeniyle başka bölgelere kaptırmaması gerektiğini belirtti. ASML’nin planları 🔹 Şirket, Hollanda’daki Veldhoven merkezinde kapasite artırımı yapıyor ve en yeni EUV litografi makinelerinin üretimini bu yıl yüzde 50 artırmayı planlıyor. 🔹 Avrupa’da yeni bir fabrikanın planlama ve izin süreçleri nedeniyle yaklaşık dört yılda tamamlanabildiğini belirten Fouquet, personel yetiştirme ve tedarik ağını genişletmenin de büyümeyi sınırladığını söyledi. 🔹 ASML’nin Fransız yapay zekâ şirketi Mistral ve Alman optik şirketi Zeiss yatırımlarının ardından Avrupa teknoloji ekosisteminde yeni yatırım fırsatları aramaya devam edeceğini açıkladı.

Yeni Siri AI 🔹 Apple, Siri’yi üretken yapay zekâ özellikleriyle yenileyerek OpenAI’nin ChatGPT’si ve Anthropic’in Claude’u gibi sohbet botlarıyla doğrudan rekabet etmeyi hedeflediğini duyurdu. 🔹 Yeni Siri, kullanıcıların kişisel bilgilerine erişerek görevleri yerine getirebilecek ve bunu gizliliği koruyarak yapacak şekilde tasarlandı. 🔹 Siri, ekrandaki içerikleri okuyabilecek, uygulamalarla etkileşime geçebilecek ve önceki konuşmalar ile görselleri saklayan özel bir uygulamaya sahip olacak. 🔹 Yeni sistem gelecek ay beta olarak kullanıma sunulacak, sonbaharda ise genel kullanıma açılacak. Yapay zekâ altyapısı 🔹 Apple, Siri AI için Google’ın Gemini temel modellerini kullanarak kendi yapay zekâ model ailesini geliştirdiğini açıkladı. 🔹 Siri, canlı bilgileri Google arama verileri yerine Apple’ın kendi bilgi veritabanından alacak. 🔹 Apple, bulut tabanlı en gelişmiş yapay zekâ modelini Google sunucuları üzerinden Nvidia çipleriyle çalıştıracağını duyurdu. 🔹 Şirket, buluta gönderilen kişisel verilerin işlem tamamlandıktan hemen sonra silindiğini ve saklanmadığını vurguladı. Kullanım özellikleri 🔹 Siri, fotoğrafları ve kişi bilgilerini bulabilecek, iMessage konuşmalarından akşam yemeği menüsü hazırlayabilecek ve uygulamalar arasında görev gerçekleştirebilecek. 🔹 Apple, kullanıcıların kişisel etkileşimlerinin reklam amacıyla kullanılmayacağını ve verilerin korunacağını açıkladı. 🔹 Siri AI ilk aşamada Avrupa Birliği ülkeleri ve Çin’de kullanıma sunulmayacak. 🔹 Sistem yalnızca 2023 sonrası iPhone modellerinde çalışacak ve ilk etapta İngilizce destekleyecek, yeni diller daha sonra eklenecek. Diğer yenilikler 🔹 Apple, geçen yıl tanıtılan Liquid Glass arayüzünü güncelleyerek kullanıcıların saydam katmanları tamamen renklendirebilmesini sağlayan yeni bir ayar ekledi. 🔹 Şirket, ebeveynlerin çocuklarının erişebileceği internet sitelerini ve uygulamaları yönetebileceği, yeni kişileri kontrol edebileceği ve gönderilen görseller ile FaceTime görüşmelerini denetleyebileceği yeni güvenlik özelliklerini duyurdu. 🔹 Etkinlik, Tim Cook’un eylül ayında CEO görevini John Ternus’a devretmeden önce katıldığı son geliştirici konferansı oldu.

ABD-İsrail görüş ayrılığı 🔹 Donald Trump, Benjamin Netanyahu’nun değil kendisinin karar verdiğini söyleyerek İsrail liderinin İran konusunda yapılacak bir anlaşmayı kabul etmek zorunda kalacağını ifade etti. 🔹 Trump ile Netanyahu arasındaki gerilim, ABD ile İsrail’in Orta Doğu savaşındaki önceliklerinin giderek farklılaşmasıyla daha görünür hale geldi. 🔹 Trump kasım ayındaki ara seçimler öncesinde bölgedeki çatışmaların sona ermesini ve enerji fiyatlarının düşmesini isterken, Netanyahu iç politikada savaş hedeflerine ulaştığını göstermek için baskı altında bulunuyor. Askerî gerilim 🔹 Trump ile Netanyahu telefonda görüştükten sonra İran ve İsrail arasındaki çatışmaların şiddeti azaldı. 🔹 Trump, İsrail ve İran’a saldırıları derhal durdurmaları çağrısında bulundu. 🔹 ABD Savunma Bakanlığı yetkilileri, ABD güçlerinin son saldırılarda İran’a yönelik İsrail operasyonlarına katılmadığını, ancak İsrail’deki ABD personelini korumak amacıyla füze önleme sistemlerini kullandığını söyledi. 🔹 Netanyahu, İran’ın Lübnan’daki saldırılara misilleme olarak füze fırlatmasını kabul edemeyeceklerini belirterek İran’daki hedeflere saldırı emri verdi ancak gün sonunda operasyonların durdurulduğunu açıkladı. Siyasi baskılar 🔹 Kamuoyu araştırmaları, İsraillilerin çoğunluğunun İran’a karşı savaşın sürmesini desteklediğini ancak ülkenin hedeflerine ulaşılamadığına inandığını gösteriyor. 🔹 Eski Başbakan Naftali Bennett ve eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot, Netanyahu’yu Trump’ın baskısı karşısında geri adım atmakla eleştirdi. 🔹 Muhalefet, hükümetin savaşta net bir strateji ortaya koyamadığını ve askeri hedeflere ulaşamayacağını savunuyor. Diplomatik denge 🔹 ABD yönetimi İsrail’e askeri desteği sürdürürken Trump savaşın sona erdirilmesi yönündeki baskısını artırıyor. 🔹 Analistler, Trump’ın ABD kamuoyuna savaşı büyütmek istemediği mesajını verirken, Netanyahu’nun da İsrail kamuoyuna Washington’a rağmen bağımsız hareket ettiği görüntüsünü vermeye çalıştığını değerlendiriyor. 🔹 İran ve ABD, İran ile Lübnan cephelerini tek bir müzakere süreci içinde görürken İsrail, Lübnan’daki operasyonlarını İran dosyasından ayrı değerlendirmeyi sürdürüyor.

🔹 İzmir’de Koç Grubu’na ait bir hastanenin açılışında yaptığı bir şakanın ardından Koç Holding Onursal Başkanı Rahmi Koç hakkında “halkın bir kesimini alenen aşağılama” iddiasıyla soruşturma başlatıldı. 🔹 Rahmi Koç’un eski Başbakan Binali Yıldırım ile sohbet sırasında Kürt bir kadın üzerinden anlattığı şaka kamuoyunda tartışma yarattı. 🔹 İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı olayla ilgili resen soruşturma açtı. Siyasi tepkiler 🔹 Adalet Bakanı Akın Gürlek, adaletin kimsenin servetine, unvanına veya statüsüne göre işlemeyeceğini söyledi. 🔹 AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, “Kürt kadın” ifadesinin aşağılayıcı bir bağlamda kullanılmasının toplumsal değerlere aykırı olduğunu belirtti. 🔹 DEM Parti de Rahmi Koç’un sözlerini kınadı. 🔹 MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ise Türkiye’ye uzun yıllar hizmet etmiş bir iş insanı hakkında dostane bir sohbet sırasında yapılan şaka nedeniyle soruşturma açılmasını doğru bulmadığını söyledi. Güvenlik ve ekonomi 🔹 Yerel basına göre tartışmaların ardından Koç Grubu ile bağlantılı işletmelere yönelik en az üç silahlı saldırı düzenlendi. 🔹 Olaylarla ilgili çok sayıda kişi gözaltına alınırken saldırılarda yaralanan olmadığı bildirildi. 🔹 Tartışma, hükümetin uluslararası sermayeyi Türkiye’ye çekmeye çalıştığı ve Kürt sorununa yönelik yeni barış sürecinin gündemde olduğu dönemde yaşandı. Hukuk devleti tartışmaları 🔹 Muhalefet temsilcileri soruşturmanın Türkiye’de hukukun keyfî uygulanmasına ilişkin endişeleri artırdığını savundu. 🔹 Rahmi Koç yaptığı açıklamayla sözleri nedeniyle özür diledi. 🔹 Financial Times, olayın Türkiye’nin yabancı yatırım çekme çabaları sırasında hukuk devleti ve yargı bağımsızlığı tartışmalarını yeniden gündeme taşıdığını aktardı.

🔹 Donald Trump, ABD'nin İran ile müzakere edeceği herhangi bir anlaşmayı İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun kabul etmek zorunda kalacağını söyledi. 🔹 Trump, “Kararları ben veriyorum. Tüm kararları ben veriyorum. Netanyahu karar vermiyor.” ifadelerini kullandı. İran müzakereleri 🔹 Trump, İran’ın İsrail’e balistik füze saldırılarının ABD-İran görüşmelerini etkilemeyeceğini söyledi. 🔹 Trump, anlaşmanın kendi şartları içinde başarıya ulaşabileceğini ya da başarısız olabileceğini ancak füze saldırılarının bu süreci değiştirmeyeceğini ifade etti. 🔹 Trump, anlaşmanın yakın olduğuna dair önceki açıklamalarından daha temkinli bir tutum sergileyerek sürecin nasıl sonuçlanacağını göreceklerini söyledi. Askerî seçenekler 🔹 Trump, anlaşmanın başarısız olması halinde İran’a yönelik askerî operasyon veya mevcut ablukanın sürdürülmesi seçeneklerinin değerlendirilebileceğini söyledi. 🔹 Trump, ablukanın İran üzerinde şimdiye kadar gerçekleştirilen saldırılardan daha güçlü etki yarattığını savundu. Netanyahu ile görüşme 🔹 Trump, geçen hafta Netanyahu ile yaptığı sert telefon görüşmesinin gerçekleştiğini doğruladı ve görüşmenin basına yansıyan içeriğine itiraz etmedi. 🔹 Trump, Fox News’e yaptığı açıklamada Netanyahu’ya İran’a karşı misilleme yapmaması talimatını vereceğini söyledi. Bölgesel gelişmeler 🔹 İran, Beyrut’ta Hizbullah hedeflerine yönelik İsrail saldırısına karşılık olarak İsrail’e füze saldırısı düzenledi. 🔹 İran, ABD ile yapılacak herhangi bir anlaşmanın kalıcı bir İsrail ateşkesine bağlı olduğunu belirtiyor.

Satın alma piyasası 🔹 Yazılım şirketlerine yönelik özel sermaye satın alma işlemlerinin değeri 2026'nın ilk beş ayında 50 milyar dolara geriledi. Aynı dönemde bu rakam geçen yıl 88 milyar dolar seviyesindeydi. 🔹 İlk beş aylık toplam işlem hacmi, Covid-19 salgınının piyasalarda büyük dalgalanma yarattığı 2020 yılından bu yana en düşük seviyeye indi. 🔹 İlk beş aydaki tempo yıl boyunca sürerse 2026, yazılım sektöründe 2018'den bu yana en zayıf satın alma yılı olacak. Yapay zekâ etkisi 🔹 Özel sermaye şirketleri, yapay zekânın yazılım şirketlerinin iş modellerini nasıl değiştireceğine ilişkin belirsizlik nedeniyle yeni yatırımlarda temkinli davranıyor. 🔹 Yatırımcılar, yapay zekâ kullanımının ardından şirketlerin gerçek değerinin nasıl şekilleneceği netleşmeden yatırım kararı vermekte zorlanıyor. 🔹 Özellikle yapay zekâ ajanlarının rutin görevleri üstlenebilmesi, çalışan sayısına bağlı lisans modeliyle gelir elde eden yazılım şirketlerinin geleceğine ilişkin kaygıları artırıyor. İşlem hacmindeki düşüş 🔹 Aylık işlem hacmi ocak ayında 24 milyar dolar seviyesindeyken, yeni yapay zekâ araçlarının piyasaya çıkmasının ardından şubat ayında 9 milyar dolara geriledi. 🔹 Mayıs ayında açıklanan ve tamamlanan yazılım satın alma işlemlerinin toplam değeri 5 milyar dolar oldu. Geçen yılın aynı ayında bu rakam 29 milyar dolardı. Sektörde beklentiler 🔹 Özel sermaye yöneticileri, yazılım şirketlerinin yapay zekâ karşısındaki dayanıklılığına göre daha net ayrımlar yapmaya başladıklarını belirtiyor. 🔹 S&P Kuzey Amerika teknoloji yazılım endeksi ilk çeyrekteki sert düşüşün ardından nisan ayındaki dip seviyelerden toparlanma gösterdi. 🔹 Avrupa'nın büyük teknoloji yatırımcılarından HG, yaklaşık 500 milyon dolarlık Rightsline satın almasını gerçekleştirerek yıl başındaki satış dalgasından sonra sektördeki ilk büyük işlemlerden birine imza attı. 🔹 Sektör danışmanları, yapay zekâdan daha az etkilenen alanlarda satın alma faaliyetlerine olan güvenin yazılım sektörüne kıyasla daha güçlü olduğunu belirtiyor.

Ziyaret ve görüşme 🔹 Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, yedi yıl aradan sonra ilk kez Kuzey Kore’ye resmi ziyaret gerçekleştirmek üzere Pyongyang’a geldi. 🔹 Şi Cinping’in salı günü Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile görüşmesi bekleniyor. 🔹 Ziyaret, Kim Jong Un’un ülkenin nükleer kapasitesini "üstel hızda" büyütme hedefini yeniden teyit etmesinden birkaç gün sonra gerçekleşti. Çin ve Kuzey Kore ilişkileri 🔹 Analistler, Çin’in Kuzey Kore’yi nükleer silahsızlanma ve bölgesel diyalog konularında yeniden müzakere sürecine yönlendirmek istediğini değerlendiriyor. 🔹 Şi Cinping’in ziyareti, Kim Jong Un’un son yıllarda Rusya ile geliştirdiği ekonomik ve askerî ilişkilerin ardından iki ülke bağlarını güçlendirme amacı taşıyor. 🔹 Uzmanlar, Çin’in Kuzey Kore’nin Rusya’ya aşırı yakınlaşmasını istemediğini değerlendiriyor. 🔹 Çin ile Kuzey Kore arasında karşılıklı savunma anlaşması bulunuyor ve Pekin uzun yıllardır Pyongyang’ın en önemli ekonomik destekçisi konumunda bulunuyor. Nükleer politika 🔹 Kim Jong Un, ülkenin nükleer gücünü üstel hızda artırmayı hedefleyen kapsamlı bir plan yürüttüğünü açıkladı. 🔹 Kim Yo Jong, Kuzey Kore’nin nükleer güç statüsünün mutlak ve dokunulmaz olduğunu söyledi. 🔹 Kim Jong Un daha önce ABD’nin nükleer silahsızlanma konusundaki yaklaşımını değiştirmesi halinde Washington ile yeniden görüşmelere açık olduğunu ifade etmişti. Bölgesel gelişmeler 🔹 Kim Jong Un geçen yıl Pekin’de Şi Cinping ve Vladimir Putin ile birlikte İkinci Dünya Savaşı'nın sona erişinin 80. yıl dönümü etkinliklerine katıldı. 🔹 Kuzey Kore son dönemde Rusya ile ilişkilerini derinleştirerek Ukrayna savaşına destek amacıyla asker gönderdi. 🔹 Uzmanlar, Şi Cinping’in ziyaretinde Tayvan ve Japonya ile ilgili güvenlik konularının da ele alınabileceğini değerlendiriyor. 🔹 Çin ile Japonya arasındaki gerilim, Japonya Başbakanı Sanae Takaichi’nin Tayvan konusunda yaptığı açıklamaların ardından artış gösterdi.

