📰 Günlük Haber Bülteni

🔹 Apple, OpenAI'ın sistematik biçimde ticari sırlarını çaldığını öne sürerek dava açtı. Şirket, OpenAI'ın eski Apple çalışanlarından ve işe alım sürecindeki adaylardan henüz piyasaya çıkmamış ürünlere ait bilgileri getirmelerini istediğini iddia etti. 🔹 Apple, OpenAI'ın yeni işe alınan çalışanlara Apple'ın güvenlik prosedürlerini nasıl aşabileceklerine ilişkin talimatlar verdiğini ve bu süreçte eski iPhone tasarım yöneticisinin hazırladığı bir kontrol listesinin kullanıldığını öne sürdü. 🔹 Apple, maddi tazminatın yanı sıra OpenAI'ın iddia edilen faaliyetleri durdurmasını ve elindeki Apple'a ait gizli materyalleri imha etmesini talep etti. 🔹 OpenAI, diğer şirketlerin ticari sırlarıyla ilgilenmediğini ve yenilikçi teknolojiler geliştirmeye odaklanmaya devam edeceğini açıkladı. 🔹 OpenAI, bugüne kadar 400'den fazla eski Apple çalışanını kadrosuna kattı. Apple ise çalışanlarını elde tutabilmek için yüksek tutarlı primler vermeye ve üst düzey yöneticilerini kritik mühendisleri şirkette kalmaya ikna etmekle görevlendirmeye başladı. 🔹 Apple yönetimi, ticari sırların korunmasını şirket içindeki en önemli önceliklerden biri olarak değerlendiriyor. Bu konu, gümrük vergileri ve donanım belleği sıkıntısı gibi diğer önemli risklerle birlikte ele alınıyor. 🔹 Dava, Apple çalışanlarının OpenAI'a geçişini yavaşlatabilir. OpenAI ile görüşme yapan çalışanların daha sıkı güvenlik incelemelerine tabi tutulması ve şirketten ayrılma konusunda daha temkinli davranması bekleniyor. 🔹 Hukuki süreç nedeniyle OpenAI'ın mühendislik faaliyetlerinde daha fazla hukuki denetim, iç kontrol ve uyum süreci uygulanabilir. Üst düzey yöneticilerin de dava sürecine zaman ayırması ürün geliştirme çalışmalarını yavaşlatabilir. 🔹 Apple'ın iddiaları mahkeme tarafından doğrulanırsa, OpenAI'ın geliştirdiği bazı donanım ürünlerini yeniden tasarlaması gerekebilir. 🔹 OpenAI, ilk donanım ürününü bu yıl tanıtmayı ve 2027 yılında piyasaya sürmeyi planlıyor. İlk ürünün akıllı telefon yerine daha basit bir tüketici cihazı olması bekleniyor. 🔹 Apple, yapay zekâ destekli yeni AirPods, akıllı gözlük, kolye tipi giyilebilir cihazlar ile ev robotu, akıllı ev kontrol merkezi ve güvenlik sistemi üzerinde de çalışmalarını sürdürüyor. 🔹 Apple, davanın OpenAI'ın donanım girişimini hukuki karar çıkmadan önce bile yavaşlatabileceğini ve şirketin iPhone sonrası döneme yönelik planlarını zorlaştırabileceğini savunuyor.

Eski İran cumhurbaşkanını istihbarat varlığı olarak yetiştirmeye yönelik yıllarca süren çaba, savaşın ilk günlerinde onu İsrail’e ait güvenli bir eve götürme yönündeki dramatik bir girişimle doruğa ulaştı. Ancak plan çöktü. Muhabirler daha önce, ABD ve İsrail’in rejim değişikliği planının parçası olarak İran’da iktidarı üstlenmesi için Mahmud Ahmedinejad’ı devreye soktuğu haberini ortaya çıkarmıştı. 2024 başlarında Budapeşte’deki bir üniversitenin rektörü, üst düzey bir Macar hükümet yetkilisinden şaşırtıcı bir talep aldı. Yetkili, Rektör Profesör Gergely Deli’ye, Ludovika Kamu Hizmeti Üniversitesi’nin bir iklim değişikliği konferansı düzenlemesi ve beklenmedik bir konuğa davet göndermesi gerektiğini söyledi: İran’ın geniş kesimlerce nefret edilen eski cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad. Daha da şaşırtıcı olan ise gerekçeydi. Yetkili, Deli’ye konferansın aslında Ahmedinejad’ın, kendisinin açık düşmanı olan İsrail’den istihbarat görevlileriyle Budapeşte’de gizli görüşmeler yapması için yalnızca bir paravan olduğunu söyledi. Deli, bu davetin hem kendi itibarına hem de üniversitenin itibarına zarar verebileceğini biliyordu. Ancak bir röportajda, hayat kurtarmada rol oynuyor olabileceğine inandığını söyledi. “İki düşmanınız varsa ve bu düşmanlar birbiriyle konuşmak istiyorsa, onları konuşturmak için elinizden geleni yapmak en iyisidir,” dedi. Operasyona aşina Amerikalı ve İranlı yetkililere göre Ahmedinejad’ın 2024’te üniversiteye yaptığı ziyaret ve ertesi yıl gerçekleştirdiği ikinci ziyaret, İsrail’in onu yıllarca