🔹 G7 ülkeleri, kritik mineraller konusunda Batı'nın Çin'e bağımlılığını azaltmaya yönelik ortak bir bildiri üzerinde çalışıyor.

🔹 Görüşmelerde kritik mineral tedarik zincirlerinin güvence altına alınması G7 Zirvesi'nin temel gündem maddelerinden biri olarak ele alınıyor.

🔹 Müzakerelerde fiyat destekleri, piyasa standartları, sübvansiyonlar, alım garantileri ve Çin dışındaki kritik mineral tedarik zincirlerine özel sektör yatırımlarını artıracak mekanizmalar değerlendiriliyor.

🔹 G7 kapsamında açıklanabilecek adımların bu alandaki daha geniş kapsamlı girişimlerin ilk aşaması olması bekleniyor.

🔹 Çin'in 2025 yılında nadir toprak mıknatıslarına yönelik ihracat kısıtlamaları enerji, savunma ve teknoloji sektörlerindeki Batılı tedarik zincirlerinin Çin'e bağımlılığını ortaya çıkardı.

🔹 Çin son dönemde tungsten ve antimon dahil çeşitli kritik minerallerin ihracatını da kısıtladı.

🔹 Batılı ülkeler yeni maden kaynakları, işleme tesisleri ve geri dönüşüm kapasitesi oluşturmak için çalışmalar yürütüyor.

🔹 ABD, 2026 yılının başında kritik mineraller için yeni bir ticaret bloğu oluşturulmasını önerdi.

🔹 G7 liderleri küresel ticaretteki dengesizlikleri ve Çin kaynaklı haksız rekabet uygulamalarını da ele alacak.

🔹 Avrupa Birliği geçen yıl Çin ile ticarette 360 milyar avroyu aşan rekor düzeyde dış ticaret açığı verdi.

🔹 Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa'nın stratejisinin Çin'den tamamen kopmak değil, riskleri azaltmak olduğunu söyledi.

🔹 Avrupa Birliği liderleri, Çin'den artan ithalata karşı ticaret savunma önlemlerinin daha sistematik kullanılmasını perşembe günü Brüksel'de yapılacak zirvede değerlendirecek.

🔹 ABD yönetimi, Çinli yapay zeka şirketi DeepSeek, bellek çipi üreticisi CXMT ve ulusal güvenlik riski olarak değerlendirilen 100'den fazla şirketi ticaret kara listesine eklemeyi erteledi.

🔹 DeepSeek, CXMT ve çok sayıda şirket geçen yıl kurumlar arası komite tarafından Ticaret Bakanlığı'nın Varlık Listesi'ne eklenmek üzere onaylandı.

🔹 ABD Ticaret Bakanlığı'nın Varlık Listesi'ne eklenen şirketlere ABD menşeli ürün, yazılım ve teknoloji ihracatı lisansa tabi oluyor ve bu lisansların reddedilmesi bekleniyor.

🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, DeepSeek'in Çin'in askeri ve istihbarat faaliyetlerine destek verdiğini söyledi.

🔹 DeepSeek'in Güneydoğu Asya'daki paravan şirketler aracılığıyla gelişmiş ABD çiplerine yasa dışı erişmeye çalıştığı ifade edildi.

🔹 Anthropic, DeepSeek ve iki Çinli yapay zeka laboratuvarının Claude yapay zeka platformundan yetenek çıkarmaya yönelik faaliyetler yürüttüğünü açıkladı.

🔹 OpenAI, DeepSeek'in kendi yapay zeka modellerini hedef aldığını belirtti.

🔹 ABD, Ekim 2025'ten bu yana Varlık Listesi'ne yeni şirket eklemedi ve bu durum son on yıldaki en uzun güncellemesiz dönem oldu.

🔹 En az 75 Çinli kuruluşun gelişmiş yarı iletken üretimi, çip üretim ekipmanları ve yapay zeka modelleme faaliyetleri nedeniyle kara listeye alınması planlanıyor.

🔹 Rus insansız hava araçlarına parça sağlayan ve kısıtlı Nvidia çiplerini Çin üniversitelerine satan çok sayıda Çinli şirket de ulusal güvenlik riski kapsamında değerlendiriliyor.

🔹 ABD ordusu, Körfez enerji ihracatını sürdürmek amacıyla gemiden gemiye gizli petrol transfer operasyonlarını yönetiyor.

🔹 Operasyonlarda hava ve deniz dronları ile helikopterler kullanılarak petrol taşıyan konvoylar açık denizde bekleyen tankerlere yönlendiriliyor.