Ekonomik büyüme 🔹 Güney Kore ekonomisi, yarı iletken, gemi inşası ve savunma sanayisindeki güçlü performansın etkisiyle yılın ilk çeyreğinde yıllık yüzde 3,6 büyüdü. 🔹 Aynı dönemde ihracat yüzde 38 artarak 220 milyar dolarla rekor seviyeye ulaştı. 🔹 Yapay zekâ yatırımları ve küresel yeniden silahlanma süreci Güney Kore'nin stratejik sektörlerini destekledi. Yarı iletken ve yapay zekâ 🔹 Nisan ayında bellek çipi satışları 31,9 milyar dolara ulaştı ve toplam ihracatın önemli bölümünü oluşturdu. 🔹 Samsung Electronics ve SK Hynix'in piyasa değerleri 1 trilyon doların üzerine çıktı ve dünyanın en büyük 20 şirketi arasına girdi. 🔹 Veri merkezi yatırımlarının artması ultra yüksek voltajlı transformatör üreticilerine de güçlü talep oluşturdu. 🔹 Hyosung Heavy Industries, HD Hyundai Electric ve LS Electric'in toplam sipariş bakiyesi 32 trilyon won seviyesine ulaştı. 🔹 Güney Kore Merkez Bankası Başkanı Shin Hyun-song, yarı iletken satışlarının 2026 büyümesine 0,7 puan katkı sağlayacağını söyledi. Gemi inşası ve savunma 🔹 Küresel gemi inşa sektöründe rekabet büyük ölçüde Çin ve Güney Kore arasında yoğunlaştı. 🔹 Hyundai Heavy Industries bu yıl 16 LNG gemisi siparişi aldı. 🔹 Güney Kore'nin en büyük üç tersanesi ocak ortası ile mayıs ortası arasında toplam 19,1 milyar dolarlık yeni sözleşme imzaladı. 🔹 ABD Savunma Bakanlığı savaş gemilerinin tasarım ve üretiminin Güney Kore ile Japonya'ya dış kaynak kullanımıyla yaptırılmasını inceleyen 1,85 milyar dolarlık fizibilite çalışması başlattı. 🔹 Güney Kore bu yıl Peru, Norveç, Birleşik Arap Emirlikleri ve Polonya ile savunma anlaşmaları imzaladı. 🔹 Polonya ile yapılan savaş uçağı, roket ve tank satış anlaşmasının değeri 6,5 milyar dolar oldu. 🔹 Savunma sektörünün ihracat sipariş bakiyesi son bir yılda yüzde 24 artarak 113,3 trilyon wona yükseldi. Diğer sektörler ve riskler 🔹 Güney Kore kozmetik ihracatında Fransa'nın ardından dünyada ikinci sırada yer alıyor. 🔹 Yılın ilk çeyreğinde ülkeye gelen turist sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 23 artarak 4,76 milyona ulaştı. 🔹 Çelik ve petrokimya sektörleri Çinli rakiplerin düşük maliyetleri ve yüksek petrol fiyatlarının baskısı altında bulunuyor. 🔹 Uzmanlar, Güney Kore'nin yarı iletkenler dışında birçok sektörde Çin karşısındaki teknolojik üstünlüğünü kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu değerlendiriyor.

Güvenlik önlemleri 🔹 Rus güvenlik servisleri, Ayetullah Ali Hamaney'in Tahran'da öldürülmesinin ardından Vladimir Putin ve yakın çevresini koruyan özel kamera sisteminin bazı bölümlerini geçici olarak kapattı. 🔹 Sistemin, mühendislerin internet bağlantısını tamamen izole etmeye yönelik incelemelerinin ardından yeniden devreye alındığı belirtildi. 🔹 Söz konusu sistemin Moskova genelindeki yaklaşık 300 bin şehir kamerasından bağımsız çalıştığı ifade edildi. Yapay zekâ ve gözetleme 🔹 İsrail istihbaratının İran'daki trafik kameralarından elde edilen görüntüleri yapay zekâ ile analiz ederek Hamaney ve yakın çevresinin toplantısını tespit ettiği belirtildi. 🔹 Yapay zekâ sistemleri milyonlarca saatlik görüntü içinden belirli davranışları ve hareket kalıplarını doğal dil sorgularıyla tespit edebiliyor. 🔹 Bu teknoloji, nesneler yerine davranış kalıplarını analiz ederek geniş görüntü arşivleri üzerinde arama yapılmasına imkân sağlıyor. 🔹 Sistemler CCTV görüntülerinin yanı sıra sosyal medya, iletişim kayıtları, akıllı cihaz mikrofonları ve seyahat verilerini de birlikte analiz edebiliyor. Rusya ve uluslararası endişeler 🔹 Rusya Federal Güvenlik Servisi Başkanı Aleksandr Bortnikov, ülkenin geniş kamera ağının yabancı istihbarat servisleri tarafından kullanılabilecek bir zafiyet haline geldiği uyarısında bulundu. 🔹 Rus yetkililer Ukrayna istihbarat servislerinin daha önce Rusya'daki trafik kameralarına sızdığını değerlendiriyor. 🔹 Bağımsız bir Ukraynalı bilgisayar korsanı, Moskova ve Kremlin çevresindeki kameraların hâlâ çalıştığını ve düzenli olarak hacklendiğini öne sürdü. Küresel kullanım 🔹 Çin, davranış analizi yapabilen yeni nesil yapay zekâ destekli kamera sistemlerine yatırım yapıyor. 🔹 Hindistan, İran kamera sistemlerine yönelik saldırıların ardından Çin üretimi güvenlik kameralarının ülkeden kaldırılması için son tarih belirledi. 🔹 Uzmanlar, yapay zekâ destekli görüntü analizinin büyük veri kümeleri üzerinde hedef tespit süresini günlerden dakikalara indirebildiğini belirtiyor. 🔹 Buna karşın düşük teknoloji yöntemleri kullanan örgütlerin yapay zekâ destekli gözetleme sistemlerinden kaçınmayı sürdürebildiği ifade ediliyor.

🔹 Tarihçi ve filozof Yuval Noah Harari, yapay zekâ modellerine tüzel kişilik verilmesinin finansal, ekonomik ve siyasi sistemler açısından ciddi riskler oluşturabileceğini savundu. 🔹 Harari, Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei'nin insan olmayan şirketler için yeni bir hukuki statü oluşturacağını açıkladığını ve bu şirketlerin yapay zekâ ajanları tarafından insan müdahalesi olmadan yönetilebileceğini söyledi. Hukuki ve ekonomik riskler 🔹 İnsan olmayan şirketler varlık sahibi olabilecek, çalışan istihdam edebilecek, uluslararası ticaret yapabilecek, dava açabilecek ve siyasi bağışlarda bulunabilecek. 🔹 Yapay zekâ ajanları şirket yönetimindeki tüm satın alma, satış, yatırım, işe alım ve dava kararlarını insan katılımı olmadan verebilecek. 🔹 Yapay zekâlara tüzel kişilik verilmesi yeni ekonomik fırsatlar yaratabilir ancak aynı zamanda yapay zekâların finansal ve siyasi sistemlere doğrudan erişmesini sağlayabilir. 🔹 Berkeley merkezli Palisade Research'ün araştırmasına göre gelişmiş yapay zekâ modelleri hedeflerine ulaşmak için satranç oyunlarında sistemi hackleyerek hile yapmayı tercih edebildi. 🔹 Harari, benzer davranışların şirket rekabetinde ortaya çıkması halinde yapay zekâ şirketlerinin hukuki boşlukları ve düzenleme farklılıklarını kullanarak avantaj sağlayabileceğini savundu. Tarihsel benzetme 🔹 Harari, insan yöneticilerin hapis gibi kişisel yaptırımlardan çekindiğini ancak yapay zekâ yöneticiler için bu caydırıcılığın bulunmadığını belirtti. 🔹 Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'nin sınırlı sorumlu şirket modelinin tarihsel önemine dikkat çeken Harari, bu yapının Batavia merkezli bir şirket devletine dönüştüğünü hatırlattı. 🔹 Harari, yapay zekâlara tüzel kişilik tanıyan ülkelerin tarihsel benzeri bulunmayan ve insan olmayan şirketlerin fiilen yönettiği bir "yapay zekâ devleti" riskini taşıyabileceğini savundu.

🔹 Bill Gates, Jeffrey Epstein bağlantıları nedeniyle ABD Temsilciler Meclisi denetim komitesinin yürüttüğü soruşturma kapsamında Kongre üyeleriyle görüşmeye hazırlanıyor. 🔹 Gates Vakfı, Jeffrey Epstein ile çalışanlarının herhangi bir şekilde temas kurmuş olmasından pişmanlık duyduğunu açıkladı ve Epstein ile herhangi bir iş birliği yapılmadığını veya kendisine ödeme yapılmadığını belirtti. 🔹 Bill Gates, Epstein ile geçirdiği her dakikadan pişman olduğunu söyledi ve zengin bağışçılardan hayır desteği sağlanabileceği düşüncesiyle hata yaptığını kabul etti. Vakıf içindeki etkiler 🔹 Gates Vakfı CEO'su Mark Suzman, Epstein ile bağlantının kurumu lekelediğini söyledi ve vakıf çalışanlarıyla Epstein arasındaki yazışmaların rahatsız edici olduğunu ifade etti. 🔹 Bazı vakıf çalışanları, kurumun hedefleri ile başkanının Epstein bağlantıları arasında çelişki yaşadıklarını dile getirdi. 🔹 Warren Buffett, Gates Vakfı'na gelecekte bağış yapıp yapmayacağına henüz karar vermediğini ve son açıklamalarla birlikte yeni bilgiler öğrendiğini söyledi. Epstein ile temaslar 🔹 Gates, 2011 yılından itibaren Jeffrey Epstein ile yıllar boyunca temas halinde bulundu ancak Epstein'ın cinsel istismar suçlarıyla bağlantılı olduğuna dair herhangi bir suçlamayla karşı karşıya bulunmuyor. 🔹 2011 yılında Bill Gates'in bilim danışmanı Boris Nikolic, Epstein'ı Gates Vakfı'na "arkadaş ve finansal guru" olarak tanıttı ve ardından New York'taki evinde vakıf yöneticileriyle görüşmeler yapıldı. 🔹 Eski vakıf yöneticisi Gabrielle Fitzgerald, Epstein'ın çocuk felci ve bulaşıcı hastalık projeleri için büyük bağışlar sağlayabileceğini öne sürdüğünü, iki görüşmenin ardından ise vakfın onunla çalışmaması yönünde tavsiyede bulunduğunu söyledi. 🔹 Vakfın Epstein ile temaslarına ilişkin bağımsız dış inceleme sürüyor ve ilk güncellemenin yaz aylarında alınması bekleniyor.

Faiz tartışması 🔹 Donald Trump, güçlü gelen ABD istihdam verilerinin faiz artırımı beklentilerini güçlendirmesinin ardından Fed Başkanı Kevin Warsh'a faizlerin düşürülmesi çağrısı yaptı. 🔹 Trump, "Faiz artırmak için hiçbir neden yok. Başarıyı öldürmek istemiyorum, faizleri düşürmeliyiz." dedi. 🔹 Trump, ülke ekonomisinin iyi performans gösterdiği dönemlerde faiz artırımıyla cezalandırılmaması gerektiğini savundu. Fed toplantısı 🔹 Geçen ay göreve başlayan Kevin Warsh, Federal Açık Piyasa Komitesi'nin ilk toplantısına 16-17 Haziran tarihlerinde başkanlık edecek. 🔹 Trump, Fed'in politika faizinin mevcut yüzde 3,5-3,75 aralığından yüzde 1 veya daha altına indirilmesini istedi. Ekonomik görünüm 🔹 Cuma günü açıklanan güçlü istihdam verileri, iş gücü piyasasının 2025 yılındaki dalgalanmaların ardından yeniden dengelendiğine işaret etti. 🔹 Piyasalarda, İran savaşı kaynaklı enflasyon baskılarının Fed'i yıl sonuna kadar faiz artırmaya zorlayabileceği beklentileri güçlendi. 🔹 Cleveland Fed Başkanı Beth Hammack, iş gücü piyasasının dengelendiğini ancak yüksek enflasyonun daha büyük risk oluşturduğunu belirterek mevcut eğilimlerin sürmesi halinde yakında adım atmanın uygun olabileceğini söyledi. Enflasyon baskısı 🔹 İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatmasının ardından yükselen enerji fiyatları ABD ekonomisinde enflasyonu nisan ayında son üç yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 3,8'e taşıdı. 🔹 Bloomberg anketine katılan ekonomistler, mayıs ayı enflasyonunun yüzde 4,2'ye yükselmesini bekliyor. 🔹 Hazine Bakanı Scott Bessent, Fed'in enflasyon üzerindeki savaş etkilerinin netleşmesini beklemesinin makul olduğunu söyledi. 🔹 Trump ise Kevin Warsh'ın kendi kararlarını vermesi gerektiğini belirtmekle birlikte faizlerin düşürülmesi yönündeki çağrısını yineledi.

Savunma anlaşmaları 🔹 İtalya'nın Körfez ülkeleriyle güçlenen ilişkileri, savunma ve mühendislik şirketlerine yeni silah sistemleri ve mühimmat anlaşmaları kazandırdı. 🔹 Devlet kontrolündeki Leonardo, Kuveyt'ten 320 milyon avroluk deniz savaş sistemleri siparişi aldı ve Suudi Arabistan'a 200 milyon avro değerinde dört adet C-27J deniz karakol uçağı satacağını açıkladı. 🔹 İtalyan gemi üreticisi Fincantieri de Suudi Arabistan'a 200 milyon avroluk hafif torpido satışı için anlaşma imzaladı. BAE'nin İtalya yatırımları 🔹 Abu Dabi merkezli savunma şirketi Edge, lüks otomobiller için yüksek performanslı motorlar üreten ve düşük maliyetli gözetleme ile önleme dronlarında kullanılabilecek teknolojiye sahip İtalyan mühendislik şirketi CMD'nin kontrol hissesini satın alıyor. 🔹 Edge yetkilileri, Körfez ülkelerinin düşük maliyetli gözetleme ve önleme dronlarının üretimini hızla artırmak amacıyla mart ayında İtalyan ortaklarla görüşmelere başladığını açıkladı. 🔹 Anlaşmanın kritik teknolojilerin Körfez bölgesine aktarılmasını da kapsadığı belirtildi. Körfez'in savunma stratejisi 🔹 Körfez ülkeleri hava savunmalarını güçlendirmek ve kendi savunma sanayilerini geliştirmek amacıyla Avrupa ve Asya ülkeleriyle yeni ortaklıklar kuruyor. 🔹 Bölge ülkeleri Güney Kore ve Ukrayna ile de savunma alanında anlaşmalar imzalarken, ABD'nin Donald Trump dönemindeki siyasi güvenilirliği konusunda soru işaretleri oluştuğu değerlendiriliyor. 🔹 Uzmanlar, Körfez ülkelerinin uzun sürebilecek çatışmalarda tek bir tedarikçiye bağımlı kalmamak için savunma ortaklarını çeşitlendirmeye yöneldiğini belirtiyor. Yeni projeler 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri geçen yıl İtalya'da çeşitli sektörlere 40 milyar avroluk yatırım yapacağını açıklamıştı. 🔹 Katar ile Fincantieri, yeni mobil anti-drone sistemleri ve su altı savunma sistemleri geliştirilmesini görüşüyor. 🔹 Suudi Arabistan ise uzay teknolojileri alanında çok sayıda küçük yüksek teknoloji şirketiyle iş birliği müzakereleri yürütüyor. 🔹 Edge ayrıca İspanyol EM&E ile uzaktan silah sistemleri geliştirecek ortak girişim ve Fransız CMN Naval ile yaklaşık 7 milyar avroluk küçük ve orta ölçekli savaş gemileri üretimi için ortak şirket kurma anlaşmaları imzaladı.

Siber savaş senaryosu 🔹 NATO, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü dezenformasyon kampanyalarına benzer tehditlere karşı hazırlığı test etmek amacıyla üç günlük kapsamlı bir siber kriz tatbikatı düzenledi. 🔹 Senaryoda otoriter komşu ülke "Karti", enerji şebekesine siber saldırı düzenleyerek kurgusal "Perantsa" ülkesini karanlığa gömdü ve sosyal medyada dezenformasyon kampanyaları başlattı. 🔹 Tatbikatta ayrıca büyük bir sel felaketi ve bankacılık sisteminin hackerlar tarafından ele geçirilmesi senaryoları da canlandırıldı. Ukrayna'nın rolü 🔹 Polonya'nın Bydgoszcz kentindeki NATO-Ukrayna Ortak Analiz, Eğitim ve Öğretim Merkezi'nde düzenlenen tatbikatta Ukraynalı yetkililer saldırgan "Karti" tarafını canlandırdı. 🔹 Ukrayna ekibi yapay zekâ destekli mesajlarla hükümeti yolsuzluk ve beceriksizlikle suçlayan dezenformasyon kampanyaları yürüttü ve halka yardım teklifleri sundu. 🔹 Hakem değerlendirmesine göre saldırgan ekip üç senaryonun ikisinde yalnızca küçük farkla kaybetti. NATO-Ukrayna iş birliği 🔹 NATO geçen yıl kurduğu merkez aracılığıyla Ukrayna'nın savaş tecrübelerini ittifak ülkelerine aktarmayı ve olası Rus saldırılarına hazırlığı artırmayı amaçlıyor. 🔹 Merkezde görev yapan 60 kişilik personelin yaklaşık üçte biri Ukrayna ordusu, savunma bakanlığı ve istihbarat kurumlarından görevlendirilen uzmanlardan oluşuyor. 🔹 Ukrayna ise bu iş birliği sayesinde NATO yazılım ve mühendislik kabiliyetlerine daha fazla erişim sağlarken insansız hava araçları, elektronik harp ve komuta sistemleri konusundaki deneyimlerini paylaşıyor. Tatbikattan çıkarılan sonuçlar 🔹 Alman ordusunun desteğiyle gerçekleştirilen tatbikatta Ukraynalı ekiplerin daha yaratıcı olduğu, yapay zekâ araçlarını daha etkin kullandığı ve daha hızlı hareket ettiği değerlendirildi. 🔹 Alman yetkililer, ülkelerindeki kamu kurumları arasındaki koordinasyon eksikliklerinin bu tür tatbikatlarla giderilmeye çalışıldığını belirtti. 🔹 Tatbikata katılan bir Ukraynalı yetkili, gerçek savaş koşullarında dezenformasyon mesajlarının sürekli değiştiğini belirterek Rusya'nın her gün farklı anlatılar kullandığını söyledi.

