📰 Günlük Haber Bülteni

Çin'in petrol talebindeki düşüş 🔹 Çin, İran savaşının başlamasından üç ay sonra petrol ithalatını önemli ölçüde azalttı ve küresel petrol fiyatlarındaki yükselişi sınırlayan başlıca etkenlerden biri oldu. 🔹 Savaş öncesinde günlük ortalama 11,6 milyon varil petrol ithal eden Çin'in dış alımları mayıs ayında günlük 8 milyon varilin altına inerek son sekiz yılın en düşük seviyesine geriledi. 🔹 ABD ile İran arasında çerçeve anlaşmasına varılmasının ardından petrol fiyatları yeniden gerilese de analistler Çin'in küresel petrol piyasası üzerindeki etkisinin devam edeceğini değerlendiriyor. Küresel enerji piyasası 🔹 ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri operasyonlarının ardından dünya petrol arzı günlük 14 milyon varilden fazla azaldı. 🔹 Kriz sırasında birçok ülkede yakıt tüketimi düştü, elektrik kesintileri uygulandı ve havayolları jet yakıtı tasarrufu için uçuşlarını azalttı. 🔹 ABD üretimini rekor seviyelere çıkardı, bazı petrol sevkiyatları kara boru hatları ve alternatif yöntemlerle devam etti. Çin'in enerji stratejisi 🔹 Çin, büyük petrol rezervlerini kullanarak rafineri üretimini azalttı ve enerji ihtiyacında kömür kullanımını artırdı. 🔹 Çin'in geniş petrol stokları, ülkenin uluslararası piyasadan yüksek fiyatla alım yapmak yerine rezervlerini kullanmasına imkân sağladı. 🔹 Analistler, Çin'in mevcut ticari stoklarından önümüzdeki iki ay boyunca günlük yaklaşık 1 milyon varil çekebileceğini öngörüyor. 🔹 Çin'in resmi stratejik petrol rezervinin yaklaşık 1,23 milyar varil seviyesinde olduğu belirtiliyor. Temiz enerji etkisi 🔹 Çin'in son yıllarda rüzgâr, güneş enerjisi ve elektrikli araç yatırımlarını hızla artırması petrol talebinin azalmasına katkı sağladı. 🔹 Çin, dünyanın geri kalanının toplamından yaklaşık iki kat fazla rüzgâr ve güneş enerjisi kapasitesi işletiyor. 🔹 Ülkede elektrikli araçların yaygınlaşması benzin tüketimini önemli ölçüde düşürdü. 🔹 Yüksek hızlı demiryolu ağının genişlemesi de ulaşım kaynaklı petrol tüketiminin azalmasına katkı sağladı. Geleceğe yönelik beklentiler 🔹 Uzmanlar, Çin'in rezervlerinin sonsuza kadar yeterli olmayacağını ve Hürmüz Boğazı uzun süre kapalı kalırsa petrol ithalatını yeniden artırmak zorunda kalacağını belirtiyor. 🔹 Çin'in yeniden yüksek miktarda petrol alımına başlamasının küresel petrol fiyatlarında yeni bir yükseliş sinyali oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Karar ve ilk gelişmeler 🔹 Trump yönetimi, Anthropic’in kısa süre önce yayımladığı Fable ve Mythos adlı en gelişmiş yapay zekâ modellerine ihracat kısıtlaması getirerek yabancı uyrukluların bu modellere erişimini yasakladı. 🔹 Kararın ardından Anthropic iki modeli de tüm kullanıcılar için askıya aldı. 🔹 Şirkete karara uyması için yalnızca 90 dakika süre verildi ve karar öncesinde ayrıntılı gerekçe paylaşılmadı. 🔹 Anthropic, yaşanan gelişmelerin ardından üst düzey teknik ekibini Washington’a gönderdi. Kararın gerekçesi 🔹 Amazon araştırmacıları, Fable modelinde güvenlik kısıtlamalarının aşılmasına imkân verebilecek olası bir "jailbreak" yöntemi tespit etti. 🔹 Amazon bulgularını önce Anthropic ile paylaştı, ardından CEO Andy Jassy konuyu ABD yetkilileriyle görüştü. 🔹 Amazon, hükümetlerin zaman zaman güvenlik riskleri konusunda görüş istediğini ancak bu görüşmelerin ayrıntılarını paylaşmadığını açıkladı. 🔹 Fable modelinin piyasaya sürülmeden önce aynı bakanlık bünyesindeki kurumlar tarafından test edilip onaylandığı belirtildi. Anthropic’in savunması 🔹 Anthropic, tespit edilen güvenlik açığının yalnızca kendi modellerine özgü olmadığını, benzer özelliklerin OpenAI dahil rakip sistemlerde de bulunduğunu savunuyor. 🔹 Şirket, bu tür güvenlik açıklarının tamamen ortadan kaldırılmasının haftalar sürebileceğini ve yeni açıkların ortaya çıkmasının engellenemeyeceğini belirtiyor. 🔹 Anthropic yönetimi, hükümetle ortak bir çözüm bulmak için çalışmaların sürdüğünü ifade ediyor. Yapay zekâ sektörüne etkileri 🔹 Sektör temsilcileri, model güvenliği sorunlarının ihracat kontrolleriyle çözülmeye çalışılmasının ileri yapay zekâ sistemlerinin kullanımında belirsizlik oluşturduğunu düşünüyor. 🔹 Georgetown Üniversitesi'nden Helen Toner, benzer yeteneklerin OpenAI ve Google modellerinde de bulunduğunu, bu nedenle yalnızca Anthropic’in hedef alınmasının tartışmalı olduğunu söyledi. 🔹 ABD yönetiminin kararı OpenAI modellerini kapsamıyor. Siyasi ve uluslararası boyut 🔹 Anthropic ile Trump yönetimi arasında yapay zekâ düzenlemeleri, gözetim teknolojileri ve otonom silah sistemleri konusunda daha önce de görüş ayrılıkları yaşanmıştı. 🔹 ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, daha önce Anthropic’i Pentagon’dan çıkardıklarını belirterek bunun doğru karar olduğunu savundu. 🔹 Buna rağmen ABD hükümetindeki bazı kurumların Anthropic’in en gelişmiş modellerini kullanmaya devam ettiği bildirildi. 🔹 Avrupa Komisyonu, kararın Avrupa vatandaşları üzerindeki etkilerini değerlendirdiğini ve siber savunma açısından bu modellerin önemli faydalar sağladığını açıkladı. 🔹 Siber güvenlik uzmanı Katie Moussouris, Amazon’un tespit ettiği yeteneklerin olağan olduğunu ve OpenAI GPT 5.5 gibi rakip modellerde de bulunduğunu belirterek yönetimin yanlış değerlendirme yaptığını savundu.