süren bir çabayla istihbarat varlığı olarak yetiştirme girişiminin parçasıydı. Amaç, zamanı geldiğinde Ahmedinejad’ın İran’ın yeni lideri olarak göreve getirilmesiydi. Yetkililer, hassas istihbaratı anlatmak için isimlerinin açıklanmaması şartıyla konuştu. Eski Amerikalı yetkililere göre Ahmedinejad’ı kazanmak İsrail için o kadar öncelikliydi ki, ülkenin o dönemki istihbarat şefi David Barnea 2024’te Ahmedinejad’la bizzat görüşmek üzere Macaristan’ın başkentine gitti. Yetkililere göre kısa süre sonra İsrail’in dış istihbarat servisi Mossad, CIA’ye Ahmedinejad’la temas kurduğunu bildirdi. İsrail’in rejim değişikliği planını Ahmedinejad’ın etrafında kurma kararı, ülkenin eski cumhurbaşkanıyla ilişkilerinin hikâyesinde olağanüstü bir dönemeçti. Ahmedinejad, İran’ın nükleer programını hızlandırması, düzenli olarak İsrail’in yok edilmesi çağrısı yapması ve Holokost’u inkâr etmesiyle tanınıyordu. Amerikalı yetkililere göre İsrail son yıllarda Ahmedinejad’a konaklama ve seyahat için gizlice para ödedi. İsrailli görevliler de Budapeşte seyahatleri dahil olmak üzere yurt dışında onunla birkaç kez görüştü. Çaba, bu yıl şubat ayının sonunda —ABD-İsrail’in İran’a karşı savaşının ilk günlerinde— Tahran’da sıkı gözetim altında yaşayan eski lideri yerinden alıp başka bir yere götürmeye yönelik cesur bir operasyonla doruğa ulaştı. Hedef, mevcut rejimi devirmeyi ve Ahmedinejad’ı göreve getirmeyi amaçlayan planı harekete geçirmekti. Plan başarısız oldu. 28 Şubat’ta bir İsrail hava saldırısı Ahmedinejad’ın yerleşkesini vurdu; korumalarının bulunduğu bina ve zırhlı aracı hedef alındı. Dört üst düzey İranlı yetkiliye göre saldırıdan sonra siyah bir Peugeot araç geldi, Ahmedinejad’ı aldı ve kaotik olay yerinden yüksek hızla uzaklaştırdı. Operasyondan haberdar Amerikalı ve İranlı yetkililer, aracın Mossad görevlileri tarafından kullanıldığını ve Ahmedinejad’ın İran’da gizli bir güvenli eve götürüldüğünü söyledi. Ancak yaşananları bilen kişilere göre eski İran lideri, bu telaşlı kurtarma operasyonundan rahatsız oldu ve İsrail’in onu yeniden iktidara döndürme planına dair hayal kırıklığına kapılmış görünüyordu. Sonunda güvenli evden ayrıldı; ayrılışının koşulları hâlâ net değil. Ahmedinejad, geçen pazartesi öldürülen dini lider Ayetullah Ali Hamaney’in cenaze töreninde kısa bir süre görünene kadar kamuoyunda yeniden görülmedi. Mevcut durumu belirsizliğini koruyor. Ancak dört üst düzey İranlı yetkili, İran’ın İsrail’le etkileşimlerinin büyük bölümünü öğrendiği için Ahmedinejad’ın Devrim Muhafızları Ordusu’nun istihbarat kanadının gözetiminde ve ev hapsinde olduğunu söyledi. İsrailli yetkililer, Tahran’daki hükümeti devirmeye yönelik daha geniş girişimin parçası olan Ahmedinejad’ı İran’ın lideri yapma planı hakkında kamuoyu önünde yorum yapmadı. Planın bir diğer unsuru, Kuzey Irak merkezli İranlı Kürt muhalif güçleri silahlandırıp eğiterek Batı İran’a geçmelerini, orada toprak tutmalarını ve sonunda başkent Tahran’a ilerlemelerini sağlamaktı. Bu girişim hiçbir zaman hayata geçmedi. İsrail Savunma Kuvvetleri’nin eski istihbarat başkanı Tamir Hayman, New York Times’ın Ahmedinejad’ın plandaki rolüne ilişkin ayrıntıları ilk kez ortaya koymasının ardından mayıs ayında PBS’in “Firing Line” programına verdiği demeçte, rejim değişikliği planının “gerçekleşmesi gereken çok, çok benzersiz bir özel operasyonlar dizisi” içerdiğini söyledi. “Ve Ahmedinejad bu dizinin bir parçasıydı.” Mossad yetkilileri yorum taleplerine yanıt vermedi. Ahmedinejad’ın sözcüsü Ali Ekber Cevanfekr yorum yapmayı reddetti. Cumhurbaşkanlığı sonrası dönüşüm Ahmedinejad, 2005’ten 2013’e kadar İran cumhurbaşkanı olarak ülkenin en önde gelen sertlik yanlısı siyasetçisiydi. İsrail’in ortadan kaldırılmasından söz etti ve onun yönetimi altında İran uranyum zenginleştirme programını yeniden başlattı. Bu durum, ülkenin gizli bir nükleer silah programı yürüttüğüne dair şüpheleri artırdı. Ahmedinejad, 2009’daki yeniden seçilmesine itiraz eden ülke çapındaki ayaklanmaya şiddetli