📰 Günlük Haber Bülteni

🔹 Hillary Clinton, Joe Biden'ın 2024 başkanlık seçimlerinde yeniden aday olma kararını kendisi, siyasi mirası ve ülke açısından "büyük bir hata" olarak değerlendirdi. 🔹 Clinton, Biden'ın adaylıktan erken çekilmesi ve Demokrat Parti'de rekabetçi bir ön seçim yapılması halinde ortaya çıkacak adayın Donald Trump'ı yenebileceğini söyledi. 🔹 Clinton, Biden'ın görevini yeni bir adaya devretmesi durumunda başkan yardımcısı, vali veya senatörlerden herhangi birinin seçimi kazanabileceğini ifade etti. 🔹 Biden'ın ilk başkanlık münazarasındaki performansının ardından adaylıktan çekilmesi yönündeki çağrıların başlangıçta karşılık bulmadığını söyledi. 🔹 Clinton, Biden'ın yarıştan çekilme kararında kamuoyu yoklamalarının etkili olduğunu belirtti. 🔹 Kamala Harris'in seçim kampanyasını kurmak için yalnızca yaklaşık üç aylık süreye sahip olmasının seçim sürecini olumsuz etkilediğini söyledi. 🔹 Clinton, Harris'in görevdeki başkan yardımcısı olması nedeniyle Joe Biden'dan yeterince ayrışamadığını ifade etti. 🔹 Joe Biden, Temmuz 2024'te başkanlık yarışından çekilmiş ve Demokrat Parti adına Kamala Harris'i desteklediğini açıklamıştı.

Savaşın sonuçları 🔹 ABD ile İsrail'in İran'a yönelik askeri operasyonlarına rağmen İran'daki mevcut yönetim görevde kalmaya devam ediyor. 🔹 İran'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokları varlığını koruyor. 🔹 İran'ın füze ve insansız hava aracı kapasitesinin önemli bölümünün faaliyetini sürdürdüğü değerlendiriliyor. 🔹 ABD ile İran arasında imzalanan çerçeve anlaşması savaşın sona ermesi için 60 günlük müzakere sürecini başlatıyor. Askeri gelişmeler 🔹 ABD donanmasının deniz ablukası İran'ın petrol ticaretini büyük ölçüde durdurdu ve İran para biriminin değer kaybetmesine yol açtı. 🔹 ABD ve İsrail saldırılarında İran'da 13 binden fazla askeri ve sanayi hedefi vuruldu. 🔹 İran'a yönelik saldırılara rağmen ülkenin füze stoklarının önemli bölümünün korunduğu değerlendiriliyor. 🔹 Son aylarda İran'ın Orta Doğu genelinde 1.500'den fazla füze ve 4.700 insansız hava aracı saldırısı düzenlediği belirtiliyor. Bölgesel etkiler 🔹 İran saldırıları sonucunda ABD'ye ait üsler, büyükelçilikler ve çeşitli tesislerde hasar oluştu. 🔹 Bölgedeki bazı ülkelerde ABD askeri varlığının güvenlik riskleri yeniden tartışılmaya başlandı. 🔹 ABD'nin kullandığı gelişmiş mühimmat stoklarının yeniden oluşturulmasının aylar hatta yıllar sürebileceği ifade ediliyor. 🔹 ABD'nin mühimmat tüketiminin özellikle uzun menzilli füze kapasitesi açısından askeri hazırlık seviyesini etkilediği değerlendiriliyor. Müzakere süreci 🔹 ABD ile İran arasındaki müzakerelerde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının geleceği ve nükleer faaliyetlerin denetlenmesi temel başlıklar arasında yer alıyor. 🔹 İran'ın füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteğin de nihai anlaşma görüşmelerinde ele alınması bekleniyor. 🔹 Taraflar arasında kalıcı anlaşmaya varılması halinde İran ile ABD ilişkilerinde yeni bir dönemin başlaması öngörülüyor. 🔹 Müzakerelerin başarısız olması halinde bölgesel güvenlik risklerinin yeniden artabileceği değerlendiriliyor.

Enerji piyasaları 🔹 ABD ile İran arasındaki çerçeve anlaşması enerji sevkiyatlarındaki kesintilerin sona ermesi için zemin hazırlıyor. 🔹 İran savaşı küresel enerji piyasalarında üretici ve tüketici ülkeler arasındaki dengeleri değiştiren yeni bir süreci başlattı. 🔹 Enerji ithalatına bağımlı ülkeler alternatif enerji kaynaklarına yönelme çabalarını hızlandırıyor. 🔹 Güney Kore ve Japonya gibi bazı ülkelerde kömür kullanımında artış yaşanıyor. 🔹 Uzun vadede güneş, rüzgar ve nükleer enerji yatırımlarının hız kazanması bekleniyor. 🔹 Nisan ayında küresel ölçekte rüzgar ve güneş enerjisinden üretilen elektrik miktarı ilk kez doğal gaz kaynaklı üretimi geçti. Üretici ülkeler ve jeopolitik 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri savaşın ardından OPEC+ grubundan ayrıldı. 🔹 Suudi Arabistan ile Rusya arasındaki enerji iş birliği güçleniyor. 🔹 Brezilya, Venezuela, Kolombiya, Arjantin ve Guyana petrol üretim kapasitelerini artırmaya yönelik çalışmalar yürütüyor. 🔹 Çin'in rüzgar türbinleri, güneş panelleri, bataryalar ve enerji altyapısı ekipmanlarındaki üretim kapasitesi küresel enerji dönüşümünde stratejik önem kazanıyor. Hürmüz Boğazı ve ticaret 🔹 İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğini kesintiye uğratabilme kapasitesi küresel ticaret risklerini artırıyor. 🔹 Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemiler için ücret uygulanması yönündeki girişimler uluslararası ticarette yeni maliyetler oluşturabilir. 🔹 Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik enerji ve taşımacılık maliyetleri üzerinde kalıcı baskı oluşturuyor. Küresel ekonomi 🔹 Dünya Bankası küresel büyüme tahminini 2026 yılı için yüzde 2,9'dan yüzde 2,5'e düşürdü. 🔹 ABD'de yıllık enflasyon mayıs ayında yüzde 4,2'ye yükseldi. 🔹 Avrupa Merkez Bankası politika faizini yüzde 2,25 seviyesine çıkardı. 🔹 Artan enerji maliyetleri ve güvenlik harcamaları kamu maliyesi üzerindeki baskıyı artırıyor. 🔹 Asya ekonomileri savaşın ekonomik etkilerini azaltmak amacıyla Asya Kalkınma Bankası'ndan acil finansman desteği talep etmeye başladı.

G7 zirvesi 🔹 G7 zirvesinde Avrupa liderleri, Donald Trump ile daha uzlaşmacı bir yaklaşım sergiledi. 🔹 Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Donald Trump'a üzerinde 47 numarası bulunan bir futbol forması hediye etti. 🔹 Friedrich Merz, ABD ile Avrupa'nın aynı tarafta olduğunu söyledi. 🔹 Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, İran ile varılan çerçeve anlaşmayı memnuniyetle karşıladı. İran anlaşması ve Hürmüz Boğazı 🔹 İran ile varılan çerçeve anlaşmasının Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına katkı sağlaması bekleniyor. 🔹 Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Birleşik Krallık Başbakanı Keir Starmer, ateşkesin kalıcı hale gelmesi durumunda Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiğinin yeniden başlamasına destek vermek için askeri imkanların kullanılabileceğini açıkladı. 🔹 Keir Starmer, mayın temizleme gibi alanlarda ABD ve diğer ülkelerle koordinasyon sağlanacağını söyledi. 🔹 Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının petrol ve doğal gaz sevkiyatındaki aksaklıkları azaltması bekleniyor. Avrupa-ABD ilişkileri 🔹 Avrupa liderleri, ABD ile Ukrayna başta olmak üzere önemli uluslararası konularda iş birliğini sürdürmeyi hedefliyor. 🔹 Emmanuel Macron, ABD'nin 250. kuruluş yılı dolayısıyla Donald Trump'ı Versailles Sarayı'nda düzenlenecek akşam yemeğine davet etti. 🔹 Donald Trump, Ukrayna savaşının ABD'nin doğrudan çatışması olmadığını ve ABD'nin yalnızca silah sattığını söyledi. 🔹 Donald Trump, İran ile yapılacak anlaşmanın ülkenin nükleer silah edinmesini engelleyeceğini ve İran'ın bu taahhüdü ihlal etmesi halinde ağır sonuçlarla karşılaşacağını söyledi.

Yasak kararı 🔹 Hindistan, devlet tarafından düzenlenen tıp fakültesi giriş sınavındaki usulsüzlükleri önlemek amacıyla Telegram uygulamasına geçici erişim engeli getirdi. 🔹 Erişim engelinin 22 Haziran'a kadar uygulanacağı açıklandı. 🔹 Telegram'daki kanal yöneticilerinin zaman damgasını değiştirmeden mesaj düzenlemesine imkan veren özellik de 30 Haziran'a kadar engellendi. 🔹 Kararın, 21 Haziran'da yapılacak yeniden tıp fakültesi giriş sınavının güvenliğini sağlamak amacıyla alındığı belirtildi. Sınav usulsüzlükleri 🔹 Mayıs ayında 2,2 milyondan fazla adayın katıldığı tıp fakültesi giriş sınavının sonuçları soru sızıntısı iddiaları nedeniyle iptal edildi. 🔹 Yetkililer, Telegram üzerinden faaliyet gösteren grupların sınav sorularını sattığını öne sürdü. 🔹 Bazı Telegram kanallarının sınav sorularına erişim vaadiyle adaylardan ve ailelerinden yüz binlerce rupi talep ettiği bildirildi. 🔹 Yetkililer, mesaj düzenleme özelliğinin sınav sonrasında gerçek soru kitapçıklarının eski tarihli gibi gösterilerek paylaşıldığını ve usulsüzlük iddialarında kullanıldığını açıkladı. Tepkiler 🔹 Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan, sınav güvenliğinin korunmasının hükümetin önceliği olduğunu söyledi. 🔹 İnternet Özgürlüğü Vakfı, Telegram yasağını sınav usulsüzlüklerine karşı orantısız bir önlem olarak değerlendirdi. 🔹 Bazı teknoloji uzmanları yasağın kullanıcıları farklı platformlara yönlendireceğini ve küçük işletmeler dahil çok sayıda Telegram kullanıcısını olumsuz etkileyeceğini belirtti.