Barış anlaşması 🔹 ABD ile İran arasında Cenevre’de cuma günü imzalanması planlanan anlaşma kalıcı barış yerine mevcut ateşkesi 60 gün uzatmayı hedefliyor. 🔹 Anlaşma, Hürmüz Boğazı’nın kademeli olarak yeniden açılmasını, ABD’nin İran ablukasını kaldırmasını ve nükleer program konusunda müzakerelerin başlamasını öngörüyor. 🔹 İran’a yönelik yaptırımların aşamalı olarak kaldırılması da müzakerelerin parçası olarak planlanıyor. Bölgesel riskler 🔹 İsrail hükümeti özellikle Lübnan’daki Hizbullah operasyonlarının sona erdirilmesi şartından memnun değil. 🔹 İsrail’de yaklaşan seçimler ve siyasi baskılar nedeniyle Hizbullah’a yönelik operasyonların yeniden başlaması ihtimali bulunuyor. 🔹 İran’ın buna karşılık İsrail’e yeni saldırılar düzenlemesi bölgedeki gerilimi yeniden artırabilir. 🔹 Hürmüz Boğazı’nın kademeli açılması ve nükleer görüşmelerin başlaması yeni anlaşmazlıklar ve yanlış hesaplamalar için alan bırakıyor. Tarafların tepkileri 🔹 ABD’deki şahin siyasetçiler rejim değişikliği veya İran’ın nükleer programının tamamen ortadan kaldırılmasını isterken, mevcut anlaşma bu hedefleri karşılamıyor. 🔹 İran’a yaptırımların kaldırılması ve mal varlıklarının serbest bırakılması halinde ülkenin askeri kapasitesini yeniden güçlendirebileceği yönünde endişeler bulunuyor. 🔹 İsrail’de anlaşmanın İran’ın bölgesel konumunu güçlendirdiği ve Lübnan konusunda İsrail’in hareket alanını daralttığı görüşü dile getiriliyor. 🔹 İran’da da bazı muhafazakâr çevreler yaptırımların kaldırılacağına dair ABD sözlerine güvenmediklerini belirterek anlaşmayı eleştiriyor. Körfez ülkeleri ve gelecek 🔹 Suudi Arabistan, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri enerji ihracatının normale dönmesini sağlayacak bir uzlaşıya ihtiyaç duyuyor. 🔹 Bölgedeki altyapı hasarının, özellikle Katar’daki Ras Laffan sıvılaştırılmış doğal gaz tesisindeki zararların onarımının yıllar sürebileceği değerlendiriliyor. 🔹 Körfez ülkeleri önümüzdeki dönemde ABD ile güvenlik ortaklığını daha da güçlendirme veya İran ile daha dengeli ilişkiler geliştirme arasında stratejik tercihler yapmak zorunda kalabilir. 🔹 Donald Trump’ın anlaşmayı siyasi başarı olarak sunmaya çalışacağı ancak bunun için Orta Doğu’da uzun süreli bir istikrar dönemine ihtiyaç duyacağı ifade ediliyor.

Büyüme planı 🔹 Stockholm merkezli Legora, yıl sonuna kadar küresel çalışan sayısını 650’den yaklaşık 1.500’e çıkarmayı planlıyor. 🔹 Şirketin CEO’su Max Junestrand, son bir yılda müşteri sayısının yaklaşık 1.200’e ulaşarak dört kat arttığını ve talebin hiç olmadığı kadar güçlü olduğunu söyledi. 🔹 2023 yılında kurulan Legora’nın değeri 5,6 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Faaliyet alanı 🔹 Legora, hukuk büroları ve şirketlerin hukuk departmanları için belge hazırlama, sözleşme inceleme, durum tespiti (due diligence) süreçlerini hızlandırma ve düzenleyici değişiklikleri takip etme amacıyla yapay zekâ araçları sunuyor. 🔹 Şirketin müşterileri arasında Heineken, Deloitte ve Linklaters bulunuyor. 🔹 Nisan ayında başlatılan ve oyuncu Jude Law’un yer aldığı reklam kampanyasının ardından şirketin internet sitesine doğrudan ziyaretler 30 gün içinde %900 arttı. Hukuk sektöründe yapay zekâ yarışı 🔹 Hukuk sektörü yapay zekâyı hızla benimserken, gizlilik endişeleri ve yapay zekâ kaynaklı hatalar nedeniyle uygulamada çeşitli zorluklar yaşanıyor. 🔹 Dünyanın en büyük hukuk bürolarından Kirkland & Ellis, rakip çözümleri kullanmak yerine kendi yapay zekâ platformunu geliştirmek için 500 milyon dolarlık yatırım açıkladı. 🔹 Max Junestrand, şirketlerin hem kendi çözümlerini geliştirebileceğini hem de en iyi dış teknolojileri kullanabileceğini belirterek "satın al ya da geliştir" ikilemine inanmadığını söyledi. Değerleme ve gelecek beklentileri 🔹 Şirketin yıllık ortalama müşteri ücreti yaklaşık 100 bin dolar seviyesinde bulunuyor. 🔹 Yaklaşık 100 milyon dolar gelir üzerinden 5,6 milyar dolar değerlemeye ulaşması bazı sektör temsilcileri tarafından yüksek bulunuyor. 🔹 Junestrand, yapay zekânın hukuk sektörünü büyüteceğini, daha fazla patent başvurusu ve daha fazla hukuki işlem yapılacağını belirterek sektörün önemli ölçüde genişleyeceğini savundu. Halka arz ve rekabet 🔹 Legora’nın kısa vadede halka arz planı bulunmuyor ancak CEO Max Junestrand gelecekte şirketi borsaya açmayı istediğini söyledi. 🔹 Junestrand, temel yapay zekâ modeli geliştiricileri olan Anthropic ve OpenAI’nin doğrudan hukuk teknolojisi alanında büyük tehdit oluşturacağını düşünmediğini ifade etti. 🔹 Junestrand, birkaç yıl önce binlerce hukuk yapay zekâ girişimi bulunduğunu ancak sektörün giderek daha az sayıda büyük oyuncu etrafında şekillendiğini söyledi.