müdahaleler emri verdi. Onun yönetiminde yargı, muhaliflere yönelik kitlesel idamlar gerçekleştirdi; muhalifleri ve rakipleri hapse attı. Ancak cumhurbaşkanlığından ayrıldıktan sonraki yıllarda Ahmedinejad görüşlerini yumuşattı ve görev süresine damga vuran İsrail karşıtı söylemini azalttı. Yeni edindiği ılımlı tarafını sergilemeye çoğu zaman hevesliydi. Röportajlar verdi, konuşmalar yaptı; İran’ın pop müzik kültürü hakkında görüş bildirdi, ülkenin güvenlik güçlerini sert müdahaleleri nedeniyle eleştirdi ve yönetici sınıfı mali yolsuzlukla suçladı. Kendisiyle özdeşleşen bol haki rüzgârlığı bıraktı ve dikim takımlar giymeye başladı. Dağınık sakalını düzeltti, botoks yaptırmış gibi göründü ve İngilizce öğrenmeye başladı. Tahran’daki ofisinde her sabah sıradan insanların şikâyetlerini dinlemek için saatler süren halka açık toplantılar yaptı. Bazıları devlet bürokrasisinde yol bulmak için ondan yardım istiyordu. Zaman zaman bakanlıklara mektuplar yazarak başvuran kişilere kredi verilmesini tavsiye etti. Ülke içinde düzenli olarak seyahat etti; hem şehirlerde hem de kırsal vilayetlerde destekçileriyle buluştu. Ahmedinejad’ın İran hükümetiyle ilişkisi karmaşıktı. Üst düzey liderler onu kenara itti ve hareketlerini kısıtladı; ancak dini lidere danışmanlık yapan üst düzey bir konseyde diğer üst düzey yetkililerle birlikte yer almasına izin verdiler. Savaş başlamadan birkaç gün önce, şubat ayında konseyin toplantısına katıldı. İran’da birçok kişi Ahmedinejad’ın dönüşümünde alaycı siyasi amaçlar gördü. Bunu, popülist kimliğini parlatma ve kendisini yönetici yetkililerden uzaklaştırma çabası olarak değerlendirdiler. İşçi sınıfı İranlılar arasında bir destek tabanını korudu ve danışmanları, nihai hedefinin bir gün yeniden iktidara dönmek olduğundan emindi. Ahmedinejad’ın eski yakın çalışma arkadaşı ve kıdemli danışmanı Abdolreza Davari, telefon görüşmesinde, “Ahmedinejad bunu para için yapmazdı. Parası var; geniş bir ekonomik ağı var. Bunu iktidar için yapardı. Gücün dümeninde olmak istiyor,” dedi. İki adam birkaç yıl önce yollarını ayırmıştı. Yakın çevresinden bir kişiye göre Ahmedinejad, yabancı güçlerin yardımıyla İran’ın gelecekteki lideri olma hırsını en yakın birkaç ortağına ve sırdaşına anlattı. Bu kişi, özel görüşmeleri aktarmak için isminin açıklanmaması şartıyla konuştu. Aynı kişiye göre Ahmedinejad, üç kez cumhurbaşkanı adayı olmasının engellenmesinin ardından İslam Cumhuriyeti sistemine dair hayal kırıklığına kapıldı ve mevcut sistem yerinde kaldığı sürece iktidara gelemeyeceği sonucuna vardı. Bu kişiye göre Ahmedinejad, savaş ve rejim değişikliği halinde Amerikalılar ile İsraillilerin ülke dışından İran’ı tanımayan bir muhalif figürü seçeceğinden ve İran’ın istikrarsızlaşacağından endişe ediyordu. Çevresindekilere kendisini eski Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin gibi reformcu rolü oynayabilecek biri olarak tanımlıyor; iktidara gelirse İran’ın İsrail’i tanıyacağını ve Başkan Trump’ın Abraham Anlaşmaları kapsamında ilişkileri normalleştireceğini söylüyordu. O dönemdeki istihbarat değerlendirmelerine aşina iki İsrailli savunma yetkilisine göre İsrail istihbarat kurumları, bu süreçte Ahmedinejad ile İran rejimi arasında büyüyen çatlağı yakından izliyordu. Yetkililere göre özellikle ilgi çekici olan, Ahmedinejad’ın kendisinin yeniden cumhurbaşkanlığına aday olmasını engelleyen Ayetullah Hamaney’e ve diğer üst düzey isimlere karşı artan öfkesiydi. Ahmedinejad’ın eylemleri, İslam Cumhuriyeti’ni yabancı müdahalelere karşı korumaktan sorumlu olan İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun istihbarat kolunda şüphe uyandırmaya başladı. İki Devrim Muhafızı mensubu ve davaya aşina bir istihbarat yetkilisine göre bu şüphe, Ahmedinejad’ın 2017’de Trump’a ve daha sonra Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’a açık mektuplar göndermeye başlamasının ardından arttı. Trump iki erkeğe de bolca övgüde bulunmuştu. Bu yıl Ahmedinejad’ı ilk aşamada Devrim Muhafızları’nın