🔹 Gemiden gemiye transferler Birleşik Arap Emirlikleri'nin Füceyre açıklarında ve Umman'ın Sohar Limanı açıklarında gerçekleştiriliyor.

🔹 Operasyon mayıs ayı başında başladı ve en az 116 gemi transferlere katıldı.

🔹 Tankerler boğaza ulaşmadan önce buluşma noktasına gidiyor ve yaklaşık 3 ila 4 kilometre aralıklarla ilerliyor.

🔹 Gemiler seyir cihazlarını kapatarak ve ışıklarını azaltarak gece saatlerinde hareket ediyor.

🔹 Boğaz geçildikten sonra tankerler büyük ham petrol gemilerine yanaşarak petrol transferini gerçekleştiriyor.

🔹 Her bir gemiden gemiye petrol transferi yaklaşık 24 ila 40 saat sürüyor.

🔹 İran, ABD-İsrail savaşı sonrasında Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatarak küresel enerji arzında büyük kesintiye yol açtı.

🔹 ABD'nin yürüttüğü transfer sistemi Körfez ülkelerinin ham petrol ve petrol ürünlerini uluslararası alıcılara ulaştırmasını amaçlıyor.

🔹 Reuters'in incelediği uydu görüntülerine göre mayıs başından 11 Haziran'a kadar açık denizde en az 90 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü transfer edildi.

🔹 Operasyona katılacak gemiler, ABD Donanması'nın Bahreyn'deki birimine ayrıntılı takip kayıtları, mülkiyet bilgileri ve kargo belgelerini sunarak uygunluk incelemesinden geçiyor.

🔹 Birleşik Arap Emirlikleri'nin devlet petrol şirketi ADNOC ile Kuveyt Oil Tanker Company'nin transfer operasyonlarında aktif rol aldığı belirtiliyor.

🔹 ABD-İran çerçeve anlaşması kapsamında İran'a yatırımları teşvik etmek amacıyla 300 milyar dolarlık özel sektör yatırım fonu oluşturulması planlanıyor.

🔹 Fonun 150 milyar doların üzerindeki bölümü için ABD, Körfez ülkeleri, Asya, Güney Amerika ve Afrika merkezli şirketlerden taahhüt alındı.

🔹 Fon tamamen özel sektör kaynaklarından oluşacak, kamu kaynağı veya hibe içermeyecek.

🔹 Yatırım taahhütleri enerji, lojistik, imalat ve ulaştırma sektörlerini kapsıyor.

🔹 Fon, ABD ile İran arasında savaşı sona erdirecek nihai anlaşmanın imzalanmasının ardından faaliyete geçecek.

🔹 İmzalanması beklenen mutabakat zaptı, nihai anlaşmaya yönelik 60 günlük müzakere sürecini düzenleyecek.

🔹 Bu 60 günlük süreçte fon yöneticileri, İranlı taraflar ve yatırımcılarla birlikte projelerin planlamasını yapacak.

🔹 Fon, ABD yaptırımlarının kaldırılması ve yurt dışında dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılmasına yönelik müzakerelerden ayrı bir finansal mekanizma olarak yapılandırılıyor.

🔹 İran, savaş zararlarının tazmini için ABD'den başlangıçta 400 milyar dolar talep etti.

🔹 Bölge ülkeleri kredi sağlama, kredi hatları oluşturma veya savaşta zarar gören tesislerin yeniden inşasını doğrudan finanse etme yöntemleriyle katkı sunabilecek.

🔹 Yeniden inşa kapsamına Mobarakeh Çelik Tesisi, rafineriler, havaalanları ve çatışmalardan etkilenen altyapı unsurları dahil edilebilecek.

🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran'ın nükleer programını sökmesi, zenginleştirilmiş uranyum stokunu ortadan kaldırması ve sıkı denetimleri kabul etmesi halinde Körfez ülkeleri destekli 300 milyar dolarlık yeniden yapılanma fonuna erişebileceğini söyledi.

🔹 Donald Trump, G7 Zirvesi kapsamında Fransa'da İran'daki rejim değişikliğiyle hiçbir zaman ilgilenmediğini söyledi.

🔹 Trump, ABD saldırılarında öldürülen yöneticilerin yerine geçen İranlı isimleri akılcı, güçlü ve ülkesine yardım etmek isteyen kişiler olarak tanımladı.

🔹 İran'ın yeni yönetiminde yer alan isimler arasında yeni dini lider Mojtaba Hamaney ile Devrim Muhafızları bulunuyor.

