🔹 Başkan Donald Trump’ın İran ile anlaşmasının gizli tutulan şartları, Tahran’ın elde edebileceği mali kazanımlar konusunda tartışmalara yol açtı.

🔹 Anlaşmanın, 60 günlük müzakere süreci boyunca İran’ın petrolünü serbestçe satmasına izin vermesi bekleniyor.

🔹 Anlaşma, yaptırımların hafifletilmesinin, dondurulmuş fonlara erişimin ve nihai nükleer anlaşma sağlanması halinde 300 milyar dolarlık yeniden inşa fonunun önünü açabilir.

🔹 Anlaşma metninin cuma günü resmen imzalanarak daha kapsamlı bir nükleer anlaşma için 60 günlük müzakere sürecini başlatması planlanıyor.

🔹 ABD’li bir yetkili, İran’ın anlaşmadan doğan mali avantajlardan yalnızca nükleer silah edinmemesi, zenginleştirilmiş nükleer materyalini etkisiz hale getirmesi ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ulaşımını engellememesi halinde yararlanabileceğini söyledi.

🔹 ABD’li bir yetkili, görüşmeler sürdüğü sürece İran’ın petrol satabilmesi için geçici yaptırım muafiyetleri öngörüldüğünü söyledi.

🔹 Kaynaklara göre nihai nükleer anlaşmaya varılması halinde ABD, mutabakat kapsamında İran’a yönelik tüm yaptırımları üzerinde uzlaşılacak takvime göre kaldırmayı taahhüt etti.

🔹 İran için oluşturulması öngörülen yeniden inşa fonu, anlaşmanın en fazla tartışma yaratan maddelerinden biri olarak öne çıkıyor.

🔹 Donald Trump, mutabakat metninin yayımlanacağını, ancak bunun büyük olasılıkla cuma günkü resmi imzanın ardından gerçekleşeceğini söyledi.

🔹 Taliban’ın geçen ay yürürlüğe giren yeni aile hukuku düzenlemesi, çocuk tanımını dokuz yaşın altındaki kişilerle sınırlandırıyor.

🔹 Yeni düzenleme, önceki yasal korumaları kaldırarak küçük yaşta evliliklere ilişkin asgari yaş sınırını ortadan kaldırıyor.

🔹 İnsan hakları kuruluşları, yeni düzenlemenin kadınların boşanma imkânlarını da daralttığını belirtiyor.

🔹 İnsan hakları savunucuları, düzenlemenin Afganistan’da çocuk yaşta evliliklerin yaygınlaşmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.

🔹 Afganistan’da kız çocukları ortaöğretimden, kadınlar ise çalışma hayatı ve kamusal yaşamın birçok alanından uzak tutuluyor.

🔹 UNICEF verilerine göre 2021’den bu yana 1 milyondan fazla Afgan kız çocuğu ortaöğretime devam edemedi.

🔹 Kısıtlamaların 2030 yılına kadar sürmesi halinde 2 milyondan fazla kız çocuğu ilkokul sonrası eğitimden mahrum kalabilir.

🔹 UNICEF İcra Direktörü Catherine Russell, Afganistan’ın geleceğin öğretmenlerini, hemşirelerini, doktorlarını, ebelerini ve sosyal hizmet uzmanlarını kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu söyledi.

🔹 Uzmanlar, kadınların eğitim ve iş gücüne katılımının engellenmesinin Afganistan’daki yoksulluğu derinleştirebileceğini belirtiyor.

🔹 İnsan hakları savunucuları, çocuk yaşta evliliklerin, büyük ailelerin ve sağlık sistemi üzerindeki baskının artabileceğini değerlendiriyor.

🔹 Afganistan’daki kadın sağlık çalışanı eksikliği nedeniyle sağlık hizmetlerinde yeni sorunların ortaya çıkabileceği uyarısı yapılıyor.

🔹 İnsan hakları uzmanları, Taliban’ın kadınlara yönelik kararlarının Afgan toplumunu köklü biçimde dönüştürmeyi hedefleyen bütüncül bir yönetim anlayışının parçası olduğunu savunuyor.

🔹 Uzmanlar, Ukrayna, Gazze ve İran’daki çatışmalar nedeniyle Afganistan’ın uluslararası gündemde daha geri plana düştüğünü ifade ediyor.

🔹 Human Rights Watch, hükümetlere Taliban’a meşruiyet kazandırabilecek adımlardan kaçınmaları çağrısında bulunuyor.

🔹 Uzmanlar, Afgan kız çocukları ve kadınlarının eğitim alarak toplumda rol üstlenme umutlarının giderek zayıfladığı uyarısını yapıyor.