Yapay zekâ yatırımları piyasayı değiştiriyor 🔹 ABD hisse piyasası, yıllarca süren daralmanın ardından yeniden büyüme dönemine giriyor ve bunun dot-com döneminden bu yana görülen en büyük genişleme olabileceği değerlendiriliyor. 🔹 JPMorgan’a göre halka arzlar, ikincil hisse satışları ve diğer sermaye artırımları önümüzdeki iki yılda geri alımlar düşüldükten sonra yaklaşık 1,5 trilyon dolarlık yeni hisse arzı oluşturabilir. 🔹 Bu gerçekleşirse ABD piyasasında 1990’ların sonundan bu yana en güçlü net hisse arzı dönemi yaşanabilir. Dev halka arzlar 🔹 SpaceX tarihin en büyük halka arzını gerçekleştirerek 75 milyar dolarlık hisse satışı yaptı ve ilk işlem gününü yaklaşık %19 yükselişle tamamladı. 🔹 OpenAI ve Anthropic’in de önümüzdeki aylarda dev halka arzlar gerçekleştirmesi bekleniyor. 🔹 Alphabet, Meta ve Oracle ise yapay zekâ yatırımlarını finanse etmek amacıyla yüz milyarlarca dolarlık hisse satışı planlıyor. Yapay zekâ yatırımlarının finansmanı 🔹 Veri merkezleri, GPU altyapısı ve yapay zekâ yatırımlarının artan maliyeti şirketleri borçlanmanın yanında özkaynak finansmanına da yöneltiyor. 🔹 Alphabet uzun yıllar hisse geri alımı yaptıktan sonra yaklaşık 85 milyar dolarlık yeni hisse satışı hazırlığında bulunuyor. 🔹 SpaceX, OpenAI ve Anthropic ise yüksek sermaye ihtiyacını karşılamak için halka açılmayı tercih ediyor. Piyasa üzerindeki olası etkiler 🔹 Bloomberg verilerine göre bu yıl yaklaşık 160 şirket 120 milyar doların üzerinde halka arz planı açıkladı. 🔹 Halihazırda işlem gören şirketlerin sermaye artırımları da dahil edildiğinde yeni hisse arzı 360 milyar doları aşarak son beş yılın en güçlü ilk yarı performansına ulaştı. 🔹 Uzmanlar, piyasaya gelecek büyük miktardaki yeni hisselerin geçmiş yıllardaki hisse geri alımlarının sağladığı fiyat desteğini azaltabileceğini değerlendiriyor. Uzman görüşleri 🔹 Bazı analistler yapay zekâ yatırımlarının güçlü kâr büyümesini desteklemeye devam edeceğini ve yeni hisse arzının piyasa için yönetilebilir olduğunu düşünüyor. 🔹 Diğer uzmanlar ise SpaceX, OpenAI ve Anthropic gibi dev halka arzların piyasa likiditesini zorlayabileceğini ve önümüzdeki dönemde volatiliteyi artırabileceğini belirtiyor. 🔹 Şirketlerin yüksek piyasa değerlerinden faydalanarak sermaye toplamayı tercih etmesi, yapay zekâ çağında Wall Street’in yeni finansman modeline geçiş yaptığını gösteriyor.

Piyasalardaki ilk tepki 🔹 ABD ile İran’ın savaşı sona erdirme ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma anlaşmasına varmasının ardından küresel piyasalarda risk iştahı arttı. 🔹 Nasdaq 100 vadeli endeksi %1,9, S&P 500 vadeli endeksi %1,2 yükseldi. 🔹 Avrupa borsaları yaklaşık %0,7 değer kazanarak savaş öncesindeki rekor seviyelerini aştı. 🔹 Brent petrol yaklaşık %4,9 düşüşle varil başına 83 dolar seviyesine gerileyerek son üç ayın en düşük seviyesine indi. 🔹 Altın ve Bitcoin yükselirken ABD doları başlıca para birimlerinin tamamı karşısında değer kaybetti. Anlaşmanın etkileri 🔹 Anlaşma, üç aydır devam eden ve binlerce kişinin hayatını kaybettiği çatışmanın sona ermesi yönünde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. 🔹 Enerji sevkiyatlarının yeniden başlamasının petrol fiyatlarındaki jeopolitik risk primini azaltabileceği öngörülüyor. 🔹 Piyasalar Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılmasının küresel enflasyon baskılarını hafifletebileceğini fiyatlıyor. Hürmüz Boğazı 🔹 Donald Trump, anlaşmanın imzalanmasının ardından Hürmüz Boğazı'nın cuma günü yeniden açılacağını açıkladı. 🔹 Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle İran’ın nükleer programı konusunda 60 günlük yeni müzakere sürecinin başlaması planlanıyor. 🔹 Trump, nükleer konuda anlaşmaya varılamaması halinde askeri operasyonların yeniden başlayabileceğini söyledi. 🔹 İran tarafı ise Hürmüz Boğazı'ndan serbest ticari geçişe ilk etapta 60 gün süreyle izin verileceğini bildirdi. Faiz ve tahvil piyasası 🔹 Petrol fiyatlarındaki düşüş beklentisi yatırımcıların enflasyon endişelerini azaltırken faiz indirim beklentilerini güçlendirdi. 🔹 ABD 10 yıllık tahvil faizi 4 baz puan gerileyerek %4,44 seviyesine indi. 🔹 Almanya ve İngiltere 10 yıllık tahvil faizleri de yaklaşık 4-5 baz puan düştü. Uzman değerlendirmeleri 🔹 Pictet Asset Management'tan Christopher Dembik, risk iştahının geri döndüğünü ancak Hürmüz Boğazı'nın kalıcı şekilde açılıp açılmayacağının belirsiz olduğunu belirtti. 🔹 RBC stratejisti George Moran, petrolün 80-85 dolar bandında kalmasının merkez bankalarının üzerindeki enflasyon baskısını önemli ölçüde azaltacağını söyledi. 🔹 Analistler, jeopolitik risklerin azalmasının hisse senetleri için olumlu görünüm oluşturduğunu ancak tahvil ve döviz piyasalarında etkilerin daha kalıcı olabileceğini değerlendiriyor. Diğer piyasa gelişmeleri 🔹 SpaceX hisselerinin güçlü halka arz performansını sürdürmesi beklenirken Nvidia öncülüğünde çip üreticilerinin hisseleri de yükseldi. 🔹 Petrol şirketleri değer kaybederken altın madenciliği şirketleri piyasanın üzerinde performans gösterdi. 🔹 Yatırımcıların odağı, bu hafta yapılacak ABD Merkez Bankası faiz kararı ve diğer büyük merkez bankalarının toplantılarına çevrildi.