Yasak kararı 🔹 Hindistan, devlet tarafından düzenlenen tıp fakültesi giriş sınavındaki usulsüzlükleri önlemek amacıyla Telegram uygulamasına geçici erişim engeli getirdi. 🔹 Erişim engelinin 22 Haziran'a kadar uygulanacağı açıklandı. 🔹 Telegram'daki kanal yöneticilerinin zaman damgasını değiştirmeden mesaj düzenlemesine imkan veren özellik de 30 Haziran'a kadar engellendi. 🔹 Kararın, 21 Haziran'da yapılacak yeniden tıp fakültesi giriş sınavının güvenliğini sağlamak amacıyla alındığı belirtildi. Sınav usulsüzlükleri 🔹 Mayıs ayında 2,2 milyondan fazla adayın katıldığı tıp fakültesi giriş sınavının sonuçları soru sızıntısı iddiaları nedeniyle iptal edildi. 🔹 Yetkililer, Telegram üzerinden faaliyet gösteren grupların sınav sorularını sattığını öne sürdü. 🔹 Bazı Telegram kanallarının sınav sorularına erişim vaadiyle adaylardan ve ailelerinden yüz binlerce rupi talep ettiği bildirildi. 🔹 Yetkililer, mesaj düzenleme özelliğinin sınav sonrasında gerçek soru kitapçıklarının eski tarihli gibi gösterilerek paylaşıldığını ve usulsüzlük iddialarında kullanıldığını açıkladı. Tepkiler 🔹 Eğitim Bakanı Dharmendra Pradhan, sınav güvenliğinin korunmasının hükümetin önceliği olduğunu söyledi. 🔹 İnternet Özgürlüğü Vakfı, Telegram yasağını sınav usulsüzlüklerine karşı orantısız bir önlem olarak değerlendirdi. 🔹 Bazı teknoloji uzmanları yasağın kullanıcıları farklı platformlara yönlendireceğini ve küçük işletmeler dahil çok sayıda Telegram kullanıcısını olumsuz etkileyeceğini belirtti.

ABD yatırımları 🔹 Japonya'nın önde gelen yöneticilerinden Yoşimitsu Kobayaşi, Japon şirketlerinin ABD'ye sürekli yatırım yapmasının sürdürülebilirliği konusunda uyarıda bulundu. 🔹 Japonya, ABD'nin gümrük tarifelerini önlemek amacıyla geçen yıl 550 milyar dolarlık yatırım fonu oluşturmayı kabul etti. 🔹 Kobayaşi, Japonya'nın ABD'nin tarife tehditleri nedeniyle bu taahhüdü vermek zorunda kaldığını söyledi. 🔹 Kobayaşi, 550 milyar dolarlık yatırımın sürmesi halinde yurt içi yatırımların zayıflamasının sorun oluşturabileceğini ifade etti. Japon ekonomisi 🔹 Japonya hükümeti iş gücü verimliliğini beş yıl içinde yüzde 15 artırmayı hedefliyor. 🔹 Japonya Verimlilik Merkezi, 2008 küresel finans krizinden bu yana zayıf yurt içi yatırımları düşük verimliliğin temel nedenlerinden biri olarak değerlendiriyor. 🔹 Japon şirketlerinin yurt dışına yönelmesi ve nüfusun azalması nedeniyle ülke içindeki yatırımların sınırlı kaldığı belirtiliyor. 🔹 ABD'ye yönelik 550 milyar dolarlık yatırım taahhüdü, Japonya'da yurt içi yatırım hedeflerinin uygulanabilirliği konusunda endişeleri artırıyor. Fonun yapısı 🔹 Fon kapsamında Japon Uluslararası İşbirliği Bankası ile ticari bankalar ABD altyapı projelerine finansman sağlayacak. 🔹 Yatırım projelerinin seçiminde son karar yetkisinin Donald Trump'ta olması planlanıyor. 🔹 Japonya yatırdığı sermayeyi geri alana kadar kârların yarısı ABD ile paylaşılacak, sonrasında ise kârın yüzde 90'ı ABD'ye kalacak. 🔹 Japonya şimdiye kadar nükleer enerji ve doğal gaz santralleri dahil toplam 109 milyar dolara kadar ulaşan iki yatırım paketi açıkladı.

Anlaşmaya yönelik eleştiriler 🔹 Donald Trump, İran ile yaptığı anlaşmanın Barack Obama dönemindeki 2015 nükleer anlaşmasından farklı olduğunu ve nükleer silaha karşı bir engel oluşturduğunu söyledi. 🔹 Anlaşmanın ardından Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin yeniden açılması beklentisi petrol fiyatlarını düşürdü ve hisse senedi piyasalarını destekledi. 🔹 Anlaşmanın İran'ın verdiği tavizlere kıyasla savaşın maliyetini haklı çıkarıp çıkarmadığı ABD'de tartışılıyor. 🔹 Anlaşmanın, yaptırımlar karşılığında İran'ın nükleer faaliyetlerini sınırlandıran 2015 tarihli anlaşmaya benzediği yönünde değerlendirmeler yapılıyor. Siyasi tepkiler 🔹 Barack Obama, yeni anlaşmanın büyük ölçüde kendi dönemindeki nükleer anlaşmayla benzer şartlar taşıdığını söyledi. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran'ın nükleer programının tamamen yok edildiğini ve yeniden inşa edilmemesi taahhüdü karşılığında ekonomik avantajlar sağlanacağını açıkladı. 🔹 Cumhuriyetçi Senatör Joni Ernst, anlaşmanın ayrıntılarının Senato tarafından incelenmesi gerektiğini söyledi. 🔹 Cumhuriyetçi Senatör John Kennedy, İran'ın nükleer hedeflerinden vazgeçeceğine ilişkin güven duyulmadığını ifade etti. Tartışmalı başlıklar 🔹 Anlaşmanın İran'a yaptırım kolaylıkları sağlaması, 300 milyar dolarlık yatırım fonu oluşturulması ve İsrail'in Lübnan'daki faaliyetlerine ilişkin düzenlemeler içermesi ABD'de eleştirilere yol açıyor. 🔹 ABD ile İran arasında imzalanması planlanan anlaşma metni henüz kamuoyuyla paylaşılmadı. 🔹 Anlaşma kapsamında önümüzdeki 60 gün boyunca İran'ın nükleer programı ve diğer başlıklarda müzakerelerin sürdürülmesi planlanıyor. 🔹 Bazı değerlendirmelerde mevcut taslağın birçok teknik ayrıntıyı içermediği ve nihai müzakerelerle şekilleneceği ifade ediliyor.

Huawei'nin çip stratejisi 🔹 Huawei, 2019 yılında ABD yaptırımları başlamadan önce yaklaşık on yıl boyunca alternatif çip çözümleri geliştirdi. 🔹 Şirket, en gelişmiş üretim ekipmanlarına erişim olmadan işlem gücünü artırmayı hedefleyen çip katmanlama teknolojisini geliştirdi. 🔹 Huawei, bu teknolojiyi akıllı telefon işlemcilerinde bu yıl kullanmayı planlıyor. 🔹 Veri merkezlerine yönelik yapay zekâ işlemcilerinde aynı teknolojinin 2030 yılına kadar hazır hale gelmesi hedefleniyor. Yapay zekâ ve çip geliştirme 🔹 Huawei, daha düşük performanslı işlemcileri büyük kümeler halinde birleştirerek yüksek işlem gücü elde etmeyi amaçlayan CloudMatrix 384 platformunu geliştiriyor. 🔹 Şirket, yeni nesil yapay zekâ çiplerini büyük işlem kümelerinde eğitim amaçlı kullanabilecek seviyeye ulaştırmayı hedefliyor. 🔹 Çin'deki bazı girişimler benzer teknolojilerle Nvidia B200 seviyesinde performans sunabilecek yapay zekâ çipleri üzerinde çalışıyor. 🔹 Bu çiplerin seri üretiminin en erken 2027 ortasında başlaması öngörülüyor. Çin'in yarı iletken sektörü 🔹 Çin'in yerli yapay zekâ çipleri, bazı alanlarda Çin'e satılabilen Nvidia ürünlerinden daha yüksek performans gösteriyor. 🔹 Çinli teknoloji şirketleri yerli yapay zekâ çiplerine yöneldikçe Huawei ve diğer yerli üreticilere yönelik talep hızla artıyor. 🔹 Çinli yapay zekâ çip üreticilerinin büyük bölümünde mevcut üretim kapasitesi talebi karşılamakta yetersiz kalıyor. 🔹 ABD ihracat kısıtlamaları nedeniyle Çinli şirketler gelişmiş yabancı üretim tesislerine erişemediği için üretimde ağırlıklı olarak SMIC gibi yerli üreticilere bağımlı bulunuyor.