🔹 Türkiye, kuzey Irak’tan Ceyhan Limanı’na petrol taşıyan kritik boru hattından daha yüksek petrol akışı istiyor.

🔹 Mevcut anlaşmanın süresi 27 Temmuz’da dolacak.

🔹 Türkiye, 986 kilometrelik boru hattının günlük 1,5 milyon varillik tam kapasiteyle çalışmasını istiyor.

🔹 Türkiye, Irak ile beş ila 10 yıllık daha uzun vadeli bir anlaşma hedefliyor.

🔹 Türkiye, kullanılmayan kapasite için Irak’ın ücret ödemesini istiyor.

🔹 Boru hattı tam kapasiteye neredeyse hiç ulaşmadı.

🔹 Akışlar, Türkiye ile Irak arasındaki ödeme anlaşmazlığı nedeniyle hat kapatılmadan önce günlük yaklaşık 500 bin varile ulaşmıştı.

🔹 Boru hattı üzerinden sevkiyatlar geçen yılın sonuna doğru yeniden artmaya başladı, ancak İran savaşı sonrası Kürdistan bölgesindeki petrol üretiminin düşmesiyle tekrar geriledi.

🔹 Irak devlet petrol şirketi SOMO’ya göre mevcut ihracat günlük yaklaşık 180 bin varil seviyesinde bulunuyor.

🔹 Irak, akışları günlük 770 bin varile çıkarmayı planlıyor; bu miktar Türkiye’nin istediği seviyenin altında kalıyor.

🔹 Irak Petrol Bakanlığı, müzakereler tamamlanana kadar anlaşmanın en az bir yıl uzatılmasını istedi.

🔹 Türkiye, anlaşmanın bu şekilde uzatılmasına sıcak bakmıyor.

🔹 Taraflar anlaşmaya varamazsa Türkiye, Irak’tan boru hattı üzerinden petrol akışını sonlandırmasını isteyebilir.

🔹 Böyle bir kararda son söz Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a ait olacak.

🔹 Türkiye ile Irak, boru hattı konusunda uzun süredir devam eden bir politika anlaşmazlığı yaşıyor.

🔹 Uluslararası Tahkim Mahkemesi, Türkiye’nin 2014-2023 arasında Kürdistan Bölgesel Yönetimi petrolünü Bağdat yönetiminin onayı olmadan Ceyhan’a taşıdığı için Irak’a 1,5 milyar dolar tazminat ödemesine hükmetti.

🔹 Türkiye, Şubat 2023’te güney Türkiye’deki depremlerde boru hattının zarar görmesinin ardından akışları durdurdu.

🔹 Boru hattı geçen yıl eylül ayında yeniden açıldı.

🔹 İstanbul’daki Telezzüz ve Seraf Vadi, farklı mutfak tarzlarına rağmen hızla artan gıda fiyatları nedeniyle kârlılık baskısı yaşıyor.

🔹 Seraf Vadi’de Doğan Yıldırım, gıda maliyetleri, maaşlar ve ulaşım giderleri nedeniyle her gün işlerin zorlaştığını söyledi.

🔹 Telezzüz’ün şefi Bahtiyar Büyükduman, enflasyonun yanı sıra İran savaşı ve bölgesel istikrarsızlığın turizmi etkilediğini söyledi.

🔹 Türkiye’de gıda enflasyonu yüzde 35 seviyesinde bulunuyor ve ülke bu oranla Venezuela, Güney Sudan ve İran’ın ardından dünyada dördüncü sırada yer alıyor.

🔹 İstanbul Fatih’teki Yüksel Lokantası, tavuk veya sebze yemeği, pilav, çorba ve tatlıdan oluşan menüyü 160 TL’ye satıyor; aynı menünün maliyeti 180 TL’ye çıkıyor.

🔹 Murat Yüksel, aynı menünün 18 ay önce 70 TL olduğunu ve ailelerin artık lokantaya gelmediğini söyledi.

🔹 Domates üreticisi Semih Töre’nin yakıt, gübre ve ilaç maliyetleri geçen yıla göre yüzde 40 arttı; domatesten aldığı fiyat yüzde 20 yükseldi.

🔹 Türkiye ekonomisi İran savaşı başlamadan önce de yüksek enflasyon ve maliyet baskısıyla karşı karşıyaydı.

🔹 İran savaşı, turizm, iş dünyası güveni ve maliyetler üzerindeki baskıyı artırdı.