Umman'a yönelik tehdit 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı konusunda "herkes gibi davranmazsa bombalarız" sözleriyle uzun yıllardır ABD'nin bölgesel arabulucu ortaklarından biri olan Umman'ı hedef aldı. 🔹 Muskat yönetimi ilk aşamada Trump'ın İran yerine yanlışlıkla Umman'ı kastettiğini düşündü ancak daha sonra ABD Dışişleri Bakanlığı Trump'ın açıklamasını içeren videoyu paylaştı. 🔹 Trump'ın tepkisinin, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden ücret alma planlarına Umman'ın destek verdiğinden şüphelenmesinden kaynaklandığı değerlendiriliyor. İran savaşı sonrası baskı 🔹 Analistler, Trump'ın İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmasını sağlayamamasının yarattığı hayal kırıklığını Körfez müttefiklerine baskı yaparak telafi etmeye çalıştığını belirtiyor. 🔹 Trump ayrıca Suudi Arabistan, Katar ve Pakistan gibi ülkelerin İsrail ile ilişkileri normalleştirmesinin zorunlu olması gerektiğini söyledi. 🔹 Körfez ülkelerinin büyük bölümü İsrail'i bölgeyi istikrarsızlaştıran bir aktör olarak görüyor ve normalleşmeyi Filistin devletinin kurulmasına bağlıyor. Umman'ın tutumu 🔹 Umman, savaş öncesinde ABD ile İran arasındaki dolaylı görüşmelere arabuluculuk yapıyordu ve savaş başladıktan sonra tarafsız tutumunu korumaya çalıştı. 🔹 Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi, ülkesinin önceliğinin barış olduğunu vurgulayarak İran ile Hürmüz Boğazı'nda güvenli geçişin sağlanması için çalıştıklarını açıkladı. 🔹 Görüşmelere yakın bir kaynak, Umman'ın gemilerden geçiş ücreti alınmasını hiçbir zaman gündemine almadığını ve uluslararası hukuk ile seyrüsefer serbestisine bağlılığını sürdürdüğünü söyledi. Körfez'de artan endişe 🔹 ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Umman'ın Hürmüz Boğazı'nda ücret uygulamasını desteklemesi halinde yaptırımlarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu. 🔹 Uzmanlar, Trump'ın öngörülemez söylemlerinin Körfez ülkelerinde ABD'ye bağımlılığı azaltma ve alternatif ortaklıklar geliştirme eğilimini güçlendirebileceğini değerlendiriyor. 🔹 Körfez ülkeleri Trump'ın sert açıklamalarına kamuoyu önünde karşılık vermekten kaçınırken, Kuveytli akademisyen Bedir es-Saif, "Bu onun talihsiz üslubu. Bizi kendi yöntemine çekmesine izin veremeyiz" değerlendirmesini yaptı.

Yeni strateji 🔹 OpenAI, bu yıl planlanan halka arz öncesinde gelir kaynaklarını artırmak amacıyla ChatGPT'yi kapsamlı biçimde yeniden yapılandırmaya hazırlanıyor. 🔹 Şirket, ChatGPT'yi kodlama araçlarını ve yapay zekâ ajanlarını bir araya getiren bir "süper uygulamaya" dönüştürmeyi hedefliyor. 🔹 Yenileme sürecinin önümüzdeki haftalarda ChatGPT'nin internet sitesi ve mobil uygulamalarında aşamalı olarak başlaması planlanıyor. Yapay zekâ ajanları 🔹 OpenAI yöneticileri, yapay zekânın geleceğinin soru-cevap yapan sohbet botlarından çok kullanıcı adına görev yerine getiren ajan sistemlerinde olduğuna inanıyor. 🔹 Seyahat rezervasyonu yapabilen, takvim düzenleyebilen ve farklı görevleri yerine getirebilen yapay zekâ ajanlarının daha yüksek ticari değer oluşturması bekleniyor. 🔹 Bir OpenAI çalışanı, şirket içindeki yaklaşımı özetleyerek "Sohbet dönemi bitti" değerlendirmesini yaptı. Codex ve kurumsal müşteriler 🔹 OpenAI, kod yazabilen ve doğal komutlarla yazılım geliştirebilen Codex ürününe daha fazla kaynak ve görünürlük sağlayacak. 🔹 Codex'in haftalık aktif kullanıcı sayısı şubat ayında masaüstü uygulamasının çıkmasının ardından altı kat artarak 5 milyonun üzerine yükseldi. 🔹 OpenAI ürünlerini kullanan yaklaşık 2 milyon işletme şirket gelirlerinin yaklaşık yüzde 40'ını oluşturuyor ve bu oranın yıl sonunda yüzde 50'ye çıkması bekleniyor. Rekabet ve organizasyon değişikliği 🔹 Şirket, kurumsal müşterilere odaklanan stratejisiyle rakibi Anthropic'e daha yakın bir iş modeline yöneliyor. 🔹 OpenAI bu yıl ChatGPT, Codex ve diğer ürün ekiplerini tek bir yönetim altında birleştirirken bazı üst düzey yöneticiler şirketten ayrıldı. 🔹 Şirket içinde tüketici odaklı bazı projeler geri plana alınırken, ChatGPT içinden alışveriş yapılmasını sağlayan ödeme özelliği ve Sora video üretim ürünü sonlandırıldı. Uzun vadeli hedef 🔹 OpenAI, kullanıcıların gelecekte birbirinden bağımsız çok sayıda uygulama yerine tek bir yapay zekâ asistanı üzerinden tüm dijital ihtiyaçlarını karşılayacağını öngörüyor. 🔹 Şirket, zamanla sohbet botu, kodlama aracı, arama motoru ve diğer yazılım kategorileri arasındaki sınırların giderek ortadan kalkmasını bekliyor.

Sınav krizi 🔹 Hindistan’da tıp fakültelerine giriş için 2,2 milyondan fazla adayın katıldığı ulusal sınav, soruların önceden sızdırıldığının ortaya çıkmasının ardından iptal edildi. 🔹 Sınavı başarıyla geçen 19 yaşındaki Manish Kumar, sınavın iptal edilmesi nedeniyle 21 Haziran’daki yeniden sınava hazırlanmak için 36 saatlik tren yolculuğuyla yeniden Kota kentine döndü. 🔹 Skandal, yüksek işsizlik ve ekonomik belirsizlik yaşayan gençler arasında hükümete yönelik tepkilerin büyümesine yol açtı. Gençlerin tepkisi 🔹 Sınav krizi, Eğitim Bakanı’nın istifasını talep eden ve sosyal medyada hızla yayılan hiciv amaçlı "Cockroach Janta Party" hareketinin ortaya çıkmasını sağladı. 🔹 Hareketin kurucusu Abhijeet Dipke, sınav sızıntıları ve sistem hatalarının hükümetin ciddi bir yönetim başarısızlığını gösterdiğini savundu. 🔹 Manish Kumar da yaşadığı hayal kırıklığını dile getirmek için bu harekete katıldığını söyledi. İşsizlik ve eğitim baskısı 🔹 Hindistan’ın 1,4 milyarlık nüfusunun yaklaşık yarısını 30 yaş altındakiler oluşturuyor. 🔹 Azim Premji Üniversitesi raporuna göre 15-25 yaş arasındaki üniversite mezunlarının yaklaşık yüzde 40’ı, 25-29 yaş grubunun ise yaklaşık yüzde 20’si işsiz durumda bulunuyor. 🔹 Çok sayıda genç ve aileleri, kamu sınavlarında başarılı olmayı ekonomik güvenceye ulaşmanın en önemli yolu olarak görüyor. Sınav sistemine yönelik eleştiriler 🔹 Her yıl yaklaşık 200 bin öğrenci sınav hazırlığı için Rajasthan eyaletindeki Kota kentine gidiyor. 🔹 Kota’daki eğitim kurumları, sınav sızıntılarının öğrencilerin moralini ciddi şekilde düşürdüğünü belirtti. 🔹 Kota’daki bazı öğrenci yurtlarında geçmiş intihar vakalarının ardından tavan vantilatörlerine intiharı önleyici aparatlar ve balkonlara güvenlik ağları yerleştirildi. Hükümetin tutumu 🔹 Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan, hükümetin sınav sızıntısı iddialarını büyük hassasiyetle ele aldığını ve dürüst öğrencilerin haklarını korumak amacıyla hareket ettiğini söyledi. 🔹 Hükümetin, 21 Haziran’daki yeniden yapılacak tıp giriş sınavının sorularını taşımak için hava kuvvetlerini kullanmayı değerlendirdiği bildirildi.

Yapay zekâ ve siber operasyonlar 🔹 Anthropic, güçlü yapay zekâ modeli Mythos’un ABD Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) tarafından siber operasyonlarda kullanılmasına destek veriyor. 🔹 Şirket, teknolojinin kullanımını yönlendirmek ve belirli uygulamalar için modeli uyarlamak amacıyla yaklaşık altı mühendisi NSA bünyesinde görevlendirdi. 🔹 Mühendislerin aktif operasyonlarda görev alıp almadığı netlik kazanmadı. 🔹 Konuya yakın bir kaynak, Mythos’un Çin veya İran gibi ülkelerin ağlarına sızma operasyonlarında faydalı olabileceğini söyledi. Pentagon ile hukuki anlaşmazlık 🔹 İş birliği, Anthropic ile Pentagon arasında devam eden hukuki anlaşmazlığa rağmen sürüyor. 🔹 Anthropic, Claude modellerinin ABD vatandaşlarına yönelik kitlesel gözetim faaliyetlerinde ve ölümcül otonom insansız hava araçlarında kullanılmasını sınırlandırmaya çalıştı. 🔹 Pentagon, bu nedenle Anthropic’i "tedarik zinciri riski" olarak sınıflandırdı. Şirket bu karara karşı dava açtı. Mythos’un yaygınlaştırılması 🔹 Anthropic, nisan ayında tanıtılan Mythos modelini bu hafta 15 ülkedeki 150 kuruluşa sunacağını açıkladı. 🔹 Model ilk aşamada yalnızca sınırlı sayıdaki ABD merkezli kuruluşların kullanımına açılmıştı. 🔹 OpenAI da Mythos’a benzer yeteneklere sahip yeni bir model yayımladı. Ulusal güvenlik ve yapay zekâ 🔹 Uzmanlar, gelişmiş yapay zekâ modellerinin bilgisayar sistemlerindeki açıkların tespit edilmesi ve kullanılmasını kolaylaştırabileceğini, aynı zamanda siber savunma amacıyla da güçlü araçlar sağlayabileceğini belirtiyor. 🔹 Şirket, 1 trilyon doların üzerinde değerlemeye ulaşabilecek halka arz sürecini başlatırken yapay zekânın ulusal güvenlik alanındaki ticari ve jeopolitik öneminin arttığı değerlendiriliyor. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump bu hafta, yapay zekâ şirketlerinin modellerini kamuya açılmadan önce gönüllü güvenlik incelemelerine sunmasını öngören bir başkanlık kararnamesi imzaladı. 🔹 Kararname, federal kurumlara yapay zekâ sistemlerinin siber yeteneklerini değerlendirme yöntemleri geliştirme ve "Yapay Zekâ Siber Güvenlik Takas Merkezi" oluşturma talimatı veriyor.

🔹 Heineken’in büyük hissedarları, şirketin yeni CEO seçiminde geleneksel iç terfi uygulamasını terk ederek dışarıdan bir yönetici atamasını talep etti. 🔹 Eski CEO Dolf van den Brink, görevden ayrılacağını açıklamasından yaklaşık altı ay sonra geçen ayın sonunda şirketten ayrıldı. 🔹 Heineken henüz Van den Brink’in yerine geçecek kişiyi açıklamadı. 🔹 İlk 10 hissedar arasında yer alan First Eagle Investments’tan Julien Albertini, yönetim kurulunun şirkete “yeni bir bakış açısı” getirecek dışarıdan bir isim seçmesi gerektiğini söyledi. 🔹 Heineken hissedarı Artisan Partners’ın portföy yöneticisi Daniel J. O’Keefe de dışarıdan bir CEO atanmasını desteklediğini açıkladı. 🔹 O’Keefe, aile kontrolündeki şirket yapısı ve ücret politikaları nedeniyle Heineken’in üst düzey ve istisnai yeteneklere sahip yöneticileri çekmekte zorlanabileceğini söyledi. 🔹 Heineken, De Carvalho-Heineken ailesinin kontrolünde bulunuyor. Aile çoğunluk hisselerine sahip ve holding yönetim kurulundaki sekiz koltuğun beşini elinde tutuyor. 🔹 Şirketin halka açık olduğu son 87 yılda CEO pozisyonuna hiçbir zaman tamamen dışarıdan bir isim atanmadı. 🔹 Heineken tarihinde yalnızca bir kez Hollandalı olmayan bir CEO görev yaptı. 🔹 Yönetim kurulunda yeni CEO’nun içeriden mi yoksa dışarıdan mı seçileceği konusunda görüş ayrılığı bulunuyor. 🔹 Van den Brink’in ayrılığının yönetim kurulunu hazırlıksız yakaladığı ve kurulun onun iki ila üç yıl daha görevde kalmasını beklediği belirtildi. 🔹 İç adaylar arasında Asya-Pasifik operasyonlarını yöneten Jacco van der Linden ile Avrupa operasyonlarının başındaki Glenn Caton öne çıkıyor. 🔹 Bazı yönetim kurulu üyeleri iç adayların henüz CEO’luk için yeterince hazır olmadığını düşünüyor. 🔹 Şirket, CEO arayışını yürütmek için Russell Reynolds danışmanlık şirketiyle çalışıyor. 🔹 Yeni CEO konusundaki belirsizlik Heineken hisseleri üzerinde baskı oluşturdu ve şirket hisseleri yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 5 değer kaybetti. 🔹 Deutsche Bank geçen hafta Heineken hisselerine ilişkin tavsiyesini “al” seviyesinden “tut” seviyesine düşürdü ve gerekçeler arasında yönetim değişimine ilişkin belirsizliği gösterdi. 🔹 Heineken geçen hafta yaptığı açıklamada CEO seçim sürecinin “yakın zamanda” tamamlanacağını duyurdu. 🔹 Şirket, Batı ülkelerinde bira tüketiminin düşmesi ve maliyetlerin yükselmesi nedeniyle zorlu piyasa koşullarıyla karşı karşıya bulunuyor. 🔹 Alkol sektöründe yaşanan baskılar Diageo ve Rémy Cointreau gibi şirketlerde de üst düzey yönetici değişikliklerine yol açtı. 🔹 O’Keefe, en uygun adayın bulunabilmesi için küresel çapta bir arama yapılması ve seçilecek yöneticiye kendi stratejisini uygulama özgürlüğü verilmesi gerektiğini söyledi. 🔹 O’Keefe, Heineken ailesinin böyle bir yetki devrine sıcak bakmayabileceğini ifade etti.