🔹 Trump, İran'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunu "nükleer toz" olarak nitelendirdi.

🔹 Trump, uranyumun ekonomik açıdan çok değerli olmadığını ancak psikolojik nedenlerle ABD'nin bunu almak istediğini söyledi.

🔹 Trump, en önemli hedefin İran'ın nükleer silaha sahip olmaması olduğunu açıkladı.

🔹 ABD ile İran arasında imzalanan mutabakatın İsrail'in Hizbullah'a yönelik operasyonlarını durdurmasını gerektirebilir.

🔹 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İsrail'in Gazze, Lübnan ve Suriye'deki varlığını gerekli olduğu sürece sürdüreceğini açıkladı.

🔹 Trump, Hizbullah'ı küçük bir tehdit olarak tanımladı ve İsrail'in bu konuda daha sakin davranması gerektiğini söyledi.

🔹 Trump, Hizbullah'la mücadelede Suriye yönetiminin İsrail'den daha başarılı olabileceğini ifade etti.

🔹 Trump, İsrail'in operasyonlarını eleştirerek Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara'nın Hizbullah'a karşı daha etkili hareket edebileceğini söyledi.

🔹 G7 liderleri, Ukrayna’nın özgürlüğünü, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü savunmasına sarsılmaz destek verdiklerini açıkladı.

🔹 G7 liderleri, Rusya’nın savaş ekonomisi üzerindeki baskıyı artırma ve petrol ile doğal gaz sektörlerini de kapsayan yaptırımları güçlendirme taahhüdünde bulundu.

🔹 Liderler, Ukrayna’ya hava savunma kapasitesi, ilave sistemler, önleyici füzeler ve uzun menzilli kabiliyetlerin sevkiyatını artırma sözü verdi.

🔹 G7 liderleri, Ukrayna’nın askeri üretimini artırmasına imkân sağlayacak lisansların genişletilmesini değerlendirecek.

🔹 Ortak bildiride, ABD ile İran arasında varılan anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını sağladığı ifade edildi.

🔹 Bildiride, bu gelişmenin Rusya’ya karşı ilave ekonomik tedbirler alınması için uygun bir dönem oluşturduğu belirtildi.

🔹 G7 liderleri, ABD-İran anlaşmasını memnuniyetle karşıladı.

🔹 Liderler, Hürmüz Boğazı’nda gemilerin korunması ve ticaretin kolaylaştırılması amacıyla Birleşik Krallık ile Fransa öncülüğünde yürütülecek uluslararası misyona destek verdi.

🔹 G7 liderleri küresel enerji arzı için alternatif güzergâhların geliştirilmesini destekledi.

🔹 Bildiride Kanada’nın önümüzdeki yıllarda küresel enerji piyasalarına ilave kapasite sağlayabileceği ifade edildi.

🔹 G7 liderleri, Doğu ve Güney Çin Denizi ile Tayvan Boğazı’nda statükonun güç veya baskıyla tek taraflı değiştirilmesine karşı çıktı.

🔹 G7 zirvesinde ayrıca küresel ortaklıklar, kanserle mücadele, Ebola’ya karşı koordinasyon, uyuşturucu kaçakçılığı ve göçmen kaçakçılığıyla mücadele konularında politika bildirileri kabul edildi.

🔹 Liderlerin kritik mineraller ve çevrim içi çocukların korunmasına ilişkin yeni bildirileri de kabul etmesi bekleniyor.

🔹 Başkan Donald Trump’ın İran ile anlaşmasının gizli tutulan şartları, Tahran’ın elde edebileceği mali kazanımlar konusunda tartışmalara yol açtı.

🔹 Anlaşmanın, 60 günlük müzakere süreci boyunca İran’ın petrolünü serbestçe satmasına izin vermesi bekleniyor.

🔹 Anlaşma, yaptırımların hafifletilmesinin, dondurulmuş fonlara erişimin ve nihai nükleer anlaşma sağlanması halinde 300 milyar dolarlık yeniden inşa fonunun önünü açabilir.

🔹 Anlaşma metninin cuma günü resmen imzalanarak daha kapsamlı bir nükleer anlaşma için 60 günlük müzakere sürecini başlatması planlanıyor.

🔹 ABD’li bir yetkili, İran’ın anlaşmadan doğan mali avantajlardan yalnızca nükleer silah edinmemesi, zenginleştirilmiş nükleer materyalini etkisiz hale getirmesi ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ulaşımını engellememesi halinde yararlanabileceğini söyledi.