🔹 Türkiye’de enflasyon 2022’de yüzde 72’ye ulaştı; Mehmet Şimşek ve Fatih Karahan yönetiminde daha geleneksel ekonomi politikaları uygulamaya kondu.

🔹 Yüksek faizler enflasyonu düşürmekte yavaş kaldı; güçlü kur politikası gıda dahil bazı sektörlerde Türkiye’nin rekabetçiliğini zayıflattı.

🔹 Turizm geliri geçen yıl 65 milyar dolara ulaştı; yabancı ziyaretçi sayısı nisanda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 9 düştü.

🔹 Tek bir çalışanın yaşam maliyeti aylık 45 bin 488 TL’ye çıktı; net asgari ücret 28 bin 75 TL seviyesinde kaldı.

🔹 Resmi verilere göre 4 milyon hane gelir desteği alıyor.

🔹 Türkiye’de hanehalkı, 12 ay sonra enflasyonun yüzde 47 olmasını bekliyor; bu oran Merkez Bankası’nın yüzde 24’lük resmi hedefinin neredeyse iki katına karşılık geliyor.

🔹 ABD Bölge Yargıcı Richard Berman, Trump yönetimi ile Halkbank arasında varılan anlaşmayı çarşamba günü değerlendirecek.

🔹 Anlaşma, Halkbank hakkındaki İran yaptırımlarını delmeye yardım etme suçlamasına ilişkin Adalet Bakanlığı kovuşturmasını sona erdirebilir.

🔹 Halkbank hakkında 2019 yılında dava açıldı.

🔹 ABD savcıları, Halkbank’ı İran çıkarları yararına 20 milyar dolarlık kısıtlı fonu gizlice transfer etmekle suçladı.

🔹 Savcılar, bankanın petrol gelirlerini altın ve nakde çevirdiğini ve petrol gelirlerinin transferini gerekçelendirmek için sahte gıda sevkiyatları belgelediğini öne sürdü.

🔹 Halkbank suçlamaları reddetti.

🔹 Adalet Bakanlığı ile Halkbank arasındaki anlaşma mart ayında duyuruldu.

🔹 Berman, anlaşma şartlarına uyumun gösterilmesi için davayı 90 gün süreyle durdurdu.

🔹 Anlaşma şartları Halkbank’ın İran’a fayda sağlayan işlemlere girmesini yasakladı ve bankanın yaptırım ile kara para aklamayı önleme uyumunun bir denetçi tarafından incelenmesini zorunlu kıldı.

🔹 Manhattan ABD Başsavcılığı, 10 Haziran’da sürenin dolmasının ardından davanın resmen düşürülmesini istedi.

🔹 Ernst & Young, Halkbank’ın anlaşmaya aykırı bir durumuna rastlamadı.

🔹 Anlaşma kapsamında para ödemesi yapılmayacak ve Halkbank cezai suçu kabul etmeyecek.

🔹 Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, daha önce davayı hukuksuz ve “çirkin” olarak nitelendirdi.

🔹 Adalet Bakanlığı, kovuşturmanın düşürülmesinin ABD’nin İran’a desteği sınırlama çıkarına hizmet edeceğini açıkladı.

🔹 İstanbul merkezli Ortodoks dünyasının ruhani lideri Ekümenik Patrik Bartholomeos, Ankara'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile bir araya geldi.

🔹 Patrikhane, görüşmeye Bartholomeos'un üst düzey yardımcılarıyla birlikte katıldığını açıkladı.

🔹 Görüşmede, Türkiye'deki eğitim makamları ile Patrikhane arasında devam eden diyalog çerçevesinde Heybeliada Ruhban Okulu'nun yeniden açılma ihtimali ele alındı.

🔹 Patrikhane, görüşmenin samimi bir atmosferde gerçekleştiğini duyurdu.

🔹 1844 yılında kurulan Heybeliada Ruhban Okulu, Türk hükümeti tarafından 1971 yılında kapatıldı.

🔹 Ekümenik Patrik Bartholomeos, Yunanistan, Avrupa Birliği ve ABD'nin desteğiyle okulun yeniden açılması için uzun süredir girişimlerde bulunuyor.

🔹 JAMA Internal Medicine dergisinde yayımlanan araştırma, Covid-19 aşısının Covid'e bağlı inme, kalp krizi ve kalp hastalığı nedeniyle hastaneye yatış riskini yaklaşık yüzde 40 azalttığını gösterdi.

🔹 Araştırma, Covid-19 aşısının kalp sağlığı üzerindeki koruyucu etkilerinin salgının ilk yıllarından sonra da devam ettiğini ortaya koydu.