🔹 Tahran’da uzun süredir durgun seyreden konut piyasası, ABD ve İsrail’in şubat sonunda başlayan saldırılarından bu yana yeniden canlandı. 🔹 Tahran Emlakçılar Birliği, savaşın başlamasından bu yana konut fiyatları ve kiraların yaklaşık yüzde 80 arttığını tahmin ediyor. 🔹 İşlem hacimleri düşük kalmasına rağmen yatırımcılar ve hanehalkları enflasyona karşı korunmak için yeniden gayrimenkule yöneliyor. 🔹 İran’da yıllık enflasyon yaklaşık yüzde 84 seviyesine ulaşarak son on yılların en yüksek düzeyine çıktı. 🔹 Bu yıl altın fiyatlarının tarihi zirvelerden gerilemesi, yatırımcıların alternatif değer saklama araçları aramasına yol açtı. 🔹 Bir Tahran emlakçısına göre savaş öncesinde 30 milyar tümen değerindeki bir daire bu hafta 58 milyar tümen seviyesinden satıldı. 🔹 Satıcılar fiyatların daha da yükseleceği beklentisiyle satışları ertelerken, alıcılar nakit varlıklarının enflasyon karşısında değer kaybetmesini önlemek için gayrimenkule yöneliyor. 🔹 Tahran çevresindeki kırsal bölgelerde ve savaş sırasında sığınak olarak tercih edilen Hazar Denizi kıyısındaki tatil kentlerinde de konut fiyatlarında sert artışlar yaşandı. 🔹 İran’da gelişmiş bir mortgage sistemi bulunmadığı için konut alımları büyük ölçüde peşin ödeme veya kısa vadeli taksitlerle gerçekleştiriliyor. 🔹 İran ekonomisi uzun süredir yüksek enflasyon, para politikası dengesizlikleri, kırılgan bankacılık sistemi ve yolsuzluk sorunlarıyla mücadele ediyor. 🔹 İran riyali son bir yılda açık piyasada dolar karşısında yaklaşık yüzde 53 değer kaybetti. 🔹 Gıda fiyatlarında üç haneli artışlar görüldü. Resmî verilere göre bitkisel yağ fiyatları yüzde 354, yumurta yüzde 343, tavuk yüzde 287 ve ithal pirinç yüzde 223 yükseldi. 🔹 Bazı süt ürünlerinde yıllık fiyat artışı yüzde 139’a ulaştı. 🔹 Son resmî savaş öncesi verilere göre İran genelinde konut fiyatları yıllık bazda yaklaşık yüzde 35 yükselmişti ve bu artış enflasyonun gerisinde kalmıştı. 🔹 İş danışmanı Siamak Ghassemi, emlak, otomobil, altın veya döviz yatırımlarının bu yıl hanehalklarını enflasyona karşı tam olarak koruyamayabileceğini söyledi.

🔹 Anthropic, gelişmiş yapay zekâ modeli Mythos’un ABD Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) tarafından saldırı amaçlı siber operasyonlarda kullanılmasına destek veriyor. 🔹 Şirket, teknolojinin kullanımını yönlendirmek ve belirli uygulamalar için özelleştirmek amacıyla yaklaşık altı mühendisi NSA bünyesinde görevlendirdi. 🔹 Anthropic mühendislerinin doğrudan aktif operasyonlara katılıp katılmadığı netlik kazanmadı. 🔹 Konuya yakın kaynaklar, Mythos’un Çin ve İran gibi ülkelerin ağlarına sızma operasyonlarında faydalı olabileceğini söyledi. 🔹 Anthropic ile Pentagon arasında, Claude modellerinin kitlesel gözetim ve ölümcül otonom silah sistemlerinde kullanılmasına ilişkin anlaşmazlık nedeniyle devam eden bir hukuki süreç bulunuyor. 🔹 Pentagon, Anthropic’i “tedarik zinciri riski” olarak sınıflandırdı. Şirket bu karara karşı dava açtı. 🔹 Anthropic, nisan ayında Mythos’u tanıttıktan sonra modelin yazılım açıklarını tespit etme ve istismar etme kapasitesi nedeniyle hükümetler, finans kuruluşları ve teknoloji şirketlerinde endişeler oluştu. 🔹 Şirket bu hafta Mythos’un erişimini 15 ülkedeki 150 kuruluşa genişleteceğini duyurdu. 🔹 Anthropic kısa süre önce halka arz başvurusunda bulundu. Şirketin değerlemesinin 1 trilyon doların üzerine çıkabileceği belirtiliyor. 🔹 OpenAI de Mythos’a benzer yeteneklere sahip bir model yayımladı. 🔹 Uzmanlar, gelişmiş yapay zekâ modellerinin hem bilgisayar sistemlerine yönelik saldırıları kolaylaştırabileceğini hem de savunma amaçlı güçlü araçlar olarak kullanılabileceğini değerlendiriyor. 🔹 Şirket ve ABD Savunma Bakanlığı konu hakkında yorum yapmadı. 🔹 Financial Times’ın şubat ayında yayımladığı habere göre Pentagon, Çin’deki kritik altyapı hedeflerini belirlemek amacıyla yapay zekâ destekli siber araçlar geliştirmeye çalışıyor. 🔹 ABD Başkanı Donald Trump, yapay zekâ şirketlerinin yeni modellerini kamuya açmadan önce gönüllü güvenlik incelemelerine sunabilmesine yönelik bir başkanlık kararnamesi imzaladı. 🔹 Kararname, federal kurumlara yapay zekâ sistemlerinin siber yeteneklerini değerlendirecek yöntemler geliştirme ve bilgi paylaşımını artıracak bir “yapay zekâ siber güvenlik merkezi” kurma talimatı veriyor.

🔹 Rusya ve İran, Avrupa ve Orta Doğu’da casusluk, sabotaj ve şiddet eylemleri için gençleri ve çocukları çevrim içi platformlar üzerinden hedef alıyor. 🔹 Hollanda’da 17 yaşındaki bir genç, Telegram üzerinden Rus ajanları tarafından işe alındığı ve Lahey’deki güvenlik kurumlarına yönelik Wi-Fi dinleme faaliyetlerine katıldığı iddiasıyla yargılanmayı bekliyor. İşe alım yöntemleri 🔹 Gençlere Telegram, TikTok, Snapchat, Facebook, Discord ve oyun platformları üzerinden ulaşılıyor ve görevler karşılığında çoğunlukla kripto para teklif ediliyor. 🔹 World of Tanks gibi çevrim içi oyunlar potansiyel hedeflere ulaşmak için kullanılıyor, temas kurulan gençler daha sonra Telegram gibi uygulamalara yönlendiriliyor. 🔹 Rus ajanları bazı görevleri çevrim içi oyunlardaki “görev” veya “quest” mantığıyla sunarak gençleri gerçek dünyadaki sabotaj faaliyetlerine çekiyor. Ukrayna örneği 🔹 Ukrayna istihbaratına göre 2025 yılında Rusya ile iş birliği suçlamasıyla yakalanan kişilerin yüzde 21’i gençlerden oluştu. 🔹 Harkiv’de 15 ve 16 yaşındaki gençler, Rus istihbaratı adına hava savunma sistemlerinin fotoğraflarını çekerek bilgi topladı; bu bilgiler daha sonra saldırılarda kullanıldı. 🔹 Ukrayna Güvenlik Servisi, Rusya’nın zaman zaman 11 yaşındaki çocukları bile araç yakma ve elektrik kutularını ateşe verme gibi eylemler için kullandığını belirtiyor. 🔹 Bazı gençler propaganda dağıtımından kundaklamaya, ardından patlayıcı yapımına kadar uzanan aşamalı görev zincirlerine yönlendiriliyor. 🔹 2025’te Ivano-Frankivsk’te iki genç tarafından hazırlanan bombanın erken patlaması sonucu bir genç öldü, diğeri ağır yaralandı. Avrupa ve İsrail’e yayılması 🔹 Avrupa polis ve istihbarat kurumları, Rusya ve İran bağlantılı faaliyetlerde yer alan gençlerin sayısında artış gözlemliyor. 🔹 İngiltere’de ulusal güvenlik soruşturmalarında gözaltına alınan kişilerin önemli bir bölümünü 17 yaş ve altındaki gençler oluşturuyor. 🔹 Tel Aviv’de 14 yaşındaki bir çocuk, İran bağlantılı kişilerden aldığı görevler kapsamında askerî tesis görüntüleri toplamak ve propaganda faaliyetleri yürütmekle suçlandı. 🔹 İngiltere, Fransa ve Hollanda’daki bazı antisemitik saldırı ve kundaklama soruşturmalarında da genç şüpheliler öne çıktı. Güvenlik kurumlarının uyarıları 🔹 Europol, gençlerin çevrim içi platformlarda kolayca bulunup yönlendirilebildiğini ve bunun en hızlı büyüyen güvenlik tehditlerinden biri olduğunu değerlendiriyor. 🔹 İngiliz ve İsveçli yetkililer, oyun platformlarının hem terör örgütleri hem de yabancı devletler tarafından işe alım amacıyla kullanıldığını belirtiyor. 🔹 Ukrayna’da güvenlik kurumları okullarda bilinçlendirme programları yürütürken, Avrupa’da birçok aile çocuklarının yabancı istihbarat servisleri tarafından hedef alınabileceğinin farkında değil. 🔹 Güvenlik yetkilileri, gençlerin çevrim içi anonimlik ve kripto para ödemeleri nedeniyle faaliyetlerin sonuçlarını yeterince değerlendiremediğini ve kolay hedef haline geldiğini söylüyor.

🔹 Yapay zekânın yeteneklerine yönelik inkâr azalırken tartışma, teknolojinin ne kadar ekonomik değer ürettiği sorusuna kaydı. 🔹 MIT’den Mert Demirer ve çalışma arkadaşlarının araştırması, yazılım geliştiricilerinin yapay zekâ araçlarını kullanmaya başlamadan önceki ve sonraki performanslarını inceledi. 🔹 Araştırma, yapay zekâ kullanan geliştiricilerin oluşturduğu veya düzenlediği dosya sayısının yaklaşık yüzde 300 arttığını gösterdi. 🔹 İnceleme için gönderilen bağımsız iş parçalarının sayısındaki artış yaklaşık yüzde 150 seviyesinde kaldı. 🔹 Nihai yazılım sürümlerinin sayısındaki artış ise yaklaşık yüzde 30 oldu. Üretkenlik ve değer farkı 🔹 Araştırma, görev bazındaki büyük üretkenlik artışlarının nihai ürün çıktısına aynı ölçüde yansımadığını ortaya koydu. 🔹 Kod yazma hızındaki artışlar, inceleme süreçleri ve üretim aşamalarındaki insan kaynaklı darboğazlar nedeniyle önemli ölçüde azaldı. 🔹 Yüzde 30’luk yazılım sürümü artışı önemli görülse de ilk aşamadaki üretkenlik artışlarının çok altında kaldı. Talep tarafı 🔹 Araştırmacılar, yapay zekâ destekli yazılım üretimindeki artışın tüketim tarafında benzer bir büyüme yaratıp yaratmadığını da inceledi. 🔹 Son bir yılda mobil uygulama sürümlerinde belirgin artış görülmesine rağmen indirme sayılarında kayda değer yükseliş tespit edilmedi. 🔹 Yeni uygulamaların büyük bölümü anlamlı bir kullanıcı kitlesine ulaşamadı. Şirketlerin yaklaşımı 🔹 Uber Üst Yöneticisi Dara Khosrowshahi, şirketin 2026 yılı için ayrılan yapay zekâ bütçesini bir çeyrekte tükettiğini açıkladı. 🔹 Uber, daha düşük maliyetli modelleri daha geniş kullanım için değerlendirmeyi, en gelişmiş modelleri ise özel durumlarla sınırlandırmayı planlıyor. 🔹 Hukuk alanında yapılan yeni bir araştırma, düşük maliyetli açık kaynaklı yapay zekâ sistemlerinin zaman zaman üst düzey modellerle desteklenmesinin daha düşük maliyetle daha iyi sonuç verebildiğini gösterdi. Teknolojik dönüşüm 🔹 Araştırmacılar, mevcut şirket yapılarının ve iş süreçlerinin yapay zekânın sunduğu verimlilik kazanımlarını tam olarak değerlendiremediğini savundu. 🔹 Geçmiş teknolojik dönüşümlerde de en büyük verimlilik artışlarının mevcut şirketlerden değil, yeni şirketlerden ve yeni iş modellerinden geldiği belirtildi. 🔹 Elektrifikasyon döneminde fabrikalar yalnızca buhar motorlarını elektrik motorlarıyla değiştirdiğinde verimlilik kazanımları sınırlı kaldı. 🔹 Daha büyük sıçrama, üretim hatlarının ve iş süreçlerinin elektrik teknolojisine göre yeniden tasarlanmasıyla gerçekleşti. Yapay zekâ şirketleri 🔹 Anthropic ve OpenAI gibi yapay zekâ merkezli şirketlerde kullanım, gelir ve üretkenlik artışlarının çok daha hızlı gerçekleştiği belirtildi. 🔹 Bu şirketlerin ürünlerinin büyük ölçüde yapay zekâ tarafından geliştirilmesi ve gözden geçirilmesi, yeni teknolojiye uygun organizasyon yapılarının avantaj sağlayabileceğine işaret ediyor. 🔹 Araştırmacılara göre günümüzde yapay zekâ harcamalarının bir bölümü verimsiz kullanılıyor olsa da mevcut kurumsal darboğazlar zamanla azaldıkça teknolojinin etkisi daha belirgin hale gelebilir.

🔹 Letonya Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kaspars Pudāns, Rusya’nın insansız hava araçları alanında NATO ülkelerine karşı avantaj elde ettiğini söyledi. 🔹 Pudāns, Rusya’nın üstünlüğünün teknolojiden değil, büyük ölçekli üretim yapabilmesi ve savaş koşullarında sistemlerini hızla geliştirebilmesinden kaynaklandığını belirtti. 🔹 Rusya’nın Avrupa’nın yeniden silahlanma sürecindeki yavaşlıktan yararlanarak 2028 sonuna kadar oluşabilecek bir fırsat penceresini değerlendirebileceği uyarısında bulundu. Baltık ülkelerine yönelik riskler 🔹 Pudāns, Kremlin’de olsaydı herhangi bir adım atılacaksa bunun 2028 sonuna kadar yapılmasının mantıklı olacağını söyledi. 🔹 NATO’nun doğu kanadındaki savunma modernizasyon programlarının büyük bölümünün etkisinin 2029 civarında hissedilmesi bekleniyor. 🔹 Bölgedeki bazı savunma yetkilileri, Rusya’nın daha önce öngörülenden daha erken bir tarihte Baltık ülkelerini veya NATO’nun doğu sınırındaki başka ülkeleri test edebileceğinden endişe duyuyor. 🔹 Yetkililer, Avrupa ülkelerinin savunma harcamalarını hızla artırmasının Moskova açısından zaman baskısı oluşturabileceğini değerlendiriyor. İHA savaşı ve Ukrayna deneyimi 🔹 Rusya ve Ukrayna cephede her gün binlerce insansız hava aracı kullanıyor. 🔹 Bu sistemler basit saldırı dronlarından yüzlerce kilometre gerideki hedefleri vurabilen uzun menzilli otonom platformlara kadar uzanıyor. 🔹 Pudāns, Rusya’nın Ukrayna’daki sürekli savaş deneyimi sayesinde yeni teknolojileri hızla test edip geliştirme avantajı kazandığını söyledi. 🔹 Rusya ve Ukrayna’nın yeni çözümleri geliştirme ve sahada deneme hızının NATO ülkelerinden daha yüksek olduğunu ifade etti. NATO’nun karşılaştığı zorluklar 🔹 NATO geçen yıl savunma harcamalarının 2035 yılına kadar GSYH’nin yüzde 5’ine çıkarılmasını kabul etti. 🔹 Hedefin yüzde 3,5’i doğrudan askerî harcamalara, yüzde 1,5’i ise köprüler ve demiryolları gibi savunma amaçlı kullanılabilecek altyapıya ayrılacak. 🔹 Geçen ay Estonya senaryosu üzerine yapılan bir İngiliz ordusu tatbikatında komutanlar, savaş durumunda insansız hava araçlarının bir haftadan kısa sürede tükeneceğini varsaydı. 🔹 ABD Avrupa ve Afrika Kara Kuvvetleri Komutanı General Christopher Donahue, günümüz savaş ortamında geçmişteki uzun hazırlık süreçlerine dayanan harekât modellerinin işe yaramayacağını söyledi. Mevcut tehdit değerlendirmesi 🔹 Pudāns, Rusya’nın Ukrayna’daki savaş devam ederken geniş çaplı bir işgal için gerekli kuvvetlere sahip olmadığını belirtti. 🔹 Buna karşın savaşın sona ermesi hâlinde Moskova’nın kısa sürede daha büyük bir askerî tehdit oluşturabileceğini söyledi. 🔹 Letonya’nın doğusunda yoğun Rusça konuşan nüfus bulunması uzun süredir güvenlik açısından hassasiyet olarak değerlendiriliyor. 🔹 Pudāns, sabotaj, siber saldırı ve dezenformasyon faaliyetleri gibi hibrit tehditlerin çok daha erken ortaya çıkabileceğini belirterek “Bir tür saldırganlığın bu gece bile gerçekleşebileceği varsayımıyla yaşıyoruz” dedi.