Halka arz performansı 🔹 SpaceX hissesi tarihin en büyük halka arzının ardından ilk işlem gününü halka arz fiyatının yaklaşık %19 üzerinde kapattı. 🔹 İlk günkü güçlü yükselişe rağmen analistler asıl sınavın kilitlenme (lock-up) süresi sona erdiğinde başlayacağını belirtiyor. Kilitlenme takvimi 🔹 Halka arz sonrası dolaşımdaki hisse oranı yalnızca yaklaşık %4,3 seviyesinde bulunuyor. 🔹 Hisselerin %95'ten fazlası erken yatırımcılar, çalışanlar ve içeriden kişiler tarafından kilitlenmiş durumda. 🔹 Elon Musk şirketin yaklaşık %42 hissesine sahip ve bu pay Haziran 2027'ye kadar kilitli kalacak. 🔹 Erken yatırımcıların satış yapabilmesiyle birlikte piyasadaki hisse arzının önümüzdeki aylarda hızla artması bekleniyor. Beklenen hisse arzı 🔹 Analist Chan Ahn'a göre piyasada işlem görebilen hisse miktarı ağustos sonunda yaklaşık iki katına çıkacak. 🔹 Eylül sonunda dolaşımdaki hisse miktarının yaklaşık altı katına ulaşması bekleniyor. 🔹 Ekim sonuna kadar şirket hisselerinin yaklaşık üçte birinin serbest dolaşıma girmesi öngörülüyor. 🔹 Aralık ayında 180 günlük sürenin dolmasıyla birlikte Musk'ın payı hariç içeriden yatırımcıların kalan hisseleri de satışa açılacak. Olası etkiler 🔹 180 gün sonunda işlem görebilen hisse oranının yaklaşık %58'e ulaşacağı ve serbest dolaşımın altı ay içinde yaklaşık 13 kat büyüyeceği hesaplanıyor. 🔹 Özellikle eylül-kasım dönemindeki yoğun kilit açılışlarının hisse fiyatında yüksek oynaklık yaratabileceği değerlendiriliyor. 🔹 İçeriden yatırımcı satışları genellikle olumsuz algılansa da SpaceX yatırımcılarının uzun yıllar boyunca özel şirkette tuttukları yatırımlarını nakde çevirmek istemeleri doğal bir süreç olarak görülüyor. Yatırımcılar için değerlendirme 🔹 SpaceX, Anthropic ve OpenAI gibi şirketlerin uzun süre özel kalmaları nedeniyle erken yatırımcılar halka arz öncesinde büyük değer artışları elde etti. 🔹 Halka arz, bu yatırımcılar için kâr realizasyonu fırsatı oluşturuyor. 🔹 Circle örneğinde olduğu gibi halka arz sonrası yaşanan güçlü yükselişlerin ardından kilit süresi sona erdiğinde sert satış baskıları görülebileceği ve SpaceX yatırımcılarının bu takvimi yakından izlemesi gerektiği belirtiliyor.

🔹 Boris Epshteyn, Donald Trump’ın Beyaz Saray’daki en etkili danışmanlarından biri olarak Oval Ofis toplantılarına düzenli şekilde katılıyor. 🔹 Trump, Epshteyn ile çok sık görüştüğünü belirterek onu esprili şekilde “benim psikiyatristim” olarak tanımlıyor. 🔹 Epshteyn, başkana verdiği güçlü destek nedeniyle Trump’ın en çok dinlediği isimlerden biri olarak görülüyor. Hukuk ve siyaset 🔹 Trump’ın kişisel baş avukatı olarak Epshteyn, medya kuruluşları ve sosyal medya şirketlerine karşı açılan çok sayıda hukuk davasını yönetti. 🔹 2024 seçim sürecinde Trump’ın karşı karşıya kaldığı dört ceza ve iki hukuk davası için oluşturulan hukuk ekibinin kurulmasında ve savunma stratejisinin belirlenmesinde önemli rol oynadı. 🔹 Nisan ayında Trump Media şirketinin yönetim kurulu başkanı olarak görevlendirildi. Donald Trump Jr. da şirket yönetiminde yer alıyor. Trump çevresindeki konumu 🔹 Epshteyn, kamuoyu önünde fazla görünmese de NBA Finalleri üçüncü maçında Trump’ın yanında ulusal televizyon yayınında görüntülendi. 🔹 Özel dikim takım elbiseleri, Bentley otomobili ve Washington’daki lüks restoranlarda yaptığı görüşmeler nedeniyle serveti uzun süredir Trump çevrelerinde tartışma konusu oluyor. 🔹 Geçiş sürecinde Trump’ın hukuk ekibi, Epshteyn’in Trump ile ilişkilerini kişisel çıkar için kullanıp kullanmadığını araştırdı. Epshteyn bu iddiaları reddetti. Geçmişi 🔹 Boris Epshteyn, 2008 yılında John McCain’in başkanlık kampanyasında danışman olarak görev yaptı. 🔹 Yaklaşık on yıl önce televizyon yayınlarında Trump’a verdiği destek sonrasında Trump’ın siyasi ekibine katıldı. 🔹 6 Ocak Kongre baskınının ardından birçok Cumhuriyetçinin Trump’tan uzaklaştığı dönemde Epshteyn ve Susie Wiles Trump’ın yanında kalmaya devam etti. 🔹 Susie Wiles siyasi stratejiyi yürütürken Boris Epshteyn Trump’ın hukuki işlerinden sorumlu isim olarak öne çıktı.

