📰 Günlük Haber Bülteni

Senatörlerin talebi 🔹 ABD'li Demokrat Senatörler Edward Markey ve Richard Blumenthal, Tesla'nın Full Self-Driving (FSD) sürücü destek sistemine ilişkin güvenlik verilerinin incelenmesini talep etti. 🔹 Senatörler, ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi'ne gönderdikleri mektupta Tesla'nın güvenlik istatistiklerinin dayandığı analizlerin zayıf ve yanıltıcı olduğunu belirtti. 🔹 Senatörler, kurumdan 7 Temmuz'a kadar Tesla'nın FSD güvenlik iddialarını ve bu iddiaların temelindeki kaza verilerini inceleyip incelemediğine ilişkin soruları yanıtlamasını istedi. 🔹 Senatörler, otonom sürüş ve gelişmiş sürücü destek sistemleri kullanan şirketlere yönelik raporlama yükümlülüklerinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu. Güvenlik verileri 🔹 Tesla son bir yılda FSD sisteminin insan sürücülerden 10 kata kadar daha güvenli olduğunu gösterdiğini söylediği istatistikleri kamuoyuyla paylaştı. 🔹 Tesla, FSD kullanılan araçlardaki hava yastığı açılan kazaların oranını ABD'deki tüm araç kazalarının ortalamasıyla karşılaştırıyor. 🔹 Tesla ayrıca araçlarını ABD'deki ortalama araçlarla karşılaştırıyor ve bu karşılaştırma yeni güvenlik teknolojilerinin etkisi nedeniyle sonuçları değiştirebiliyor. 🔹 Tesla, aynı güvenlik verilerini Avrupa Birliği'nde FSD sistemi için onay alma sürecinde Avrupalı düzenleyicilere de sundu.

Lisans süreci 🔹 Binance'ın Avrupa Birliği müşterilerine hizmet vermesini sağlayacak lisans başvurusunun reddedilmesi bekleniyor. 🔹 Başvuru Yunanistan sermaye piyasası düzenleyicisine yapıldı. 🔹 Avrupa Birliği'nin MiCA düzenlemeleri kapsamında kripto şirketlerinin haziran ayı sonuna kadar lisans alması gerekiyor. 🔹 Lisans alınmaması halinde Binance'ın Avrupa Birliği'nde hizmet sunma yetkisi temmuz ayı başından itibaren sona erecek. Düzenleyici süreç 🔹 MiCA düzenlemeleri kapsamında bir Avrupa Birliği ülkesinden alınan lisans, 27 üyeli blok genelinde faaliyet izni sağlıyor. 🔹 Avrupa Birliği düzenleyicileri kripto para borsalarını daha sıkı denetim altına almayı hedefliyor. 🔹 Yunanistan düzenleyicisinin başvuruyu reddetmesi halinde Avrupa Birliği'ndeki Binance kullanıcılarının durumu belirsizliğini koruyacak. Binance'ın açıklamaları 🔹 Binance, kullanıcılar üzerindeki olası etkileri en aza indirecek düzenli bir geçiş sürecini desteklemeyi planladığını açıkladı. 🔹 Şirket, MiCA lisansı almak için son 18 aydır düzenleyici kurumlarla çalıştığını bildirdi. 🔹 Binance, başvurusunun MiCA şartlarını karşıladığına inandığını ve Yunanistan Sermaye Piyasası Komisyonu'nun incelemeyi tamamlayarak başvuruyu uyumlu kabul ettiğini düşündüğünü açıkladı. 🔹 Binance, MiCA yetkilendirme sürecindeki gecikmelerin kripto faaliyetlerini Avrupa Birliği dışına kaydırma riski taşıdığını belirterek 30 Haziran 2026'dan önce yeni bir açıklama yapacağını duyurdu.