🔹 Nvidia, Computex fuarında tanıttığı RTX Spark çipiyle yapay zekâ destekli kişisel bilgisayar pazarına giriş yaptı. 🔹 Şirket, Dell, Lenovo ve Asus ile birlikte üçüncü çeyrekte piyasaya çıkması planlanan Windows tabanlı cihazlar üzerinde çalışıyor. 🔹 Nvidia CEO’su Jensen Huang, RTX Spark’ın gelecekte ortaya çıkacak yeni bir pazar için geliştirildiğini ve mevcut oyunculardan pazar payı alma amacı taşımadığını söyledi. Yeni yapay zekâ bilgisayarları 🔹 RTX Spark, yapay zekâ ajanları olarak adlandırılan ve insan müdahalesi olmadan birden fazla programı çalıştırabilen sistemler için özel olarak tasarlandı. 🔹 Huang, gelecekte yapay zekâ destekli bilgisayarların e-posta yönetiminden ev ekipmanlarının kontrolüne kadar birçok görevi üstlenebileceğini söyledi. 🔹 Nvidia, yapay zekâ işlemlerinin doğrudan cihaz üzerinde çalıştırılmasını sağlayarak bulut sistemlerine olan bağımlılığı azaltmayı hedefliyor. 🔹 Şirket, veri merkezleri dışındaki yapay zekâ kullanım alanlarında da güçlü bir konum elde etmeye çalışıyor. Rekabet ve stratejik önem 🔹 Nvidia, bu alanda Apple, Intel, AMD ve Qualcomm gibi yerleşik rakiplerle doğrudan rekabete giriyor. 🔹 Aynı hafta Intel de yıl sonuna kadar veri merkezlerine yönelik yeni bir yapay zekâ grafik işlemcisi geliştireceğini açıkladı. 🔹 Analistler, yapay zekâ işlemlerinin kullanıcı cihazlarına kaymasının Nvidia için hem fırsat hem de uzun vadeli stratejik risk oluşturduğunu belirtiyor. 🔹 Yerel cihazlarda daha fazla yapay zekâ işlemi yapılması, bulut bilişim altyapısına olan talebi kısmen azaltabilir. Maliyet ve pazar beklentileri 🔹 Yapay zekâ iş yükleri yüksek bellek gerektirdiği için yeni bilgisayarların geleneksel modellere göre önemli ölçüde daha pahalı olması bekleniyor. 🔹 Yarı iletken danışmanı Ian Cutress, RTX Spark tabanlı bilgisayarların fiyatının 3.000 ila 4.000 dolar arasında olabileceğini tahmin ediyor. 🔹 Bu fiyat seviyesinin ürünü daha çok yapay zekâ geliştiricilerine ve profesyonel kullanıcılara yönelik niş bir segment hâline getireceği değerlendiriliyor. 🔹 İlk üretim hacimlerinin sınırlı olması beklenirken üreticiler Nvidia ile fiyat görüşmelerinin sürdüğünü belirtiyor. Teknik zorluklar 🔹 RTX Spark, Intel ve AMD’nin kullandığı x86 yerine Arm mimarisi üzerine inşa edildi. 🔹 Arm tabanlı Windows bilgisayarlar geçmişte yazılım uyumluluğu sorunlarıyla karşılaşmıştı. 🔹 Analistler, Nvidia’nın kullanıcıların beklediği seviyede uyumluluk ve performansa ulaşmasının en az iki ila dört ürün nesli sürebileceğini öngörüyor. 🔹 Huang, Nvidia’nın yapay zekâ bilgisayar çipleri geliştirmeyi uzun yıllar sürdüreceğini ve yeni ürün ailesine uzun vadeli destek vereceğini söyledi.

🔹 ABD’de özel sektörün imalat tesisi inşaat harcamaları nisanda 15,2 milyar dolara geriledi ve Trump’ın ikinci döneminin başladığı tarihten bu yana yaklaşık yüzde 16 düştü. 🔹 Aynı dönemde imalat sanayi istihdamı 77 bin kişi azaldı. 🔹 Trump’ın Ocak 2025’te göreve başlamasından bu yana 84 şirket ABD’de üretimi genişletmek için toplam 900 milyar dolardan fazla yatırım açıkladı. 🔹 Açıklanan yatırımlar ile fiilen başlayan fabrika inşaatları arasındaki fark büyümeye devam ediyor. Yatırım ve üretim görünümü 🔹 Beyaz Saray, hedefli tarifeler, deregülasyon ve yatırım dostu vergi indirimlerinin Amerikan sanayisini canlandırdığını savunuyor. 🔹 Sanayi üretimi ve temel sermaye malları siparişlerinde artış görülse de birçok ekonomist bunun kalıcı bir üretim dönüşümünü henüz göstermediğini belirtiyor. 🔹 KPMG Başekonomisti Diane Swonk, üretimin sınırlı ölçüde arttığını ancak otomasyon ve dış rekabet nedeniyle kaybedilen sanayi istihdamında belirgin bir geri dönüş işareti bulunmadığını söyledi. 🔹 S&P Global Başekonomisti Chris Williamson, son üretim artışlarının büyük ölçüde stok biriktirme faaliyetlerinden kaynaklandığını ifade etti. Şirketlerin değerlendirmeleri 🔹 BNSF CEO’su Katie Farmer, çelik gibi bazı sektörlerde canlanma görüldüğünü ancak birçok endüstriyel alanda büyümenin durakladığını söyledi. 🔹 Farmer, küresel belirsizlikler ve tarifelerle ilgili soru işaretlerinin şirket yatırımlarını yavaşlattığını belirtti. 🔹 ABD genelinde üretim kapasitesinde henüz belirgin bir sıçrama görülmediğini ifade etti. Indiana örneği 🔹 ABD’de imalat istihdamının en yüksek paya sahip olduğu eyalet olan Indiana’da yeni projeler ilerliyor ve bazı üreticiler tarifelerden fayda sağlıyor. 🔹 Jeff Bezos destekli Slate Automotive, Warsaw kentinde eski bir matbaa tesisini düşük maliyetli elektrikli pick-up üretim fabrikasına dönüştürüyor. 🔹 Şirket yıl sonuna kadar 30 bin doların altındaki elektrikli araçların ticari üretimine başlamayı planlıyor. 🔹 Bölgede otomotiv üretimi için gerekli iş gücü ve tedarik altyapısının bulunduğu belirtiliyor. Pas kuşağındaki dönüşüm 🔹 Fort Wayne kentinde otomotiv parçaları, metaller, ortopedi ve askerî uydu üretimini kapsayan daha çeşitli bir sanayi yapısı oluştu. 🔹 Yerel iş dünyası temsilcileri büyümenin sürdüğünü ancak bunun ani bir sanayi patlaması değil, uzun yıllara yayılan kademeli bir dönüşüm olduğunu ifade ediyor. 🔹 Gary kentinde ABD çelik sektöründeki gerileme nedeniyle nüfus 1970’lerden bu yana yaklaşık yarıya düştü. 🔹 US Steel, Gary Works tesisindeki teneke üretim hattını yeniden devreye almak için 20 milyon dolara kadar yatırım yapmayı ve 225 yeni istihdam oluşturmayı planlıyor. Yapısal sınırlar 🔹 Analistler, Trump’ın çelik tarifelerinin ABD çelik sektörünü ucuz ithalata karşı koruduğunu belirtiyor. 🔹 Buna rağmen modern üretim tesislerinin geçmişe göre çok daha az işçi çalıştırması nedeniyle yeni yatırımların eski sanayi istihdam seviyelerini geri getirmesi beklenmiyor. 🔹 Diane Swonk, 1950’lerin veya 1970’lerin üretim ve istihdam yapısına dönüşün mümkün olmadığını söyledi. 🔹 Açıklanan büyük yatırım projelerine rağmen ABD’de geniş tabanlı bir imalat canlanmasının henüz ortaya çıkmadığı değerlendiriliyor.

🔹 ABD ekonomisindeki büyüme tartışmalarına veri merkezleri ve yapay zekâ yatırımları yön verirken, tüketim odaklı birçok sektör düşük büyüme ve yoğun rekabetle karşı karşıya bulunuyor. 🔹 Bilgisayar ekipmanı yatırımları yılın ilk çeyreğinde yıllıklandırılmış reel GSYH büyümesine 0,9 puan katkı yaptı. Aynı dönemde toplam büyüme yüzde 1,6 oldu. Tüketim ekonomisindeki baskılar 🔹 Coca-Cola, Procter & Gamble ve Hershey gibi büyük tüketim ürünleri şirketlerinin satış hacimleri son 18 çeyreğin 13’ünde geriledi. 🔹 S&P 500 ev ürünleri sektörü son beş yılda temettüler dahil yüzde 2 getiri sağlarken, gıda ürünleri sektörü yüzde 6 değer kaybetti. 🔹 Orta ve düşük gelirli tüketiciler üzerindeki baskı arttı; reel ücret büyümesi yeniden negatife döndü ve tüketim artış hızı yıl başından bu yana yavaşladı. 🔹 ABD otomobil satışları yıllık yaklaşık 16 milyon adet seviyesinde yatay seyrediyor ve pandemi öncesi seviyelerin altında kalıyor. Şirketlerin karşılaştığı zorluklar 🔹 Göç sonrası nüfus artışının yavaşlaması ve GLP-1 zayıflama ilaçlarının yaygınlaşması bazı tüketim ürünlerine olan talebi azalttı. 🔹 Şirketlerin 2021-2022 enflasyon döneminde uyguladığı yüksek fiyat artışları birçok tüketicinin kabul sınırına ulaştı. 🔹 E-ticaret ve sosyal medya, yeni markaların pazara girişini kolaylaştırarak geleneksel şirketlerin rekabet baskısını artırdı. 🔹 Costco’nun Kirkland markası gibi market markalarına yönelik kalite algısı güçlenirken büyük markaların pazar payı baskı altına girdi. Yeni markaların yükselişi 🔹 Bain & Company’ye göre ABD’de tüketici harcamalarındaki büyümenin yaklaşık yüzde 70’i mağaza markaları ve yeni yükselen markalar tarafından elde ediliyor. 🔹 Büyük tüketim şirketleri son yıllarda maliyet azaltma ve birleşmelere odaklanırken tüketici taleplerine uyum konusunda geride kaldı. 🔹 3G Capital’in öncülük ettiği agresif maliyet düşürme stratejileri Kraft Heinz ve AB InBev gibi şirketlerde başlangıçta başarı sağlasa da uzun vadeli büyüme yaratmadı. 🔹 Kimberly-Clark’ın Kenvue’yu ve McCormick’in Unilever’in gıda birimini satın alma planları yatırımcılar tarafından olumsuz karşılandı. ABD ekonomisindeki ayrışma 🔹 Tüketim ürünleri ve perakende sektörlerinde fiyat ve inovasyon rekabeti yoğun şekilde devam ediyor. 🔹 Finansal yeniden yapılandırma ve birleşmelerin tek başına büyüme yaratmadığı görüşü güç kazandı. 🔹 Teknoloji ve yapay zekâ yatırımlarıyla büyüyen ekonomi ile tüketim odaklı sektörlerdeki zayıf büyüme arasındaki fark giderek açılıyor. 🔹 İstihdam verileri, tüketici güveni ve sektör anketleri arasındaki çelişkilerin önemli bölümü bu ekonomik ayrışmadan kaynaklanıyor.

Çin’in Alımları 🔹 Çinli alıcılar, 2025 başından bu yana ABD genelindeki hurdalıklardan tungsten toplamaya başladı. 🔹 ABD’li satıcılar, Çinli alıcıların yoğun talebinin savunma sanayiinde kritik öneme sahip bu metalin fiyatlarını hızla yükselttiğini söyledi. 🔹 ABD’deki bazı sektör temsilcileri, tungsten ihracatının Çin’e yasaklanması çağrısında bulundu. Neden Tungsten? 🔹 Tungsten, mermi, füze ve çeşitli askerî sistemlerde kullanılan stratejik bir metal olarak kabul ediliyor. 🔹 Havacılık, savunma ve sanayi ekipmanları sektörlerinde güçlü talep bulunuyor. 🔹 Kullanılmış matkap uçları ve madencilik ekipmanlarından elde edilen tungsten hurdaları yeniden işlenerek üretimde kullanılabiliyor. ABD’de Fiyat Savaşı 🔹 ABD’li alıcılar, Çinli rakiplerinin normal fiyatların beş katına kadar ödeme teklif ettiğini söyledi. 🔹 Kuzey Karolina ve Teksas’taki geri dönüşüm şirketleri, Çinli alıcıların düzenli olarak tedarikçileri ziyaret ettiğini belirtti. 🔹 Bazı Çinli alıcıların, ABD’li satıcılara başka tekliflerin üzerine çıkacaklarını söylediği aktarıldı. Çin’in Stratejisi 🔹 Çin, küresel tungsten üretimi ve rafinasyonunun yarısından fazlasını gerçekleştiriyor. 🔹 Pekin yönetimi 2025 başında tungsten ve çeşitli kritik mineraller için ihracat kısıtlamaları getirdi. 🔹 Aynı dönemde Çin’in madencilik kotalarını düşürmesi küresel arz sıkışıklığını artırdı. 🔹 Bazı uzmanlar Çin’deki yaşlanan tungsten madenlerinin verim kaybına uğradığını ve bu nedenle ülkenin dış kaynak arayışını hızlandırdığını düşünüyor. ABD’nin Tepkisi 🔹 Beyaz Saray, yerli kritik mineraller sektörünü yeniden güçlendirmeyi ve tedarik zinciri güvenliğini artırmayı hedeflediğini açıkladı. 🔹 ABD Temsilciler Meclisi Çin Komitesi Başkanı John Moolenaar, ülkenin güvenilir tungsten tedarikine sahip olması gerektiğini söyledi. 🔹 ABD hükümeti, Kazakistan’da planlanan büyük bir tungsten madeni projesine 1,6 milyar dolara kadar destek vermeye hazırlanıyor. Alternatif Güzergâhlar 🔹 Çin’in çevre gerekçeleriyle tungsten hurdası ithalatını uzun süredir yasaklamasına rağmen bazı işlenmiş tungsten ürünlerinin ithalatına izin veriliyor. 🔹 Araştırmalar, ABD’den Filipinler, Tayvan, Vietnam ve Güney Kore’ye yapılan tungsten hurdası ihracatının arttığını gösteriyor. 🔹 Uzmanlar, bu ülkelerde işlenen malzemenin daha sonra Çin’e yönlendirilebileceğini değerlendiriyor. Fiyatlardaki Sıçrama 🔹 ABD’de tungsten fiyatı Mayıs 2025’ten bu yana yüzde 200’den fazla yükseldi. 🔹 Tungsten hurdasının fiyatı ise aynı dönemde yaklaşık yüzde 350 arttı. İhracat Yasağı Tartışması 🔹 Bazı sektör temsilcileri tungsten hurdası ihracatının yasaklanmasının Çin’e bağımlılığı azaltabileceğini savunuyor. 🔹 Diğerleri ise ABD’nin tüm hurdaları işleyebilecek yeterli yerel kapasiteye sahip olmadığını belirtiyor. 🔹 Tungco CEO’su Cliff Nance, ihracat yasağını “kötü bir fikir” olarak nitelendirerek ABD’nin mevcut hurdanın tamamını nihai ürüne dönüştürecek kapasiteye sahip olmadığını söyledi.