Ateşkes ve müzakereler 🔹 ABD ve İran, mutabakatın imzalanmasıyla birlikte Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın derhal ve kalıcı olarak sona ermesini kabul ediyor. 🔹 Taraflar birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi ve iç işlerine müdahale etmemeyi taahhüt ediyor. 🔹 Taraflar, karşılıklı mutabakatla uzatılabilecek en fazla 60 günlük sürede nihai anlaşmayı müzakere etmeyi kabul ediyor. 🔹 Nihai anlaşmanın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin bağlayıcı kararıyla onaylanması öngörülüyor. Hürmüz Boğazı ve askeri düzenlemeler 🔹 ABD, mutabakatın imzalanmasının ardından deniz ablukasını kaldırmayı ve en geç 30 gün içinde deniz trafiğini savaş öncesi seviyeye döndürmeyi taahhüt ediyor. 🔹 İran, Basra Körfezi ile Umman Denizi arasındaki ticari gemi trafiğini 30 gün içinde savaş öncesi seviyeye ulaştırmak için adım atmayı kabul ediyor. 🔹 İran, deniz mayınlarının temizlenmesi ve teknik engellerin kaldırılması için gerekli çalışmaları yapmayı üstleniyor. 🔹 ABD, nihai anlaşmadan sonraki 30 gün içinde bölgedeki askeri güçlerini çekmeyi taahhüt ediyor. Ekonomi ve yaptırımlar 🔹 ABD ve bölgesel ortakları, İran'ın yeniden yapılanması ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık finansman sağlayacak kapsamlı bir plan hazırlamayı kabul ediyor. 🔹 ABD, nihai anlaşma kapsamında Birleşmiş Milletler, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ve tek taraflı ABD yaptırımları dahil İran'a yönelik tüm yaptırımları kaldırmayı taahhüt ediyor. 🔹 ABD Hazine Bakanlığı, mutabakat imzalanır imzalanmaz İran petrolü, petrokimya ürünleri ve bunlarla bağlantılı bankacılık, sigorta ve taşımacılık hizmetleri için ihracat muafiyetleri sağlayacak. 🔹 İran'ın dondurulmuş varlıklarının müzakerelerdeki ilerlemeye bağlı olarak serbest bırakılması ve İran Merkez Bankası'nın belirleyeceği amaçlarla kullanılabilir hale getirilmesi öngörülüyor. Nükleer program 🔹 İran, hiçbir zaman nükleer silah üretmeyeceği taahhüdünü yineliyor. 🔹 Zenginleştirilmiş nükleer materyalin geleceği ve İran'ın diğer nükleer faaliyetleri nihai anlaşmada düzenlenecek. 🔹 Nihai anlaşmaya kadar İran mevcut nükleer faaliyetlerini değiştirmeyecek, ABD ise yeni yaptırım uygulamayacak ve bölgedeki askeri varlığını artırmayacak. 🔹 Taraflar, nihai anlaşmanın uygulanmasını ve gelecekteki yükümlülüklerin yerine getirilmesini denetleyecek ortak bir uygulama mekanizması kurmayı kabul ediyor.

ABD'nin Libya planı 🔹 ABD, Libya'nın doğu ve batısındaki rakip güçler arasında askeri iş birliğini artırarak ülkenin petrol üretimini yükseltmeyi hedefliyor. 🔹 Nisan ayında Libya'da ilk kez doğu ve batıdaki rakip güçler ABD gözetiminde ortak askeri tatbikat gerçekleştirdi. 🔹 ABD yönetimi, Libya'nın daha istikrarlı hale gelmesinin Amerikan yatırımlarını artırabileceğini ve küresel petrol arzına önemli katkı sağlayabileceğini değerlendiriyor. 🔹 Libya, petrol üretimini günlük yaklaşık 1,3 milyon varilden 2 milyon varile çıkarmayı hedefliyor. Petrol sektörü ve yatırımlar 🔹 Libya yönetimi, petrol üretimini yüzde 40 artırmanın yaklaşık 20 milyar dolarlık yatırım gerektirdiğini öngörüyor. 🔹 Libya halen Avrupa'ya günlük yaklaşık 1 milyon varil petrol ihraç ediyor. 🔹 ConocoPhillips, Libya'da 25 yıllık yeni bir kalkınma anlaşmasına katıldı. 🔹 Chevron, 2007'den bu yana düzenlenen ilk lisans ihalesinde Sirte Havzası'nda yeni bir arama sahası kazandı. 🔹 ExxonMobil, İtalya merkezli Eni, QatarEnergy ve Repsol da Libya'daki yeni petrol ve doğal gaz projelerine ilgi gösteriyor. Siyasi ve güvenlik riskleri 🔹 Libya'daki iç savaşın ardından yaşanan siyasi bölünme ve silahlı gruplar petrol üretimi üzerinde risk oluşturmaya devam ediyor. 🔹 Zaviye kentindeki silahlı çatışmalar geçen ay ülkenin en büyük faal rafinerisinin faaliyetlerini durdurdu. 🔹 Doğu ve batıdaki rakip yönetimler nisan ayında on yılı aşkın sürenin ardından ilk kez ortak ulusal bütçeyi onayladı. 🔹 Libya'daki bazı siyasi gruplar, ABD'nin rakip yönetimleri seçim yapılmadan birleştirme planına karşı çıktı.

Ekonomik düzenlemeler 🔹 ABD ile İran arasında hazırlanılan anlaşma taslağı İran'a petrol satışını yeniden başlatma hakkı tanıyor. 🔹 Taslak, İran'ın en az 300 milyar dolarlık kalkınma finansmanına erişebilmesini öngörüyor. 🔹 İran'ın yurt dışında dondurulan varlıklarının serbest bırakılması ve kullanılabilir hale getirilmesi hedefleniyor. 🔹 ABD Hazine Bakanlığı'nın mutabakat imzalandıktan hemen sonra İran ham petrolü, petrokimya ürünleri ve türevlerinin ihracatı için muafiyet sağlaması planlanıyor. Anlaşma süreci 🔹 ABD ve İran mutabakatı 19 Haziran'da İsviçre'de resmen imzalamayı planlıyor. 🔹 Anlaşmanın ardından savaşın kalıcı olarak sona erdirilmesi ve İran'ın nükleer programına yeni sınırlamalar getirilmesi amacıyla 60 günlük müzakere süreci başlayacak. 🔹 ABD, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ablukasını kaldıracak ve boğazdaki deniz trafiğinin 30 gün içinde savaş öncesi seviyeye dönmesi için çalışacak. 🔹 İran, nükleer silah geliştirmeme taahhüdünü yeniden teyit edecek. Yaptırımlar ve güvenlik 🔹 ABD, nihai anlaşmaya varılması halinde İran'a yönelik yaptırımları sona erdirmeyi taahhüt ediyor. 🔹 Nihai anlaşmanın ardından ABD askerlerinin çevre bölgelerden 30 gün içinde çekilmesi öngörülüyor. 🔹 İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun geleceğinin nihai anlaşmada ele alınması planlanıyor. 🔹 Taslak metin, Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın sona erdirilmesini öngörüyor. Piyasa etkileri 🔹 Anlaşmaya yönelik beklentilerin güçlenmesiyle Brent petrol fiyatı dört gün içinde yaklaşık yüzde 15 gerileyerek varil başına 80 doların altına indi. 🔹 İran'ın petrol ihracatına yeniden başlaması beklentisi küresel petrol arzının artacağı yönündeki öngörüleri güçlendirdi.

Çin'in petrol talebi 🔹 Çin'in toplam petrol ithalatı mayıs ayında günlük 7,8 milyon varile gerileyerek son sekiz yılın en düşük seviyesine indi. 🔹 Deniz yoluyla gerçekleştirilen petrol ithalatı ise son 10 yılın en düşük seviyesine düştü ve 2025 ortalamasının yüzde 45'in üzerinde altında kaldı. 🔹 Çin, günlük deniz yoluyla petrol ithalatını Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık'ın toplam petrol tüketimine yakın bir miktarda azalttı. 🔹 Petrol ithalatındaki düşüşe rağmen Çin ekonomisinde belirgin bir olumsuz etki gözlenmedi. Enerji politikası 🔹 Çin'in 2025 sonu itibarıyla yaklaşık 1,4 milyar varillik stratejik petrol rezervine sahip olduğu tahmin ediliyor. 🔹 Bu rezervin ABD'nin stratejik petrol stoklarının yaklaşık üç katı, Japonya'nın ise altı katından fazla olduğu değerlendiriliyor. 🔹 Çin'in nisan ve mayıs aylarında elektrikli araç kullanımını önemli ölçüde artırdığı ve otoyollardaki şarj işlemlerinin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 50 ila 80 yükseldiği belirtiliyor. 🔹 Kömürle elektrik üretimi nisan ayında mevsimsel rekor seviyeye ulaştı. Petrol piyasaları 🔹 Çin'in stratejik petrol rezervlerinden nisan ortası ile haziran ortası arasında 100 ila 200 milyon varil arasında petrol kullandığı değerlendiriliyor. 🔹 Çin'in enerji politikalarının küresel petrol arz şoklarının etkisini azaltabilecek yeni bir denge mekanizması oluşturduğu değerlendiriliyor. 🔹 Çin'in gelecekte stratejik petrol rezervlerini yeniden doldurmasının küresel petrol talebini kısa vadede artırabileceği öngörülüyor. 🔹 Çin'in petrol talebindeki yeni yaklaşımının küresel petrol fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı uzun vadede azaltabileceği değerlendiriliyor.

Araştırmanın bulguları 🔹 Yeni bir araştırma, haftada 90 ila 119 dakika direnç egzersizi yapan kişilerde daha uzun yaşam süresiyle ilişki bulunduğunu ortaya koydu. 🔹 Araştırma, 147 binden fazla kişinin yaklaşık 30 yıllık egzersiz alışkanlıkları ve yaşam sürelerini inceledi. 🔹 Haftada 90-119 dakika ağırlık çalışması, herhangi bir nedene bağlı erken ölüm riskinde yüzde 13 azalmayla ilişkilendirildi. 🔹 Aynı süreyle yapılan direnç egzersizi kalp hastalıklarına bağlı ölüm riskinde yüzde 19 azalmayla ilişkilendirildi. 🔹 Nörolojik hastalıklara bağlı ölüm riskinde ise yüzde 27 azalma görüldü. Direnç egzersizinin etkileri 🔹 Haftada yalnızca birkaç dakika direnç egzersizi yapmak bile hiç yapmamaya kıyasla daha düşük erken ölüm riskiyle ilişkilendirildi. 🔹 Haftalık 119 dakikanın üzerindeki direnç egzersizlerinde ilave yaşam süresi kazanımının belirgin şekilde artmadığı görüldü. 🔹 Direnç egzersizinin sağladığı faydalar aerobik egzersizlerden bağımsız olarak ortaya çıktı. 🔹 Aerobik egzersiz ile direnç egzersizini birlikte yapan kişiler en düşük ölüm riskiyle ilişkilendirildi. Araştırmanın kapsamı 🔹 Çalışmada katılımcıların koşu, yürüyüş, bisiklet ve yüzme gibi aerobik aktiviteleri ile ağırlık çalışma alışkanlıkları birlikte değerlendirildi. 🔹 Araştırma, haftalık ağırlık antrenmanının kaç güne bölünmesi gerektiği veya ağır ya da hafif ağırlık kullanımının daha etkili olup olmadığı konusunda sonuç ortaya koymadı. 🔹 Şınav gibi vücut ağırlığı egzersizlerinin makinelerle yapılan direnç antrenmanlarıyla aynı etkiyi sağlayıp sağlamadığı da araştırmada değerlendirilmedi. 🔹 Araştırmacılar, direnç egzersizinin hareket kabiliyetini artırması, düşme riskini azaltması, metabolik sağlığı desteklemesi ve beyin fonksiyonlarına katkı sağlamasının yaşam süresine olumlu katkıda bulunabileceğini belirtiyor.