🔹 Covid-19 aşısı yaptıran kişilerde Covid enfeksiyonuyla ilişkili ciddi kalp-damar olayları riski yüzde 37,7 daha düşük bulundu.

🔹 Koruyucu etkinin 75 yaş üzerindeki kişiler ile kalp-damar hastalığı, diyabet veya kronik akciğer hastalığı bulunan bireylerde daha belirgin olduğu görüldü.

🔹 Araştırmada Covid-19 aşısı yaptıran kişilerde Covid ile ilişkili olmayan ciddi kalp-damar hastalıklarının görülme riskinin yaklaşık yüzde 6 daha düşük olduğu belirlendi.

🔹 Covid-19 aşısı yaptıran grupta tüm nedenlere bağlı hastaneye yatış ve ölüm oranları yaklaşık yüzde 7 daha düşük bulundu.

🔹 Araştırmacılar, her 10 bin aşılanan kişi için yaklaşık 23 ciddi kalp-damar olayı, 30 hastane yatışı ve 16 ölümün önlenebileceğini hesapladı.

🔹 Araştırmada, 1 milyon kişilik bir nüfusa uyarlandığında sekiz aylık dönemde yaklaşık 2 bin 370 ciddi kalp-damar olayı ve bin 580 ölümün önlenebileceği tahmin edildi.

🔹 Çalışma, 2024-2025 yıllarında ABD Gaziler Sağlık Sistemi'ni kullanan yaklaşık 1 milyon kişi üzerinde gerçekleştirildi.

🔹 Araştırmada yalnızca mevsimsel grip aşısı yaptıranlar ile hem grip hem de güncellenmiş Covid-19 aşısı yaptıran kişiler karşılaştırıldı.

🔹 Araştırmacılar, Covid-19 aşısının fark edilmeyen hafif enfeksiyonlara karşı koruma sağlayarak dolaylı şekilde kalp sağlığını destekliyor olabileceğini değerlendirdi.

🔹 Araştırmacılar, Covid-19 aşılarına bağlı miyokardit ve perikardit riskinin nadir ve genellikle hafif seyrettiğini, aşının faydalarının yan etki risklerinden daha ağır bastığını ifade etti.

🔹 Time, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 23 yıllık iktidarına rağmen siyasi geleceğini uzatmak için yeni manevralar aradığını savundu.

🔹 Yazıda, Türkiye'de iktidarın uzun yıllar boyunca laik ve milliyetçi elitlerin elinde bulunduğu, AK Parti'nin 2002 yılında Anadolu tabanının desteğiyle iktidara geldiği ifade edildi.

🔹 Recep Tayyip Erdoğan, 2014 yılında halk tarafından seçilen ilk cumhurbaşkanı oldu ve 2017 anayasa referandumu sonrasında yürütme yetkileri önemli ölçüde genişledi.

🔹 Yazıda, Erdoğan'ın medya, yargı ve siyasi süreç üzerindeki etkisini artırdığı yönündeki eleştirilere yer verildi.

🔹 2024 yerel seçimlerinde CHP önemli başarılar elde etti ve Ekrem İmamoğlu İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimini kazandı.

🔹 Ekrem İmamoğlu, 2025 yılında yolsuzluk suçlamalarıyla tutuklandı ve bir yıldan uzun süredir yargılanmayı bekliyor.

🔹 Hak örgütleri ile CHP, muhalefet siyasetçilerine yönelik soruşturmaların siyasi amaç taşıdığını savunuyor.

🔹 21 Mayıs'ta bir temyiz mahkemesi, CHP liderliğini Özgür Özel'e kazandıran parti içi seçim sonucunu iptal ederek Kemal Kılıçdaroğlu'nu yeniden göreve getirdi.

🔹 Mahkeme kararının ardından Türkiye'de siyasi gerilim arttı, borsada sert düşüş yaşandı ve çeşitli şehirlerde protestolar düzenlendi.

🔹 Mevcut anayasa, cumhurbaşkanının iki beş yıllık dönemden fazla görev yapmasına izin vermiyor.

🔹 Erdoğan'ın yeniden aday olabilmesi için anayasa değişikliği yapılması veya erken seçim kararı alınması seçenekleri bulunuyor.

🔹 AK Parti'nin bu seçenekleri hayata geçirmek için gerekli parlamento çoğunluğuna sahip olmadığı ifade edildi.

🔹 Time, Erdoğan'ın son hamlelerinin siyasi sahneden çekilmeyi planlamadığını gösterdiğini, muhalefetin ise tek aday etrafında birleşerek yeni gelişmeleri beklemek zorunda olduğunu savundu.