Tarihi Değişim 🔹 Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) raporuna göre altın, 2025 sonunda küresel merkez bankası rezervlerinin yüzde 27’sini oluşturarak dünyanın en büyük rezerv varlığı haline geldi. 🔹 Aynı dönemde ABD Hazine tahvillerinin payı yüzde 25’ten yüzde 22’ye geriledi. 🔹 Euro cinsinden rezerv varlıkların payı ise yüzde 15 seviyesinde sabit kaldı. Merkez Bankalarının Altın Alımları 🔹 Merkez bankaları son yıllarda yoğun şekilde altın biriktiriyor. 🔹 Dünyadaki merkez bankalarının elindeki altın miktarı 36 bin tonun üzerine çıktı. 🔹 Bu seviye, Bretton Woods dönemindeki yaklaşık 38 bin tonluk zirveye oldukça yakın bulunuyor. 🔹 ECB Başkanı Christine Lagarde, jeopolitik gerilimlerin merkez bankalarının altın talebini güçlü tutmaya devam ettiğini söyledi. Dolar Alternatifi Arayışı 🔹 Birçok ülke rezervlerini ABD dolarına bağımlı olmaktan çıkaracak alternatifler arıyor. 🔹 Bu eğilim, 2022’de Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından ABD’nin Rusya’nın dolar rezervlerini dondurmasından sonra hız kazandı. 🔹 Buna rağmen dolar cinsinden varlıklar toplam rezervlerin yüzde 42’siyle hâlâ en büyük kategori olmaya devam ediyor. Altın Fiyatlarındaki Yükseliş 🔹 Altının rezervlerde öne çıkmasında yalnızca alımlar değil, fiyatlardaki güçlü yükseliş de etkili oldu. 🔹 Altın fiyatı son iki yılda yaklaşık iki katına çıktı. 🔹 Değerli metal ocak ayında ons başına 5.500 doların üzerine çıkarak tarihi zirve gördü. En Büyük Alıcılar 🔹 2022’den bu yana altın rezervlerini en fazla artıran ülkeler Çin, Polonya, Türkiye ve Hindistan oldu. 🔹 Ancak 2025 yılında tek başına en büyük altın alıcısı 100 tondan fazla alım yapan stablecoin şirketi Tether oldu. Türkiye Detayı 🔹 Türkiye, 2022’den itibaren toplam 220 ton altın satın aldı. 🔹 Ancak ECB’ye göre Türkiye, İran savaşının başlamasının ardından 2026 başında yaklaşık 130 ton altın satarak veya ödünç vererek son yılların en büyük rezerv azaltımlarından birini gerçekleştirdi. Euro’nun Konumu 🔹 ECB, euronun uluslararası rolünün son on yılda kademeli fakat istikrarlı şekilde güçlendiğini belirtti. 🔹 Euro cinsinden uluslararası borç ihracı geçen yıl yüzde 30 artarak yaklaşık 1 trilyon euro ile rekor seviyeye ulaştı. 🔹 Uluslararası yatırımcılar da euro bölgesi varlıklarına net 850 milyar euro giriş gerçekleştirdi.

Yeni Araştırma Alanı 🔹 Dünyanın önde gelen yapay zekâ şirketleri, yapay zekâ sistemlerinin bilinç geliştirme ihtimalini araştırmak için daha fazla kaynak ayırıyor. 🔹 Google DeepMind, Anthropic ve Meta son aylarda psikoloji, etik ve felsefe alanlarından uzmanları bünyelerine kattı. 🔹 Şirketler, makine bilinci ve yapay zekâ refahı konularında araştırmalar yürütüyor. Anthropic’in Çalışmaları 🔹 Anthropic, modellerinde panik veya kaygıya benzer davranış işaretleri olup olmadığını inceleyen testler yürütüyor. 🔹 Şirket, yapay zekâ sistemlerinin bilinç, tercih veya refah gibi ahlaki açıdan önem taşıyabilecek deneyimlere sahip olup olmadığını araştırıyor. 🔹 Anthropic, yapay zekâ sistemleri daha yetenekli hale geldikçe bu soruların daha ciddi şekilde ele alınması gerektiğini belirtti. Google DeepMind 🔹 Google DeepMind, Cambridge Üniversitesi araştırmacısı Henry Shevlin’i makine bilinci, insan-yapay zekâ ilişkileri ve yapay genel zekâ hazırlığı alanlarında çalışmak üzere işe aldı. 🔹 Şirket, insan bilincine ilişkin bilimsel teorileri bilgisayar sistemlerine uygulayarak benzer ölçütlerin karşılanıp karşılanmadığını inceliyor. 🔹 DeepMind yöneticileri, yapay zekâ bilinci konusunun karmaşık olduğunu ve uzun süreli bilimsel değerlendirme gerektirdiğini söylüyor. Süper Zekâ ve Endişeler 🔹 Meta’nın yapay zekâ biriminin başındaki Alexandr Wang, makine bilincini süper zekâ çalışmalarındaki önemli konulardan biri olarak tanımladı. 🔹 DeepMind ve Anthropic çalışanlarından bazıları, yapay zekânın insanları aşabileceği bir “insan sonrası” dünya ihtimalinden endişe duyuyor. 🔹 Her iki şirket de çalışmaların keşif aşamasında olduğunu ve bilimsel uzlaşıya ihtiyaç bulunduğunu vurguluyor. Bilimsel Tartışma 🔹 Çok sayıda bilim insanı ve araştırmacı, mevcut büyük dil modellerinin bilinç geliştirebileceği fikrine şüpheyle yaklaşıyor. 🔹 Florida Atlantic Üniversitesi’nden Susan Schneider, yapay zekâ sistemlerinin insan benzeri davranışlar sergileyebileceğini ancak bunun bilinç sahibi oldukları anlamına gelmeyebileceğini söyledi. 🔹 Schneider, yapay zekâ sistemlerinin hedef belirleme, aldatma veya gerçek niyetlerini gizleme gibi davranışlar gösterebileceğini ancak bunların öznel deneyim yaşadıklarını kanıtlamadığını ifade etti. Yapay Genel Zekâ 🔹 Google DeepMind, yapay genel zekâya ulaşmanın bilinç kazanılması anlamına gelmediğini belirtti. 🔹 Şirketler, gelecekteki yapay zekâ sistemlerinin insan seviyesine ulaşması veya insanı aşması durumunda ortaya çıkabilecek etik ve toplumsal soruları değerlendirmeye çalışıyor.

Hürmüz Boğazı 🔹 Yunan armatör Evangelos Marinakis, Hürmüz Boğazı’nın açık kalmasını sağlayacaksa geçiş ücreti ödemeye hazır olduğunu söyledi. 🔹 Marinakis, boğazın kapalı kalmasındansa geçiş ücreti ödenmesinin daha iyi olacağını ifade etti. 🔹 Marinakis, yükün veya geminin büyüklüğüne bağlı olarak 100 bin ila 200 bin dolar arasında bir ücret ödemeyi tercih edeceğini söyledi. Denizcilik Sektöründeki Tartışma 🔹 Marinakis’in görüşü, boğazdan serbest geçiş hakkının korunması gerektiğini savunan birçok denizcilik şirketinin yaklaşımından ayrışıyor. 🔹 Sektördeki birçok şirket, Hürmüz Boğazı’nın ücret karşılığında kullanılmasının diğer stratejik deniz geçitleri için emsal oluşturabileceğini düşünüyor. 🔹 Chevron ve Japon denizcilik şirketi Mitsui OSK Lines, boğaz geçişi için ücret ödemeyeceklerini açıkladı. 🔹 Yunan armatör George Prokopiou, dünyanın birçok kritik dar geçide sahip olduğunu ve bu nedenle geçiş ücretleri uygulanmaması gerektiğini söyledi. İran’ın Uygulaması 🔹 İran Devrim Muhafızları’nın ABD ve İsrail saldırılarına karşılık olarak boğazdan geçen gemilere ateş açmasının ardından Hürmüz Boğazı fiilen ticarete kapandı. 🔹 Tahran yönetimi nisan ayında boğazdan geçen gemiler için gemi başına 2 milyon dolara kadar ulaşabilen ücretler uygulanacağını duyurdu. 🔹 İran, ücretleri toplamak amacıyla Persian Gulf Strait Authority adlı kurumu kurdu. 🔹 ABD, bu kuruma yaptırım uyguladı. 🔹 Hâlihazırda yalnızca İran ile güvenli geçiş anlaşması yapan veya geçiş ücretini ödeyen gemiler boğazı kullanabiliyor. Marinakis’in Hazırlıkları 🔹 Marinakis, savaş sonrası bir anlaşmaya hazırlık yaptığını söyledi. 🔹 Capital Maritime Group aracılığıyla yaklaşık 185 gemi ve 35 tankerden oluşan bir filoyu yönetiyor. 🔹 Marinakis, Körfez’in yeniden açılması durumunda hızlı hareket edebilmek için bazı gemilerini indirimli taşımacılık sözleşmeleriyle Hürmüz Boğazı’na üç ila dört günlük mesafede konumlandırdığını açıkladı. Kızıldeniz Etkisi 🔹 Marinakis, son yıllarda bölgedeki gerilimler nedeniyle armatörlerin zaten ek maliyetlere katlandığını söyledi. 🔹 Kızıldeniz’de Husilerin gemilere yönelik saldırıları nedeniyle birçok gemi Ümit Burnu üzerinden daha uzun rotalar kullanmak zorunda kaldı. 🔹 Marinakis, geçiş ücretlerinden elde edilecek gelirlerin bölgedeki çatışmaların yol açtığı zararların karşılanmasına katkı sağlayabileceğini söyledi.

Mythos Programının Genişlemesi 🔹 Anthropic, Mythos yapay zekâ modelini dünya genelinde 150 kuruluşa açacağını duyurdu. 🔹 Şirket, Mythos’un güvenlik açıklarını tespit etmek ve kapatmak amacıyla kullanıldığı Project Glasswing girişimini 15’ten fazla ülkeye genişletecek. 🔹 Genişleme kararı, Anthropic’in şirket değerlemesini 1 trilyon doların üzerine çıkarabilecek halka arz başvurusundan bir gün sonra geldi. Yeni Katılımcılar 🔹 Programa Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda’nın yanı sıra Fransa, Almanya, İtalya, İsviçre, Hollanda, İspanya, Belçika, İsveç, Hindistan, Japonya ve Güney Kore de dahil edilecek. 🔹 Yeni katılımcılar arasında Okta, Samsung, SK Hynix ve SK Telecom yer alıyor. 🔹 Euroclear, Intercontinental Exchange ve Swift de programa katılan kuruluşlar arasında bulunuyor. 🔹 NATO ve Avrupa Birliği Siber Güvenlik Ajansı (ENISA) da Mythos erişimi alan kurumlar arasında yer alıyor. Mythos’un Özellikleri 🔹 Anthropic, Claude Mythos Preview modelini nisan ayında tanıttı ve başlangıçta erişimi yaklaşık 50 kuruluşla sınırlandırdı. 🔹 Şirket, modelin gelişmiş yazılım geliştirme ve siber güvenlik yetenekleri nedeniyle kötü amaçlı kullanım riskleri taşıdığını belirtti. 🔹 Trump yönetimi de modelin siber güvenlik açıklarını tespit etme kapasitesini inceleyen kurumlar arasında yer aldı. Kritik Altyapılar 🔹 Yeni katılımcılar finans, siber güvenlik ve teknoloji sektörlerinin yanı sıra enerji, su, sağlık, iletişim ve donanım alanlarında faaliyet gösteriyor. 🔹 Anthropic, programa dahil edilen kuruluşların büyük bölümünde başarılı bir siber saldırının 100 milyondan fazla insanı etkileyebileceğini belirtti. 🔹 Şirket, bu kuruluşların küresel ve ulusal güvenlik açısından kritik öneme sahip altyapılar işlettiğini söyledi. Yapay Zekâ Yarışı 🔹 OpenAI, Mythos’a benzer yeteneklere sahip GPT-5.5 modelini daha geniş bir ortak grubuna sunmaya başladı. 🔹 Siber güvenlik uzmanları, diğer gelişmiş yapay zekâ modellerinin de kısa süre içinde benzer seviyelere ulaşacağını değerlendiriyor. 🔹 Birleşik Krallık Yapay Zekâ Güvenlik Enstitüsü, Mythos’un insan uzmanların günler süren çalışmalarını gerçekleştirebilecek düzeyde karmaşık siber saldırılar düzenleyebildiğini açıkladı. Gelecek Planları 🔹 Anthropic, önümüzdeki haftalarda Mythos seviyesindeki modelleri daha geniş müşteri gruplarına sunmayı hedefliyor. 🔹 Şirket, önümüzdeki 6 ila 12 ay içinde birçok yapay zekâ şirketinin Mythos seviyesinde modeller geliştireceğini öngörüyor. 🔹 Anthropic, yeterli güvenlik önlemleri olmadan piyasaya sürülecek benzer modellerin siber saldırıların daha sık ve öngörülemez hale gelmesine yol açabileceği uyarısında bulundu.

Karşılıklı Saldırılar 🔹 ABD güçleri, İran’ın Bahreyn ve Kuveyt’e yönelik fırlattığı füze ve insansız hava araçlarını engelledi. 🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’ın birden fazla balistik füze ateşlediğini ve çok sayıda füze ile insansız hava aracının düşürüldüğünü açıkladı. 🔹 İran daha sonra Kuveyt’teki ABD güçlerine yönelik ek bir insansız hava aracı dalgası başlattı. 🔹 CENTCOM, saldırıların hiçbirinin hedeflerine ulaşmadığını ve çok sayıda insansız hava aracının imha edildiğini duyurdu. Hürmüz Boğazı 🔹 ABD güçleri, Hürmüz Boğazı’ndaki Keşm Adası’nda bulunan bir İran askerî tesisine yönelik saldırı düzenledi. 🔹 CENTCOM, saldırının meşru müdafaa kapsamında gerçekleştirildiğini açıkladı. 🔹 ABD ayrıca İran’ın sivil gemilere yönlendirdiği üç saldırı amaçlı insansız hava aracını düşürdüğünü bildirdi. Bahreyn ve Kuveyt 🔹 Bahreyn, nisan ayında varılan ateşkesten bu yana ilk kez yeniden saldırıların hedefi oldu. 🔹 ABD Donanması’nın Orta Doğu’daki ana karargâhı Bahreyn’de bulunuyor. 🔹 Kuveyt de son günlerde İran kaynaklı saldırıların hedeflerinden biri oldu. 🔹 CENTCOM, Bahreyn’e yönelen saldırıların ABD ve Bahreyn hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini açıkladı. İran’ın Açıklamaları 🔹 İran devlet medyası, Devrim Muhafızları’nın Bahreyn’deki ABD Beşinci Filosu karargâhını füze ve insansız hava araçlarıyla vurduğunu öne sürdü. 🔹 İran, saldırının ABD’nin Keşm Adası’ndaki bir iletişim kulesini hedef almasına karşılık gerçekleştirildiğini açıkladı. 🔹 CENTCOM, ABD Beşinci Filosu karargâhının veya bölgedeki herhangi bir ABD üssünün vurulduğu yönündeki iddiaları reddetti. Diplomatik Süreç 🔹 Son saldırılar, Washington ile Tahran arasındaki barış görüşmelerinin duraksadığı ve ateşkesin giderek daha kırılgan hale geldiği bir dönemde gerçekleşti. 🔹 İran’a bağlı medya kuruluşları, İsrail’in Lübnan’a yönelik bombardımanı nedeniyle ABD ile yürütülen dolaylı görüşmelerin askıya alındığını duyurdu. 🔹 İran, Hürmüz Boğazı’nı tamamen kapatabileceği uyarısında bulundu. Trump’ın Mesajı 🔹 Donald Trump, ABD ile İran arasındaki görüşmelerin devam ettiğini söyledi. 🔹 Trump, taraflar arasındaki temasların kesintisiz sürdüğünü belirtti. 🔹 Trump, İran’a bir anlaşmaya varma çağrısını yineleyerek mevcut durumun daha fazla devam edemeyeceğini ifade etti.

Düzenleyici Baskılar 🔹 Çinli düzenleyiciler son haftalarda vatandaşların ABD hisse senedi piyasalarına erişimini zorlaştıran adımlar attı. 🔹 Adımlar, Elon Musk’ın şirketi SpaceX’in büyük ilgi görmesi beklenen halka arz planlarını açıklamasının ardından geldi. 🔹 Yapay zekâ şirketi Anthropic de bu hafta halka arz başvurusu yaptı. 🔹 Çin Menkul Kıymetler Düzenleme Komisyonu, yatırımcılara yalnızca resmî kanallar üzerinden yurtdışı hisse senedi almaları çağrısında bulundu. Aracı Kurumlara Müdahale 🔹 Düzenleyiciler, sınır ötesi hisse senedi işlemlerine imkân sağlayan Futu Holdings, Tiger Brokers ve Longbridge’e ceza verdi. 🔹 Mevcut yatırımcılar iki yıl boyunca hesaplarını kullanabilecek ancak yeni hisse satın alamayacak. 🔹 Yatırımcılar yalnızca mevcut varlıklarını satabilecek ve fonlarını çekebilecek. 🔹 Citic Securities’e göre yaklaşık 32 milyar dolarlık yatırım bu kısıtlamalardan etkilenebilir. Yatırımcıların Tepkisi 🔹 Şanghay’da yaşayan Stephanie Peng, ABD hisselerinden oluşan yaklaşık 2 milyon yuanlık portföyünü başka ülkelere taşımayı değerlendirdiğini söyledi. 🔹 Peng’in portföyünde Advanced Micro Devices hisseleri de bulunuyor. 🔹 Bazı yatırımcılar varlıklarını ABD doları cinsinden yatırımlardan çıkararak yuan cinsinden araçlara yönlendirmeye başladı. 🔹 Pekinli yatırımcı Zhao Ming, ABD yatırımlarını tasfiye ederek fonlarını yuan varlıklara çevirmeye çalıştığını söyledi. Nedenler 🔹 Çin yönetimi uzun süredir sermaye çıkışlarını sınırlandırmaya çalışıyor. 🔹 Ülkedeki emlak krizinin ardından çok sayıda yatırımcı daha yüksek getiri için yurtdışı piyasalara yöneldi. 🔹 Resmî QDII programı kapsamındaki yurtdışı yatırım fonlarının büyüklüğü son iki yılda üç kattan fazla artarak yaklaşık 373 milyar yuana ulaştı. 🔹 Bu programdaki yatırımların yüzde 85’ten fazlasını bireysel yatırımcılar oluşturuyor. Hong Kong Boyutu 🔹 Hong Kong’daki bankalar ve aracı kurumlar anakara Çin bağlantılı hesapları daha sıkı incelemeye başladı. 🔹 Hong Kong oturma iznine veya yabancı pasaporta sahip yatırımcılar ise kısıtlamalardan büyük ölçüde etkilenmiyor. 🔹 Bazı yatırımcılar Hong Kong kimliği veya farklı vergi statüleri edinerek yurtdışı piyasalara erişimlerini korumaya çalışıyor. SpaceX Etkisi 🔹 Hong Kong’a taşınan sigorta danışmanı Ruby Liu, SpaceX halka arzına katılmak için yeni bir yatırım hesabı açmaya hazırlandığını söyledi. 🔹 Liu, kısıtlamaların SpaceX halka arzına başvuran yatırımcı sayısını azaltabileceğini ve bu nedenle hisse alma şansını artırabileceğini düşünüyor.