gözetiminden kurtaran İsrail saldırısından sonra İran istihbarat kurumları, onun İsrail’le bağlantısını araştırmaya ve parçaları birleştirmeye başladı. Yurt dışındaki görüşmeler İsrailli görevlilerin Ahmedinejad’ı ilk ne zaman kazanmaya çalıştığı net değil. İranlı yetkililer, Ahmedinejad’ın çevre konulu bir konferansa katılmak üzere 2023’te Guatemala’ya yaptığı seyahat sırasında en azından bir miktar temas olduğunu söyledi. Davet, Latin Amerika’daki çoğu ülkeye kıyasla İsrail’le daha yakın diplomatik bağları olan Guatemala hükümetinden gelmişti. Ahmedinejad neredeyse seyahate çıkamayacaktı. Tahran’daki havalimanında güvenlik güçleri tarafından durduruldu; kendisine biniş kartı verilmesi ve ülkeden ayrılmasına izin verilmesi reddedildi. Havalimanında saatler süren bir oturma eylemi yaptı. Sıradan İranlı yolcularla, havalimanı ve havayolu personeliyle fotoğraflar çektirdi; sosyal medya sayfalarında güncellemeler paylaştı. Bu durum kamuoyuna yansıyan bir gösteriye dönüştü. Sonunda İranlı yetkililer Ahmedinejad’ın uçağa binmesine ve konferansa katılmasına izin verdi. Ahmedinejad seyahat videolarından birinde, “Bazı insanlar bana Guatemala’ya gitmememi söyledi; ben de onlara çevre bakanı kardeşimin beni davet ettiğini söyledim,” dedi. “Bu, Latin Amerika’da çok önemli bir ülke.” Ertesi yıl, Ludovika Üniversitesi konferansına katılmak üzere Macaristan’a ilk seyahatini yaptı. Budapeşte’de, geçen aya kadar beş yıl boyunca Mossad’ı yöneten Barnea ile görüştü. O dönemde sağcı Başbakan Viktor Orban tarafından yönetilen Macaristan, İsrail’le belki de diğer tüm Avrupa ülkelerinden daha yakın bağlara sahipti. Orban ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu birbirlerinin ülkelerine ziyaretler yapmıştı. Netanyahu da Nisan 2025’te Ludovika Üniversitesi’nde bir konuşma yapmış; üniversite kendisine kamu hizmeti ödülü vermişti. İki ay sonra Ahmedinejad, İsrail’in İran’da savaş başlatmasından sadece günler önce Budapeşte’ye geri döndü. Bu ziyaret, onun İsrailli istihbarat görevlileriyle görüşmesi için bir paravandı. Ahmedinejad’a tüm yurt dışı seyahatlerinde eşlik eden Devrim Muhafızları’nın Ensar biriminden İranlı korumaları, Haziran 2025 seyahati sırasında en az iki kez güvenlik ekibinden sıyrılıp uzun görüşmeler için ortadan kaybolduğunu bildirdi. İki İranlı Devrim Muhafızı mensubu ve bir istihbarat yetkilisine göre korumalar, seyahatle ilgili raporda Ahmedinejad’a kaybolmaları hakkında soru sorduklarını ve onun da üniversite profesörleriyle görüştüğünü söylediğini belirtti. Üniversite konferansında eski İran cumhurbaşkanı İngilizce bir konuşma yaptı. Bir zamanlar her konuşmasının başında okuduğu kendisiyle özdeşleşmiş Kur’an ayetini okumaması katılımcıları şaşırttı. Özel dikim koyu mavi takım elbise giyen Ahmedinejad, sosyal medya sayfasında yayımlanan seyahat videolarına göre “ortak insanlık” ve “değişen dünya düzeni” hakkında konuştu; yeni bir dünyanın nasıl ortaya çıkabileceğine dair kendi görüşlerini sundu. Üniversite rektörü Deli’ye, eski İranlı şair Firdevsi’nin *Şehname* adlı eserinin bir nüshasını hediye etti. Deli de Ahmedinejad’a üniversitenin bir amblemini verdi. Geçen ay yapılan bir röportajda Deli, Ahmedinejad’a davet göndermekle “strohmann” rolü oynadığını söyledi; bu Almanca kelime “paravan kişi” ya da “kukla” anlamına geliyor. Geçen haftaya kadar Ahmedinejad, şubat sonlarında Tahran’daki evinden siyah Peugeot ile hızla götürüldüğünden beri kamuoyu önünde görülmemişti. Geçen pazartesi, Ayetullah Hamaney’in cenaze töreninde kısa ve sürpriz bir görünüm sergiledi. Tören videolarında Ahmedinejad, 90 Fahrenheit’lık sıcakta kalın bir mont giymiş halde, cerrahi maskesi çenesine indirilmiş şekilde görülüyordu. İran’ın hayatta olan diğer iki eski cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ve Muhammed Hatemi ise davet edilmedi ve cenaze törenlerinin hiçbirinde görünmedi. Ahmedinejad başı öne eğik şekilde durdu, konuşmadı ve her tarafından güvenlik görevlileri gibi görünen kişilerle çevriliydi.