Kritik mineraller 🔹 G7 ülkeleri, kritik mineraller konusunda Batı'nın Çin'e bağımlılığını azaltmaya yönelik ortak bir bildiri üzerinde çalışıyor. 🔹 Görüşmelerde kritik mineral tedarik zincirlerinin güvence altına alınması G7 Zirvesi'nin temel gündem maddelerinden biri olarak ele alınıyor. 🔹 Müzakerelerde fiyat destekleri, piyasa standartları, sübvansiyonlar, alım garantileri ve Çin dışındaki kritik mineral tedarik zincirlerine özel sektör yatırımlarını artıracak mekanizmalar değerlendiriliyor. 🔹 G7 kapsamında açıklanabilecek adımların bu alandaki daha geniş kapsamlı girişimlerin ilk aşaması olması bekleniyor. Çin'e bağımlılık 🔹 Çin'in 2025 yılında nadir toprak mıknatıslarına yönelik ihracat kısıtlamaları enerji, savunma ve teknoloji sektörlerindeki Batılı tedarik zincirlerinin Çin'e bağımlılığını ortaya çıkardı. 🔹 Çin son dönemde tungsten ve antimon dahil çeşitli kritik minerallerin ihracatını da kısıtladı. 🔹 Batılı ülkeler yeni maden kaynakları, işleme tesisleri ve geri dönüşüm kapasitesi oluşturmak için çalışmalar yürütüyor. 🔹 ABD, 2026 yılının başında kritik mineraller için yeni bir ticaret bloğu oluşturulmasını önerdi. Küresel ticaret 🔹 G7 liderleri küresel ticaretteki dengesizlikleri ve Çin kaynaklı haksız rekabet uygulamalarını da ele alacak. 🔹 Avrupa Birliği geçen yıl Çin ile ticarette 360 milyar avroyu aşan rekor düzeyde dış ticaret açığı verdi. 🔹 Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa'nın stratejisinin Çin'den tamamen kopmak değil, riskleri azaltmak olduğunu söyledi. 🔹 Avrupa Birliği liderleri, Çin'den artan ithalata karşı ticaret savunma önlemlerinin daha sistematik kullanılmasını perşembe günü Brüksel'de yapılacak zirvede değerlendirecek.

Kara liste süreci 🔹 ABD yönetimi, Çinli yapay zeka şirketi DeepSeek, bellek çipi üreticisi CXMT ve ulusal güvenlik riski olarak değerlendirilen 100'den fazla şirketi ticaret kara listesine eklemeyi erteledi. 🔹 DeepSeek, CXMT ve çok sayıda şirket geçen yıl kurumlar arası komite tarafından Ticaret Bakanlığı'nın Varlık Listesi'ne eklenmek üzere onaylandı. 🔹 ABD Ticaret Bakanlığı'nın Varlık Listesi'ne eklenen şirketlere ABD menşeli ürün, yazılım ve teknoloji ihracatı lisansa tabi oluyor ve bu lisansların reddedilmesi bekleniyor. Güvenlik endişeleri 🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, DeepSeek'in Çin'in askeri ve istihbarat faaliyetlerine destek verdiğini söyledi. 🔹 DeepSeek'in Güneydoğu Asya'daki paravan şirketler aracılığıyla gelişmiş ABD çiplerine yasa dışı erişmeye çalıştığı ifade edildi. 🔹 Anthropic, DeepSeek ve iki Çinli yapay zeka laboratuvarının Claude yapay zeka platformundan yetenek çıkarmaya yönelik faaliyetler yürüttüğünü açıkladı. 🔹 OpenAI, DeepSeek'in kendi yapay zeka modellerini hedef aldığını belirtti. İhracat kontrolleri 🔹 ABD, Ekim 2025'ten bu yana Varlık Listesi'ne yeni şirket eklemedi ve bu durum son on yıldaki en uzun güncellemesiz dönem oldu. 🔹 En az 75 Çinli kuruluşun gelişmiş yarı iletken üretimi, çip üretim ekipmanları ve yapay zeka modelleme faaliyetleri nedeniyle kara listeye alınması planlanıyor. 🔹 Rus insansız hava araçlarına parça sağlayan ve kısıtlı Nvidia çiplerini Çin üniversitelerine satan çok sayıda Çinli şirket de ulusal güvenlik riski kapsamında değerlendiriliyor.

Petrol transfer operasyonu 🔹 ABD ordusu, Körfez enerji ihracatını sürdürmek amacıyla gemiden gemiye gizli petrol transfer operasyonlarını yönetiyor. 🔹 Operasyonlarda hava ve deniz dronları ile helikopterler kullanılarak petrol taşıyan konvoylar açık denizde bekleyen tankerlere yönlendiriliyor. 🔹 Gemiden gemiye transferler Birleşik Arap Emirlikleri'nin Füceyre açıklarında ve Umman'ın Sohar Limanı açıklarında gerçekleştiriliyor. 🔹 Operasyon mayıs ayı başında başladı ve en az 116 gemi transferlere katıldı. Operasyonun işleyişi 🔹 Tankerler boğaza ulaşmadan önce buluşma noktasına gidiyor ve yaklaşık 3 ila 4 kilometre aralıklarla ilerliyor. 🔹 Gemiler seyir cihazlarını kapatarak ve ışıklarını azaltarak gece saatlerinde hareket ediyor. 🔹 Boğaz geçildikten sonra tankerler büyük ham petrol gemilerine yanaşarak petrol transferini gerçekleştiriyor. 🔹 Her bir gemiden gemiye petrol transferi yaklaşık 24 ila 40 saat sürüyor. Bölgesel gelişmeler 🔹 İran, ABD-İsrail savaşı sonrasında Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatarak küresel enerji arzında büyük kesintiye yol açtı. 🔹 ABD'nin yürüttüğü transfer sistemi Körfez ülkelerinin ham petrol ve petrol ürünlerini uluslararası alıcılara ulaştırmasını amaçlıyor. 🔹 Reuters'in incelediği uydu görüntülerine göre mayıs başından 11 Haziran'a kadar açık denizde en az 90 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü transfer edildi. 🔹 Operasyona katılacak gemiler, ABD Donanması'nın Bahreyn'deki birimine ayrıntılı takip kayıtları, mülkiyet bilgileri ve kargo belgelerini sunarak uygunluk incelemesinden geçiyor. 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri'nin devlet petrol şirketi ADNOC ile Kuveyt Oil Tanker Company'nin transfer operasyonlarında aktif rol aldığı belirtiliyor.