Yayıncılık ve yazılı içerik 🔹 ChatGPT-3.5'in 2022 sonunda yayımlanmasının ardından Amazon'da yayımlanan e-kitap sayısı hızla arttı. 🔹 Aylık e-kitap yayımlama sayısı 2025 sonunda yaklaşık 300 bine yükselirken, yapay zekâ öncesinde bu rakam yaklaşık 100 bin seviyesindeydi. 🔹 Araştırmalar, e-kitaplardaki artışın büyük bölümünün yapay zekâ destekli içerik üretiminden kaynaklandığını gösteriyor. 🔹 ABD'de avukat olmadan açılan sivil dava sayısı 2023-2025 döneminde yaklaşık iki katına çıkarak 41 bine ulaştı. Akademi ve yazılım geliştirme 🔹 2025 yılında yayımlanan akademik çalışmaların yüzde 57'sinde yapay zekâ etkisi taşıyan ifadeler bulunduğu tespit edildi. 🔹 Aynı oran 2023 yılında yüzde 12 seviyesindeydi. 🔹 Yapay zekâ destekli yazılım geliştirme araçlarının yaygınlaşmasıyla Apple App Store'a eklenen uygulama sayısı aylık 100 binin üzerine çıktı. 🔹 Bu rakam 2025 yılı öncesinde aylık 50 binin altında bulunuyordu. Müzik ve dijital içerik 🔹 Deezer platformuna her gün yaklaşık 75 bin yapay zekâ üretimi şarkı yükleniyor. 🔹 Günlük yapay zekâ üretimi şarkı sayısı 2025 yılı başında yaklaşık 10 bin seviyesindeydi. 🔹 Yapay zekâ ile oluşturulan müzikler platforma yüklenen yeni parçaların yaklaşık yüzde 44'ünü oluşturuyor. 🔹 Deezer'in anketine göre katılımcıların yüzde 97'si yapay zekâ ile üretilen müzikleri insan yapımı müziklerden ayırt edemedi. Etkileri 🔹 Yapay zekâ araçlarının içerik üretimindeki beceri ve emek gereksinimini önemli ölçüde azalttığı değerlendiriliyor. 🔹 Yapay zekâ destekli dava başvuruları mahkemelerde, akademik makale artışı ise hakem değerlendirme sistemlerinde ek yoğunluk oluşturuyor. 🔹 Yapay zekâ kaynaklı içerik üretimindeki artışın dijital içeriklerin genel değerini düşürebileceği belirtiliyor.

Hisse senedi piyasaları 🔹 ABD hisse senedi piyasalarında değerlemeler uzun vadeli kazançlara göre 2000 yılındaki dot-com balonunun zirvesine yakın seviyelere ulaştı. 🔹 İran ile barış anlaşmasına yönelik gelişmelerin ardından S&P 500 endeksi yeniden yükseliş kaydetti. 🔹 SpaceX'in hisse satışı şirket değerini yaklaşık 1,8 trilyon dolara çıkardı. 🔹 SpaceX hisseleri işlem görmeye başlamasının ardından üç işlem gününde yaklaşık yüzde 60 yükselerek şirket değerini yaklaşık 2,8 trilyon dolara taşıdı. Opsiyon piyasaları 🔹 ABD'de hisse senedi opsiyon işlemlerinin hacmi son yıllarda güçlü artış gösterdi. 🔹 2025 yılında opsiyon işlem hacmi 2020 seviyesinin yaklaşık iki katına ulaştı. 🔹 Aynı gün içinde vadesi dolan çok kısa vadeli opsiyon işlemlerinin hacmi son yıllarda hızla arttı. 🔹 S&P 500 endeksine bağlı aynı gün vadeli opsiyon işlemleri 2025 yılında 2021'e göre yaklaşık 3,7 katına çıktı. Yatırımcı davranışı 🔹 Nasdaq endeksindeki ortalama alım opsiyonlarının maliyeti satım opsiyonlarının maliyetine yaklaşmış durumda bulunuyor. 🔹 Opsiyon piyasasında fiyat yükselişine yönelik işlemler, düşüş riskine karşı korunma amaçlı işlemlerle benzer büyüklüğe ulaştı. 🔹 Yatırımcıların hisse fiyatlarında güçlü yükseliş beklentisiyle işlem yaptığı değerlendiriliyor. 🔹 Piyasalardaki mevcut iyimserliğin uzun sürmesi halinde olası bir düzeltmenin etkisinin daha ağır olabileceği belirtiliyor.

Savaşın sonuçları 🔹 ABD ile İran arasında varılan anlaşmanın İsrail'in temel güvenlik kaygılarının büyük bölümünü kapsamadığı değerlendiriliyor. 🔹 İsrail, İran ile yürütülen müzakerelerin dışında kaldı ve anlaşmanın ayrıntılarına erişemedi. 🔹 Başbakan Binyamin Netanyahu, savaşın İsrail'i nükleer tehditten kurtardığını söyledi. 🔹 İran yönetimi ayakta kalmayı sürdürdü ve ülkedeki sertlik yanlısı grupların etkisi arttı. İran ve bölgesel konular 🔹 İran'ın nükleer programına ilişkin konuların önümüzdeki 60 gün boyunca sürecek müzakerelerde ele alınması planlanıyor. 🔹 İran'ın balistik füze kapasitesini koruduğu belirtiliyor. 🔹 Anlaşmada İran'ın balistik füze programına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmuyor. 🔹 Hizbullah'ın durumunun da anlaşma kapsamında koruma altına alındığı ve İsrail'in Lübnan'daki operasyonlarının sınırlandırılmasının gündeme geldiği ifade ediliyor. ABD-İsrail ilişkileri 🔹 Donald Trump, Beyrut'a yönelik İsrail saldırısını eleştirerek Binyamin Netanyahu'nun kararlarını yanlış bulduğunu söyledi. 🔹 Trump, Netanyahu ile ilişkilerinin iyi olduğunu belirtmesine rağmen İsrail'in Lübnan'daki son saldırısından memnun olmadığını ifade etti. 🔹 ABD ile İsrail'in İran konusundaki hedeflerinin savaş sürecinde giderek farklılaştığı değerlendiriliyor. 🔹 İsrail'de bazı askeri ve istihbarat çevreleri, savaşın ilk günlerinden itibaren ülkenin hedefleri konusunda daha gerçekçi bir yaklaşım benimsenmesi gerektiğini savundu. Siyasi etkiler 🔹 İran'ın nükleer ve füze programlarına verilen zararın geçici olabileceği değerlendiriliyor. 🔹 İsrail'in İran karşıtı stratejik hedeflerine ulaşamadığı görüşü öne çıkıyor. 🔹 İsrail'in ABD ile ilişkilerinin ve İran'a karşı ortak tutum sergileyen Arap ülkeleriyle bağlarının zarar gördüğü belirtiliyor. 🔹 İran politikasının İsrail'de yapılacak seçimlerde Binyamin Netanyahu'nun siyasi konumunu olumsuz etkileyebileceği değerlendiriliyor.

Hürmüz Boğazı 🔹 ABD istihbarat değerlendirmelerine göre İran, Hürmüz Boğazı'nı istediği zaman etkili şekilde kapatma kapasitesine ulaştı. 🔹 ABD ile İran arasında imzalanması beklenen mutabakata rağmen İran'ın gelecekte boğazı yeniden kapatma seçeneğini koruduğu değerlendiriliyor. 🔹 ABD yönetimi, İran'ın mutabakattan doğan avantajlardan yalnızca Hürmüz Boğazı açık kaldığı ve diğer yükümlülüklerini yerine getirdiği sürece yararlanabileceğini belirtiyor. 🔹 ABD, deniz ablukasını İran'ın boğazdaki gemi trafiğini yeniden sağlamasına paralel olarak kademeli biçimde sona erdirmeyi planlıyor. Askeri kapasite 🔹 ABD değerlendirmelerine göre İran, füze, insansız hava aracı, füze rampaları ve mayın döşemede kullanılabilecek yüzlerce sürat teknesinden oluşan önemli askeri kapasitesini koruyor. 🔹 İran'ın askeri sanayi altyapısını ABD'nin öngördüğünden daha hızlı yeniden kurduğu ve yeni insansız hava aracı üretimine başladığı değerlendiriliyor. 🔹 ABD ve müttefikleri, Hürmüz Boğazı yeniden açıldıktan sonra bölgenin güvenliğinin nasıl sağlanacağını değerlendiriyor. Bölgesel riskler 🔹 ABD istihbaratı, İran'ın müzakerelerin başarısız olması halinde Yemen'deki Husiler aracılığıyla Bab el-Mendeb Boğazı'nı kapatma seçeneğini değerlendirdiğini düşünüyor. 🔹 Hürmüz ve Bab el-Mendeb boğazlarının aynı anda kapanmasının küresel ekonomi üzerinde çok ağır sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor. 🔹 ABD istihbarat birimleri, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatabilmiş olmasının gelecekte bu yöntemi yeniden kullanma ihtimalini artırdığı sonucuna ulaştı. 🔹 ABD yönetimi, Hürmüz Boğazı'nın yeniden kapatılmasını imkânsız hale getirecek bir mekanizma oluşturmayı hedeflediğini açıkladı.