🔹 Yapay zekâ altyapı yatırımlarını finanse etmek isteyen teknoloji şirketleri bu yıl küresel tahvil piyasalarından yaklaşık 244 milyar dolar borçlandı. Bu tutar, geçen yılın toplam 108 milyar dolarının ve 2024'teki 17 milyar doların üzerine çıktı. 🔹 Son haftalarda Nvidia, SpaceX ve Amazon toplam 75 milyar dolarlık yatırım yapılabilir seviyedeki şirket tahvili ihraç etti. 🔹 Nvidia ve SpaceX düşük faizlerle borçlanmasına rağmen yeni tahvilleri ikincil piyasada değer kaybetti. Amazon ise tahvil satışını tamamlayabilmek için önceki ihraçlarına kıyasla daha yüksek faiz ödemek zorunda kaldı. 🔹 Yatırımcılar, teknoloji şirketlerinin kredi geri ödeme gücünden çok, önümüzdeki yıllarda veri merkezleri ve yapay zekâ çipleri için yüz milyarlarca dolarlık ek borçlanmaya gitmesinden endişe duyuyor. 🔹 Tahvil yatırımcıları, yeni büyük ihraçlara hazırlıklı kalabilmek için mevcut tahvil satışlarına daha temkinli yaklaşmaya başladı. 🔹 Alphabet, Amazon, Meta, Oracle, Nvidia ve SpaceX'in yapay zekâ yatırımlarını sürdürmek amacıyla ilerleyen dönemde de yüksek tutarlı tahvil ihraçlarını devam ettirmesi bekleniyor. 🔹 Alphabet, haziran ayında yapay zekâ yatırımlarını desteklemek amacıyla bu yıl 80 milyar doların üzerinde hisse ihracı yapacağını açıkladı. Buna rağmen yatırımcılar şirketin borçlanmasının da yüksek seviyede sürebileceğini değerlendiriyor. 🔹 Nvidia'nın hazirandaki 25 milyar dolarlık tahvil ihracı ile Amazon'un geçen haftaki aynı büyüklükteki ihracı, büyük teknoloji şirketlerinin tahvillerinde risk primlerinin yükselmesine yol açtı. 🔹 SpaceX'in ilk tahvil ihracından sonra şirket tahvillerinin risk primi de belirgin şekilde arttı. 🔹 Portföy yöneticileri, teknoloji şirketi tahvillerinin yatırım yapılabilir tahvil endekslerindeki ağırlığının giderek artması nedeniyle bu alandaki fiyat hareketlerinin fon performansı üzerinde daha büyük etki oluşturduğunu belirtiyor. 🔹 Yatırımcılar, yapay zekâ yatırımlarının önümüzdeki yıllarda 10 trilyon doların üzerine çıkabileceğine yönelik tahminlerin bulunduğunu ve teknoloji şirketlerinin finansman ihtiyacının yüksek kalmasının beklendiğini ifade ediyor.

🔹 Apple, OpenAI'a açtığı davada şirketin üst düzey bir yöneticisi ile bazı çalışanlarını aylar süren bir süreçte ticari sırlarını ele geçirmekle suçladı. 🔹 Dava, yapay zekâ destekli yeni nesil cihazların geliştirilmesi için teknoloji şirketleri arasındaki rekabetin hızlandığı dönemde açıldı. 🔹 Apple, OpenAI donanım biriminin başındaki Tang Tan'ın işe alım sürecindeki Apple çalışanlarından ticari sırlar ve fiziksel parçalar getirmelerini istediğini öne sürdü. 🔹 Tang Tan, Apple'da 24 yıl görev yaptıktan sonra ayrıldı. Daha sonra OpenAI'ın satın aldığı io Products şirketine katılarak donanım geliştirme çalışmalarının başına geçti. 🔹 Apple, daha alt düzey bir çalışanın da bir Apple çalışanının giriş bilgilerini kullanarak şirket sunucularına eriştiğini iddia etti. 🔹 OpenAI, başka şirketlerin ticari sırlarıyla ilgilenmediğini ve insanların kullanımına yönelik yenilikçi teknolojiler geliştirmeye odaklandığını açıkladı. 🔹 OpenAI, Apple ile ChatGPT entegrasyonu konusunda iş birliği yapmasına rağmen, aynı zamanda akıllı telefonların yerini alabilecek yeni bir yapay zekâ cihaz ailesi geliştirmeyi sürdürüyor. 🔹 Apple, yapay zekâ alanındaki rekabette yeni Siri sürümünü bu sonbaharda kullanıma sunmayı planlıyor. Şirket, yeni Siri'nin bazı yapay zekâ özelliklerinde Google teknolojisinden yararlanıyor. 🔹 Apple, milyarlarca aktif cihazdan oluşan kullanıcı tabanı ve kendi geliştirdiği işlemciler sayesinde yapay zekâ hizmetlerini tüketicilere ulaştırmada önemli bir avantajını koruyor. 🔹 Dava, Apple'ın 2010'lu yıllarda Android ekosistemine karşı açtığı fikri mülkiyet davalarına benzer şekilde, rakiplerinin Apple'ın yeniliklerini izinsiz kullandığı iddiasına dayanıyor. 🔹 Yapay zekâ destekli yeni nesil cihazların gelecekte akıllı telefonların yerini alabilecek en önemli teknoloji alanlarından biri olması beklenirken, Apple ile OpenAI arasındaki rekabetin donanım ve yapay zekâ alanında daha da yoğunlaşması öngörülüyor.