🔹 ABD’li bir yetkili, görüşmeler sürdüğü sürece İran’ın petrol satabilmesi için geçici yaptırım muafiyetleri öngörüldüğünü söyledi.

🔹 Kaynaklara göre nihai nükleer anlaşmaya varılması halinde ABD, mutabakat kapsamında İran’a yönelik tüm yaptırımları üzerinde uzlaşılacak takvime göre kaldırmayı taahhüt etti.

🔹 İran için oluşturulması öngörülen yeniden inşa fonu, anlaşmanın en fazla tartışma yaratan maddelerinden biri olarak öne çıkıyor.

🔹 Donald Trump, mutabakat metninin yayımlanacağını, ancak bunun büyük olasılıkla cuma günkü resmi imzanın ardından gerçekleşeceğini söyledi.

🔹 Taliban’ın geçen ay yürürlüğe giren yeni aile hukuku düzenlemesi, çocuk tanımını dokuz yaşın altındaki kişilerle sınırlandırıyor.

🔹 Yeni düzenleme, önceki yasal korumaları kaldırarak küçük yaşta evliliklere ilişkin asgari yaş sınırını ortadan kaldırıyor.

🔹 İnsan hakları kuruluşları, yeni düzenlemenin kadınların boşanma imkânlarını da daralttığını belirtiyor.

🔹 İnsan hakları savunucuları, düzenlemenin Afganistan’da çocuk yaşta evliliklerin yaygınlaşmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.

🔹 Afganistan’da kız çocukları ortaöğretimden, kadınlar ise çalışma hayatı ve kamusal yaşamın birçok alanından uzak tutuluyor.

🔹 UNICEF verilerine göre 2021’den bu yana 1 milyondan fazla Afgan kız çocuğu ortaöğretime devam edemedi.

🔹 Kısıtlamaların 2030 yılına kadar sürmesi halinde 2 milyondan fazla kız çocuğu ilkokul sonrası eğitimden mahrum kalabilir.

🔹 UNICEF İcra Direktörü Catherine Russell, Afganistan’ın geleceğin öğretmenlerini, hemşirelerini, doktorlarını, ebelerini ve sosyal hizmet uzmanlarını kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu söyledi.

🔹 Uzmanlar, kadınların eğitim ve iş gücüne katılımının engellenmesinin Afganistan’daki yoksulluğu derinleştirebileceğini belirtiyor.

🔹 İnsan hakları savunucuları, çocuk yaşta evliliklerin, büyük ailelerin ve sağlık sistemi üzerindeki baskının artabileceğini değerlendiriyor.

🔹 Afganistan’daki kadın sağlık çalışanı eksikliği nedeniyle sağlık hizmetlerinde yeni sorunların ortaya çıkabileceği uyarısı yapılıyor.

🔹 İnsan hakları uzmanları, Taliban’ın kadınlara yönelik kararlarının Afgan toplumunu köklü biçimde dönüştürmeyi hedefleyen bütüncül bir yönetim anlayışının parçası olduğunu savunuyor.

🔹 Uzmanlar, Ukrayna, Gazze ve İran’daki çatışmalar nedeniyle Afganistan’ın uluslararası gündemde daha geri plana düştüğünü ifade ediyor.

🔹 Human Rights Watch, hükümetlere Taliban’a meşruiyet kazandırabilecek adımlardan kaçınmaları çağrısında bulunuyor.

🔹 Uzmanlar, Afgan kız çocukları ve kadınlarının eğitim alarak toplumda rol üstlenme umutlarının giderek zayıfladığı uyarısını yapıyor.

🔹 Türkiye, kuzey Irak’tan Ceyhan Limanı’na petrol taşıyan kritik boru hattından daha yüksek petrol akışı istiyor.

🔹 Mevcut anlaşmanın süresi 27 Temmuz’da dolacak.

🔹 Türkiye, 986 kilometrelik boru hattının günlük 1,5 milyon varillik tam kapasiteyle çalışmasını istiyor.

🔹 Türkiye, Irak ile beş ila 10 yıllık daha uzun vadeli bir anlaşma hedefliyor.

🔹 Türkiye, kullanılmayan kapasite için Irak’ın ücret ödemesini istiyor.

🔹 Boru hattı tam kapasiteye neredeyse hiç ulaşmadı.

🔹 Akışlar, Türkiye ile Irak arasındaki ödeme anlaşmazlığı nedeniyle hat kapatılmadan önce günlük yaklaşık 500 bin varile ulaşmıştı.