Yapay zekâ maliyetleri 🔹 Yapay zekâ ajanlarının yaygınlaşmasıyla şirketlerin işlem gücü ihtiyacı ve yapay zekâ harcamaları hızla yükseliyor. 🔹 Büyük teknoloji şirketleri, yüzlerce yazılımın yapay zekâ ajanlarıyla çalışmaya başlaması halinde maliyetlerin kontrolden çıkabileceği uyarısında bulunuyor. 🔹 Geçmişte çalışanların yoğun yapay zekâ kullanımı teşvik edilirken, bugün bütçe yönetimi şirketler için yeni bir öncelik haline geldi. Harcamalardaki artış 🔹 Şirketlerin kullandığı akıl yürütme modelleri ve yapay zekâ ajanları çok daha fazla işlem birimi (token) tüketiyor. 🔹 Bazı yapay zekâ ajanlarının kendi alt ajanlarını oluşturması işlem maliyetlerini daha da artırıyor. 🔹 Kurumsal kredi kartı şirketi Ramp, müşterilerinin yapay zekâ harcamalarının son bir yılda 13 kat arttığını hesapladı. 🔹 Uber, yıllık yapay zekâ bütçesini yılın ilk dört ayında tükettiğini açıkladı. 🔹 Bazı şirketlerin yalnızca bir ay içinde yapay zekâ tokenları için 500 milyon dolar harcadığı bildirildi. Şirketlerin aldığı önlemler 🔹 Meta ve Amazon gibi şirketler çalışanların yapay zekâ kullanımını sıralayan iç liderlik tablolarını kaldırdı. 🔹 Kuruluşlar artık her görev için en pahalı modeller yerine daha düşük maliyetli alternatif modelleri tercih etmeye başladı. 🔹 Bazı görevlerde Anthropic'in Sonnet modeli, Opus modelinin yaklaşık yirmide biri maliyetle kullanılabiliyor. 🔹 Çinli Moonshot AI'ın açık kaynaklı Kimi modeli ise Sonnet'in de yaklaşık yirmide biri maliyetle hizmet verebiliyor. Yeni maliyet yönetimi yöntemleri 🔹 Uber, çalışan başına aylık yapay zekâ kodlama aracı kullanımını 1.500 dolar değerindeki token ile sınırlandırdı. 🔹 Şirketler, yapay zekâ kaynaklarını en fazla katma değer sağlayan birimlere tahsis etmeye yöneliyor. 🔹 Yazılım şirketleri, müşterilerin maliyet endişelerini azaltmak için sonuç odaklı fiyatlandırma modellerini test ediyor. 🔹 Bulut hizmet sağlayıcıları bütçe kontrolü ve sorguları en uygun modele yönlendiren maliyet yönetim araçları geliştirmeye başladı. Yapay zekâ şirketleri üzerindeki baskı 🔹 OpenAI ve diğer büyük yapay zekâ laboratuvarları bugün hizmet maliyetlerinin önemli bölümünü sübvanse ediyor. 🔹 OpenAI'ın müşteri kazanmak amacıyla Anthropic karşısında agresif fiyat indirimleri uyguladığı belirtiliyor. 🔹 Sektörde uzun vadede kârlılığın sağlanabilmesi için yapay zekâ hizmet fiyatlarının yükselmesi bekleniyor. 🔹 OpenAI ve Anthropic'in halka arzlarının gerçekleşmesi halinde yatırımcı baskısıyla fiyat artışlarının hızlanabileceği ve şirketlerin daha yüksek yapay zekâ faturalarıyla karşılaşabileceği değerlendiriliyor.

Kararın ayrıntıları 🔹 Anthropic CEO’su Dario Amodei, yapay zekâ için daha bağlayıcı düzenlemeler çağrısı yaptıktan iki gün sonra Trump yönetimi şirketin en gelişmiş Fable 5 ve Mythos 5 modellerine ABD vatandaşı olmayan kişilerin erişimini engellemesini istedi. 🔹 Talimat, Anthropic’in kendi yabancı çalışanlarını da kapsadığı için şirket modelleri tamamen kullanımdan kaldırdı. 🔹 Kararın ulusal güvenlik gerekçesiyle alındığı açıklandı ancak hukuki dayanağı ve gerekçeleri ayrıntılı şekilde paylaşılmadı. Tartışmanın nedeni 🔹 Amazon CEO’su Andy Jassy’nin Fable 5 modelindeki güvenlik açıklarını Trump yönetimine bildirdiği ve modelin koruma önlemlerinin aşılabildiği iddia edildi. 🔹 Beyaz Saray danışmanı David Sacks, hükümetin Anthropic’ten güvenlik açığını kapatmasını veya modeli devre dışı bırakmasını istediğini, Dario Amodei’nin ise bunu reddettiğini öne sürdü. 🔹 Anthropic ise yalnızca belirsiz bir ulusal güvenlik tehdidi nedeniyle yabancıların erişiminin kesilmesi talimatı aldığını ve bu nedenle modelleri askıya aldığını açıkladı. 🔹 Şirket, tespit edilen açıkların daha önce bilinen sınırlı güvenlik sorunları olduğunu ve rakip yapay zekâ modellerinde de benzer durumların bulunduğunu savundu. Uluslararası etkiler 🔹 Yasak, İngiltere, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda'nın da bulunduğu Five Eyes istihbarat ortaklarını dahi kapsadı. 🔹 İngiltere Yapay Zekâ Güvenlik Enstitüsü dahil birçok müttefik kurum yeni modellere erişimini kaybetti. 🔹 Birçok ülke, gelişmiş yapay zekâ teknolojilerinde ABD’ye bağımlılığın stratejik risk oluşturduğunu değerlendirmeye başladı. 🔹 Uzmanlar, yabancı çalışanların Amerikan yapay zekâ şirketlerindeki büyük payı nedeniyle bu yaklaşımın uzun vadede sürdürülebilir olmayabileceğini belirtiyor. Yapay zekâ politikası 🔹 Senato İstihbarat Komitesi Başkan Yardımcısı Mark Warner, NSA Başkanı General Joshua Rudd’un Mythos modelinin saatler içinde çok sayıda gizli sisteme sızabildiğini söylediğini aktardı. 🔹 Yapay zekâ alanında ABD'nin Çin karşısındaki teknolojik üstünlüğünü koruma çabalarının, gelişmiş modellerin erişimini ulusal güvenlik meselesine dönüştürdüğü değerlendiriliyor. 🔹 Trump yönetimi son aylarda yapay zekâ düzenlemelerini gevşetirken Çin’e gelişmiş çip satışlarına izin verdi ve ardından Anthropic modellerine beklenmedik erişim kısıtlamaları getirdi. 🔹 Yönetimin Frontier yapay zekâ modellerini değerlendiren devlet kurumuna kamuya açık rapor yayımlamayı durdurma talimatı vermesi, yapay zekâ denetiminin giderek daha kapalı hale geldiği yönündeki tartışmaları artırdı.

Ukrayna'daki saldırılar 🔹 Rusya'nın Ukrayna'ya düzenlediği geniş çaplı füze ve İHA saldırılarında en az dokuz kişi hayatını kaybetti. 🔹 Kiev'e yönelik saldırılarda dört kişi öldü, en az 23 kişi yaralandı ve çok sayıda konut binası hedef alındı. 🔹 Harkiv'de saldırı sonucu çıkan yangına müdahale eden beş kurtarma görevlisi yaşamını yitirdi, beş kişi de yaralandı. 🔹 Saldırılar nedeniyle Kiev'de 140 binden fazla kişi elektriksiz kaldı. Tarihi katedralde hasar 🔹 11. yüzyıldan kalma Dormition Katedrali saldırıda ağır hasar gördü ve çatısının bir bölümünde yangın çıktı. 🔹 UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde bulunan Kiev-Peçersk Lavra manastır kompleksindeki katedralin bir duvarında büyük bir delik oluştu, çatısının bir kısmı yıkıldı. 🔹 Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, saldırıyı "Hristiyan kültürüne karşı günümüzde işlenen en büyük Rus suçlarından biri" olarak nitelendirdi. 🔹 Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da saldırıyı kınayarak evrensel kültürel mirasa yönelik bu saldırının hiçbir gerekçesi olamayacağını söyledi. Tarafların açıklamaları 🔹 Zelenski, gece boyunca Ukrayna'ya 70 füze ve 611 insansız hava aracının fırlatıldığını, katedralde çıkan yangının daha sonra söndürüldüğünü açıkladı. 🔹 Rusya ise katedrali vurduğunu reddetti ve yapının ABD yapımı Patriot hava savunma füzesinin isabet etmesi sonucu zarar gördüğünü öne sürdü. 🔹 Rus ordusu, düzenlenen geniş çaplı saldırının Ukrayna'nın askeri hedeflerine yönelik olduğunu açıkladı. Karşı saldırılar 🔹 Ukrayna'nın Rusya'nın Tula kentine düzenlediği insansız hava aracı saldırısında üç kişi öldü, aralarında bir yaşındaki bir çocuğun da bulunduğu üç kişi yaralandı. 🔹 Saldırılar, Fransa'da düzenlenecek G7 Liderler Zirvesi öncesinde gerçekleşti. Zelenski, zirvede Ukrayna'ya daha fazla hava savunma desteği ve Rusya üzerindeki baskının artırılması çağrısında bulundu.