İran yönetiminin mesajı 🔹 İran yönetimi, ABD ile hazırlanan mutabakatı geri adım değil direnişin ve başarının sonucu olarak göstermeye çalışıyor. 🔹 Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, İran'ın "nihai zafere doğru uzun bir adım attığını" söyledi. 🔹 Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, anlaşmanın tam olarak uygulanması halinde İran'ın birçok sorununu çözebileceğini ve ülke ile Orta Doğu'da farklı bir dönem başlatabileceğini açıkladı. 🔹 İran yönetimi, ABD ve İsrail'in temel hedeflerine ulaşamadığını, İran'ın müzakere masasında kalmayı sürdürdüğünü ve yaptırımların hafifletilmesinin gündemde olduğunu vurguluyor. İç siyasi tartışmalar 🔹 İran'da bazı muhafazakâr siyasetçiler anlaşma taslağını ülkeyi ABD'nin etkisi altına sokabilecek bir belge olarak değerlendiriyor. 🔹 Bazı milletvekilleri, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik adımların dini liderin talimatlarıyla çeliştiğini savunuyor. 🔹 İran yönetimi içinde ABD ile anlaşmaya yönelik uzun süredir dile getirilen güvensizlik devam ediyor. 🔹 Son dönemde sert muhalefet söylemlerinin azalması, anlaşma sürecinin devletin en üst kademelerinde onay aldığı şeklinde değerlendiriliyor. Ekonomi ve müzakere süreci 🔹 Savaş, yaptırımlar, deniz taşımacılığı kısıtlamaları, petrol gelirlerindeki baskı ve yüksek enflasyon İran ekonomisi üzerinde ağır yük oluşturuyor. 🔹 İran yönetimi, anlaşmayı ABD'ye bağımlılık değil yatırım ve yeniden yapılanma fırsatı olarak sunuyor. 🔹 İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stoku, yaptırımların kaldırılması, Hürmüz Boğazı ve Lübnan'a ilişkin konular müzakerelerde ele alınmaya devam edecek. 🔹 İran'da birçok kişi anlaşmanın başarısını siyasi söylemler yerine savaş riskinin azalması, fiyatların düşmesi ve yaptırımların hafiflemesiyle değerlendirecek.

Operasyon 🔹 FBI, Beyaz Saray'da pazar günü düzenlenen UFC etkinliğine yönelik planlanan saldırıyı engelledi ve beş kişiyi gözaltına aldı. 🔹 Gözaltına alınan şüpheliler Ohio, California, Missouri ve Nebraska eyaletlerinde yakalandı. 🔹 Şüphelilerin tamamı cinayet işlemek için komplo kurmakla suçlandı. 🔹 Suçlamaların kesinleşmesi halinde şüpheliler ömür boyu hapis cezasıyla karşı karşıya kalabilir. Saldırı planı 🔹 Plan kapsamında patlayıcı yüklü dronlarla çevredeki binaların hedef alınması ve yüksek profilli kişilere keskin nişancılarla ateş açılması öngörülüyordu. 🔹 Kaçan kalabalığın keskin nişancı ekibine yönlendirilmesi ve ardından ikinci bir grubun Beyaz Saray kapısına saldırması planlandı. 🔹 Soruşturma belgelerine göre saldırı planında Donald Trump, JD Vance, Binyamin Netanyahu, Elon Musk ve bazı siyasetçiler potansiyel hedefler arasında yer aldı. 🔹 Şüphelilerin Washington haritaları üzerinde keskin nişancı noktaları, dron kalkış alanları ve enerji altyapılarını işaretlediği tespit edildi. Soruşturma 🔹 Soruşturma, Ohio'da yaşayan şüphelilerden birinin annesinin silah alımları ve çevrim içi yazışmaları nedeniyle polise ihbarda bulunmasının ardından başladı. 🔹 Şüphelilerin önce TikTok üzerinden kurulan bir grupta, daha sonra ise Signal uygulamasında şifreli mesajlaşmalarla iletişim kurduğu belirlendi. 🔹 FBI belgelerine göre grup, hükümeti yıkarak ülkeyi yeniden kurmayı hedeflediğini ve siyasi isimler ile varlıklı kişilere saldırmayı planladığını ifade etti. 🔹 Donald Trump, G7 Zirvesi sırasında saldırı planına ilişkin soruya "Bunu duymadım." yanıtını verdi.

Anlaşmaya ilişkin endişeler 🔹 Donald Trump'ın yakın çevresindeki üst düzey isimler ABD ile İran arasında varılan mutabakata ilişkin endişelerini dile getirdi. 🔹 CIA Direktörü John Ratcliffe, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Savunma Bakanı Pete Hegseth'in İran'ın nükleer program konusunda taahhütlerine uyacağı konusunda şüpheleri bulunuyor. 🔹 ABD istihbarat değerlendirmelerinde İran'ın niyetlerinin anlaşmadaki yükümlülüklerle tam uyumlu olmadığı yönünde bulgular yer alıyor. 🔹 ABD, İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stokunu tamamen elden çıkarmasını istiyor. Nükleer program ve fon 🔹 Uluslararası denetçiler, Nisan 2026 itibarıyla İran'ın yüzde 60 saflıkta yaklaşık 440 kilogram zenginleştirilmiş uranyuma sahip olduğunu bildirdi. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stokundan vazgeçmesi halinde 300 milyar dolarlık yeniden yapılanma fonuna erişebileceğini söyledi. 🔹 Vance, İran'ın anlaşma şartlarını yerine getirmesi durumunda önemli yaptırım kolaylıkları elde edebileceğini açıkladı. 🔹 Donald Trump, İran'ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmayacağını kabul ettiğini söyledi. Müzakere süreci 🔹 ABD ve İran, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve müzakerelerin sürdürülmesi amacıyla 60 günlük ateşkes uzatılması konusunda anlaşmaya vardı. 🔹 Beyaz Saray, Donald Trump'ın farklı görüşleri dinlediğini ancak nihai kararın kendisi tarafından verildiğini açıkladı.

Olay 🔹 Rus fırkateyni Admiral Grigorovich, Manş Denizi'nde seyreden Britanya bayraklı Bright Future adlı yelkenliye uyarı ateşi açtı. 🔹 Olay, Wight Adası'nın yaklaşık 20 deniz mili güneyinde meydana geldi. 🔹 Yelkenli, Britanyalı emekliler Jane ve Alan Kelvey tarafından kullanılıyordu. 🔹 Çift, Fransa'nın Cherbourg kentine doğru seyir halindeyken silah sesleri duyduklarını açıkladı. Tarafların açıklamaları 🔹 Rusya Savunma Bakanlığı, yelkenlinin tehlikeli bir rota izlediğini ve gemiyle temasa geçmek için işaret fişekleri ile sesli uyarılar yapıldığını açıkladı. 🔹 Jane ve Alan Kelvey, çarpışma rotasında olmadıklarını ve herhangi bir hata yapmadıklarını söyledi. 🔹 Çift, savaş gemisinin beş kez korna çalmasının ardından rotalarını iki derece değiştirdiklerini belirtti. 🔹 Çift, savaş gemisinin telsizle kendileriyle iletişim kurmadığını ve işaret fişeği atmadığını ifade etti. Soruşturma ve gelişmeler 🔹 Britanya Savunma Bakanlığı, açılan ateşin yelkenliyi hedef almadığını ve olası bir çarpışmayı önlemeye yönelik uyarı niteliğinde olduğunu açıkladı. 🔹 Britanya, olayın hafta sonu yaptırım altındaki Rus petrol tankerine el konulmasıyla bağlantılı olmadığını değerlendirdi. 🔹 Olayın ardından Britanya Sahil Güvenliği bilgilendirildi ve yelkenlinin mürettebatı Fransa'ya ulaştıklarında polis tarafından ifadeye alındı.

İktidar dengeleri 🔹 İran'ın yeni dini lideri Mojtaba Hamaney, savaş sonrası dönemde iktidarını korumakta ciddi zorluklarla karşı karşıya bulunuyor. 🔹 İran Devrim Muhafızları Ordusu savaşın ardından ülkedeki etkisini önemli ölçüde artırdı. 🔹 Askeri komutanların seçilmiş sivil hükümete danışmadan kararlar aldığı yeni bir güç dengesi oluştu. 🔹 Mojtaba Hamaney, babasının ofisindeki üst düzey isimlerin yerine kendi müttefiklerini getirmeye başladı. 🔹 Devrim Muhafızları'nın eski istihbarat başkanı Hüseyin Taeb'in yeni yönetimde önemli rol üstlenmesi bekleniyor. Ekonomi ve yönetim 🔹 İran ekonomisi savaşın ardından ağır hasar aldı ve ülke yeni bir ekonomik kriz riskiyle karşı karşıya bulunuyor. 🔹 Çelik sektörünün yaklaşık yüzde 40'ı savaş sırasında zarar gördü, petrokimya ve polimer sanayileri de ağır darbe aldı. 🔹 Yaklaşık 35 bin fabrikanın 3 bini doğrudan savaşta hasar gördü ve üretim zinciri aksadı. 🔹 Resmi verilere göre yıllık enflasyon yaklaşık yüzde 60 seviyesinde bulunuyor. 🔹 Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan hükümetinin savaş sonrasında etkisinin zayıfladığı değerlendiriliyor. Gelecek senaryoları 🔹 Önümüzdeki 60 gün içinde ateşkesin kalıcı hale gelip gelmeyeceği ve ülkenin siyasi yöneliminin netleşmesi bekleniyor. 🔹 İran'ın savaş sonrası toparlanma sürecinde Rusya ve Çin ile ilişkilerini daha da güçlendirebileceği değerlendiriliyor. 🔹 Bölge ülkelerinin destekleyeceği bir yeniden yapılanma fonu oluşturulması seçeneği de gündemde bulunuyor. 🔹 Savaşın sona ermesiyle birlikte ülke içinde yeni siyasi rekabetler ve güç mücadelelerinin ortaya çıkması bekleniyor.