🔹 Boru hattı üzerinden sevkiyatlar geçen yılın sonuna doğru yeniden artmaya başladı, ancak İran savaşı sonrası Kürdistan bölgesindeki petrol üretiminin düşmesiyle tekrar geriledi.

🔹 Irak devlet petrol şirketi SOMO’ya göre mevcut ihracat günlük yaklaşık 180 bin varil seviyesinde bulunuyor.

🔹 Irak, akışları günlük 770 bin varile çıkarmayı planlıyor; bu miktar Türkiye’nin istediği seviyenin altında kalıyor.

🔹 Irak Petrol Bakanlığı, müzakereler tamamlanana kadar anlaşmanın en az bir yıl uzatılmasını istedi.

🔹 Türkiye, anlaşmanın bu şekilde uzatılmasına sıcak bakmıyor.

🔹 Taraflar anlaşmaya varamazsa Türkiye, Irak’tan boru hattı üzerinden petrol akışını sonlandırmasını isteyebilir.

🔹 Böyle bir kararda son söz Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a ait olacak.

🔹 Türkiye ile Irak, boru hattı konusunda uzun süredir devam eden bir politika anlaşmazlığı yaşıyor.

🔹 Uluslararası Tahkim Mahkemesi, Türkiye’nin 2014-2023 arasında Kürdistan Bölgesel Yönetimi petrolünü Bağdat yönetiminin onayı olmadan Ceyhan’a taşıdığı için Irak’a 1,5 milyar dolar tazminat ödemesine hükmetti.

🔹 Türkiye, Şubat 2023’te güney Türkiye’deki depremlerde boru hattının zarar görmesinin ardından akışları durdurdu.

🔹 Boru hattı geçen yıl eylül ayında yeniden açıldı.

🔹 İstanbul’daki Telezzüz ve Seraf Vadi, farklı mutfak tarzlarına rağmen hızla artan gıda fiyatları nedeniyle kârlılık baskısı yaşıyor.

🔹 Seraf Vadi’de Doğan Yıldırım, gıda maliyetleri, maaşlar ve ulaşım giderleri nedeniyle her gün işlerin zorlaştığını söyledi.

🔹 Telezzüz’ün şefi Bahtiyar Büyükduman, enflasyonun yanı sıra İran savaşı ve bölgesel istikrarsızlığın turizmi etkilediğini söyledi.

🔹 Türkiye’de gıda enflasyonu yüzde 35 seviyesinde bulunuyor ve ülke bu oranla Venezuela, Güney Sudan ve İran’ın ardından dünyada dördüncü sırada yer alıyor.

🔹 İstanbul Fatih’teki Yüksel Lokantası, tavuk veya sebze yemeği, pilav, çorba ve tatlıdan oluşan menüyü 160 TL’ye satıyor; aynı menünün maliyeti 180 TL’ye çıkıyor.

🔹 Murat Yüksel, aynı menünün 18 ay önce 70 TL olduğunu ve ailelerin artık lokantaya gelmediğini söyledi.

🔹 Domates üreticisi Semih Töre’nin yakıt, gübre ve ilaç maliyetleri geçen yıla göre yüzde 40 arttı; domatesten aldığı fiyat yüzde 20 yükseldi.

🔹 Türkiye ekonomisi İran savaşı başlamadan önce de yüksek enflasyon ve maliyet baskısıyla karşı karşıyaydı.

🔹 İran savaşı, turizm, iş dünyası güveni ve maliyetler üzerindeki baskıyı artırdı.

🔹 Türkiye’de enflasyon 2022’de yüzde 72’ye ulaştı; Mehmet Şimşek ve Fatih Karahan yönetiminde daha geleneksel ekonomi politikaları uygulamaya kondu.

🔹 Yüksek faizler enflasyonu düşürmekte yavaş kaldı; güçlü kur politikası gıda dahil bazı sektörlerde Türkiye’nin rekabetçiliğini zayıflattı.

🔹 Turizm geliri geçen yıl 65 milyar dolara ulaştı; yabancı ziyaretçi sayısı nisanda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 9 düştü.

🔹 Tek bir çalışanın yaşam maliyeti aylık 45 bin 488 TL’ye çıktı; net asgari ücret 28 bin 75 TL seviyesinde kaldı.

🔹 Resmi verilere göre 4 milyon hane gelir desteği alıyor.

🔹 Türkiye’de hanehalkı, 12 ay sonra enflasyonun yüzde 47 olmasını bekliyor; bu oran Merkez Bankası’nın yüzde 24’lük resmi hedefinin neredeyse iki katına karşılık geliyor.