🔹 Çinli elektrikli araç üreticisi Xpeng, Çin'de geliştirip test ettiği otonom sürüş teknolojisini uluslararası pazarlara taşıyarak Tesla ile doğrudan rekabet etmeyi hedefliyor. 🔹 Xpeng Başkan Yardımcısı ve Başkanı Brian Gu, şirketin Tesla ile başa baş rekabet edebileceğine inandığını söyledi. 🔹 Gu, Avrupa'da Tesla'nın erken pazara girmesinden kaynaklanan avantajını kabul ederken, Çin otomotiv sektörünün teknoloji alanındaki gelişiminin Xpeng'e önemli destek sağladığını ifade etti. 🔹 Xpeng, Mona L03 modelini Hong Kong'da tanıttı. Modelin 16 Temmuz'da Münih'te de tanıtılması planlanıyor. 🔹 Tesla ve Xpeng, yalnızca kamera ve yapay zekâ modellerine dayanan görüntü tabanlı otonom sürüş sistemini kullanmaya devam eden az sayıdaki üretici arasında yer alıyor. Birçok rakip ise lidar sensörlerini tercih ediyor. 🔹 Xpeng, yılın ikinci yarısında Vision Language Action (VLA) 2.0 adlı yeni otonom sürüş sistemini yurt dışında yol testlerine çıkarmayı ve uluslararası pazarlarda kullanıma sunmayı planlıyor. 🔹 Şirket, VLA 2.0 sisteminin Seviye 4 (L4) otonom sürüş yetenekleri sunduğunu, mevcut yaygın sistemlerin ise Seviye 2 (L2) seviyesinde olduğunu belirtiyor. 🔹 Xpeng yönetimi, Çin'in daha karmaşık trafik koşullarından elde edilen deneyim sayesinde şirketin otonom sürüş teknolojisinin Tesla'yı Çin pazarında geride bırakmasını hedefliyor. 🔹 Avrupa, Çinli otomobil üreticilerinin büyüme stratejisinde öncelikli pazar haline geldi. Şirketler, iç pazardaki talep zayıflığını telafi etmek için yurt dışı satışlarını artırıyor. 🔹 Xpeng'in ihracatının yarısından fazlası geçen yıl Avrupa pazarına yapıldı. Şirket bu yıl Avrupa satışlarını daha da hızlandırmayı planlıyor. 🔹 Tesla, Avrupa'da elektrikli araç pazarındaki güçlü konumunu korurken, Xpeng aynı zamanda BYD ve Leapmotor gibi diğer Çinli üreticilerle de rekabet ediyor. 🔹 Xpeng, uluslararası pazarlarda düşük fiyat yerine teknoloji odaklı bir marka konumlandırması izliyor. Şirket, yurt dışında sattığı araçların ortalama fiyatının birçok Çinli rakibinden yaklaşık %50 daha yüksek olduğunu belirtiyor.

🔹 Kim Jong-un, üst düzey yetkililer arasındaki yolsuzluklara odaklanan nadir bir parti-devlet-ordu ortak toplantısı düzenledi ve eski tümgeneral Pak Hui-chol'u kamuoyu önünde suçladı. 🔹 Pak Hui-chol, dört yıl boyunca terfi karşılığında rüşvet almak, devlet fonlarını zimmetine geçirmek ve kilit askeri görevlere kendi destekçilerini yerleştirmekle suçlandı. 🔹 Kim Jong-un, Pak'ı "yolsuzluk çetesinin elebaşı" olarak nitelendirdi ve yetkisini kişisel çıkarları için kullandığını söyledi. 🔹 Devlet medyası, olayı "hayal gücünün ötesinde" büyüklükte bir suç olarak tanımladı ve Pak ile yakın çevresini yolsuzlukla suçladı. 🔹 Pak'ın nihai cezası açıklanmadı. Soruşturmanın devam ettiği ve başka yetkililerin de dosyaya dahil olabileceği bildirildi. 🔹 Pak'ın kişisel bir nüfuz ağı oluşturarak sadık isimleri önemli askeri görevlere yerleştirdiği ve merkezi yönetimin otoritesini zayıflattığı suçlamaları da dosyada yer aldı. 🔹 Kuzey Kore ordusu son yıllarda madencilik, konut inşaatı ve altyapı projeleri gibi ekonomik faaliyetlerde daha fazla görev üstlenirken, askeri yöneticilerin kaynaklara erişimi de arttı. 🔹 Yönetim, ordunun savunma ve ekonomi alanındaki genişleyen rolüne rağmen parti disiplini ve devlet denetimine tamamen bağlı olduğunu yeniden vurguladı. 🔹 Yetkililer, yolsuzluk soruşturmasının üst düzey askeri kadrolarda terfi satışı, personel yetkilerinin kötüye kullanılması ve kamu kaynaklarının usulsüz kullanımı gibi uygulamaların yaygınlaştığına işaret ettiğini değerlendiriyor. 🔹 Tasfiyenin, kamuoyundaki hoşnutsuzluğu sistem yerine bireysel yetkililere yönlendirmeyi ve Kim Jong-un'un parti disiplini ile devlet otoritesinin nihai koruyucusu olduğu mesajını güçlendirmeyi amaçladığı belirtiliyor. 🔹 Kim Jong-un'un yakın çalışma arkadaşlarından Jo Yong-won'un soruşturmanın genişletilmesinde önemli rol üstlenmesi bekleniyor.