Sağlık durumu 🔹 Jeremy Clarkson geçen yaz agresif prostat kanseri teşhisi aldığını açıkladı. 🔹 Clarkson hastalığın erken evrede tespit edildiğini ve bunun tedavi açısından önemli avantaj sağladığını söyledi. 🔹 Tedavi kapsamında prostatının kanserli bölgesini içeren yaklaşık yüzde 10'luk kısmına müdahale edildi. 🔹 Clarkson tedavinin ardından bir süre daha hastanede kalacağını ifade etti. Açıklamaları 🔹 Clarkson, sağlık kontrolü sırasında yapılan biyopsinin ardından kanser teşhisi aldığını söyledi. 🔹 Clarkson, hastalığın erken teşhis edilmemesi halinde çiftliğinde son hasadını yapmış olabileceğini belirtti. 🔹 Tedavinin başarılı olması halinde gelecek sezonda yeniden izleyicilerin karşısına çıkacağını ifade etti. Geçmiş sağlık sorunları 🔹 Clarkson 2024 yılında göğüs sıkışması ve kolunda uyuşma şikayetleri nedeniyle hastaneye kaldırıldı. 🔹 Yapılan incelemelerde kalp krizi geçirmediği ancak tıkalı koroner damarları nedeniyle acil anjiyoplasti uygulandığı açıklandı. 🔹 Clarkson geçen yıl erkeklere prostat kontrollerini ihmal etmemeleri çağrısında bulunarak erken teşhisin hayati önem taşıdığını söyledi.

Senatörlerin talebi 🔹 ABD'li Demokrat Senatörler Edward Markey ve Richard Blumenthal, Tesla'nın Full Self-Driving (FSD) sürücü destek sistemine ilişkin güvenlik verilerinin incelenmesini talep etti. 🔹 Senatörler, ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi'ne gönderdikleri mektupta Tesla'nın güvenlik istatistiklerinin dayandığı analizlerin zayıf ve yanıltıcı olduğunu belirtti. 🔹 Senatörler, kurumdan 7 Temmuz'a kadar Tesla'nın FSD güvenlik iddialarını ve bu iddiaların temelindeki kaza verilerini inceleyip incelemediğine ilişkin soruları yanıtlamasını istedi. 🔹 Senatörler, otonom sürüş ve gelişmiş sürücü destek sistemleri kullanan şirketlere yönelik raporlama yükümlülüklerinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu. Güvenlik verileri 🔹 Tesla son bir yılda FSD sisteminin insan sürücülerden 10 kata kadar daha güvenli olduğunu gösterdiğini söylediği istatistikleri kamuoyuyla paylaştı. 🔹 Tesla, FSD kullanılan araçlardaki hava yastığı açılan kazaların oranını ABD'deki tüm araç kazalarının ortalamasıyla karşılaştırıyor. 🔹 Tesla ayrıca araçlarını ABD'deki ortalama araçlarla karşılaştırıyor ve bu karşılaştırma yeni güvenlik teknolojilerinin etkisi nedeniyle sonuçları değiştirebiliyor. 🔹 Tesla, aynı güvenlik verilerini Avrupa Birliği'nde FSD sistemi için onay alma sürecinde Avrupalı düzenleyicilere de sundu.

Lisans süreci 🔹 Binance'ın Avrupa Birliği müşterilerine hizmet vermesini sağlayacak lisans başvurusunun reddedilmesi bekleniyor. 🔹 Başvuru Yunanistan sermaye piyasası düzenleyicisine yapıldı. 🔹 Avrupa Birliği'nin MiCA düzenlemeleri kapsamında kripto şirketlerinin haziran ayı sonuna kadar lisans alması gerekiyor. 🔹 Lisans alınmaması halinde Binance'ın Avrupa Birliği'nde hizmet sunma yetkisi temmuz ayı başından itibaren sona erecek. Düzenleyici süreç 🔹 MiCA düzenlemeleri kapsamında bir Avrupa Birliği ülkesinden alınan lisans, 27 üyeli blok genelinde faaliyet izni sağlıyor. 🔹 Avrupa Birliği düzenleyicileri kripto para borsalarını daha sıkı denetim altına almayı hedefliyor. 🔹 Yunanistan düzenleyicisinin başvuruyu reddetmesi halinde Avrupa Birliği'ndeki Binance kullanıcılarının durumu belirsizliğini koruyacak. Binance'ın açıklamaları 🔹 Binance, kullanıcılar üzerindeki olası etkileri en aza indirecek düzenli bir geçiş sürecini desteklemeyi planladığını açıkladı. 🔹 Şirket, MiCA lisansı almak için son 18 aydır düzenleyici kurumlarla çalıştığını bildirdi. 🔹 Binance, başvurusunun MiCA şartlarını karşıladığına inandığını ve Yunanistan Sermaye Piyasası Komisyonu'nun incelemeyi tamamlayarak başvuruyu uyumlu kabul ettiğini düşündüğünü açıkladı. 🔹 Binance, MiCA yetkilendirme sürecindeki gecikmelerin kripto faaliyetlerini Avrupa Birliği dışına kaydırma riski taşıdığını belirterek 30 Haziran 2026'dan önce yeni bir açıklama yapacağını duyurdu.

Kritik mineraller 🔹 G7 ülkeleri, kritik mineraller konusunda Batı'nın Çin'e bağımlılığını azaltmaya yönelik ortak bir bildiri üzerinde çalışıyor. 🔹 Görüşmelerde kritik mineral tedarik zincirlerinin güvence altına alınması G7 Zirvesi'nin temel gündem maddelerinden biri olarak ele alınıyor. 🔹 Müzakerelerde fiyat destekleri, piyasa standartları, sübvansiyonlar, alım garantileri ve Çin dışındaki kritik mineral tedarik zincirlerine özel sektör yatırımlarını artıracak mekanizmalar değerlendiriliyor. 🔹 G7 kapsamında açıklanabilecek adımların bu alandaki daha geniş kapsamlı girişimlerin ilk aşaması olması bekleniyor. Çin'e bağımlılık 🔹 Çin'in 2025 yılında nadir toprak mıknatıslarına yönelik ihracat kısıtlamaları enerji, savunma ve teknoloji sektörlerindeki Batılı tedarik zincirlerinin Çin'e bağımlılığını ortaya çıkardı. 🔹 Çin son dönemde tungsten ve antimon dahil çeşitli kritik minerallerin ihracatını da kısıtladı. 🔹 Batılı ülkeler yeni maden kaynakları, işleme tesisleri ve geri dönüşüm kapasitesi oluşturmak için çalışmalar yürütüyor. 🔹 ABD, 2026 yılının başında kritik mineraller için yeni bir ticaret bloğu oluşturulmasını önerdi. Küresel ticaret 🔹 G7 liderleri küresel ticaretteki dengesizlikleri ve Çin kaynaklı haksız rekabet uygulamalarını da ele alacak. 🔹 Avrupa Birliği geçen yıl Çin ile ticarette 360 milyar avroyu aşan rekor düzeyde dış ticaret açığı verdi. 🔹 Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Avrupa'nın stratejisinin Çin'den tamamen kopmak değil, riskleri azaltmak olduğunu söyledi. 🔹 Avrupa Birliği liderleri, Çin'den artan ithalata karşı ticaret savunma önlemlerinin daha sistematik kullanılmasını perşembe günü Brüksel'de yapılacak zirvede değerlendirecek.

Kara liste süreci 🔹 ABD yönetimi, Çinli yapay zeka şirketi DeepSeek, bellek çipi üreticisi CXMT ve ulusal güvenlik riski olarak değerlendirilen 100'den fazla şirketi ticaret kara listesine eklemeyi erteledi. 🔹 DeepSeek, CXMT ve çok sayıda şirket geçen yıl kurumlar arası komite tarafından Ticaret Bakanlığı'nın Varlık Listesi'ne eklenmek üzere onaylandı. 🔹 ABD Ticaret Bakanlığı'nın Varlık Listesi'ne eklenen şirketlere ABD menşeli ürün, yazılım ve teknoloji ihracatı lisansa tabi oluyor ve bu lisansların reddedilmesi bekleniyor. Güvenlik endişeleri 🔹 ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, DeepSeek'in Çin'in askeri ve istihbarat faaliyetlerine destek verdiğini söyledi. 🔹 DeepSeek'in Güneydoğu Asya'daki paravan şirketler aracılığıyla gelişmiş ABD çiplerine yasa dışı erişmeye çalıştığı ifade edildi. 🔹 Anthropic, DeepSeek ve iki Çinli yapay zeka laboratuvarının Claude yapay zeka platformundan yetenek çıkarmaya yönelik faaliyetler yürüttüğünü açıkladı. 🔹 OpenAI, DeepSeek'in kendi yapay zeka modellerini hedef aldığını belirtti. İhracat kontrolleri 🔹 ABD, Ekim 2025'ten bu yana Varlık Listesi'ne yeni şirket eklemedi ve bu durum son on yıldaki en uzun güncellemesiz dönem oldu. 🔹 En az 75 Çinli kuruluşun gelişmiş yarı iletken üretimi, çip üretim ekipmanları ve yapay zeka modelleme faaliyetleri nedeniyle kara listeye alınması planlanıyor. 🔹 Rus insansız hava araçlarına parça sağlayan ve kısıtlı Nvidia çiplerini Çin üniversitelerine satan çok sayıda Çinli şirket de ulusal güvenlik riski kapsamında değerlendiriliyor.