🔹 Bilim insanları, bitki kökleriyle birlikte yaşayan arbusküler mikorizal mantar ağlarının toplam uzunluğunu 68 katrilyon mil olarak hesapladı.

🔹 Bu uzunluk, Dünya ile Güneş arasındaki mesafenin yaklaşık 730 milyon katına denk geliyor.

🔹 Araştırmaya göre bu mantar ağları yaklaşık 300 megaton karbon depoluyor.

🔹 Depolanan karbon miktarı, dünyadaki tüm insanların bünyesinde bulunan karbonun yaklaşık dört ila altı katına ulaşıyor.

🔹 Uluslararası araştırma ekibi, makine öğrenmesi ve yüksek çözünürlüklü görüntüleme robotları kullanarak mantar ağlarının yoğunluğunu ve küresel dağılımını haritalandırdı.

🔹 Araştırmada dünya genelinden 16 binden fazla toprak örneğine ait veriler kullanıldı.

🔹 Laboratuvarda yetiştirilen mantar örneklerinin yüksek çözünürlüklü görüntüleri alınarak mantar iplikçiklerinin kalınlığı ölçüldü.

🔹 Elde edilen veriler mantar ağlarının toplam uzunluğu ve biyokütlesinin hesaplanmasını sağladı.

🔹 Çayırlar, arbusküler mikorizal mantar ağlarının en yoğun bulunduğu ekosistem olarak öne çıktı.

🔹 Florida Everglades, Güney Sudan'daki Sudd sulak alanı ve Tibet bozkırları mantar yoğunluğunun en yüksek olduğu bölgeler arasında yer aldı.

🔹 Tarım yapılan topraklarda mantar ağlarının yoğunluğu tarım yapılmayan alanlara göre yaklaşık yüzde 50 daha düşük seviyede bulundu.

🔹 Araştırmacılar, bu yer altı ağlarının karbon depolanması, bitkilerin beslenmesi, toprağın korunması ve ekosistemlerin sürdürülebilirliği açısından önemli rol oynadığını, kaybolmaları halinde yeniden oluşmalarının çok zor olabileceğini belirtti.

🔹 Quebec, 2015 yılında Kanada'da tıbbi yardımlı ölümü yasallaştıran ilk eyalet oldu.

🔹 Quebec'te ölümlerin yüzde 8'i tıbbi yardımlı ölüm yoluyla gerçekleşirken Kanada genelinde bu oran yüzde 5 seviyesinde bulunuyor.

🔹 Lanaudière bölgesinde her 100 ölümün 13'ü tıbbi yardımlı ölüm yöntemiyle gerçekleşiyor.

🔹 Quebec'te tıbbi yardımlı ölüm kamu sağlık sistemi içinde sunuluyor ve kamu sağlık sigortası tarafından tamamen karşılanıyor.

🔹 Quebec'te doktorlar ve hemşire uygulayıcılar hastalarla tıbbi yardımlı ölüm seçeneğini kendileri gündeme getirebiliyor.

🔹 Quebec toplumunda birçok kişi ölüm zamanını ve şeklini belirlemeyi bireysel bir hak olarak görüyor.

🔹 Roma Katolik Kilisesi'nin ötanaziyi ağır bir günah olarak gören yaklaşımı Quebec toplumunda büyük ölçüde kabul görmüyor.

🔹 Quebec'te 1960'lı yıllardaki Sessiz Devrim sonrasında toplum kilisenin etkisinden uzaklaşarak daha seküler bir yapıya yöneldi.

🔹 Tıbbi yardımlı ölüm oranları, Fransız kökenli Quebec nüfusunun yoğun olduğu bölgelerde daha yüksek seviyelerde bulunuyor.

🔹 Quebec Yaşam Sonu Bakım Komisyonu, her tıbbi yardımlı ölüm vakasını yasalara uygunluk açısından incelemeye devam ediyor.

🔹 Son yıllarda uygulamanın kronik hastalar ve demans hastalarını da kapsayacak şekilde genişlemesi kamuoyunda yeni tartışmalara yol açtı.

🔹 Bazı destekçiler, uygulamanın çok hızlı genişlediğini ve sağlık sistemindeki eksikliklerin insanları bu seçeneğe yönlendirip yönlendirmediğinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini savunuyor.

🔹 Quebec'te 2023 yılında yürürlüğe giren yasa, palyatif bakım merkezlerinin tıbbi yardımlı ölüm hizmeti sunmasını zorunlu hale getirdi.