🔹 Pekin Üniversitesi araştırmacıları, standart elektronik çipleri tamamen optik bağlantılarla birleştiren yeni bir sistem geliştirdi. 🔹 Yeni sistem, dağıtık yapay zekâ çıkarım işlemlerini 100 katın üzerinde hızlandırırken, geleneksel çözümlerin yaklaşık dokuzda biri kadar hesaplama gücü kullanıyor. 🔹 Araştırmada, programlanabilir FPGA çipleri özel optik iletişim bileşenleriyle birbirine bağlandı. 🔹 Sistem, saniyede 400 gigabit hızında çalışan silikon fotonik alıcı-verici çipi ile 16 giriş ve 16 çıkış arasında istenilen bağlantıyı kurabilen 16×16 optik anahtarlama çipini kullanıyor. 🔹 Beş FPGA çipi paralel çalıştırılarak görüntü gürültü giderme testinde 1.000 görüntü 105,16 mikrosaniyede işlendi. 🔹 Aynı görev, 16,96 teraflop işlem gücüne sahip ticari bir GPU'da 15,6 milisaniyede tamamlandı. Optik bağlantılı FPGA sistemi yaklaşık 150 kat daha hızlı sonuç verdi. 🔹 Beş FPGA'nın toplam teorik işlem gücü yaklaşık 1,969 teraflop ile GPU'nun işlem kapasitesinin dokuzda birinden daha düşük seviyede kaldı. 🔹 Araştırmacılar, optik iletişim sayesinde ara hesaplama sonuçlarının belleğe yazılıp tekrar okunmasına gerek kalmadan doğrudan bir sonraki işlem katmanına aktarılabildiğini belirtti. 🔹 Optik anahtarlama çipinin 5 desibelin altındaki düşük sinyal kaybı, ek optik güçlendirme gerektirmeden yüksek hızlı veri aktarımına imkân sağlıyor. 🔹 Araştırmacılar, yapay zekâ performansını artırmada daha fazla çip eklemek yerine çipleri akıllı biçimde birbirine bağlamanın daha verimli olabileceğini ifade etti. 🔹 Çalışmada, algoritmaların, işlemci mimarisinin ve çip seviyesindeki bağlantıların birlikte tasarlanmasının sınırlı hesaplama kaynaklarıyla yüksek performans sağlayabileceği, ayrıca veri merkezlerinin enerji tüketimini azaltabileceği ve uç bilişim uygulamalarında gecikme ile enerji kullanımını düşürebileceği belirtildi.

🔹 SK Hynix hisseleri pazartesi gününü %15,4 düşüşle 1.845.000 won seviyesinde tamamladı. Rakibi Samsung Electronics %10,7, KOSPI endeksi ise %8,9 değer kaybetti. 🔹 KOSPI endeksinin %8'in üzerinde düşmesi üzerine Kore Borsası gün içinde devre kesici uyguladı. Son 20 dakikalık işlem durdurması, borsa tarihindeki 13'üncü ve son üç haftadaki dördüncü devre kesici oldu. 🔹 Satışlarda, bellek yarı iletken sektöründe büyümenin zirveye ulaşmış olabileceğine ilişkin endişeler ve bazı analistlerin kâr tahminlerini aşağı yönlü revize etmesi etkili oldu. 🔹 SK Hynix, geçen hafta Nasdaq'taki ilk işlem gününde yaklaşık %13 yükselmiş ve yabancı bir şirketin ABD'deki en büyük halka arzıyla 26,5 milyar dolar fon sağlamıştı. 🔹 Şirketin Amerikan Depo Sertifikaları (ADR), 149 dolarlık halka arz fiyatının üzerinde 170 dolardan işlem görmeye başladı. Gün içinde %19'a kadar yükselen hisseler ilk günü 168,01 dolardan kapattı. 🔹 Son haftalarda yapay zekâ hisselerindeki güçlü yükseliş ivmesi zayıfladı. Philadelphia Yarı İletken Endeksi (SOX), haziran sonunda gördüğü zirvenin ardından daha düşük seviyelerde işlem görüyor. 🔹 Yatırımcılar, bu hafta açıklanacak ASML ve TSMC bilançolarının yarı iletken sektöründeki büyümenin devam edip etmediğine dair önemli sinyaller vermesini bekliyor. 🔹 ABD ile İran arasında yeniden tırmanan askeri gerilim ve petrol fiyatlarındaki yükseliş de küresel piyasalarda risk iştahını olumsuz etkiledi. 🔹 2026'da ABD borsalarında halka arz edilen şirketlerin yaklaşık %70'i, cuma günü itibarıyla halka arz fiyatlarının altında işlem gördü. 🔹 ABD'de bu yıl halka arz edilen birçok şirketin ilk yükselişin ardından sert değer kaybettiği görülüyor. Bu gerilemelerin ortalaması yaklaşık %30 seviyesinde bulunuyor.