Petrol transfer operasyonu 🔹 ABD ordusu, Körfez enerji ihracatını sürdürmek amacıyla gemiden gemiye gizli petrol transfer operasyonlarını yönetiyor. 🔹 Operasyonlarda hava ve deniz dronları ile helikopterler kullanılarak petrol taşıyan konvoylar açık denizde bekleyen tankerlere yönlendiriliyor. 🔹 Gemiden gemiye transferler Birleşik Arap Emirlikleri'nin Füceyre açıklarında ve Umman'ın Sohar Limanı açıklarında gerçekleştiriliyor. 🔹 Operasyon mayıs ayı başında başladı ve en az 116 gemi transferlere katıldı. Operasyonun işleyişi 🔹 Tankerler boğaza ulaşmadan önce buluşma noktasına gidiyor ve yaklaşık 3 ila 4 kilometre aralıklarla ilerliyor. 🔹 Gemiler seyir cihazlarını kapatarak ve ışıklarını azaltarak gece saatlerinde hareket ediyor. 🔹 Boğaz geçildikten sonra tankerler büyük ham petrol gemilerine yanaşarak petrol transferini gerçekleştiriyor. 🔹 Her bir gemiden gemiye petrol transferi yaklaşık 24 ila 40 saat sürüyor. Bölgesel gelişmeler 🔹 İran, ABD-İsrail savaşı sonrasında Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapatarak küresel enerji arzında büyük kesintiye yol açtı. 🔹 ABD'nin yürüttüğü transfer sistemi Körfez ülkelerinin ham petrol ve petrol ürünlerini uluslararası alıcılara ulaştırmasını amaçlıyor. 🔹 Reuters'in incelediği uydu görüntülerine göre mayıs başından 11 Haziran'a kadar açık denizde en az 90 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü transfer edildi. 🔹 Operasyona katılacak gemiler, ABD Donanması'nın Bahreyn'deki birimine ayrıntılı takip kayıtları, mülkiyet bilgileri ve kargo belgelerini sunarak uygunluk incelemesinden geçiyor. 🔹 Birleşik Arap Emirlikleri'nin devlet petrol şirketi ADNOC ile Kuveyt Oil Tanker Company'nin transfer operasyonlarında aktif rol aldığı belirtiliyor.

Yatırım fonu 🔹 ABD-İran çerçeve anlaşması kapsamında İran'a yatırımları teşvik etmek amacıyla 300 milyar dolarlık özel sektör yatırım fonu oluşturulması planlanıyor. 🔹 Fonun 150 milyar doların üzerindeki bölümü için ABD, Körfez ülkeleri, Asya, Güney Amerika ve Afrika merkezli şirketlerden taahhüt alındı. 🔹 Fon tamamen özel sektör kaynaklarından oluşacak, kamu kaynağı veya hibe içermeyecek. 🔹 Yatırım taahhütleri enerji, lojistik, imalat ve ulaştırma sektörlerini kapsıyor. Anlaşma süreci 🔹 Fon, ABD ile İran arasında savaşı sona erdirecek nihai anlaşmanın imzalanmasının ardından faaliyete geçecek. 🔹 İmzalanması beklenen mutabakat zaptı, nihai anlaşmaya yönelik 60 günlük müzakere sürecini düzenleyecek. 🔹 Bu 60 günlük süreçte fon yöneticileri, İranlı taraflar ve yatırımcılarla birlikte projelerin planlamasını yapacak. 🔹 Fon, ABD yaptırımlarının kaldırılması ve yurt dışında dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılmasına yönelik müzakerelerden ayrı bir finansal mekanizma olarak yapılandırılıyor. Yeniden yapılanma ve yatırımlar 🔹 İran, savaş zararlarının tazmini için ABD'den başlangıçta 400 milyar dolar talep etti. 🔹 Bölge ülkeleri kredi sağlama, kredi hatları oluşturma veya savaşta zarar gören tesislerin yeniden inşasını doğrudan finanse etme yöntemleriyle katkı sunabilecek. 🔹 Yeniden inşa kapsamına Mobarakeh Çelik Tesisi, rafineriler, havaalanları ve çatışmalardan etkilenen altyapı unsurları dahil edilebilecek. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran'ın nükleer programını sökmesi, zenginleştirilmiş uranyum stokunu ortadan kaldırması ve sıkı denetimleri kabul etmesi halinde Körfez ülkeleri destekli 300 milyar dolarlık yeniden yapılanma fonuna erişebileceğini söyledi.

Trump'ın G7 açıklamaları 🔹 Donald Trump, G7 Zirvesi kapsamında Fransa'da İran'daki rejim değişikliğiyle hiçbir zaman ilgilenmediğini söyledi. 🔹 Trump, ABD saldırılarında öldürülen yöneticilerin yerine geçen İranlı isimleri akılcı, güçlü ve ülkesine yardım etmek isteyen kişiler olarak tanımladı. 🔹 İran'ın yeni yönetiminde yer alan isimler arasında yeni dini lider Mojtaba Hamaney ile Devrim Muhafızları bulunuyor. 🔹 Trump, İran'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunu "nükleer toz" olarak nitelendirdi. 🔹 Trump, uranyumun ekonomik açıdan çok değerli olmadığını ancak psikolojik nedenlerle ABD'nin bunu almak istediğini söyledi. 🔹 Trump, en önemli hedefin İran'ın nükleer silaha sahip olmaması olduğunu açıkladı. Orta Doğu politikası 🔹 ABD ile İran arasında imzalanan mutabakatın İsrail'in Hizbullah'a yönelik operasyonlarını durdurmasını gerektirebilir. 🔹 İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İsrail'in Gazze, Lübnan ve Suriye'deki varlığını gerekli olduğu sürece sürdüreceğini açıkladı. 🔹 Trump, Hizbullah'ı küçük bir tehdit olarak tanımladı ve İsrail'in bu konuda daha sakin davranması gerektiğini söyledi. 🔹 Trump, Hizbullah'la mücadelede Suriye yönetiminin İsrail'den daha başarılı olabileceğini ifade etti. 🔹 Trump, İsrail'in operasyonlarını eleştirerek Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara'nın Hizbullah'a karşı daha etkili hareket edebileceğini söyledi.

Ukrayna ve Rusya 🔹 G7 liderleri, Ukrayna’nın özgürlüğünü, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü savunmasına sarsılmaz destek verdiklerini açıkladı. 🔹 G7 liderleri, Rusya’nın savaş ekonomisi üzerindeki baskıyı artırma ve petrol ile doğal gaz sektörlerini de kapsayan yaptırımları güçlendirme taahhüdünde bulundu. 🔹 Liderler, Ukrayna’ya hava savunma kapasitesi, ilave sistemler, önleyici füzeler ve uzun menzilli kabiliyetlerin sevkiyatını artırma sözü verdi. 🔹 G7 liderleri, Ukrayna’nın askeri üretimini artırmasına imkân sağlayacak lisansların genişletilmesini değerlendirecek. İran ve Hürmüz Boğazı 🔹 Ortak bildiride, ABD ile İran arasında varılan anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını sağladığı ifade edildi. 🔹 Bildiride, bu gelişmenin Rusya’ya karşı ilave ekonomik tedbirler alınması için uygun bir dönem oluşturduğu belirtildi. 🔹 G7 liderleri, ABD-İran anlaşmasını memnuniyetle karşıladı. 🔹 Liderler, Hürmüz Boğazı’nda gemilerin korunması ve ticaretin kolaylaştırılması amacıyla Birleşik Krallık ile Fransa öncülüğünde yürütülecek uluslararası misyona destek verdi. Diğer Başlıklar 🔹 G7 liderleri küresel enerji arzı için alternatif güzergâhların geliştirilmesini destekledi. 🔹 Bildiride Kanada’nın önümüzdeki yıllarda küresel enerji piyasalarına ilave kapasite sağlayabileceği ifade edildi. 🔹 G7 liderleri, Doğu ve Güney Çin Denizi ile Tayvan Boğazı’nda statükonun güç veya baskıyla tek taraflı değiştirilmesine karşı çıktı. 🔹 G7 zirvesinde ayrıca küresel ortaklıklar, kanserle mücadele, Ebola’ya karşı koordinasyon, uyuşturucu kaçakçılığı ve göçmen kaçakçılığıyla mücadele konularında politika bildirileri kabul edildi. 🔹 Liderlerin kritik mineraller ve çevrim içi çocukların korunmasına ilişkin yeni bildirileri de kabul etmesi bekleniyor.

🔹 Başkan Donald Trump’ın İran ile anlaşmasının gizli tutulan şartları, Tahran’ın elde edebileceği mali kazanımlar konusunda tartışmalara yol açtı. 🔹 Anlaşmanın, 60 günlük müzakere süreci boyunca İran’ın petrolünü serbestçe satmasına izin vermesi bekleniyor. 🔹 Anlaşma, yaptırımların hafifletilmesinin, dondurulmuş fonlara erişimin ve nihai nükleer anlaşma sağlanması halinde 300 milyar dolarlık yeniden inşa fonunun önünü açabilir. 🔹 Anlaşma metninin cuma günü resmen imzalanarak daha kapsamlı bir nükleer anlaşma için 60 günlük müzakere sürecini başlatması planlanıyor. 🔹 ABD’li bir yetkili, İran’ın anlaşmadan doğan mali avantajlardan yalnızca nükleer silah edinmemesi, zenginleştirilmiş nükleer materyalini etkisiz hale getirmesi ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ulaşımını engellememesi halinde yararlanabileceğini söyledi. 🔹 ABD’li bir yetkili, görüşmeler sürdüğü sürece İran’ın petrol satabilmesi için geçici yaptırım muafiyetleri öngörüldüğünü söyledi. 🔹 Kaynaklara göre nihai nükleer anlaşmaya varılması halinde ABD, mutabakat kapsamında İran’a yönelik tüm yaptırımları üzerinde uzlaşılacak takvime göre kaldırmayı taahhüt etti. 🔹 İran için oluşturulması öngörülen yeniden inşa fonu, anlaşmanın en fazla tartışma yaratan maddelerinden biri olarak öne çıkıyor. 🔹 Donald Trump, mutabakat metninin yayımlanacağını, ancak bunun büyük olasılıkla cuma günkü resmi imzanın ardından gerçekleşeceğini söyledi.