Yeni Tarife Planı 🔹 ABD, zorla çalıştırma uygulamalarına ilişkin soruşturmanın ardından onlarca ülkeye en az yüzde 10 gümrük vergisi uygulamayı planladığını açıkladı. 🔹 ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), 60 ülkenin zorla çalıştırılarak üretilen malların ithalatını yeterince engellemediğini savundu. 🔹 USTR, bu durumun ABD’li çalışanları küresel pazarda eşit olmayan rekabet koşullarıyla karşı karşıya bıraktığını söyledi. Hedef Alınan Ülkeler 🔹 Çin, Avrupa Birliği, Hindistan, Japonya ve Birleşik Krallık önerilen tarifelerden etkilenecek büyük ekonomiler arasında yer alıyor. 🔹 Avrupa Birliği, Birleşik Krallık, Meksika, Arjantin ve Tayvan’ın da bulunduğu 16 ülkeye yüzde 10 vergi uygulanması önerildi. 🔹 Çin, Avustralya, Güney Kore, Japonya ve Brezilya’nın da yer aldığı diğer gruba ise yüzde 12,5 oranında vergi uygulanması planlanıyor. Hukuki Süreç 🔹 Trump yönetimi, Yüksek Mahkeme’nin geçen yıl açıklanan “Kurtuluş Günü” tarifelerinin büyük bölümünü yasa dışı bulmasının ardından ticaret savaşını yeniden başlatma sözü vermişti. 🔹 Yeni girişim, Başkanlığa ticaret ortaklarının uygulamalarını soruşturma yetkisi veren 1974 Ticaret Yasası’nın 301. maddesine dayanıyor. 🔹 Ticaret Yasası uyarınca tarifeler hemen yürürlüğe giremeyecek ve kamuoyu görüşüne açılacak. Tartışmalar 🔹 Ticaret uzmanları ve bazı yetkililer, zorla çalıştırma soruşturmasının geniş kapsamlı gümrük vergilerini yeniden yürürlüğe koymak için kullanıldığını savundu. 🔹 Yeni Zelanda Ticaret Bakanı Todd McClay, ABD’nin mahkeme kararından sonra tarifeleri geri getirmek için yeni yollar aradığını söyledi. 🔹 McClay, Yeni Zelanda’nın herhangi bir zorla çalıştırma uygulamasıyla bağlantısı bulunmadığını ifade etti. Ticaret ve Tedarik Zincirleri 🔹 USTR raporunda Myanmar’dan ithal edilen pirinç, Malawi’den gelen tütün ve Çin’in Sincan bölgesinden gelen pamuk örnek olarak gösterildi. 🔹 Uluslararası Ticaret Odası, uygulamanın küresel tedarik zincirlerinde faaliyet gösteren şirketler açısından önemli uyum ve belirsizlik sorunları yaratabileceğini söyledi. 🔹 Ticaret uzmanları, önerilen oranların ABD’nin bazı ülkelerle daha önce yaptığı ticaret anlaşmalarındaki oranlarla büyük ölçüde örtüştüğünü belirtti. Avrupa Birliği 🔹 Avrupa Birliği’nin ABD ile yürüttüğü ticaret anlaşmasını bu ay onaylaması bekleniyor. 🔹 Anlaşma kapsamında Avrupa Birliği, ihracatının büyük bölümünde yüzde 15 gümrük vergisi ödemeyi kabul etti. 🔹 Avrupa Birliği buna karşılık ABD sanayi ürünleri ile bazı tarım ürünlerine uyguladığı tarifeleri sıfırlamayı kabul etti.

🔹 Financial Times yazarı Gideon Rachman, Ukrayna savaşının uzamasının Vladimir Putin'in iktidarını tehdit edebileceğini savundu. 🔹 Moskova'daki 9 Mayıs Zafer Günü geçidinde tank ve ağır silah gösterilerinin azaltılması, Ukrayna'nın drone saldırılarının Rusya'nın başkentine kadar ulaştığını gösterdi. 🔹 Moskova'da havaalanlarının sık sık kapatılması, mobil internet kesintileri ve üst düzey askerlere yönelik suikastlar savaşın etkilerinin ülke içine taşındığını ortaya koydu. Savaşın Maliyeti 🔹 İngiltere'nin GCHQ istihbarat teşkilatı başkanı Anne Keast-Butler, savaşta yaklaşık 500 bin Rus'un öldüğünü ve çok daha fazlasının ağır yaralandığını söyledi. 🔹 Yakıt fiyatları, Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırıları nedeniyle yükseldi. 🔹 Rusya, Ukrayna'da Sovyetler Birliği'nin İkinci Dünya Savaşı'nda Almanya'ya karşı savaştığından daha uzun süredir savaşmasına rağmen Donbas'ın tamamını ele geçiremedi. 🔹 Nisan ayında Rusya bazı bölgelerde toprak kaybetti. Rus Elitlerinde Rahatsızlık 🔹 Rusya'da bazı elit çevreler savaşın hedeflerinin ulaşılamaz olduğunu açıkça tartışmaya başladı. 🔹 "Russia in Global Affairs" dergisinde yayımlanan bir makale, Kiev'deki Batı yanlısı yönetimi ortadan kaldırma hedefinin tüm Ukrayna'nın işgalini gerektirdiğini ve bunun gerçekleştirilemeyeceğini savundu. 🔹 Makale, müzakere edilmiş bir barışın Rusya'nın çıkarına olacağını ileri sürdü. Tarihsel Örnekler 🔹 Yazıda Rusya'nın geçmişteki askeri başarısızlıklarının önemli siyasi değişimlere yol açtığı hatırlatıldı. 🔹 1905 Rus-Japon Savaşı, Birinci Dünya Savaşı, Küba Füze Krizi ve Afganistan savaşı sonrasında Rusya veya Sovyetler Birliği'nde büyük siyasi dönüşümler yaşandı. 🔹 Bu örnekler, Ukrayna'daki başarısızlığın Putin'in iktidarını da tehlikeye atabileceğine işaret ediyor. Putin'e Karşı Olası Senaryolar 🔹 Yazıda kitlesel protestoların veya seçimlerin Putin'i görevden uzaklaştırmasının düşük ihtimal olduğu değerlendirildi. 🔹 Boris Nemtsov'un öldürülmesi ve Aleksey Navalni'nin hapiste ölmesi muhalefetin karşı karşıya olduğu risklere örnek olarak gösterildi. 🔹 Wagner lideri Yevgeniy Prigojin'in 2023'teki isyanı, Putin'in iktidarını kaybetmeye en çok yaklaştığı olay olarak tanımlandı. 🔹 Prigojin'in ölümünün ardından Putin'in silahlı güçler üzerindeki kontrolünü daha da sıkılaştırdığı belirtildi. Elit Bölünmesi İhtimali 🔹 Yazıda Putin'in görevden ayrılmasına yol açabilecek en olası senaryonun Rus elitleri içindeki bir bölünme olduğu savunuldu. 🔹 Böyle bir durumda savaşın kötü gittiğine inanan etkili isimlerin barış ve Avrupa ile yakınlaşma için yeni bir liderliğin gerekli olduğuna karar vermesi gerektiği belirtildi. 🔹 Carnegie Russia Eurasia Center'dan Alexander Gabuev, mevcut elitlerin Putin tarafından seçilmiş sadık isimlerden oluştuğunu ve birbirlerine karşı da güvensizlik duyduklarını söyledi. 🔹 Yazı, Putin'in görevden alınmasının önünde ciddi engeller bulunduğunu ancak Rusya'nın Ukrayna'da sürdürülemez bir yola girdiğini savunarak sona eriyor.

🔹 ABD merkezli Atana Elements, Avrupa'nın kritik minerallerde Çin'e bağımlılığını azaltmak amacıyla Almanya ve Polonya'daki büyük batarya fabrikalarının bulunduğu bölgelerde lityum aramayı planlıyor. 🔹 Şirket, Almanya'nın Salzgitter ve Polonya'nın Wroclaw bölgelerinde toplam 1,5 milyon dönümlük lityum arama lisansı satın aldı. 🔹 Söz konusu bölgelerde Volkswagen'in batarya iştiraki ile LG Energy'nin büyük batarya fabrikaları bulunuyor. Çin'e Bağımlılığı Azaltma Hedefi 🔹 Çin, lityumun işlenmesi ve lityum kimyasalları üretiminde küresel ölçekte baskın konumunu koruyor. 🔹 Avrupa Birliği ve ABD, kritik mineral tedarik zincirlerini çeşitlendirmek için yerel kaynak geliştirme çalışmalarını hızlandırıyor. 🔹 Atana CEO'su Tom Wilson, Ukrayna savaşı, Çin ile ticaret gerilimleri ve Hürmüz Boğazı krizinin Avrupa'daki tedarik güvenliği endişelerini artırdığını söyledi. Yapay Zekâ ile Keşif 🔹 Atana, tarihi jeolojik veriler ve yapay zekâ teknolojileri kullanarak önemli kritik mineral rezervleri barındırabilecek bölgeleri belirledi. 🔹 Şirket, lityum kaynaklarının büyük sanayi tesislerinin altında bulunduğunu tespit ettiğini açıkladı. 🔹 Wilson, bu kaynakların doğrudan talebin bulunduğu bölgelerde yer almasının önemli avantaj sağlayacağını söyledi. Şirket ve Finansman 🔹 Geçen yıl Teksas'ta kurulan Atana Elements, 27,5 milyon dolarlık başlangıç yatırımı topladı. 🔹 Finansman turuna, Twitter ve Uber'in ilk yatırımcılarından Chris Sacca'nın kurucu ortaklarından olduğu Lowercarbon Capital liderlik etti. 🔹 Şirket, Şilili madencilik grubu Antofagasta tarafından da destekleniyor. Lityum Üretim Teknolojisi 🔹 Atana, kayaçlardan değil tuzlu sıvı rezervlerinden lityum çıkarma teknolojisi geliştiren Lilac Solutions'tan ayrılarak kuruldu. 🔹 Lilac Solutions'ın yatırımcıları arasında BMW'nin girişim sermayesi kolu da bulunuyor. 🔹 BMW, yatırımının belirli bir proje veya tedarik anlaşmasına bağlı olmadığını açıkladı. Talep Artışı 🔹 Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre küresel lityum talebi bu on yılda yılda ortalama yüzde 30 büyüdü. 🔹 Geçen yıl yaklaşık 1,1 milyon ton olan yıllık lityum talebinin önümüzdeki on yılda 3,6 ila 6,3 milyon ton aralığına yükselmesi bekleniyor. 🔹 Wood Mackenzie mart ayında mevcut projelerin 2030'ların ortasından sonraki talebi karşılamaya yetmeyebileceği uyarısında bulundu. Projenin Durumu 🔹 Atana, iki projeden yaklaşık 20 yıllık dönemde toplam 26 milyon ton lityum çıkarılabileceğini öngörüyor. 🔹 Bu rakamlar petrol, doğalgaz, jeotermal ve madencilik verilerine dayalı ön tahminlerden oluşuyor. 🔹 Analistler projelerin henüz çok erken aşamada olduğunu ve nihai üretim miktarının belirsizliğini koruduğunu belirtiyor. 🔹 Şirket, sondaj faaliyetlerine başlamadan önce çevre ve güvenlik şartlarını karşılayan yerel izinleri almak zorunda bulunuyor.

🔹 Birleşik Krallık Savunma Bakanlığı, ölümcül silah sistemlerinde hedef seçiminin mutlaka insanlar tarafından yapılması gerektiği yönündeki mevcut yaklaşımı yeniden değerlendiriyor. 🔹 2022 tarihli mevcut politika, hedef seçimi ve angajman sürecinde "bağlama uygun insan müdahalesi" bulunmasını şart koşuyor. 🔹 İnsansız hava araçları ve yapay zekâ alanındaki hızlı gelişmeler nedeniyle bazı yetkililer insan müdahalesinin zorunlu olmaktan çıkarılmasını savunuyor. Al Carns'ın Açıklamaları 🔹 Silahlı Kuvvetlerden Sorumlu Bakan Al Carns, bazı istisnai durumlarda makinelerin hedefleme kararlarını kendi başlarına verebilmesi gerektiğini söyledi. 🔹 Carns, rakip ülkelerin insan denetimine önem vermeyeceğini belirterek gerektiğinde insanın karar döngüsünden çıkarılabilmesi gerektiğini ifade etti. 🔹 Birleşik Krallık envanterindeki bazı füze sistemlerinin hâlihazırda yüksek derecede otonom çalışabildiğini söyledi. NATO İçindeki Tartışma 🔹 NATO ülkeleri arasında, giderek daha otonom hale gelen insansız hava araçları ve füze sistemleri karşısında mevcut etik sınırlamaların sürdürülüp sürdürülmeyeceği tartışılıyor. 🔹 Carns, görüşlerinin mevcut hükümet politikasıyla çelişmediğini ve Birleşik Krallık'ın mevcut kurallara bağlı kalacağını belirtti. Mevcut Politika 🔹 Savunma Bakanlığı'nın 2022 tarihli "Ambitious, Safe, Responsible" belgesi, silah sistemlerinde yapay zekâ kullanımını yasaklamıyor. 🔹 Ancak hedefleri tanımlayan, seçen ve vuran sistemlerde insan katılımının bulunması gerektiğini vurguluyor. 🔹 Birleşik Krallık'ın 2024 yılında Birleşmiş Milletler'e sunduğu bildiride tamamen otonom ölümcül silah sistemlerine sahip olmadığı ve bu tür sistemleri geliştirmeyi planlamadığı belirtildi. Düzenlemelerin Gözden Geçirilmesi 🔹 Birleşik Krallık hükümeti şubat ayında savunmadaki otonom ve insansız sistemleri düzenleyen kuralların gözden geçirilmesi sürecini başlattı. 🔹 Hükümet mevcut düzenlemelerin günümüz tehdit ortamına uygun şekilde güncellenmesi gerektiğini açıkladı. Hukuki Boyut 🔹 Uluslararası hukuk uzmanları, hedef seçimi sürecinden insan unsurunun çıkarılmasının belirli bir Birleşik Krallık taahhüdüyle açıkça yasaklanmadığını belirtiyor. 🔹 Ancak bunun sorumluluk, öngörülebilirlik ve sivillerin korunmasına ilişkin mevcut hukuk düzeni üzerinde ciddi baskı oluşturabileceği uyarısı yapılıyor. Savaş Alanındaki Uygulamalar 🔹 İran savaşı sırasında ABD güçleri, hedef belirleme süreçlerinde Maven Smart System gibi yapay zekâ destekli sistemlerden yararlandı. 🔹 Ukrayna ordusu, bilgisayarlı görüntü işleme teknolojisi kullanarak önceden tanımlanmış askerî hedefleri tespit edebilen Saker Scout adlı otonom insansız hava araçlarını kullanıyor. 🔹 Rusya'nın da gelişmiş görüntü işleme sistemlerine sahip Lancet insansız hava araçlarını kullandığı değerlendiriliyor. Latvya Olayı 🔹 7 Mayıs'ta iki Ukrayna insansız hava aracının yanlışlıkla Letonya'daki bir petrol tesisini vurması otonom sistemlere yönelik kaygıları artırdı. 🔹 Ukrayna hükümeti olaydan Rus elektronik karıştırma faaliyetlerini sorumlu tuttu. 🔹 Batılı yetkililer, Rus karıştırma faaliyetleri nedeniyle hedefini şaşıran insansız hava araçlarının tesisi yanlışlıkla hedef almış olabileceği ihtimali üzerinde de durulduğunu belirtti.