🔹 ABD, Japonya, Güney Kore ve Tayvan'ın en büyük helyum tedarikçisi haline geldi. İran savaşı ve Çin'in ihracat kısıtlamaları küresel arzı daraltırken ABD'nin pazar payının daha da artması bekleniyor. 🔹 Tayvan'ın ABD'den helyum ve diğer asal gaz ithalatının toplam ithalattaki payı 2025'te %4'ün altındayken, 2026'nın ilk altı ayında yaklaşık %60'a yükseldi. Katar'ın payı ise yaklaşık %88'den %30 seviyesine geriledi. 🔹 Güney Kore'nin Katar'dan helyum ithalatının payı 2025'te %55 iken, 2026'nın ilk beş ayında yaklaşık %34'e düştü. Aynı dönemde ABD'nin payı yaklaşık %28'den %56'ya yükseldi. 🔹 Japonya'nın ABD'den asal gaz ithalatının payı 2022'de yaklaşık %28 iken, 2026'nın ilk beş ayında %83'ün üzerine çıktı. Çin'in payı ise yaklaşık %28'den %3,6'ya geriledi. 🔹 Helyum, yarı iletken üretiminde soğutma, sızıntı tespiti, ince film kaplama işlemleri ve gelişmiş litografi süreçlerinde kullanılıyor. 🔹 Qatar'ın sıvılaştırılmış doğal gaz üretimindeki aksaklıklar, helyum üretimini de azalttı. Aynı dönemde Çin, gerekçe açıklamadan helyum ihracatını geçici olarak durdurdu. 🔹 ABD küresel helyum üretiminin yaklaşık %40'ını gerçekleştirirken, Katar yaklaşık %33, Rusya ise yaklaşık %10 paya sahip. Çin'in üretim payı %2'nin altında kalıyor. 🔹 Sektör temsilcileri, Çin'in ihracat kısıtlamasının ülke içindeki helyum arzını koruma amacı taşıyabileceğini ve küresel fiyatlar üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceğini belirtiyor. 🔹 Çin, son dönemde nadir toprak elementleri, tungsten ve diğer stratejik minerallerin ihracatını da jeopolitik ve ticari müzakerelerde kaldıraç olarak kullanıyor. 🔹 İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar, helyum tanklarının tedarikini de zorlaştırarak gaz fiyatlarının yükselmesine katkı sağladı. 🔹 Tayvan Yarı İletken Sanayi Birliği, hükümete helyum gibi kritik endüstriyel gazlar ile sıvılaştırılmış doğal gaz dahil temel enerji kaynakları için stratejik stok oluşturma çağrısında bulundu.

🔹 Romalı filozof Seneca, yaklaşık 2.000 yıl önce yazılı metinlere erişimin artmasının insanların dikkatini dağıttığını ve zihni istikrarsızlaştırdığını ifade etti. 🔹 Seneca, çok fazla metni kısa sürede okuyan kişilerin tek bir düşünce üzerinde uzun süre yoğunlaşamadığını ve zihnin kendi içinde kalma becerisini kaybettiğini savundu. 🔹 Günümüzde dikkat süresinin önemli ölçüde kısaldığı belirtiliyor. Araştırmalar, insanların tek bir ekranda ortalama yaklaşık 47 saniye odaklanabildiğini gösteriyor. 🔹 Üniversite öğretim üyeleri, öğrencilerin uzun filmleri izlemekte ve kitapları tamamlamakta giderek daha fazla zorlandığını gözlemliyor. 🔹 Ortalama bir kişinin e-postalarını günde yaklaşık 77 kez kontrol ettiği ve bunun çoğu zaman herhangi bir bildirim olmadan gerçekleştiği ifade ediliyor. 🔹 Seneca, dikkat dağınıklığını teknolojik değil, kişinin düşüncelerini yönetme becerisiyle ilgili bir sorun olarak değerlendirdi ve her gün yalnızca tek bir düşünceye odaklanılmasını önerdi. 🔹 Bu yöntemde seçilen tek bir fikir gün boyunca farklı zamanlarda yeniden düşünülerek zihinde işleniyor ve günlük yaşamla ilişkilendiriliyor. 🔹 Psikolojide "derin işleme" olarak tanımlanan süreçte aynı düşüncenin tekrar tekrar hatırlanması, bilginin uzun süreli hafızaya aktarılmasını kolaylaştırıyor. 🔹 Seneca, bu süreci arıların nektarı bala dönüştürmesine benzetti. Bilginin düşünülerek işlenmesiyle kalıcı bilgeliğe dönüşebileceğini ifade etti. 🔹 Tarihte Marcus Aurelius, I. Elizabeth ve Abraham Lincoln gibi isimlerin az sayıda düşünce veya metin üzerinde derinlemesine çalışarak karar alma ve muhakeme becerilerini geliştirdiği örnek gösteriliyor. 🔹 Sürekli daha fazla bilgi toplamaya çalışmak yerine sınırlı sayıdaki düşünceyi derinlemesine kavramanın daha kalıcı bir öğrenme ve anlayış sağladığı vurgulanıyor.