Yeni aile hukuku düzenlemesi 🔹 Taliban’ın geçen ay yürürlüğe giren yeni aile hukuku düzenlemesi, çocuk tanımını dokuz yaşın altındaki kişilerle sınırlandırıyor. 🔹 Yeni düzenleme, önceki yasal korumaları kaldırarak küçük yaşta evliliklere ilişkin asgari yaş sınırını ortadan kaldırıyor. 🔹 İnsan hakları kuruluşları, yeni düzenlemenin kadınların boşanma imkânlarını da daralttığını belirtiyor. 🔹 İnsan hakları savunucuları, düzenlemenin Afganistan’da çocuk yaşta evliliklerin yaygınlaşmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Kadın hakları ve eğitim 🔹 Afganistan’da kız çocukları ortaöğretimden, kadınlar ise çalışma hayatı ve kamusal yaşamın birçok alanından uzak tutuluyor. 🔹 UNICEF verilerine göre 2021’den bu yana 1 milyondan fazla Afgan kız çocuğu ortaöğretime devam edemedi. 🔹 Kısıtlamaların 2030 yılına kadar sürmesi halinde 2 milyondan fazla kız çocuğu ilkokul sonrası eğitimden mahrum kalabilir. 🔹 UNICEF İcra Direktörü Catherine Russell, Afganistan’ın geleceğin öğretmenlerini, hemşirelerini, doktorlarını, ebelerini ve sosyal hizmet uzmanlarını kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğunu söyledi. Ekonomik ve toplumsal etkiler 🔹 Uzmanlar, kadınların eğitim ve iş gücüne katılımının engellenmesinin Afganistan’daki yoksulluğu derinleştirebileceğini belirtiyor. 🔹 İnsan hakları savunucuları, çocuk yaşta evliliklerin, büyük ailelerin ve sağlık sistemi üzerindeki baskının artabileceğini değerlendiriyor. 🔹 Afganistan’daki kadın sağlık çalışanı eksikliği nedeniyle sağlık hizmetlerinde yeni sorunların ortaya çıkabileceği uyarısı yapılıyor. Uluslararası tepkiler 🔹 İnsan hakları uzmanları, Taliban’ın kadınlara yönelik kararlarının Afgan toplumunu köklü biçimde dönüştürmeyi hedefleyen bütüncül bir yönetim anlayışının parçası olduğunu savunuyor. 🔹 Uzmanlar, Ukrayna, Gazze ve İran’daki çatışmalar nedeniyle Afganistan’ın uluslararası gündemde daha geri plana düştüğünü ifade ediyor. 🔹 Human Rights Watch, hükümetlere Taliban’a meşruiyet kazandırabilecek adımlardan kaçınmaları çağrısında bulunuyor. 🔹 Uzmanlar, Afgan kız çocukları ve kadınlarının eğitim alarak toplumda rol üstlenme umutlarının giderek zayıfladığı uyarısını yapıyor.

Anlaşma Şartları 🔹 Türkiye, kuzey Irak’tan Ceyhan Limanı’na petrol taşıyan kritik boru hattından daha yüksek petrol akışı istiyor. 🔹 Mevcut anlaşmanın süresi 27 Temmuz’da dolacak. 🔹 Türkiye, 986 kilometrelik boru hattının günlük 1,5 milyon varillik tam kapasiteyle çalışmasını istiyor. 🔹 Türkiye, Irak ile beş ila 10 yıllık daha uzun vadeli bir anlaşma hedefliyor. 🔹 Türkiye, kullanılmayan kapasite için Irak’ın ücret ödemesini istiyor. Petrol Akışı 🔹 Boru hattı tam kapasiteye neredeyse hiç ulaşmadı. 🔹 Akışlar, Türkiye ile Irak arasındaki ödeme anlaşmazlığı nedeniyle hat kapatılmadan önce günlük yaklaşık 500 bin varile ulaşmıştı. 🔹 Boru hattı üzerinden sevkiyatlar geçen yılın sonuna doğru yeniden artmaya başladı, ancak İran savaşı sonrası Kürdistan bölgesindeki petrol üretiminin düşmesiyle tekrar geriledi. 🔹 Irak devlet petrol şirketi SOMO’ya göre mevcut ihracat günlük yaklaşık 180 bin varil seviyesinde bulunuyor. 🔹 Irak, akışları günlük 770 bin varile çıkarmayı planlıyor; bu miktar Türkiye’nin istediği seviyenin altında kalıyor. Müzakereler ve Olası Sonuç 🔹 Irak Petrol Bakanlığı, müzakereler tamamlanana kadar anlaşmanın en az bir yıl uzatılmasını istedi. 🔹 Türkiye, anlaşmanın bu şekilde uzatılmasına sıcak bakmıyor. 🔹 Taraflar anlaşmaya varamazsa Türkiye, Irak’tan boru hattı üzerinden petrol akışını sonlandırmasını isteyebilir. 🔹 Böyle bir kararda son söz Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a ait olacak. Tahkim ve Geçmiş Anlaşmazlık 🔹 Türkiye ile Irak, boru hattı konusunda uzun süredir devam eden bir politika anlaşmazlığı yaşıyor. 🔹 Uluslararası Tahkim Mahkemesi, Türkiye’nin 2014-2023 arasında Kürdistan Bölgesel Yönetimi petrolünü Bağdat yönetiminin onayı olmadan Ceyhan’a taşıdığı için Irak’a 1,5 milyar dolar tazminat ödemesine hükmetti. 🔹 Türkiye, Şubat 2023’te güney Türkiye’deki depremlerde boru hattının zarar görmesinin ardından akışları durdurdu. 🔹 Boru hattı geçen yıl eylül ayında yeniden açıldı.

Restoranlar ve gıda maliyetleri 🔹 İstanbul’daki Telezzüz ve Seraf Vadi, farklı mutfak tarzlarına rağmen hızla artan gıda fiyatları nedeniyle kârlılık baskısı yaşıyor. 🔹 Seraf Vadi’de Doğan Yıldırım, gıda maliyetleri, maaşlar ve ulaşım giderleri nedeniyle her gün işlerin zorlaştığını söyledi. 🔹 Telezzüz’ün şefi Bahtiyar Büyükduman, enflasyonun yanı sıra İran savaşı ve bölgesel istikrarsızlığın turizmi etkilediğini söyledi. 🔹 Türkiye’de gıda enflasyonu yüzde 35 seviyesinde bulunuyor ve ülke bu oranla Venezuela, Güney Sudan ve İran’ın ardından dünyada dördüncü sırada yer alıyor. Gıda zinciri ve tüketici baskısı 🔹 İstanbul Fatih’teki Yüksel Lokantası, tavuk veya sebze yemeği, pilav, çorba ve tatlıdan oluşan menüyü 160 TL’ye satıyor; aynı menünün maliyeti 180 TL’ye çıkıyor. 🔹 Murat Yüksel, aynı menünün 18 ay önce 70 TL olduğunu ve ailelerin artık lokantaya gelmediğini söyledi. 🔹 Domates üreticisi Semih Töre’nin yakıt, gübre ve ilaç maliyetleri geçen yıla göre yüzde 40 arttı; domatesten aldığı fiyat yüzde 20 yükseldi. Ekonomi ve turizm 🔹 Türkiye ekonomisi İran savaşı başlamadan önce de yüksek enflasyon ve maliyet baskısıyla karşı karşıyaydı. 🔹 İran savaşı, turizm, iş dünyası güveni ve maliyetler üzerindeki baskıyı artırdı. 🔹 Türkiye’de enflasyon 2022’de yüzde 72’ye ulaştı; Mehmet Şimşek ve Fatih Karahan yönetiminde daha geleneksel ekonomi politikaları uygulamaya kondu. 🔹 Yüksek faizler enflasyonu düşürmekte yavaş kaldı; güçlü kur politikası gıda dahil bazı sektörlerde Türkiye’nin rekabetçiliğini zayıflattı. 🔹 Turizm geliri geçen yıl 65 milyar dolara ulaştı; yabancı ziyaretçi sayısı nisanda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 9 düştü. Yaşam maliyeti ve enflasyon beklentisi 🔹 Tek bir çalışanın yaşam maliyeti aylık 45 bin 488 TL’ye çıktı; net asgari ücret 28 bin 75 TL seviyesinde kaldı. 🔹 Resmi verilere göre 4 milyon hane gelir desteği alıyor. 🔹 Türkiye’de hanehalkı, 12 ay sonra enflasyonun yüzde 47 olmasını bekliyor; bu oran Merkez Bankası’nın yüzde 24’lük resmi hedefinin neredeyse iki katına karşılık geliyor.

🔹 ABD Bölge Yargıcı Richard Berman, Trump yönetimi ile Halkbank arasında varılan anlaşmayı çarşamba günü değerlendirecek. 🔹 Anlaşma, Halkbank hakkındaki İran yaptırımlarını delmeye yardım etme suçlamasına ilişkin Adalet Bakanlığı kovuşturmasını sona erdirebilir. 🔹 Halkbank hakkında 2019 yılında dava açıldı. 🔹 ABD savcıları, Halkbank’ı İran çıkarları yararına 20 milyar dolarlık kısıtlı fonu gizlice transfer etmekle suçladı. 🔹 Savcılar, bankanın petrol gelirlerini altın ve nakde çevirdiğini ve petrol gelirlerinin transferini gerekçelendirmek için sahte gıda sevkiyatları belgelediğini öne sürdü. 🔹 Halkbank suçlamaları reddetti. 🔹 Adalet Bakanlığı ile Halkbank arasındaki anlaşma mart ayında duyuruldu. 🔹 Berman, anlaşma şartlarına uyumun gösterilmesi için davayı 90 gün süreyle durdurdu. 🔹 Anlaşma şartları Halkbank’ın İran’a fayda sağlayan işlemlere girmesini yasakladı ve bankanın yaptırım ile kara para aklamayı önleme uyumunun bir denetçi tarafından incelenmesini zorunlu kıldı. 🔹 Manhattan ABD Başsavcılığı, 10 Haziran’da sürenin dolmasının ardından davanın resmen düşürülmesini istedi. 🔹 Ernst & Young, Halkbank’ın anlaşmaya aykırı bir durumuna rastlamadı. 🔹 Anlaşma kapsamında para ödemesi yapılmayacak ve Halkbank cezai suçu kabul etmeyecek. 🔹 Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, daha önce davayı hukuksuz ve “çirkin” olarak nitelendirdi. 🔹 Adalet Bakanlığı, kovuşturmanın düşürülmesinin ABD’nin İran’a desteği sınırlama çıkarına hizmet edeceğini açıkladı.