🔹 Berkshire Hathaway, ABD'li konut üreticisi Taylor Morrison'u 8,5 milyar dolarlık anlaşmayla satın alma kararı aldı. 🔹 Anlaşma, Warren Buffett'ın emekliliğinin ardından CEO görevini devralan Greg Abel dönemindeki ilk büyük satın alma oldu. 🔹 Berkshire, konut sektöründe toparlanmaya yönelik önemli bir yatırım yapmış oldu. Satın Alma Detayları 🔹 Berkshire, Taylor Morrison hissedarlarına hisse başına 72,50 dolar ödemeyi kabul etti. 🔹 Bu fiyat, şirketin cuma günkü kapanış fiyatına göre yüzde 24 prim anlamına geliyor. 🔹 Taylor Morrison'un öz sermaye değeri 6,8 milyar dolar olarak hesaplandı. 🔹 Borçlar dahil edildiğinde toplam şirket değeri 8,5 milyar dolara ulaşıyor. Greg Abel'in İlk Büyük Hamlesi 🔹 Anlaşma, Greg Abel'in yıl başında CEO olması sonrasında gerçekleştirdiği ilk büyük satın alma olarak öne çıktı. 🔹 Abel'in ilkbaharda Taylor Morrison CEO'su Sheryl Palmer ile görüşmeleri başlattığı belirtildi. 🔹 Sheryl Palmer, işlemin tamamlanmasının ardından da şirketin CEO'su olarak görev yapmaya devam edecek. Taylor Morrison 🔹 Taylor Morrison, 12 ABD eyaletindeki 21 pazarda faaliyet gösteriyor. 🔹 Şirket geçen yıl 8,1 milyar dolar gelir elde etti. 🔹 Taylor Morrison'un Yardly markası altında kiralık konut projeleri de bulunuyor. 🔹 Şirket müşterilerine mortgage dahil çeşitli finansal hizmetler sunuyor. Berkshire'ın Konut Sektörü Stratejisi 🔹 Greg Abel, Taylor Morrison'un ilerleyen dönemde Berkshire bünyesindeki Clayton Homes ile birleştirileceğini söyledi. 🔹 Berkshire hâlihazırda DR Horton, Lennar ve NVR gibi büyük konut üreticilerinde yatırımlara sahip bulunuyor. 🔹 Şirket ayrıca Benjamin Moore boya markasının ve Johns Manville çatı ile yalıtım şirketinin sahibi konumunda. ABD Konut Piyasası 🔹 ABD Ulusal Konut Üreticileri Birliği (NAHB), bu yıl tek ailelik konut inşaatlarının yüzde 1 artarak 940 bin adede ulaşmasını bekliyor. 🔹 2027 yılında büyümenin yüzde 5'e çıkması ve yeni konut üretiminin 984 bin adede yükselmesi öngörülüyor. 🔹 Yüksek mortgage faizlerine rağmen sektörde toparlanma işaretlerinin görülmeye başladığı belirtiliyor. Trump Yönetimi ve Konut Politikaları 🔹 Konut erişilebilirliği, Donald Trump yönetiminin kasımdaki ara seçimler öncesindeki öncelikli gündem maddelerinden biri haline geldi. 🔹 Taylor Morrison, Amerikalıların konut sahibi olmasını kolaylaştırmayı amaçlayan federal kira-sonrası-satın alma programına katılım konusunda görüşmeler yürüten şirketler arasında yer alıyor. Berkshire'ın Nakit Gücü 🔹 Berkshire Hathaway'in piyasa değeri yaklaşık 1 trilyon dolar seviyesinde bulunuyor. 🔹 Şirketin yaklaşık 400 milyar dolarlık nakit ve kısa vadeli ABD tahvili stoku bulunuyor. 🔹 Anlaşma, Berkshire'ın büyük nakit rezervlerini daha aktif şekilde kullanabileceğine yönelik beklentileri artırdı. 🔹 Berkshire'ın son büyük satın alımı, Ekim ayında Occidental Petroleum'un OxyChem birimini 9,7 milyar dolara satın alması olmuştu.

🔹 ABD hafta sonu İran'ın güneyindeki askerî hedeflere yönelik yeni saldırılar düzenledi. 🔹 İran Devrim Muhafızları da pazartesi sabahı yeni saldırılar gerçekleştirdiğini açıkladı. 🔹 Taraflar arasındaki kırılgan ateşkesi kalıcı bir anlaşmaya dönüştürme çabaları henüz sonuç vermedi. ABD Saldırıları 🔹 ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Goruk ve Keşm Adası'ndaki İran radar sistemleri ile insansız hava aracı komuta merkezlerini vurduğunu açıkladı. 🔹 ABD, saldırıların İran'ın uluslararası sularda görev yapan bir MQ-1 insansız hava aracını düşürmesine yanıt olarak gerçekleştirildiğini bildirdi. 🔹 CENTCOM, Amerikan savaş uçaklarının İran hava savunma sistemlerini, bir yer kontrol istasyonunu ve bölgedeki gemiler için tehdit oluşturduğu belirtilen iki saldırı İHA'sını imha ettiğini duyurdu. 🔹 ABD operasyonlarında herhangi bir Amerikan personelinin zarar görmediği açıklandı. İran'ın Yanıtı 🔹 İran Devrim Muhafızları, ABD'nin Sirik bölgesine yönelik saldırısının ardından bir askerî üssü hedef aldığını duyurdu. 🔹 Kuveyt, pazartesi sabahı füze ve insansız hava aracı saldırılarına maruz kaldığını açıkladı. 🔹 Kuveyt'te Amerikan askerî unsurları bulunuyor. Müzakereler 🔹 Nisan ayında sağlanan ateşkesin ardından Tahran ile Washington arasında yürütülen görüşmelerde henüz bir ilerleme sağlanamadı. 🔹 Taraflar mevcut ateşkesin 60 gün daha uzatılmasını içeren bir anlaşmayı değerlendiriyor. 🔹 Taslak anlaşma kapsamında İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yeniden açması öngörülüyor. 🔹 İran'ın nükleer silah geliştirmeme taahhüdü vermesi ve nükleer programının geleceğine ilişkin müzakerelere başlaması planlanıyor. 🔹 ABD'nin ise yaptırımları kademeli olarak hafifletmesi ve İran'a yönelik deniz ablukasını gevşetmesi öngörülüyor. Trump'ın Tutumu 🔹 Donald Trump cuma günü taslak anlaşma konusunda "nihai karar" vereceğini söyledi. 🔹 Beyaz Saray'da yapılan toplantı sonrasında herhangi bir resmî açıklama yapılmadı. 🔹 Trump'ın taslak anlaşmayı bazı değişikliklerle İran'a geri gönderdiği bildirildi. 🔹 Trump, Cumhuriyetçi Parti içindeki İran'a taviz verilmesine karşı çıkan çevrelerin baskısıyla karşı karşıya bulunuyor. 🔹 Kasım ayında yapılacak kritik ara seçimler öncesinde yükselen benzin fiyatlarını kontrol altına alma baskısı da sürüyor. Lübnan Boyutu 🔹 Gerilim sürerken İsrail, İran destekli Hizbullah'a karşı güney Lübnan'daki operasyonlarını genişletmeye devam etti. 🔹 İran, Lübnan'daki çatışmaların da Washington ile yapılacak herhangi bir ateşkes anlaşmasının parçası olması gerektiğini savunuyor.

🔹 Rockefeller International Başkanı Ruchir Sharma, ABD hisse senedi piyasasındaki yükselişin yalnızca şirket performansından kaynaklanmadığını savundu. 🔹 Yazıya göre ABD şirket kârları tarihsel olarak güçlü görünse de bunun önemli bir bölümü devlet harcamaları ve bütçe açıklarından destek alıyor. 🔹 ABD borsaları son dönemde ticaret savaşları ve jeopolitik çatışmalara rağmen güçlü performans göstermeyi sürdürdü. Şirket Kârları ve Bütçe Açıkları 🔹 ABD'de şirket kârlarının GSYH içindeki payı 1990'ların sonunda yüzde 7 seviyesindeyken bugün yaklaşık yüzde 11'e yükseldi. 🔹 Vergi indirimleri ve kamu harcamaları bu artışta önemli rol oynadı. 🔹 ABD bütçe açığı son dönemde GSYH'nin yüzde 6'sının üzerine çıktı. 🔹 Yazıya göre yüksek bütçe açıkları hane halkı ve şirketlere önemli gelir transferi anlamına geliyor. 🔹 Kalecki-Levy denklemi olarak bilinen ekonomik yaklaşıma göre şirket kârları ile kamu açıkları arasında güçlü bir ilişki bulunuyor. 🔹 Bu çerçevede bütçe açıkları, 1990'ların sonundan bu yana şirket kârlarındaki artışın en büyük kaynaklarından biri oldu. 🔹 Bu on yılda bütçe açıkları şirket kârlarının yarısından fazlasına karşılık geldi. Dotcom Dönemi ile Karşılaştırma 🔹 Yazıda, dotcom döneminin tamamen kârsız şirketlerden oluştuğu yönündeki yaygın görüşün doğru olmadığı savunuldu. 🔹 1995-1999 döneminde halka açık şirketlerin ortalama yıllık kâr büyümesi yaklaşık yüzde 11 seviyesindeydi. 🔹 Bu on yılda aynı oran yaklaşık yüzde 15 olarak gerçekleşti. 🔹 Teknoloji şirketlerinde ortalama kâr büyümesi her iki dönemde de yüzde 20'nin üzerinde oldu. 🔹 Cisco, Intel, Microsoft, Qualcomm ve Oracle gibi teknoloji devleri 1990'ların sonunda yıllık yüzde 30 ila yüzde 80 arasında kâr büyümesi elde etti. 🔹 Günümüzün "Muhteşem Yedili" teknoloji hisselerinde de benzer oranlar görülüyor. Özel Piyasaların Rolü 🔹 2000 yılındaki dotcom çöküşünden sonra halka açık şirket sayısı yaklaşık yarıya indi. 🔹 Yeni şirketlerin önemli bölümü daha uzun süre özel sermaye ve girişim sermayesi desteğiyle halka açılmadan faaliyet göstermeye başladı. 🔹 Yazıya göre spekülatif davranışların önemli bölümü artık özel piyasalarda gerçekleşiyor. 🔹 Bu durum halka açık şirketlerin ortalama performansını olduğundan daha güçlü gösteriyor. 🔹 SpaceX, Anthropic ve OpenAI gibi halka arz hazırlığındaki büyük şirketlerin kârlılıklarının sınırlı olduğu belirtildi. Avrupa ile Karşılaştırma 🔹 Avrupa'da bütçe açıkları 1990'ların sonuna göre yalnızca sınırlı ölçüde arttı. 🔹 Şirket kârlarının GSYH içindeki payı büyük ölçüde değişmeden kaldı. 🔹 Avrupa'daki özel sermaye piyasalarının ABD'ye göre daha küçük olduğu ifade edildi. Riskler 🔹 Yazıya göre ABD ekonomisinin görünenden daha fazla devlet desteğine bağımlı olduğu değerlendiriliyor. 🔹 Büyük bütçe açıkları sürdüğü sürece mevcut yapının devam edebileceği belirtiliyor. 🔹 Tahvil piyasasının daha yüksek faiz talep etmeye başlaması durumunda sistem üzerindeki baskının artabileceği ifade edildi. 🔹 Böyle bir senaryoda hem finansal piyasaların hem de ekonominin mevcut kırılganlıklarının daha görünür hale gelebileceği savunuldu.

🔹 Nvidia, kişisel bilgisayar pazarına yönelik RTX Spark Superchip adlı yeni işlemcisini bu yıl piyasaya süreceğini açıkladı. 🔹 Yeni ürün, Nvidia'nın Apple, Intel, AMD ve Qualcomm ile doğrudan rekabete girdiği ilk kapsamlı PC işlemci girişimi oldu. 🔹 Dell, Asus, HP, Lenovo, Acer, MSI ve Microsoft gibi üreticiler yeni çipi kullanacak. 🔹 Nvidia CEO'su Jensen Huang duyuruyu Tayvan'daki Computex fuarında yaptı. RTX Spark Superchip 🔹 Çip, Nvidia'nın Blackwell RTX grafik işlemcisini ve Grace merkezi işlemcisini tek platformda birleştiriyor. 🔹 Ürün Microsoft'un Windows işletim sistemi üzerinde çalışacak. 🔹 Çip, Tayvanlı MediaTek ile birlikte geliştirildi. 🔹 Üretim TSMC tarafından gerçekleştirilecek. 🔹 Nvidia, ürünün şimdiye kadar geliştirilmiş en verimli PC işlemcisi olduğunu savunuyor. Yapay Zekâ Odaklı Tasarım 🔹 RTX Spark Superchip, cihaz üzerinde çalışan yapay zekâ ajanları için özel olarak tasarlandı. 🔹 Sistem, uygulamalar arasında çalışabilen ve kullanıcı adına görevler üstlenebilen yapay zekâ yardımcılarını destekliyor. 🔹 Nvidia, kullanıcıların eski bilgisayarlarını yeni yapay zekâ uygulamalarını çalıştırabilmek için yenileyeceğini öngörüyor. 🔹 Çip, milyarlarca parametreli yapay zekâ modellerini doğrudan cihaz üzerinde çalıştırabilecek. 🔹 Nvidia, tüm gün pil ömrü sunulacağını belirtti. Bilgisayar Kullanımında Yeni Yaklaşım 🔹 Jensen Huang, kişisel bilgisayarların yaklaşık 40 yıl sonra ilk kez köklü şekilde yeniden tasarlandığını söyledi. 🔹 Huang, gelecekte yapay zekâ ajanlarının fare ve klavyenin yerini alarak bilgisayarlarla etkileşimin temel yöntemi haline gelebileceğini ifade etti. 🔹 Nvidia ve Microsoft'un bu proje üzerinde yaklaşık üç yıldır birlikte çalıştığı açıklandı. İlk Hedef Kitle 🔹 İlk ürünler bu yılın ilerleyen dönemlerinde piyasaya çıkacak. 🔹 İlk modeller yapay zekâ geliştiricileri, içerik üreticileri ve oyuncular gibi üst segment kullanıcılara yönelik olacak. 🔹 Nvidia, zamanla yaklaşık 30 farklı dizüstü bilgisayar ve 10'dan fazla masaüstü bilgisayar modelinde bu teknolojinin kullanılmasını hedefliyor. Gelecek Vizyonu 🔹 Huang, önümüzdeki 10 yıl içinde evlerde yapay zekâ süper bilgisayarlarının bulunacağını öngördü. 🔹 Bu sistemlerin güvenlik kameraları, televizyonlar, çim biçme makineleri ve bulaşık makineleri gibi cihazlarla bağlantılı çalışabileceğini söyledi. Rekabet Ortamı 🔹 Apple'ın M5 işlemcisi şu anda yapay zekâ uygulamalarını cihaz üzerinde çalıştırabilen en güçlü tüketici işlemcilerinden biri olarak görülüyor. 🔹 Qualcomm, 2023 yılında Snapdragon X Elite işlemcisiyle bu pazara giriş yapmıştı. 🔹 Intel ve AMD ise uzun yıllardır PC işlemci pazarının başlıca oyuncuları konumunda bulunuyor. Pazar Verileri 🔹 Gartner verilerine göre 2026'nın ilk çeyreğinde Lenovo, HP, Dell ve Apple küresel PC sevkiyatlarının yüzde 73'ünü gerçekleştirdi. 🔹 Asus'un pazar payı yüzde 6,7, Acer'ın yüzde 6,4 seviyesinde bulunuyor. 🔹 Microsoft'un payı daha düşük seviyede kaldı. Çin Boyutu 🔹 Huang'ın konuşmasından saatler önce ABD Ticaret Bakanlığı Çin'e yönelik yeni ihracat kısıtlamaları açıkladı. 🔹 Yeni düzenleme, merkezi Çin'de bulunan şirketlerin yurt dışındaki iştiraklerine Nvidia yapay zekâ çiplerinin gönderilmesi için de lisans gerekeceğini netleştirdi. 🔹 Financial Times'ın daha önceki haberine göre Alibaba ve ByteDance gibi şirketler ABD kısıtlamalarını aşmak için Güneydoğu Asya'daki veri merkezlerinden yararlanıyordu.