Yatırım fonu 🔹 ABD-İran çerçeve anlaşması kapsamında İran'a yatırımları teşvik etmek amacıyla 300 milyar dolarlık özel sektör yatırım fonu oluşturulması planlanıyor. 🔹 Fonun 150 milyar doların üzerindeki bölümü için ABD, Körfez ülkeleri, Asya, Güney Amerika ve Afrika merkezli şirketlerden taahhüt alındı. 🔹 Fon tamamen özel sektör kaynaklarından oluşacak, kamu kaynağı veya hibe içermeyecek. 🔹 Yatırım taahhütleri enerji, lojistik, imalat ve ulaştırma sektörlerini kapsıyor. Anlaşma süreci 🔹 Fon, ABD ile İran arasında savaşı sona erdirecek nihai anlaşmanın imzalanmasının ardından faaliyete geçecek. 🔹 İmzalanması beklenen mutabakat zaptı, nihai anlaşmaya yönelik 60 günlük müzakere sürecini düzenleyecek. 🔹 Bu 60 günlük süreçte fon yöneticileri, İranlı taraflar ve yatırımcılarla birlikte projelerin planlamasını yapacak. 🔹 Fon, ABD yaptırımlarının kaldırılması ve yurt dışında dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılmasına yönelik müzakerelerden ayrı bir finansal mekanizma olarak yapılandırılıyor. Yeniden yapılanma ve yatırımlar 🔹 İran, savaş zararlarının tazmini için ABD'den başlangıçta 400 milyar dolar talep etti. 🔹 Bölge ülkeleri kredi sağlama, kredi hatları oluşturma veya savaşta zarar gören tesislerin yeniden inşasını doğrudan finanse etme yöntemleriyle katkı sunabilecek. 🔹 Yeniden inşa kapsamına Mobarakeh Çelik Tesisi, rafineriler, havaalanları ve çatışmalardan etkilenen altyapı unsurları dahil edilebilecek. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran'ın nükleer programını sökmesi, zenginleştirilmiş uranyum stokunu ortadan kaldırması ve sıkı denetimleri kabul etmesi halinde Körfez ülkeleri destekli 300 milyar dolarlık yeniden yapılanma fonuna erişebileceğini söyledi.

🔹 ABD Bölge Yargıcı Richard Berman, Trump yönetimi ile Halkbank arasında varılan anlaşmayı çarşamba günü değerlendirecek. 🔹 Anlaşma, Halkbank hakkındaki İran yaptırımlarını delmeye yardım etme suçlamasına ilişkin Adalet Bakanlığı kovuşturmasını sona erdirebilir. 🔹 Halkbank hakkında 2019 yılında dava açıldı. 🔹 ABD savcıları, Halkbank’ı İran çıkarları yararına 20 milyar dolarlık kısıtlı fonu gizlice transfer etmekle suçladı. 🔹 Savcılar, bankanın petrol gelirlerini altın ve nakde çevirdiğini ve petrol gelirlerinin transferini gerekçelendirmek için sahte gıda sevkiyatları belgelediğini öne sürdü. 🔹 Halkbank suçlamaları reddetti. 🔹 Adalet Bakanlığı ile Halkbank arasındaki anlaşma mart ayında duyuruldu. 🔹 Berman, anlaşma şartlarına uyumun gösterilmesi için davayı 90 gün süreyle durdurdu. 🔹 Anlaşma şartları Halkbank’ın İran’a fayda sağlayan işlemlere girmesini yasakladı ve bankanın yaptırım ile kara para aklamayı önleme uyumunun bir denetçi tarafından incelenmesini zorunlu kıldı. 🔹 Manhattan ABD Başsavcılığı, 10 Haziran’da sürenin dolmasının ardından davanın resmen düşürülmesini istedi. 🔹 Ernst & Young, Halkbank’ın anlaşmaya aykırı bir durumuna rastlamadı. 🔹 Anlaşma kapsamında para ödemesi yapılmayacak ve Halkbank cezai suçu kabul etmeyecek. 🔹 Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, daha önce davayı hukuksuz ve “çirkin” olarak nitelendirdi. 🔹 Adalet Bakanlığı, kovuşturmanın düşürülmesinin ABD’nin İran’a desteği sınırlama çıkarına hizmet edeceğini açıkladı.