🔹 Londra'nın batısındaki Putney Köprüsü'nde 2017 yılında bir kadını otobüsün önüne ittiği iddia edilen koşucuyla ilgili soruşturmada 44 yaşındaki bir erkek gözaltına alındı. 🔹 Olay sırasında 33 yaşındaki kadın köprüde yürürken karşı yönden gelen koşucunun kendisini yola ittiği, kadının ise 430 numaralı otobüsün önüne düştüğü öne sürüldü. 🔹 Otobüs şoförü Oliver Salbris son anda manevra yaparak kadına çarpmaktan kurtuldu, koşucu ise durmadan yoluna devam etti. 🔹 Yaklaşık 15 dakika sonra köprüye geri dönen koşucu, mağdur kadın tarafından durdurulmaya çalışıldı ancak hiçbir tepki vermeden koşmayı sürdürdü. 🔹 Polis tarafından yayımlanan güvenlik kamerası görüntüleri geniş çaplı bir soruşturmaya yol açtı ve dönemin soruşturmasında 50 kişiyle görüşüldü, üç şüpheli gözaltına alındı ancak kimse hakkında dava açılmadı. 🔹 Soruşturma 2018 yılında kapatıldı ancak yeni bilgilerin ortaya çıkmasının ardından yeniden işlem başlatıldı. 🔹 Metropolitan Polisi, gözaltına alınan kişinin ağır bedensel zarar vermeye teşebbüs şüphesiyle sorgulandığını ve soruşturmanın devam ettiğini açıkladı. 🔹 İngiliz basınında yer alan haberlere göre gözaltına alınan şüphelinin milyoner bir bankacı ve eski bir İngiliz ordusu subayı olduğu iddia edildi.

🔹 Japonya ile Hollanda arasında oynanan ve 2-2 sona eren Dünya Kupası F Grubu maçının ardından Japon taraftarlar tribünlerdeki çöpleri toplayarak stadyumu temizledi. 🔹 Taraftarların maç boyunca salladığı mavi torbalar, karşılaşmanın ardından tribünlerdeki çöpleri toplamak için kullanıldı. 🔹 Japonya'nın 88. dakikada Daichi Kamada'nın attığı beraberlik golü sonrasında aynı mavi torbalar kutlamaların da önemli bir parçası oldu. 🔹 Japon taraftarlar maç boyunca tezahüratlar sırasında bu mavi torbaları topluca havaya kaldırırken, goller sonrası tribünlerde yoğun kutlamalar yaşandı. 🔹 Japon futbol taraftarlarının maç sonrası çöp toplama geleneği ilk kez 1998 Fransa Dünya Kupası'nda uluslararası ilgi çekti ve o tarihten bu yana her Dünya Kupası'nda devam etti. 🔹 Katar'daki 2022 Dünya Kupası'nda da sürdürülen gelenek, 2026 Dünya Kupası'nda Dallas Cowboys'un stadı olan AT&T Stadyumu'nda da tekrarlandı. 🔹 Karşılaşmanın ardından Japon taraftarlar tribünleri temiz bırakırken, stat çalışanlarının normalde üstlendiği temizlik yükü önemli ölçüde azaldı.

Ön anlaşma 🔹 ABD ile İran, savaşı sona erdirmeyi ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmayı öngören bir ön anlaşmaya ulaştı. 🔹 Pakistan, mutabakatın cuma günü İsviçre'de imzalanmasının planlandığını açıkladı. İran da uygulamanın imza sonrasında başlayacağını duyurdu. 🔹 Anlaşma kapsamında İran'ın nükleer programı ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun geleceği için 60 günlük müzakere süreci öngörülüyor. Lübnan ve İsrail boyutu 🔹 İsrail'in Beyrut'un güney banliyölerine yönelik saldırıları müzakereleri zora sokarken, İsrail Savunma Bakanı Israel Katz ülkesinin Lübnan'da ele geçirdiği bölgelerden çekilmeyeceğini açıkladı. 🔹 Katz, İran'ın İsrail'e saldırması halinde İran'ın "büyük güçle" vurulacağını da söyledi. 🔹 İran, anlaşmanın Lübnan'daki çatışmaların da sona ermesini kapsadığını belirtirken, İsrail'in tutumu uygulamaya ilişkin belirsizlik yarattı. Hürmüz Boğazı ve ekonomi 🔹 Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle Hürmüz Boğazı'nın yeniden uluslararası enerji sevkiyatına açılması hedefleniyor. Bu gelişme küresel enerji piyasaları açısından önemli görülüyor. 🔹 Çin, Fransa, İngiltere ve Avrupa Birliği yetkilileri anlaşmayı memnuniyetle karşılayarak Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğünün yeniden sağlanmasını desteklediklerini açıkladı. Siyasi süreç 🔹 Pakistanlı yetkililer, önümüzdeki 60 gün boyunca İran'ın nükleer programı gibi çözülmemiş başlıklarda kapsamlı müzakerelerin süreceğini ve gerekirse sürenin uzatılabileceğini belirtti. 🔹 ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, cuma günkü imza törenine katılmayı planladığını söyledi ancak ABD heyetinin nihai yapısının henüz netleşmediğini ifade etti. 🔹 Bazı ABD'li Cumhuriyetçi siyasetçiler ise İran'ın anlaşmayı Washington'dan farklı yorumladığı yönünde endişelerini dile getirdi.

Plütonyum yakıt planı 🔹 Trump yönetimi, Soğuk Savaş döneminden kalan plütonyum stoklarını yeni nesil nükleer reaktör yakıtına dönüştürmek için şirketlerle ileri düzey görüşmeler yürütüyor. 🔹 Plan, veri merkezlerinin artan elektrik talebini karşılamak ve ABD'nin nükleer enerji kapasitesini 2050 yılına kadar dört katına çıkarma hedefinin bir parçası olarak görülüyor. 🔹 Yönetim, geçen ay farklı türlerde toplam 19,7 ton plütonyumun reaktör yakıtına dönüştürülmesi için beş şirketi ileri müzakere aşamasına seçti. Güvenlik ve maliyet endişeleri 🔹 Uzmanlar, plütonyumun son derece tehlikeli bir madde olması nedeniyle güvenlik önlemleri ve koruma maliyetlerinin çok yüksek olabileceği uyarısında bulundu. 🔹 Greyfurt büyüklüğündeki silah kalitesindeki bir plütonyum parçası, kötü niyetli kişilerin eline geçmesi halinde Nagazaki'ye atılan atom bombasına benzer güçte bir nükleer silah üretiminde kullanılabilir. 🔹 Yaklaşık 24 bin yıllık yarı ömre sahip radyoaktif plütonyum tozunun solunması bile ölümcül risk taşıyor. 🔹 Eski ABD Enerji Bakanlığı yetkilisi Ross Matzkin-Bridger, mali ve güvenlik risklerinin önemli bölümünün vergi mükelleflerine yüklenebileceği konusunda endişelerini dile getirdi. Siyasi ve teknik eleştiriler 🔹 ABD Kongresi'ndeki tek fizikçi olan Demokrat Temsilci Bill Foster, projenin terör risklerine karşı çok yüksek güvenlik maliyetleri doğurabileceğini ve ekonomik açıdan dikkatle incelenmesi gerektiğini söyledi. 🔹 ABD Enerji Bakanlığı, plütonyum tesislerinde çalışan personelin büyük bölümünün en üst düzey güvenlik izinlerine sahip olmasının beklendiğini açıkladı. 🔹 Şirketlerin plütonyumun işlenmesi, paketlenmesi, taşınması ve depolanmasına ilişkin ayrıntılı güvenlik planları hazırlamaları gerekecek. Şirketlerin yaklaşımı 🔹 Oklo, plütonyumun özellikle Rusya ağırlıklı üretilen HALEU yakıt arzı artırılana kadar geçici bir çözüm sağlayabileceğini savunuyor. 🔹 Şirket, plütonyumun yakıt olarak kullanılmasının devletin mevcut seyrelterek imha planından daha verimli olacağını öne sürüyor. 🔹 Exodys Energy ve SHINE Technologies de gerekli lisanslar alınmadan hiçbir tesisin faaliyete geçemeyeceğini ve güvenlik standartlarının eksiksiz karşılanacağını belirtti. 🔹 SHINE Technologies CEO'su Greg Piefer, silah kalitesindeki plütonyumun reaktörde enerji üretiminde kullanıldıktan sonra artık aynı tehlikeyi oluşturmayacağını söyledi. Geçmiş deneyimler ve belirsizlikler 🔹 ABD'nin plütonyumu MOX yakıtına dönüştürme girişimi 2018 yılında Trump'ın ilk döneminde iptal edilmiş, projenin 48 milyar dolar ek maliyet oluşturacağı açıklanmıştı. 🔹 Oklo, geliştirdiği hızlı reaktör teknolojisinin önceki MOX tasarımlarından daha verimli olacağını ve 1 ton plütonyumun yaklaşık 1 milyon Amerikan hanesine bir yıl boyunca elektrik sağlayabileceğini hesaplıyor. 🔹 Ancak hızlı reaktörler ABD'de bugüne kadar yalnızca araştırma amaçlı kullanıldı ve ticari elektrik üretiminde henüz uygulanmadı. 🔹 Eski Enerji Bakanı Ernest Moniz ise plütonyumun seyreltilerek imha edilmesinin daha kolay ve daha düşük maliyetli olduğunu savunarak hükümetin güvenlik giderlerinin büyük kısmını üstlenmek zorunda kalabileceğini söyledi.

Düzenleyicilere sunulan veriler 🔹 Tesla, Avrupa'da "Full Self-Driving" (FSD) sistemine onay alabilmek için İsveç ve Hollanda düzenleyicilerine kendi hazırladığı güvenlik istatistiklerini sundu. 🔹 Reuters'ın incelediği yazışmalara göre şirket, FSD kullanımının yolları daha güvenli hale getirdiğini ve sistemin insan sürücülerden 10 kata kadar daha güvenli olduğunu öne sürdü. 🔹 Reuters'ın önceki incelemesi, Tesla'nın güvenlik iddialarında geçersiz veri karşılaştırmaları kullandığını ve sistemin güvenlik performansını olduğundan yüksek gösterdiğini ortaya koydu. Hollanda ve İsveç süreci 🔹 Tesla, 2024 sonunda Hollanda yol güvenliği kurumu RDW'ye FSD onay sürecini başlatmak için başvurdu. 🔹 RDW, Nisan ayında FSD sisteminin Hollanda'da kullanılmasına onay verdi ve şimdi AB genelinde onay sürecini yürütüyor. 🔹 RDW, kararlarını pazarlama iddialarına veya dış istatistiklere dayandırmadığını, sistem üzerinde kendi test, analiz ve doğrulamalarını yaptığını açıkladı. 🔹 İsveç Ulaştırma Ajansı da değerlendirmelerin yalnızca toplu güvenlik iddialarına değil, sunulan tüm kanıtlara dayandığını belirtti. Tartışmalı güvenlik iddiaları 🔹 Tesla'nın sunumunda, FSD kullanan araçların ABD'deki ortalama insan sürücülerine kıyasla kazalar arasında yedi kattan fazla mesafe katettiği iddiasına yer verildi. 🔹 Sunumda ayrıca FSD'nin 32 bin hayat kurtarabileceği ve 1,9 milyon yaralanmayı önleyebileceği öne sürüldü. 🔹 Bağımsız araştırmacılar, bu hesaplamaların tüm ABD araçlarının FSD'li Tesla'larla değiştirileceği ve her Tesla'nın yerine geçtiği araçtan en az yedi kat daha güvenli olduğu varsayımına dayandığını belirterek bu iddiaların yanıltıcı olduğunu söyledi. 🔹 Reuters ayrıca Tesla'nın hava yastığı açılan FSD kazalarını tüm ABD araç filosundaki her seviyedeki kazalarla karşılaştırarak güvenlik performansını olduğundan yüksek gösterdiğini aktardı. Avrupa'daki onay süreci 🔹 Avrupa Ulaştırma Güvenliği Konseyi, Tesla'nın doğrulanmamış güvenlik verilerini düzenleyicilere sunmasından endişe duyduğunu açıkladı. 🔹 Konsey, güvenlik iddialarının bağımsız akademik araştırmacılar tarafından doğrulanması gerektiğini belirtti. 🔹 Avrupa Birliği genelinde FSD'nin onaylanabilmesi için üye ülkelerin yüzde 55'ini ve AB nüfusunun yüzde 65'ini temsil eden ülkelerin onay vermesi gerekiyor. 🔹 Bu süreç devam ederken üye ülkeler sistemi ulusal düzeyde bağımsız olarak onaylayabiliyor. Pazar etkisi 🔹 Tesla, Avrupa'da FSD onayının bölgedeki satış büyümesi açısından kritik önem taşıdığını değerlendiriyor. 🔹 Şirket, Elon Musk'ın siyasi faaliyetleri sonrası geçen yıl düşen satışların ardından Avrupa pazar payını yeniden artırmaya çalışıyor. 🔹 Reuters'ın ulaştığı e-postalara göre Norveç dahil bazı Avrupa ülkelerindeki Tesla kullanıcıları da şirketin güvenlik istatistiklerini kullanarak düzenleyicilere FSD'nin hızla onaylanması çağrısında bulundu.

Anlaşmanın ana çerçevesi 🔹 ABD ve İran, savaşı sona erdirecek ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden deniz trafiğine açacak ön anlaşmaya vardıklarını açıkladı. 🔹 Donald Trump, anlaşmanın tamamlandığını duyurdu. 🔹 Mutabakat zaptının cuma günü İsviçre'de resmen imzalanması planlanıyor. 🔹 Anlaşma çerçeve niteliği taşıyor ve İran'ın nükleer programına ilişkin nihai kararlar sonraki müzakerelere bırakılıyor. Ateşkes ve bölgesel güvenlik 🔹 Anlaşma, Lübnan dahil tüm cephelerde askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirilmesini öngörüyor. 🔹 İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreterliği, pazartesi gecesinden itibaren tüm cephelerde savaşın kalıcı olarak sona ereceğini açıkladı. 🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının tamamen durması gerektiğini belirterek anlaşmanın uygulanmasından ABD'nin sorumlu olduğunu söyledi. 🔹 Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri, anlaşmanın Lübnan dahil bölge için güvenlik ve istikrarın temelini oluşturduğunu ifade etti. 🔹 İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, İsrail'in Güney Lübnan'daki kontrol ettiği bölgelerden çekilmesi yönündeki baskılara karşı çıkacaklarını açıkladı. Nükleer program ve yaptırımlar 🔹 İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, 60 günlük ateşkes süresince yaptırımların kaldırılması ve daha kapsamlı anlaşma için yeni müzakerelerin yürütüleceğini söyledi. 🔹 İran'ın nükleer programının geleceği de bu sonraki görüşmelerde ele alınacak. 🔹 Reuters'a konuşan İranlı bir yetkili, taslak anlaşmanın ABD'nin 25 milyar dolarlık dondurulmuş İran varlığını serbest bırakmasını öngördüğünü söyledi. 🔹 ABD'li bir yetkili, nihai anlaşmanın İran'ın nükleer programının tamamen tasfiye edilmesini ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarının imha edilmesini hedeflediğini belirtti. 🔹 İranlı yetkililer ise taslağın zenginleştirilmiş uranyumun ülke içinde seyreltilmesine izin verdiğini ifade etti. Ekonomik etkiler 🔹 Donald Trump, Hürmüz Boğazı'nın cuma günü yeniden açılacağını ve İran limanlarına uygulanan ABD deniz ablukasının kaldırılması talimatını verdiğini açıkladı. 🔹 Anlaşma haberinin ardından Brent petrol fiyatları yüzde 4'ten fazla gerilerken küresel hisse senedi piyasalarında yükseliş yaşandı. Uluslararası tepkiler 🔹 Birleşik Krallık, Almanya, Fransa ve İtalya ortak açıklamayla İran'ın nükleer faaliyetlerini doğrulanabilir şekilde sınırlandırması halinde yaptırımların kaldırılmasına hazır olduklarını bildirdi.

🔹 ABD Başkanı Donald Trump, ABD ile İran arasında bir anlaşmaya varıldığını çok yakında açıklayacağını söyledi ancak İran yönetimi anlaşmayı henüz doğrulamadı. Anlaşmanın ana başlıkları 🔹 Trump, anlaşmanın İran'ın nükleer silah edinmemesini ve Hürmüz Boğazı'nın derhal yeniden açılmasını içerdiğini açıkladı. 🔹 Trump, İran'ın nükleer materyallerinin daha sonra ele alınabileceğini belirterek bu konuda aciliyet görmediğini söyledi. 🔹 Trump, İran'a doğrudan nakit ödeme yapılmayacağını ancak yaptırımların kaldırılmasının değerlendirilebileceğini ifade etti. 🔹 Trump, İran üzerinde güçlü denetim mekanizmaları kurulacağını ancak bunların nasıl işleyeceğine ilişkin ayrıntı vermedi. İsrail ve Lübnan gerilimi 🔹 Trump, İsrail'in Beyrut'a yönelik son saldırısını gereksiz ve zamansız bulduğunu belirterek bunun barış sürecini riske attığını söyledi. 🔹 Trump, Hizbullah'ın sınırlı saldırısının ardından İsrail'in karşılığının orantısız olduğunu ifade ederek çatışmaların bu şekilde devam etmesi halinde sürecin sona ermeyeceğini söyledi. 🔹 Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun anlaşmaya karşı olmadığını ve İran'ın nükleer silah edinmemesi şartıyla anlaşmayı desteklediğini öne sürdü. İran'ın tepkisi 🔹 İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, Beyrut saldırısının ardından ABD'nin taahhütlerini yerine getirme iradesi veya kapasitesi bulunmadığını belirterek müzakerelerin devamının sorgulanabileceğini söyledi. 🔹 İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhammed Zolghadr, Lübnan'ın İran için kırmızı çizgi olduğunu belirterek İsrail'e karşı karşılık verileceğini açıkladı. Arabuluculuk süreci 🔹 Katar heyeti, ön anlaşmanın tamamlanması amacıyla Tahran'a gitti. Taslağın Hürmüz Boğazı'nın açılmasını ve ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılmasını öngördüğü belirtildi. 🔹 İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ülkedeki sertlik yanlılarının protestolarıyla karşı karşıya kalırken arabulucular İsrail'in son saldırılarının anlaşmaya yönelik iç muhalefeti güçlendirmesinden endişe duyuyor.